{"id":124653,"date":"2021-04-23T21:09:00","date_gmt":"2021-04-24T01:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=124653"},"modified":"2021-04-23T21:09:00","modified_gmt":"2021-04-24T01:09:00","slug":"stany-zjednoczone-wszczely-81-konfliktow-na-swiecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=124653","title":{"rendered":"Stany Zjednoczone wszcz\u0119\u0142y 81% konflikt\u00f3w na \u015bwiecie"},"content":{"rendered":"

Chi\u0144skie Towarzystwo Bada\u0144 Praw Cz\u0142owieka<\/a> (ang. China Society for Human Rights Studies)<\/em> powsta\u0142o w 1993 roku, po tym jak Komunistyczna Partia Chin uzna\u0142a w 1991 roku kompatybilno\u015b\u0107 szeroko rozumianych praw cz\u0142owieka z doktryn\u0105 chi\u0144skiego socjalizmu.<\/p>\r\n

Poni\u017cej prezentujemy analiz\u0119 autorstwa ekspert\u00f3w Towarzystwa, kt\u00f3re prezentuje chi\u0144ski punkt widzenia, ale tak\u017ce swoist\u0105 odpowied\u017a na zarzuty administracji ameryka\u0144skiej i tzw. Zachodu wobec Pekinu dotycz\u0105ce \u0142amania praw mniejszo\u015bci etnicznych i wyznaniowych, kt\u00f3re nasili\u0142y si\u0119 w ostatnim okresie, co ma zwi\u0105zek z przej\u0119ciem w\u0142adzy w Waszyngtonie przez demokrat\u00f3w oraz wyra\u017anym nawi\u0105zywaniem w\u0142adz ameryka\u0144skich do doktryny opracowanej niegdy\u015b przez Mortona Abramowitza<\/strong>, zak\u0142adaj\u0105cej mo\u017cliwo\u015b\u0107 tzw. interwencji humanitarnych podejmowanych jednostronnie i arbitralnie przez Amerykan\u00f3w.<\/p>\r\n

MP<\/em><\/p>\r\n

Najwi\u0119ksze kryzysy humanitarne wywo\u0142ane przez wojny napastnicze Stan\u00f3w Zjednoczonych przeciwko innym krajom<\/strong><\/h4>\r\n

Stany Zjednoczone zawsze uwa\u017ca\u0142y si\u0119 za biblijne \u201cmiasto na wzg\u00f3rzu\u201d, czyli wz\u00f3r do na\u015bladowania dla innych w dziedzinie wspierania \u201cniezbywalnych praw cz\u0142owieka\u201d, niesienia \u201cnaturalnej odpowiedzialno\u015bci\u201d, pod pretekstem kt\u00f3rej prowadzi\u0142y one ci\u0105gle wojny poza swoimi granicami pod sztandarem \u201cinterwencji humanitarnych\u201d. W ci\u0105gu ostatnich ponad 240 lat, od 4 lipca 1776 roku, gdy Stany Zjednoczone og\u0142osi\u0142y niepodleg\u0142o\u015b\u0107, jedynie przez 20 lat kraj ten nie by\u0142 zaanga\u017cowany w \u017cadn\u0105 wojn\u0119. Wed\u0142ug niekompletnych jeszcze oblicze\u0144, w okresie od zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej w 1945 roku do 2001 roku spo\u015br\u00f3d 248 konflikt\u00f3w zbrojnych w 153 krajach a\u017c 201, czyli 81% z nich, zainicjowanych zosta\u0142o przez Stany Zjednoczone. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich to jednostronne dzia\u0142ania ameryka\u0144skie, a cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a krytykowana nawet przez sojusznik\u00f3w Waszyngtonu. Wojny te kosztowa\u0142y ogromn\u0105 liczb\u0119 ofiar nie tylko zaanga\u017cowane w nie strony, lecz spowodowa\u0142y rownie\u017c olbrzymie straty w\u015br\u00f3d ludno\u015bci cywilnej oraz zniszczenie mienia prowadz\u0105ce do straszliwych kl\u0119sk humanitarnych. Konflikty te uwidoczni\u0142y ponadto egoizm i hipokryzj\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\r\n

Najwi\u0119ksze wojny agresywne prowadzone przez Stany Zjednoczone <\/strong><\/h4>\r\n

po II wojnie \u015bwiatowej<\/strong><\/h4>\r\n
    \r\n\t
  1. \r\n

    Wojna korea\u0144ska<\/h4>\r\n<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

    Wojna korea\u0144ska na pocz\u0105tku lat 1950. nie trwa\u0142a d\u0142ugo, jednak by\u0142a wyj\u0105tkowo krwawa, przynosz\u0105c liczb\u0119 3 milion\u00f3w ofiar cywilnych i ponad 3 milion\u00f3w uchod\u017ac\u00f3w. Wed\u0142ug statystyk Korea\u0144skiej Republiki Ludowo-Demokratycznej, w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych zniszczonych zosta\u0142o ok. 8700 fabryk, 5000 szk\u00f3\u0142, 1000 szpitali i 600 000 gospodarstw domowych, a ponad 2 mln dzieci poni\u017cej 18 roku \u017cycia pozbawionych zosta\u0142o dachu nad g\u0142ow\u0105. W czasie wojny Republika Korei ponios\u0142a straty rz\u0119du 41,23 mld won\u00f3w, czyli r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 6,9 mld dolar\u00f3w po \u00f3wczesnym kursie; zniszczeniu uleg\u0142o ok. 600 000 dom\u00f3w, 46,9% tras kolejowych, 1656 dr\u00f3g i 1453 mosty. Co gorsze, Korea zosta\u0142a trwale podzielona, co spowodowa\u0142o rozdzielenie wielu korea\u0144skich rodzin. Spo\u015br\u00f3d ponad 130 000 Korea\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy zarejestrowali si\u0119 w powo\u0142anym przez Republik\u0119 Korei Ministerstwie Zjednoczenia 75 000 ju\u017c zmar\u0142o, trac\u0105c na zawsze mo\u017cliwo\u015b\u0107 zobaczenia cz\u0142onk\u00f3w swych rodzin. Ameryka\u0144ski portal \u201cThe Diplomat\u201d poinformowa\u0142 w czerwcu 2020 roku, \u017ce \u015bredni wiek tych ofiar separacji rodzi wynosi\u0142 w 2019 roku 81 lat, a 60% spo\u015br\u00f3d 133 370 os\u00f3b, kt\u00f3re wpisa\u0142y si\u0119 do rejestru od roku 1988 ju\u017c zmar\u0142o, nie zdo\u0142awszy spotka\u0107 si\u0119 z zaginionymi cz\u0142onkami swych rodzin.<\/p>\r\n

