{"id":123917,"date":"2021-03-29T11:32:21","date_gmt":"2021-03-29T15:32:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=123917"},"modified":"2021-03-29T11:32:21","modified_gmt":"2021-03-29T15:32:21","slug":"chinsko-iranskie-porozumienie-strategiczne-ma-zmienic-uklad-sil-w-regionie-na-25-lat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=123917","title":{"rendered":"Chi\u0144sko-ira\u0144skie porozumienie strategiczne ma zmieni\u0107 uk\u0142ad si\u0142 w regionie na 25 lat"},"content":{"rendered":"

27 marca br. chi\u0144ski minister spraw zagranicznych Wang Yi i jego ira\u0144ski odpowiednik Mohammad Javad Zarif podpisali umow\u0119 o wsp\u00f3\u0142pracy strategicznej opiewaj\u0105c\u0105 na kwot\u0119 400 miliard\u00f3w dolar\u00f3w. Tyle Chi\u0144czycy w ci\u0105gu kolejnych 25 lat Chi\u0144czycy maj\u0105 zainwestowa\u0107 w Iranie. Umowa wychodzi naprzeciw oczekiwaniom Teheranu, kt\u00f3ry boryka si\u0119 z trudn\u0105 sytuacj\u0105 ekonomiczn\u0105 spowodowan\u0105 bolesnym sankcjami.<\/strong><\/p>\r\n

Ko\u0144cz\u0105cy drug\u0105 kadencj\u0119 Javad Zarif nazwa\u0142 Pekin \u201eprzyjacielem trudnych dni\u201d. Umowa to z\u0142a wiadomo\u015b\u0107 tak dla Waszyngtonu, jak i dla kraj\u00f3w europejskich, kt\u00f3re po podpisaniu porozumienia JCPOA znios\u0142y sankcje i liczy\u0142y na znaczne o\u017cywienie gospodarcze. Wkr\u00f3tce jednak musia\u0142y zrezygnowa\u0107 z podj\u0119tych dzia\u0142a\u0144 w zwi\u0105zku z wycofaniem si\u0119. Na sytuacji skorzystali Chi\u0144czycy, kt\u00f3rzy w ub. roku sprowadzili z Iranu rekordowe ilo\u015bci ropy naftowej. Ostatnia umowa pozwoli im umocni\u0107 sw\u0105 pozycj\u0119 w regionie Bliskiego Wschodu i nada koncepcji Pasa i Szlaku nowego wigoru.<\/p>\r\n

Waszyngton ju\u017c sprzeciwi\u0142 si\u0119 porozumieniu, wskazuj\u0105c na zjednoczenie dw\u00f3ch przeciwnik\u00f3w. Ameryka\u0144scy analitycy pr\u00f3buj\u0105 t\u0142umaczy\u0107, \u017ce w rzeczywisto\u015bci dwoma najwi\u0119kszymi przegranymi b\u0119d\u0105 zar\u00f3wno Chiny, jak i Iran. Pojawiaj\u0105 si\u0119 argumenty, \u017ce przez ca\u0142y XIX wiek r\u00f3\u017cne imperia (brytyjskie, rosyjskie\u2026) stale wkracza\u0142y w granice Iranu \u201ewyrywaj\u0105c Po\u0142udniowy Kaukaz, zachodni Afganistan, Turkmenistan i znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Belud\u017cystanu\u201d. Z tego m.in. wzgl\u0119du Nasir al-Din Shah (1848-1896) zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Austriak\u00f3w, by pomogli mu stworzy\u0107 pierwsz\u0105 nowoczesn\u0105 akademi\u0119 wojskow\u0105. Tak powsta\u0142 instytut Dar al-Funun.<\/p>\r\n