      \r\n\t
    1. \r\n

      Wojna w Wietnamie<\/h4>\r\n<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

      Wojna w Wietnamie, kt\u00f3ra trwa\u0142a od lat 1950. do 1970., by\u0142a najd\u0142u\u017cszym i najbardziej brutalnym konfliktem po II wojnie \u015bwiatowej. Rz\u0105d wietnamski szacuje, \u017ce zgin\u0119\u0142o w niej ok. 1,1 mln \u017co\u0142nierzy p\u00f3\u0142nocnowietnamskich oraz 300 tys. \u017co\u0142nierzy po\u0142udniowowietnamskich, a tak\u017ce ponad 2 mln ludno\u015bci cywilnej. W\u0142adze Wietnamu stwierdzi\u0142y r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wiele os\u00f3b zgin\u0119\u0142o w ramach zaplanowanych akt\u00f3w ludob\u00f3jstwa dokonywanych przez \u017co\u0142nierzy ameryka\u0144skich w imi\u0119 \u201cwalki z wietnamsk\u0105 parti\u0105 komunistyczn\u0105\u201d<\/em>. Podczas wojny Stany Zjednoczone zrzuci\u0142y na Wietnam oraz s\u0105siednie Laos i Kambod\u017c\u0119 prawie trzykrotnie wi\u0119cej bomb ni\u017c wykorzystano w II wojnie \u015bwiatowej. Szacuje si\u0119 dzi\u015b, \u017ce co najmniej 350 tys. ton niewybuch\u00f3w pozostawionych przez Amerykan\u00f3w nadal stanowi zagro\u017cenie dla ludno\u015bci Wietnamu. Jak donosi\u0142 3 grudnia 2012 roku portal \u201cThe Huffington Post\u201d, statystyki w\u0142adz wietnamskich pokazuj\u0105, \u017ce od zako\u0144czenia wojny w 1975 roku te materia\u0142y wybuchowe spowodowa\u0142y \u015bmier\u0107 ponad 42 tys. ludzi. Poza wspomnianymi \u0142adunkami, si\u0142y zbrojne Stan\u00f3w Zjednoczonych zrzuci\u0142y ok. 75,71 milion\u00f3w litr\u00f3w defoliant\u00f3w, powoduj\u0105c bezpo\u015brednio \u015bmier\u0107 ponad 400 tys. Wietnamczyk\u00f3w. Oko\u0142o 2 mln zmar\u0142o nast\u0119pnie wskutek kontaktu z tymi substancjami chemicznymi powoduj\u0105cego nowotwory i inne schorzenia. Trwaj\u0105ca ponad 10 lat wojna spowodowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c fal\u0119 ponad 3 mln uchod\u017ac\u00f3w, z kt\u00f3rych wielu zgin\u0119\u0142o na wodach oceanu. 92% spo\u015br\u00f3d ankietowanych uchod\u017ac\u00f3w wykazywa\u0142o objawy skrajnego wycie\u0144czenia, kobiety skar\u017cy\u0142y si\u0119 na poronienia i niepe\u0142nosprawno\u015bci noworodk\u00f3w. Wed\u0142ug ameryka\u0144skich statystyk wojny w Wietnamie, defolianty zniszczy\u0142y ok. 20% d\u017cungli oraz od 20% do 36% las\u00f3w namorzynowych tego kraju.<\/p>\r\n

        \r\n\t
      1. \r\n

        Wojna w Zatoce Perskiej<\/h4>\r\n<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

        W 1991 roku si\u0142y kierowanej przez Stany Zjednoczone koalicji zaatakowa\u0142y Irak, zabijaj\u0105c na miejscu od 2,5 do 3 tys. cywil\u00f3w i niszcz\u0105c ok. 9 tys. gospodarstw domowych. W wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych zniszczono infrastruktur\u0119, s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia i doprowadzono do kl\u0119ski g\u0142odu, co doprowadzi\u0142o do \u015bmierci 110 tys. cywil\u00f3w, a \u2013 wed\u0142ug szacunk\u00f3w UNICEF \u2013 wojna i powojenne sankcje na\u0142o\u017cone na Irak kosztowa\u0142y \u017cycie ok. 500 tys. irackich dzieci. Si\u0142y koalicyjne wzi\u0119\u0142y na celownik tamtejsz\u0105 infrastruktur\u0119, \u015bwiadomie niszcz\u0105c wi\u0119kszo\u015b\u0107 elektrowni (odpowiedzialnych za produkcj\u0119 92% energii elektrycznej), rafinerie (80% mocy produkcyjnych), zak\u0142ady petrochemiczne, centra telekomunikacyjne (w tym 135 du\u017cych sieci telefonicznych), mosty (ponad 100), autostrady, tory kolejowe, stacje radiowe i telewizyjne, cementownie, huty aluminium, zak\u0142ady odzie\u017cowe, produkuj\u0105ce okablowanie i fabryki farmaceutyczne. Powa\u017cnie ska\u017cone zosta\u0142o tak\u017ce \u015brodowisko naturalne: ok. 60 mln bary\u0142ek ropy porzucono na pustyni; 24 miliony bary\u0142ek wyciek\u0142y z szyb\u00f3w, tworz\u0105c jeziora ropy; a dym i kurz spowodowany przez planowo wzniecane po\u017cary szyb\u00f3w wiertniczych zatru\u0142y obszar 953 km2<\/sup>. Na dodatek podczas tej wojny przeciwko Irakowi wojska ameryka\u0144skie po raz pierwszy zastosowa\u0142y pociski ze zubo\u017conym uranem, zawieraj\u0105ce substancje toksyczne i radioaktywne.<\/p>\r\n

          \r\n\t
        1. \r\n

          Wojna w Kosowie<\/h4>\r\n<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

          W marcu 1999 roku wojska NATO ze Stanami Zjednoczonymi na czele, ca\u0142kowicie ignoruj\u0105c Rad\u0119 Bezpiecze\u0144stwa ONZ, przeprowadzi\u0142y trwaj\u0105ce 78 dni bombardowania Jugos\u0142awii pod pretekstem \u201eprzeciwdzia\u0142ania katastrofie humanitarnej\u201d, zabijaj\u0105c co najmniej 2 tys. niewinnych cywil\u00f3w, rani\u0105c ponad 6 tys. i pozbawiaj\u0105c dachu nad g\u0142ow\u0105 prawie milion. Wojna pozbawi\u0142a miejsc pracy ponad 2 mln Jugos\u0142owian, a 1,5 mln dzieci straci\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 chodzenia do szko\u0142y. Si\u0142y NATO \u015bwiadomie niszczy\u0142y infrastruktur\u0119, d\u0105\u017c\u0105c w ten spos\u00f3b do z\u0142amania oporu ludno\u015bci. Serbscy ekonomi\u015bci oszacowali, \u017ce straty gospodarcze w wyniku bombardowa\u0144 wynios\u0142y 29,6 mld dolar\u00f3w. Bomby spada\u0142y na mosty, drogi, linie kolejowe i inne obiekty; uszkodzi\u0142y 25 tys. prywatnych dom\u00f3w i mieszka\u0144, 176 zabytki, 69 szk\u00f3\u0142, 19 szpitali i 20 przychodni. Poza tym, podczas tej wojny Stany Zjednoczone u\u017cy\u0142y co najmniej 31 tys. bomb i pocisk\u00f3w ze zubo\u017conym uranem, doprowadzaj\u0105c do lawinowego wzrostu liczby zachorowa\u0144 na nowotwory i bia\u0142aczk\u0119 oraz wywieraj\u0105c d\u0142ugofalowy, katastrofalny wp\u0142yw na stan ekologiczny Jugos\u0142awii i Europy.<\/p>\r\n

            \r\n\t
          1. \r\n

            Wojna w Afganistanie<\/h4>\r\n<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

            W pa\u017adzierniku 2001 roku Stany Zjednoczone wys\u0142a\u0142y swe wojska do Afganistanu. Walcz\u0105c z al-Kaid\u0105 i talibami, spowodowa\u0142y w ten spos\u00f3b ogromn\u0105 liczb\u0119 niepotrzebnych strat cywilnych. W zwi\u0105zku z brakiem wiarygodnych danych statystycznych, trudno o jednoznaczn\u0105 ocen\u0119 rozmiar\u00f3w tych strat, jednak panuje powszechna opinia, \u017ce wojska ameryka\u0144skie spowodowa\u0142y \u015bmier\u0107 ponad 30 tys. cywil\u00f3w, obra\u017cenia \u2013 ponad 60 tys. i doprowadzi\u0142y do powstania fali uchod\u017ac\u00f3w licz\u0105cej 11 mln os\u00f3b. Gdy w 2014 roku Waszyngton og\u0142asza\u0142 wycofanie swych wojsk, w Afganistanie nadal panowa\u0142 chaos. \u201eThe New York Times\u201d stwierdzi\u0142 30 lipca 2019 roku, \u017ce tylko w pierwszej po\u0142owie 2019 roku potwierdzono 363 ofiary ameryka\u0144skich bombardowa\u0144, w tym 89 dzieci. Naukowcy z Uniwersytetu Kabulskiego obliczyli, \u017ce wojna przynosi\u0142a \u015brednio 250 ofiar dziennie i 60 mln dolar\u00f3w strat na dob\u0119.<\/p>\r\n

              \r\n\t
            1. \r\n

              Wojna w Iraku<\/h4>\r\n<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

              W 2003 roku, pomimo sprzeciwu spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, Stany Zjednoczone dokona\u0142y inwazj\u0119 na Irak, przywo\u0142uj\u0105c niepotwierdzone zarzuty. Trudno dok\u0142adnie okre\u015bli\u0107 liczb\u0119 ofiar cywilnych tej wojny, jednak szacunki oscyluj\u0105 mi\u0119dzy 200 tys. a 250 tys. ofiar, w tym 16 tys. cywil\u00f3w zabitych przez Amerykan\u00f3w. Poza tym, ameryka\u0144skie si\u0142y okupacyjne powa\u017cnie naruszy\u0142y mi\u0119dzynarodowe standardy praw cz\u0142owieka, m.in. poprzez liczne przypadki torturowania wi\u0119\u017ani\u00f3w. Po tym, jak Stany Zjednoczone og\u0142osi\u0142y, \u017ce wycofuj\u0105 si\u0119 z Iraku w 2011 roku, lokalne starcia i ataki nadal s\u0105 na porz\u0105dku dziennym. Kierowana przez Amerykan\u00f3w koalicja u\u017cywa\u0142a w Iraku na wielk\u0105 skal\u0119 bomb i pocisk\u00f3w ze zubo\u017conym uranem, bomb kasetowych, pocisk\u00f3w z bia\u0142ym fosforem, nigdy nie bior\u0105c odpowiedzialno\u015bci za szkody wyrz\u0105dzone cywilnej ludno\u015bci. Wed\u0142ug ONZ, do dzi\u015b w Iraku jest ok. 25 mln min i innych pocisk\u00f3w, kt\u00f3re musz\u0105 zosta\u0107 rozbrojone. Stany Zjednoczone do dzi\u015b nie wycofa\u0142y wszystkich swoich oddzia\u0142\u00f3w z Afganistanu i Iraku.<\/p>\r\n

                \r\n\t
              1. \r\n

                Wojna w Syrii<\/h4>\r\n<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

                Od 2017 roku Stany Zjednoczone przeprowadza\u0142y naloty na Syri\u0119 pod pretekstem \u201euniemo\u017cliwienia u\u017cycia broni chemicznej przez w\u0142adze syryjskie\u201d. Od 2016 do 2019 roku w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych zgin\u0119\u0142o 33 584 Syryjczyk\u00f3w, a liczba ofiar atak\u00f3w lotniczych wynios\u0142a 3833, z czego po\u0142owa to kobiety i dzieci. Portal PBS informowa\u0142 9 listopada 2018 roku, \u017ce tzw. \u201enajbardziej precyzyjny atak lotniczy w historii\u201d przeprowadzony przez Amerykan\u00f3w w mie\u015bcie Rakka poch\u0142on\u0105\u0142 1600 ofiar cywilnych. Wed\u0142ug badania \u015awiatowego Programu \u017bywno\u015bciowego (WFP) z kwietnia 2020 roku, oko\u0142o 1\/3 ludno\u015bci Syrii cierpia\u0142o z powodu niedo\u017cywienia, a 87% Syryjczyk\u00f3w nie mia\u0142o \u017cadnych \u015brodk\u00f3w na kontach bankowych. Organizacja Lekarze \u015awiata (MdM) szacowa\u0142a, \u017ce od pocz\u0105tku wojny syryjskiej ok. 15 tys. lekarzy wyjecha\u0142o z kraju (oko\u0142o po\u0142owy wszystkich medyk\u00f3w), 6,5 mln os\u00f3b musia\u0142o opu\u015bci\u0107 swe domy, a 5 mln tu\u0142a si\u0119 jako uchod\u017acy po ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\r\n