Poza naruszaniem integralno\u015bci terytorialnej, Persowie tracili tak\u017ce suwerenno\u015b\u0107 finansow\u0105. Na prze\u0142omie XIX i XX w. Brytyjczycy i Rosjanie udzielili perskim szachom serii niekorzystnych po\u017cyczek, by sfinansowa\u0107 rozrzutny styl \u017cycia w\u0142adc\u00f3w i nieefektywn\u0105 administracj\u0119. W 1872 roku baron Julius de Reuter podpisa\u0142 umow\u0119 o udzieleniu szachowi po\u017cyczki w zamian za przekazanie na kilka dziesi\u0119cioleci kontroli nad wieloma perskimi bran\u017cami i robotami publicznymi. Chocia\u017c publiczne oburzenie ostatecznie doprowadzi\u0142o do uniewa\u017cnienia koncesji Reutera, w ira\u0144skich szko\u0142ach wci\u0105\u017c wskazuje si\u0119 t\u0119 umow\u0119 jako przyk\u0142ad obrazuj\u0105cy dlaczego Ira\u0144czycy nie powinni ufa\u0107 \u201ewspania\u0142ym planom biznesowym\u201d zagranicy. W 1890 r. szach przyzna\u0142 brytyjskiemu koncernowi monopol na upraw\u0119 i przetw\u00f3rstwo tytoniu, wyw\u0142aszczaj\u0105c tysi\u0105ce Ira\u0144czyk\u00f3w zaanga\u017cowanych w t\u0119 bran\u017c\u0119. Protesty \u2013 podsycane przez w\u0142adze religijne w Nad\u017cafie \u2013 sparali\u017cowa\u0142y Iran i pos\u0142u\u017cy\u0142y jako wst\u0119p do rewolucji konstytucyjnej nieco ponad dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej.<\/p>\r\n

W celu przywr\u00f3cenia niezale\u017cno\u015bci finansowej lub przynajmniej zr\u00f3wnowa\u017cenia polityki zagranicznej ira\u0144scy przyw\u00f3dcy zwr\u00f3cili si\u0119 o pomoc do \u201eekspert\u00f3w\u201d z kraj\u00f3w, kt\u00f3re uwa\u017cali za niezainteresowane imperialnymi projektami. Rosjanie z Brytyjczykami najpierw wyparli \u201eekspert\u00f3w\u201d belgijskich, a potem pr\u00f3bowali wyprze\u0107 Amerykan\u00f3w. Po ekspansji ameryka\u0144skich firm w latach 60. ub. wieku, przyznaniu na terenie Iranu immunitetu ka\u017cdemu ameryka\u0144skiemu biznesmenowi (oraz serii przest\u0119pstw z ich udzia\u0142em\u2026) po\u015br\u00f3d Ira\u0144czyk\u00f3w narasta\u0107 zacz\u0119\u0142a niech\u0119\u0107. To wzmocni\u0142o tendencje intelektualist\u00f3w przeciwnych \u201ewestoksykacji\u201d, doprowadzaj\u0105c do rewolucji ajatollaha Ruhollah Chomejniego. Do dzi\u015b powtarza si\u0119 slogan: \u201eAni Wsch\u00f3d ani Zach\u00f3d, ale Islamska Republika\u201d. Tak jak na pocz\u0105tku wieku XX wieku przeprowadzenie reform finansowych w Persji utrudnia\u0142y g\u0142\u0119boko zakorzenione interesy, tak dzi\u015b g\u0142\u0119boka korupcja elit republiki islamskiej podcina gospodark\u0119 Iranu.<\/p>\r\n

Podpisanie mi\u0119dzy Iranem a Chinami 25-letniej umowy o wsp\u00f3\u0142pracy wprowadza jednak istotne zmiany strategiczne na Bliskim Wschodzie. Chocia\u017c tre\u015b\u0107 umowy nie zosta\u0142a w pe\u0142ni ujawniona, wiadomo, \u017ce dotyczy ona inwestycji chi\u0144skich w ira\u0144ski sektor infrastrukturalny, przemys\u0142owy, i petrochemiczny. Wzmocnieniu ma ulec wsp\u00f3\u0142praca wojskowa, wywiadowcza i antyterrorystyczna. Iran b\u0119dzie w\u0142\u0105czony w chi\u0144sk\u0105 inicjatyw\u0119 Pasa i Szlaku. W 2016 r. \u2013 rok po podpisaniu umowy JCPOA \u2013 obroty handlowe mi\u0119dzy obu partnerami warte by\u0142y oko\u0142o 31 mld dol. Spad\u0142y po wycofaniu si\u0119 Donalda Trumpa z umowy w maju 2018 r. i przywr\u00f3ceniu sankcji, kt\u00f3rym sprzeciwiali si\u0119 pozostali sygnatariusze porozumienia nuklearnego: Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Rosja i Chiny.<\/p>\r\n