                Poza bezpo\u015brednim zaanga\u017cowaniem wojennym, Stany Zjednoczone interweniowa\u0142y po\u015brednio w sprawy wewn\u0119trzne innych pa\u0144stw poprzez inspirowanie wojen zast\u0119pczych, rebelii antyrz\u0105dowych, mord\u00f3w politycznych, dostarczanie broni i amunicji, szkolenie antyrz\u0105dowych grup zbrojnych, co powa\u017cnie zachwia\u0142o r\u00f3wnowag\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i naruszy\u0142o bezpiecze\u0144stwo publiczne w tych krajach. W zwi\u0105zku z faktem, \u017ce takich dzia\u0142a\u0144 by\u0142o bardzo wiele, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich mia\u0142a niejawny charakter, trudno zebra\u0107 dok\u0142adne dotycz\u0105ce ich dane.<\/p>\r\n

                Katastrofalne konsekwencje wojen prowadzonych <\/strong>przez Stany Zjednoczone<\/strong><\/h4>\r\n

                Od zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej prawie ka\u017cdy ameryka\u0144ski prezydent wszczyna\u0142 wojny lub interweniowa\u0142 w tocz\u0105ce si\u0119 konflikty. Wykorzystywano do tego r\u00f3\u017cne preteksty: powstrzymywanie komunizmu, walka o sprawiedliwo\u015b\u0107, interwencja humanitarna, walka z terroryzmem, zapobieganie rozprzestrzenianiu broni masowego ra\u017cenia (WMD), ochrona obywateli ameryka\u0144skich zagranic\u0105 itd. Spo\u015br\u00f3d wszystkich tych wojen tylko jedna by\u0142a odpowiedzi\u0105 na atak terrorystyczny przeprowadzony w Stanach Zjednoczonych; pozosta\u0142e prowadzone by\u0142y w sytuacji braku zagro\u017cenia \u017cywotnych interes\u00f3w ameryka\u0144skich. Zreszt\u0105, nawet wspomniany \u201euzasadniony kontratak\u201d wyra\u017ca\u0142 si\u0119 w nieproporcjonalnie szerokich dzia\u0142aniach. Pod pretekstem eliminacji zagro\u017cenia al-Kaid\u0105 wojska ameryka\u0144skie dowolnie rozszerza\u0142y zakres atak\u00f3w prowadzonych w imi\u0119 walki z terroryzmem, post\u0119puj\u0105c zgodnie z zasad\u0105 \u201elepiej zabi\u0107 przez pomy\u0142k\u0119, ni\u017c nie trafi\u0107 przez przypadek\u201d, co skutkowa\u0142o ogromnymi liczbami ofiar cywilnych na obszarze dzia\u0142a\u0144 wojennych; zamiast korzysta\u0107 ze wzgl\u0119dnie precyzyjnych atak\u00f3w dronami, armia Stan\u00f3w Zjednoczonych nie robi\u0142a nic w kierunku ograniczenia czy unikni\u0119cia ofiar w\u015br\u00f3d niewinnej ludno\u015bci miejscowej.<\/p>\r\n

                Niekt\u00f3re z procedur decyzyjnych prowadz\u0105cych do rozpocz\u0119cia przez Stany Zjednoczone wojen napastniczych przeciwko innym krajom by\u0142y legitymizowane przez ONZ, dzi\u0119ki manipulacjom Amerykan\u00f3w w Radzie Bezpiecze\u0144stwa; cz\u0119\u015bciej jednak Stany Zjednoczone ignorowa\u0142y opini\u0119 RB, odrzuca\u0142y sprzeciw innych kraj\u00f3w, a nawet krytyk\u0119 w\u0142asnych sojusznik\u00f3w. Niekt\u00f3re z interwencji podejmowane by\u0142y nawet bez zgody Kongresu, kt\u00f3ry jest jedynym organem uprawnionym w Stanach Zjednoczonych do decydowania o wojnie.<\/p>\r\n

                Wojny prowadzone przez Stany Zjednoczone sta\u0142y si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em szeregu kryzys\u00f3w regionalnych i mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\r\n

                Po pierwsze, prowadzi\u0142y one do katastrofy humanitarnej w krajach nimi dotkni\u0119tych; ofiar w\u015br\u00f3d funkcjonariuszy publicznych, zniszczenia infrastruktury, wstrzymania produkcji, a szczeg\u00f3lnie zb\u0119dnych ofiar cywilnych. Na terenach dzia\u0142a\u0144 wojennych ludzie gin\u0119li we w\u0142asnych domach, na rynkach i ulicach, trafiani przez bomby, pociski, r\u0119czne \u0142adunki wybuchowe, drony, podczas nalot\u00f3w ameryka\u0144skich, rajd\u00f3w rz\u0105dowych si\u0142 zbrojnych, masakr dokonywanych przez terroryst\u00f3w i ekstremist\u00f3w, zamieszek. W listopadzie 2018 roku Uniwersytet Brown opublikowa\u0142 badania, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce w Afganistanie wojna skutkowa\u0142a \u015bmierci\u0105 43 074 ofiar cywilnych, 67 dziennikarzy i 424 pracownik\u00f3w organizacji humanitarnych; w Pakistanie te liczby to odpowiednio 23 924, 8 i 97; w Iraku \u2013 184 382, 277 i 185; w Syrii \u2013 49 591, 75 i 185; w Jemenie \u2013 12 000, 31 i 38. W\u0142adze Stan\u00f3w Zjednoczonych cz\u0119sto zani\u017caj\u0105 liczb\u0119 tych ofiar. Portal \u201cIntercept\u201d informowa\u0142 19 listopada 2018 roku, \u017ce rzeczywista liczba cywilnych ofiar wojny w Iraku by\u0142a znacznie wy\u017csza od tej podawanej przez Pentagon.<\/p>\r\n