\r\n

Wspieraj PCh24.pl!<\/a><\/h4>\r\n<\/blockquote>\r\n

Wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy Chinami a Iranem oraz bliska kooperacja tych pa\u0144stw z Rosj\u0105 i wrogie relacje ca\u0142ej tr\u00f3jki z USA  niesie ze sob\u0105 du\u017cy potencja\u0142 zmiany regionalnego krajobrazu strategicznego. Pekin jeszcze do niedawana uwa\u017ca\u0142, by nie rozz\u0142o\u015bci\u0107 \u2013 wskutek wsp\u00f3\u0142pracy z Teheranem \u2013 Arabii Saudyjskiej, co mog\u0142oby zagrozi\u0107 lukratywnym stosunkom z bogatym w rop\u0119 kr\u00f3lestwem, b\u0119d\u0105cym jednocze\u015bnie regionalnym rywalem Iranu. W 2019 r. Chiny importowa\u0142y z Arabii Saudyjskiej oko\u0142o 17 proc. ca\u0142ej sprowadzonej ropy. 10 proc. pochodzi\u0142o z Iraku, a mniejsze ilo\u015bci surowca importowano z Kuwejtu, Zjednoczonych Emirat\u00f3w Arabskich i Omanu. Z Iranu p\u0142yn\u0119\u0142o do Chin jedynie 3 proc. importu tego surowca. Pekin posiada tak\u017ce interes w zachowaniu dobrych relacji z Izraelem, a to ze wzgl\u0119du na utrzymuj\u0105c\u0105 si\u0119 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 wojskow\u0105 i wywiadowcz\u0105.<\/p>\r\n

Ostatnia umowa z pewno\u015bci\u0105 wywo\u0142a konsternacj\u0119 Izraela i pa\u0144stw Zatoki Perskiej, z kt\u00f3rymi \u017bydzi pr\u00f3buj\u0105 nawi\u0105za\u0107 stosunki dyplomatyczne. Kraje te s\u0105 ju\u017c zaniepokojone zagro\u017ceniem ze strony Iranu, zyskuj\u0105cego wp\u0142ywy w ca\u0142ym Lewancie (Irak, Syria i Liban) i Jemenie. Amerykanie obawiaj\u0105 si\u0119 ira\u0144skiego nacisku na sytuacj\u0105 w Afganistanie. Znamienna w tym kontek\u015bcie jest pierwsza podr\u00f3\u017c zagraniczna sekretarza stanu Anthony\u2019ego Blinkena i sekretarza obrony gen Austina Lloyda do Azji i Europy, gdzie w zwi\u0105zku z ofensyw\u0105 talib\u00f3w omawiano kwestie przed\u0142u\u017cenia (na rok) misji wojskowej w Afganistanie i szukano \u201ewyj\u015bcia z twarz\u0105\u201d z tego obszaru, na kt\u00f3rym to od dw\u00f3ch dekad toczy si\u0119 wojna.<\/p>\r\n

Porozumienie Chiny-Iran generuje siln\u0105 o\u015b, kt\u00f3ra mo\u017ce wzmocni\u0107 regionaln\u0105 pozycj\u0119 Teheranu i stanowisko Iranu w negocjacjach z administracj\u0105 Bidena w sprawie powrotu do JCPOA. Ameryka\u0144scy analitycy zauwa\u017caj\u0105, \u017ce w stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w chi\u0144skich dryfuj\u0105 nie tylko Ira\u0144czycy, ale tak\u017ce Turcy, co stwarza dla ameryka\u0144skiej administracji znacznie wi\u0119ksze wyzwanie, ni\u017c mo\u017cna by\u0142o si\u0119 spodziewa\u0107. Prezydent Biden ju\u017c wyrazi\u0142 zaniepokojenie kompleksowym porozumieniem strategicznym mi\u0119dzy Chinami a Iranem. Zapytany o swoje stanowisko mia\u0142 odrzec, \u017ce martwi\u0142 si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 takiego sojuszu ju\u017c w przesz\u0142o\u015bci. Sojusz Pekinu z Teheranem jest tak\u017ce \u2013 zdaniem sekretarza stanu Blinkena \u2013 \u201enajwi\u0119kszym sprawdzianem geopolitycznym\u201d na \u015bwiecie, poniewa\u017c umowa mo\u017ce wynie\u015b\u0107 wi\u0119zi dwustronne na nowy poziom strategiczny.<\/p>\r\n