                Po drugie, wojny napastnicze Stan\u00f3w Zjednoczonych skutkowa\u0142y ca\u0142ym szeregiem powa\u017cnych problem\u00f3w spo\u0142ecznych takich, jak fale uchod\u017ac\u00f3w, niepokoje spo\u0142eczne, kryzysy ekologiczne, traumy psychiczne itp. Statystyki wskazuj\u0105, \u017ce ka\u017cda z niedawnych interwencji ameryka\u0144skich przynosi\u0142a ogromne liczby migrant\u00f3w; 11 mln uchod\u017ac\u00f3w afga\u0144skich, 380 tys. pakista\u0144skich, 3,25 mln irackich, 12,59 mln syryjskich; uchod\u017acy zmuszeni zostali do ucieczki z dom\u00f3w \u2013 1,3 mln Afga\u0144czyk\u00f3w trafi\u0142o do Pakistanu, a 900 tys. do Iranu; 3,5 mln Irakijczyk\u00f3w i Syryjczyk\u00f3w znalaz\u0142o si\u0119 w Turcji, a milion w Iranie. W Afganistanie, Iraku i Pakistanie liczba ofiar zwi\u0105zanych z brakiem opieki medycznej, niedo\u017cywieniem i ska\u017ceniem \u015brodowiska przekroczy\u0142a czterokrotnie liczb\u0119 bezpo\u015brednich ofiar wojny. Zawarto\u015b\u0107 uranu w kilogramie ziemi w irackiej Basrze z mniej ni\u017c 70 bekereli przed rokiem 1991, wzros\u0142a do 10 000 bekereli w roku 2009, a w rejonach ska\u017conych przez pozosta\u0142o\u015bci pocisk\u00f3w nawet do 36 205 bekereli. Portal brytyjskiego dziennika \u201eThe Guardian\u201d informowa\u0142 22 sierpnia 2016 roku, \u017ce 30% dzieci urodzonych w Iraku w 2010 roku urodzi\u0142o si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi wadami, podczas gdy w normalnych warunkach odsetek ten wynosi od 2 do 4%.<\/p>\r\n

                Po trzecie, wojny Stan\u00f3w Zjednoczonych nierzadko dotyka\u0142y po\u015brednio r\u00f3wnie\u017c kraje w nich nie uczestnicz\u0105ce. Na przyk\u0142ad, podczas wojny w Wietnamie wojska ameryka\u0144skie obj\u0119\u0142y swoimi dzia\u0142aniami r\u00f3wnie\u017c kraje s\u0105siednie takie, jak Kambod\u017ca i Laos, pod pretekstem pr\u00f3by zablokowania szlaku Ho-Szi-Mina (trasy dostaw broni biegn\u0105cej z Wietnamu P\u00f3\u0142nocnego, przez Laos i Kambod\u017c\u0119, do Wietnamu Po\u0142udniowego, powoduj\u0105c \u015bmier\u0107 ponad 500 tys. cywil\u00f3w i pozostawiaj\u0105c ogromne ilo\u015bci niewybuch\u00f3w na ich terytoriach. Podczas atak\u00f3w na terroryst\u00f3w w Afganistanie, ameryka\u0144skie lotnictwo i drony nierzadko zrzuca\u0142y bomby na s\u0105siednie wsie po\u0142o\u017cone w Pakistanie, a nawet na uczestnik\u00f3w odbywaj\u0105cego si\u0119 tam wesela i pakista\u0144skich pogranicznik\u00f3w. Podczas nalot\u00f3w na Jugos\u0142awi\u0119, wojska ameryka\u0144skie zrzuci\u0142y \u0142adunki na chi\u0144sk\u0105 ambasad\u0119, zabijaj\u0105c trzech chi\u0144skich dziennikarzy i rani\u0105c 12 cz\u0142onk\u00f3w personelu dyplomatycznego.<\/p>\r\n

                Wreszcie, nawet same Stany Zjednoczone maj\u0105 ofiary rozpocz\u0119tych przez siebie wojen. Wed\u0142ug ameryka\u0144skiego Departamentu ds. Weteran\u00f3w, w wojnie korea\u0144skiej rannych zosta\u0142o 103 284 \u017co\u0142nierzy, a w wietnamskiej \u2013 153 303 \u017co\u0142nierzy. Mi\u0119dzy rokiem 2001 a 2005 u oko\u0142o 1\/3 spo\u015br\u00f3d 103 788 weteran\u00f3w wojen w Afganistanie i w Iraku zdiagnozowano choroby i dysfunkcje psychiczne, a 56% z nich cierpia\u0142o na wi\u0119cej ni\u017c jedno schorzenie.<\/p>\r\n

                Raport s\u0142u\u017cby analitycznej Kongresu wykaza\u0142, \u017ce w latach 2008-2016 ponad 6 tys. weteran\u00f3w pope\u0142nia\u0142o rocznie samob\u00f3jstwo. Rekompensaty dla weteran\u00f3w wojny korea\u0144skiej wyp\u0142acane przez armi\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych wynosz\u0105 2,8 mld dolar\u00f3w rocznie, a dla weteran\u00f3w Wietnamu i ich rodzin \u2013 22 mld dolar\u00f3w rocznie. Koszty leczenia weteran\u00f3w i inwalid\u00f3w wojennych wojny w Afganistanie to ponad 170 mln dolar\u00f3w. Portal biznesowo-technologiczny \u201eBusiness Insider\u201d informowa\u0142 w grudniu 2019 roku, \u017ce wojna w Afganistanie poch\u0142on\u0119\u0142a ponad 3800 ofiar po\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy ameryka\u0144skich, czyli liczb\u0119 znacznie wi\u0119ksz\u0105 od danych wykazywanych w statystyce rz\u0105du i armii Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\r\n

                G\u0142\u00f3wna przyczyna kryzys\u00f3w humanitarnych: <\/strong>mentalno\u015b\u0107 hegemoniczna Stan\u00f3w Zjednoczonych<\/strong><\/h4>\r\n