Cz\u0119\u015b\u0107 Ira\u0144czyk\u00f3w krytykowa\u0142a porozumienie w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, oskar\u017caj\u0105c rz\u0105d prezydenta Hassana Rouhaniego o \u201esprzeda\u017c\u201d Iranu Chinom. Wersja robocza porozumienia, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 w mediach ju\u017c w zesz\u0142ym roku, zawiera\u0142a plany dot. d\u0142ugoterminowych dostaw ira\u0144skiej ropy do Chin, a tak\u017ce inwestycje Pekinu w infrastruktur\u0119: tak paliwow\u0105, jak i energii odnawialnej oraz j\u0105drowej. Obecnie Pekin importuje oko\u0142o 1 miliona bary\u0142ek dziennie taniej ira\u0144skiej ropy. W telewizyjnym przem\u00f3wieniu Rouhani obieca\u0142 z\u0142agodzenie sankcji przed ko\u0144cem jego drugiej i ostatniej kadencji jako prezydenta. W czerwcu maj\u0105 si\u0119 odby\u0107 wybory prezydencki, kadencja Rouhaniego ko\u0144czy si\u0119 pocz\u0105tku sierpnia.<\/p>\r\n

Prezydent Iranu zapowiedzia\u0142 tak\u017ce, \u017ce w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci uruchomiony zostanie du\u017cy ruroci\u0105g naftowy, kt\u00f3ry umo\u017cliwi krajowi eksport wi\u0119kszo\u015bci ropy przez Zatok\u0119 Oma\u0144sk\u0105. – W najbli\u017cszych miesi\u0105cach mamy zainaugurowa\u0107 dwa du\u017ce projekty. Jednym z nich jest  ruroci\u0105g naftowy Goureh-Jask, kt\u00f3ry obejmuje 1000 kilometr\u00f3w u\u0142o\u017conych rur, dzi\u0119ki czemu du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 naszego eksportu ropy zostanie przetransferowana z Zatoki Perskiej do Zatoki Oma\u0144skiej<\/em> \u2013 stwierdzi\u0142 ira\u0144ski przyw\u00f3dca. Ruroci\u0105g zaczyna si\u0119 przy terminalu naftowym Goureh w po\u0142udniowo-zachodniej prowincji Bushehr (na wybrze\u017cu Zatoki Perskiej) i biegnie do terminalu portowego Jask w po\u0142udniowo-wschodnim Iranie. Prace nad ruroci\u0105giem o warto\u015bci 2 mld dol. rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w ub. roku. Ropa ma przep\u0142ywa\u0107 przez Cie\u015bnin\u0119 Ormuz, w\u0105ski szlak wodny, kt\u00f3rym transportuje si\u0119 jedn\u0105 trzeci\u0105 \u015bwiatowej ropy. Rouhani podkre\u015bla\u0142 te\u017c, \u017ce has\u0142o wskazane przez Najwy\u017cszego Przyw\u00f3dc\u0119 na ira\u0144ski rok kalendarzowy to \u201eprodukcja: wsparcie i eliminacja przeszk\u00f3d\u201d, polegaj\u0105ce w praktyce na inicjowaniu du\u017cych projekt\u00f3w petrochemicznych w celu \u201epokonania sankcji wroga\u201d.<\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: aei.org, aspistrategist.org.au, shafaq.com, eurasiareview.com<\/p>\r\n

AS<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"27 marca br. chi\u0144ski minister spraw zagranicznych Wang Yi i jego ira\u0144ski odpowiednik Mohammad Javad Zarif podpisali umow\u0119 o wsp\u00f3\u0142pracy strategicznej opiewaj\u0105c\u0105 na kwot\u0119 400 miliard\u00f3w dolar\u00f3w. Tyle Chi\u0144czycy w ci\u0105gu kolejnych 25 lat Chi\u0144czycy maj\u0105 zainwestowa\u0107 w Iranie. Umowa wychodzi naprzeciw oczekiwaniom Teheranu, kt\u00f3ry boryka si\u0119 z trudn\u0105 sytuacj\u0105 ekonomiczn\u0105 spowodowan\u0105 bolesnym sankcjami. Ko\u0144cz\u0105cy […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[6],"tags":[62,89,84,88],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/123917"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=123917"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/123917\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123919,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/123917\/revisions\/123919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=123917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=123917"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=123917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}