                Analiza konflikt\u00f3w wywo\u0142anych przez Stany Zjednoczone pokazuje, \u017ce by\u0142y one \u017ar\u00f3d\u0142em kryzys\u00f3w humanitarnych. W Afganistanie, Iraku, Syrii i innych krajach, gdzie wojny te wci\u0105\u017c trwaj\u0105, przypadkowe bombardowania i ofiary nadal regularnie si\u0119 zdarzaj\u0105, a uchod\u017acy nie maj\u0105 si\u0119 gdzie podzia\u0107. Infrastruktura jest zrujnowana, a produkcja wstrzymana. Amerykanie rozpoczynali tej wojny pod pretekstem \u201einterwencji humanitarnej\u201d czy \u201ewy\u017cszo\u015bci praw cz\u0142owieka nad suwerenno\u015bci\u0105\u201d, ale dlaczego wojny toczone w imi\u0119 humanitaryzmu przynios\u0142y prawdziwe katastrofy humanitarne?<\/p>\r\n

                W kwietniu 2011 roku ameryka\u0144ski magazyn \u201eForeign Affairs\u201d przytoczy\u0142 pi\u0119\u0107 powod\u00f3w ci\u0105g\u0142ego inicjowania wojen przez Waszyngton takie, jak militarna przewaga Stan\u00f3w Zjednoczonych rodz\u0105ca pokus\u0119 u\u017cycia przemocy, fiasko mechanizmu r\u00f3wnowagi i kontroli w polityce ameryka\u0144skiej i tym samym pozbawiaj\u0105ce znaczenia wszelkie warto\u015bci ameryka\u0144skie. \u201eObrona praw cz\u0142owieka\u201d nie zawsze by\u0142a jedynym wskazywanym powodem wszczynania konfliktu, cz\u0119sto wojna by\u0142a \u015brodkiem u\u015bwi\u0119canym przez cel, cho\u0107 starano si\u0119 argumentowa\u0107 j\u0105 z u\u017cyciem spraw moralnych. Stany Zjednoczone mog\u0105 zdecydowa\u0107 si\u0119 na wojn\u0119 wtedy, gdy uznaj\u0105 to za potrzebne, wierz\u0105, \u017ce konflikt przyniesie im korzystne rozstrzygni\u0119cie; \u017ce b\u0119d\u0105 zdolni czerpa\u0107 z niego zyski; pobudki etyczne nie s\u0105 ju\u017c niezb\u0119dnym warunkiem do rozpocz\u0119cia wojny; przera\u017aliwe kryzysy humanitarne tych wojen maj\u0105 by\u0107 za\u017cegnane przez innych, nie stanowi\u0107 ci\u0119\u017caru dla obywateli ameryka\u0144skich i nie powstrzymywa\u0107 ich przed osi\u0105ganiem w ten spos\u00f3b swych cel\u00f3w. Uciekanie si\u0119 do u\u017cycia przemocy bez wzgl\u0119du na konsekwencje ujawnia aspiracje hegemoniczne Waszyngtonu, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce na pierwszym miejscu stawia on sw\u00f3j interes rozumiany w kategoriach mentalno\u015bci \u201ezwyci\u0119stwa bierze wszystko\u201d; pokazuje jego unilateralistyczn\u0105 ide\u0119 dominowania nad \u015bwiatem i \u015bwiadomego krzywdzenia innych kraj\u00f3w.<\/p>\r\n

                Politycy ameryka\u0144scy twierdz\u0105, \u017ce szanuj\u0105 \u201ewarto\u015bci uniwersalne\u201d, lecz czy gotowi byliby przyzna\u0107, \u017ce ich naturalne prawa cz\u0142owieka s\u0105 r\u00f3wnie naturalne dla innych?<\/p>\r\n

                Stany Zjednoczone opracowa\u0142y standardy zapewniaj\u0105ce r\u00f3wne traktowanie wszystkich grup etnicznych, czy jednak wierz\u0105, \u017ce takie same prawa powinni mie\u0107 przedstawiciele narod\u00f3w zamieszkuj\u0105cych inne kraje? A mo\u017ce po prostu s\u0105dz\u0105, \u017ce mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 w innych krajach wedle uznania, no przecie\u017c ich mieszka\u0144cy nie g\u0142osuj\u0105 w ameryka\u0144skich wyborach?<\/p>\r\n

                Czy Stany Zjednoczone wci\u0105\u017c broni\u0105 \u201eprzyrodzonych\u201d warto\u015bci praw cz\u0142owieka rzekomo u nich zdeponowanych, gdy stosuj\u0105 zasad\u0119 \u201elepiej zabi\u0107 przez pomy\u0142k\u0119, ni\u017c chybi\u0107 przez przypadek\u201d, u\u017cywaj\u0105 radioaktywnej broni, niszcz\u0105 ro\u015blinno\u015b\u0107 defoliantami, otwieraj\u0105 ogie\u0144 zanim upewni\u0105 si\u0119 do kogo strzelaj\u0105?<\/p>\r\n

                Cywile, kt\u00f3rzy nie byli w stanie uciec ze swoich ogarni\u0119tych wojn\u0105 okolic, traktowani byli jak terrory\u015bci i ostrzeliwani nie cieszyli si\u0119 \u017cadnymi prawami cz\u0142owieka. Dzieci, kt\u00f3re urodzi\u0142y si\u0119 niepe\u0142nosprawne z powodu u\u017cywanej przez Amerykan\u00f3w broni chemicznej i b\u0119d\u0105 cierpia\u0142y przez reszt\u0119 \u017cycia nie mia\u0142y \u017cadnych praw cz\u0142owieka. Uchod\u017acy, kt\u00f3rzy zostali zmuszeni do opuszczenia w\u0142asnych dom\u00f3w z powodu wojen napastniczych Stan\u00f3w Zjednoczonych i \u017cyj\u0105 jako bezdomni w innych krajach te\u017c nie maj\u0105 \u017cadnych praw.<\/p>\r\n

                Wyniki naszej analizy stawiaj\u0105 w ogniu krytyki mentalno\u015b\u0107 prowadz\u0105c\u0105 do jednostronnych akcji militarnych jako \u015brodka rozwi\u0105zywania spor\u00f3w. Bior\u0105c pod uwag\u0119 naturaln\u0105 sprzeczno\u015b\u0107 mi\u0119dzy humanitaryzmem a hegemoni\u0105, absurdalne jest oczekiwanie, \u017ce pa\u0144stwo hegemoniczne mog\u0142oby broni\u0107 praw cz\u0142owieka w innych krajach.<\/p>\r\n

                Spory mi\u0119dzynarodowe powinny by\u0107 rozstrzyganie w drodze r\u00f3wnoprawnych konsultacji w ramach ONZ. Powinno si\u0119 podj\u0105\u0107 skoordynowane wysi\u0142ki na rzecz regulowania i usprawniania mi\u0119dzynarodowych mechanizm\u00f3w i stworzenia wsp\u00f3lnoty gotowej do dzia\u0142a\u0144 na rzecz przysz\u0142o\u015bci ludzko\u015bci. Mo\u017cemy przeciwdzia\u0142a\u0107 \u201ehumanitarnym interwencjom\u201d nios\u0105cym katastrofy humanitarne wy\u0142\u0105cznie poprzez wyeliminowanie my\u015blenia hegemonicznego, motywowanego przede wszystkim egoistycznie. Tylko w tej spos\u00f3b mo\u017cemy my\u015ble\u0107 o osi\u0105gni\u0119ciu wzajemnych korzy\u015bci w my\u015bl zasady win-win<\/em>, w ramach kt\u00f3rej ludzie na ca\u0142ym \u015bwiecie mogliby naprawd\u0119 korzysta\u0107 z przyrodzonych praw cz\u0142owieka.<\/p>\r\n

                Za\u0142\u0105cznik<\/strong><\/h4>\r\n

                Liczba ofiar cywilnych, uchod\u017ac\u00f3w i strat gospodarczych spowodowanych przez g\u0142\u00f3wne wojny agresywne prowadzone przez Stany Zjednoczone po II wojnie \u015bwiatowej<\/h4>\r\n

                \u2013 wojna korea\u0144ska: 3 mln ofiar cywilnych, 3 mln uchod\u017ac\u00f3w;<\/p>\r\n

                \u2013 wojna w Wietnamie: ok. 2 mln ofiar cywilnych, 3 mln uchod\u017ac\u00f3w, 3 mln ofiar zastosowania defoliant\u00f3w;<\/p>\r\n

                \u2013 naloty na Libi\u0119: ok. 700 ofiar cywilnych i mundurowych;<\/p>\r\n

                \u2013 inwazja na Panam\u0119: ok. 302 ofiar cywilnych, 3000 cywil\u00f3w rannych;<\/p>\r\n

                \u2013 interwencja zbrojna w Somalii: ok. 200 ofiar cywilnych, 300 cywil\u00f3w rannych;<\/p>\r\n

                \u2013 wojna w Zatoce Perskiej: ok. 120 tys. ofiar cywilnych, 2 mln ofiar cywilnych z powodu sankcji, straty ekonomiczne o warto\u015bci ok. 600 mld dolar\u00f3w;<\/p>\r\n

                \u2013 wojna w Kosowie: ponad 2000 ofiar cywilnych, 6000 rannych cywil\u00f3w, straty ekonomiczne rz\u0119du 200 mld dolar\u00f3w;<\/p>\r\n

                \u2013 wojna w Afganistanie: ponad 30 tys. ofiar cywilnych, 70 tys. rannych cywili, 11 mln uchod\u017ac\u00f3w;<\/p>\r\n

                \u2013 wojna w Iraku: ok. 200-250 tys. ofiar cywilnych, 3,25 mln uchod\u017ac\u00f3w;<\/p>\r\n

                \u2013 wojna w Syrii: ponad 40 tys. ofiar cywilnych, 12,59 mln uchod\u017ac\u00f3w.<\/p>\r\n

                Lista wojen napastniczych i interwencji prowadzonych przez Stany Zjednoczone po II wojnie \u015bwiatowej<\/h4>\r\n

                \u2013 1947-1949: interwencja w wojnie domowej w Grecji;<\/p>\r\n

                \u2013 1947-1970: ingerencja w wybory we W\u0142oszech i wspieranie dzia\u0142alno\u015bci antykomunist\u00f3w;<\/p>\r\n

                \u2013 1948: wspieranie si\u0142 antyrz\u0105dowych w wojnie domowej w Kostaryce;<\/p>\r\n

                \u2013 1949-1953: wspieranie dzia\u0142alno\u015bci antykomunistycznej w Albanii;<\/p>\r\n

                \u2013 1949: ingerencja w formowanie rz\u0105du w Syrii;<\/p>\r\n

                \u2013 1950-1953: wojna korea\u0144ska;<\/p>\r\n

                \u2013 1952: interwencja podczas rewolucji w Egipcie;<\/p>\r\n

                \u2013 1953: wsparcie przewrotu w Iranie i obalenie tamtejszego rz\u0105du;<\/p>\r\n

                \u2013 1954: wspieranie zmiany rz\u0105du w Gwatemali;<\/p>\r\n

                \u2013 1956-1957: przygotowywanie przewrotu w Syrii;<\/p>\r\n

                \u2013 1956-1957: wspieranie przewrotu w Indonezji;<\/p>\r\n

                \u2013 1958: wywo\u0142anie kryzysu w Libanie;<\/p>\r\n

                \u2013 1960-1961: wspieranie przewrotu w Kongo;<\/p>\r\n

                \u2013 1960: wstrzymanie reform rz\u0105du w Laosie;<\/p>\r\n

                \u2013 1961: inwazja w Zatoce \u015awi\u0144 na Kubie;<\/p>\r\n

                \u2013 1961-1975: ingerencja w wojn\u0119 domow\u0105 i handel opium w Laosie;<\/p>\r\n

                \u2013 1961-1964: wspieranie dzia\u0142a\u0144 antyrz\u0105dowych w Brazylii;<\/p>\r\n

                \u2013 1962: wspieranie napi\u0119\u0107 spo\u0142ecznych w Iraku;<\/p>\r\n

                \u2013 1963: wsparcie zamieszek w Ekwadorze;<\/p>\r\n

                \u2013 1963-1975: wojna w Wietnamie;<\/p>\r\n

                \u2013 1964: ingerencja w rebeli\u0119 Simba w Kongo;<\/p>\r\n

                \u2013 1965-1966: interwencja w wojnie domowej na Dominice;<\/p>\r\n

                \u2013 1965-1967: wspieranie si\u0142 rz\u0105dowych w egzekucjach komunist\u00f3w;<\/p>\r\n

                \u2013 1966: wsparcie powstania w Ghanie;<\/p>\r\n

                \u2013 1966-1969: inspirowanie konflikt\u00f3w s strefie zdemilitaryzowanej (DMZ) na P\u00f3\u0142wyspie Korea\u0144skim;<\/p>\r\n

                \u2013 1966-1967: wspieranie powstania w Boliwii;<\/p>\r\n

                \u2013 1967: ingerencja w zmian\u0119 rz\u0105du w Grecji;<\/p>\r\n

                \u2013 1967-1975: interwencja w wojn\u0119 domow\u0105 w Kambod\u017cy;<\/p>\r\n

                \u2013 1970: ingerencja w sprawy wewn\u0119trzne Omanu;<\/p>\r\n

                \u2013 1970-1973: wsparcie puczu zbrojnego w Chile;<\/p>\r\n

                \u2013 1970-1973: wsparcie przewrotu w Kambod\u017cy;<\/p>\r\n

                \u2013 1971: wsparcie przewrotu w Boliwii;<\/p>\r\n

                \u2013 1972-1975: oferowanie wsparcia si\u0142om antyrz\u0105dowym w Iraku;<\/p>\r\n

                \u2013 1976: wsparcie przewrotu w Argentynie;<\/p>\r\n

                \u2013 1976-1992: ingerencja w sprawy wewn\u0119trzne Angoli;<\/p>\r\n

                \u2013 1977-1988: wspieranie przewrotu w Pakistanie;<\/p>\r\n

                \u2013 1979-1993: wspieranie si\u0142 antyrz\u0105dowych w Kambod\u017cy;<\/p>\r\n

                \u2013 1979-1989: ingerowanie w wojn\u0119 w Afganistanie;<\/p>\r\n

                \u2013 1980-1989: finansowanie antyrz\u0105dowego zwi\u0105zku \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w Polsce;<\/p>\r\n

                \u2013 1980-1982: interwencja w wojnie domowej w Salwadorze;<\/p>\r\n

                \u2013 1981: starcia z Libi\u0105 w zatoce Sidra;<\/p>\r\n

                \u2013 1981-1982: ingerencja na rzecz zmiany rz\u0105du w Czadzie;<\/p>\r\n

                \u2013 1982-1984: udzia\u0142 w wielostronnej interwencji w Libanie;<\/p>\r\n

                \u2013 1982-1989: wspieranie antyrz\u0105dowych si\u0142 w Nikaragui;<\/p>\r\n

                \u2013 1983: inwazja na Grenadzie;<\/p>\r\n

                \u2013 1986: inwazja w zatoce Sidra w Libii;<\/p>\r\n

                \u2013 1986: bombardowanie Libii;<\/p>\r\n

                \u2013 1988: zestrzelenie ira\u0144skiego samolotu pasa\u017cerskiego;<\/p>\r\n

                \u2013 1988: wys\u0142anie oddzia\u0142\u00f3w do Hondurasu;<\/p>\r\n

                \u2013 1989: starcia z Libi\u0105 pod Tobrukiem;<\/p>\r\n

                \u2013 1989: ingerencja w sprawy wewn\u0119trznej Filipin;<\/p>\r\n

                \u2013 1989-1990: inwazja na Panam\u0119;<\/p>\r\n

                \u2013 1990-1991: wojna z Zatoce Perskiej;<\/p>\r\n

                \u2013 1991: ingerencja w wybory na Haiti;<\/p>\r\n

                \u2013 1991-2003: dzia\u0142ania na rzecz strefy zakazu lot\u00f3w w Iraku;<\/p>\r\n

                \u2013 1992-1995: pierwsza interwencja w wojnie domowej w Somalii;<\/p>\r\n

                \u2013 1992-1995: wojna w Bo\u015bni;<\/p>\r\n

                \u2013 1994-1995: wys\u0142anie wojsk na Haiti;<\/p>\r\n

                \u2013 1996: wspieranie przewrotu w Iraku;<\/p>\r\n

                \u2013 1997: wys\u0142anie wojsk do Albanii;<\/p>\r\n

                \u2013 1997: wys\u0142anie wojsk do Sierra Leone;<\/p>\r\n

                \u2013 1998-1999: wojna w Kosowie;<\/p>\r\n

                \u2013 1998: ataki rakietowe na Sudan i Afganistan;<\/p>\r\n

                \u2013 1998-1999: wys\u0142anie wojsk do Kenii i Tanzanii;<\/p>\r\n

                \u2013 od 2001: wojna w Afganistanie;<\/p>\r\n

                \u2013 2002: wys\u0142anie oddzia\u0142\u00f3w do Wybrze\u017ca Ko\u015bci S\u0142oniowej;<\/p>\r\n

                \u2013 2003-2011: wojna w Iraku;<\/p>\r\n

                \u2013 od 2004: nawo\u0142ywanie do wojny mi\u0119dzy Pakistanem a Afganistanem;<\/p>\r\n

                \u2013 2006-2007: wspieranie Fatahu <\/em>w Palestynie przeciwko Hamasowi<\/em>, kt\u00f3ry wygra\u0142 wybory;<\/p>\r\n

                \u2013 2001: wspieranie antyrz\u0105dowych si\u0142 w Libii;<\/p>\r\n

                \u2013 2011-2017: operacja wojskowa w Ugandzie;<\/p>\r\n

                \u2013 od 2014: kierowanie interwencj\u0105 w Iraku;<\/p>\r\n

                \u2013 od 2014: kierowanie interwencj\u0105 w Syrii;<\/p>\r\n

                \u2013 od 2015: wspieranie udzia\u0142u Arabii Saudyjskiej w wojnie domowej w Jemenie;<\/p>\r\n

                \u2013 2019: wspieranie zmiany rz\u0105du w Wenezueli.<\/p>\r\n

                T\u0142um. MP<\/em><\/p>\r\n

                \u0179r\u00f3d\u0142o: Full Text: Severe Humanitarian Disasters Caused by U.S. Aggressive Wars against Foreign Countries \u2013 Xinhua | English.news.cn (xinhuanet.com)<\/a><\/p>\r\n

                 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Chi\u0144skie Towarzystwo Bada\u0144 Praw Cz\u0142owieka (ang. China Society for Human Rights Studies) powsta\u0142o w 1993 roku, po tym jak Komunistyczna Partia Chin uzna\u0142a w 1991 roku kompatybilno\u015b\u0107 szeroko rozumianych praw cz\u0142owieka z doktryn\u0105 chi\u0144skiego socjalizmu. Poni\u017cej prezentujemy analiz\u0119 autorstwa ekspert\u00f3w Towarzystwa, kt\u00f3re prezentuje chi\u0144ski punkt widzenia, ale tak\u017ce swoist\u0105 odpowied\u017a na zarzuty administracji ameryka\u0144skiej i […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[7],"tags":[84,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/124653"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=124653"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/124653\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124655,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/124653\/revisions\/124655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=124653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=124653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=124653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}