{"id":123724,"date":"2021-03-18T20:02:07","date_gmt":"2021-03-19T00:02:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=123724"},"modified":"2021-03-18T20:02:07","modified_gmt":"2021-03-19T00:02:07","slug":"nowy-lad-szalona-utopia-morawieckiego-tomasz-figura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=123724","title":{"rendered":"Nowy \u0141ad. Szalona utopia Morawieckiego? – Tomasz Figura<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dok\u0105d zaprowadzi nas Nowy \u0141ad premiera Mateusza Morawieckiego? Z enigmatycznych zapowiedzi szefa rz\u0105du niewiele wynika, ale patrz\u0105c na praktyk\u0119 dzia\u0142ania partii rz\u0105dz\u0105cej i liczne zapowiedzi jej przedstawicieli dotycz\u0105ce gospodarki po pandemii, jedno jest pewne: powinni\u015bmy si\u0119 ba\u0107.<\/strong><\/p>\r\n

Nie wiem, kto sufluje decydentom Zjednoczonej Prawicy kolejne nazwy dla wymy\u015blnych r\u00f3l politycznych, program\u00f3w i wielkich projekt\u00f3w. Nie tak dawno przecie\u017c Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski mia\u0142 stawa\u0107 na czele komitetu ds. bezpiecze\u0144stwa \u2013 skojarzenia z komunistycznymi instytucjami raczej nieprzypadkowe \u2013 a niemal ka\u017cdy projekt walki z pandemi\u0105 okraszany jest przymiotnikiem \u201enarodowy\u201d. Albo zatem niezno\u015bne zad\u0119cie, albo dziwne odniesienia do czas\u00f3w s\u0142usznie minionych.<\/p>\r\n

Lada dzie\u0144 premier Mateusz Morawiecki, ma og\u0142osi\u0107 kolejny plan gospodarczy. Nie jest do ko\u0144ca jasne co to b\u0119dzie, ale wydaje si\u0119, \u017ce rz\u0105d szykuje co\u015b, co brzmi nieco powa\u017cniej ni\u017c zapewnienia o masowej produkcji polskich elektrycznych samochod\u00f3w. To projekt sprzedawany jako \u201eNowy \u0141ad\u201d. Po\u015br\u00f3d licznych domys\u0142\u00f3w, jedno wydaje si\u0119 pewne: ju\u017c sama nazwa nie wr\u00f3\u017cy najlepiej, a metoda, kt\u00f3r\u0105 pos\u0142uguje si\u0119 PiS sprawuj\u0105c w\u0142adz\u0119, jedynie wzmacnia te obawy.<\/p>\r\n

Nowy \u0141ad, nowa ideologia<\/h4>\r\n

Z czym kojarzy nam si\u0119 Nowy \u0141ad? Oczywi\u015bcie z wielkim programem spo\u0142eczno-gospodarczym w Stanach Zjednoczonych czas\u00f3w Wielkiego Kryzysu. Nowy \u0141ad firmowa\u0142 swoim nazwiskiem Franklin Delano Roosevelt, jeden z najbardziej znanych, ale te\u017c kontrowersyjnych prezydent\u00f3w USA. Nowy \u0141ad zapisa\u0142 si\u0119 w naszych umys\u0142ach jako zbawienny projekt, za spraw\u0105 kt\u00f3rego Stany Zjednoczone wysz\u0142y z g\u0142\u0119bokiego kryzysu. Na lekcjach historii powtarzano nam co\u015b o inwestycjach publicznych czy korpusach pracy, do kt\u00f3rych pa\u0144stwo ameryka\u0144skie anga\u017cowa\u0142o bezrobotnych. S\u0142owem: zastrzyk pieni\u0119dzy z bud\u017cetu pa\u0144stwa i g\u0142\u0119boka ingerencja w gospodark\u0119 uchroni\u0142y rosn\u0105ce mocarstwo przed upadkiem gospodarczym.<\/p>\r\n

Podobn\u0105 wizj\u0119 dostrzegamy w wypowiedziach Mateusza Morawieckiego. Obok zachwytu socjalizmem, premier z pasj\u0105 szkicuje wielkie plany inwestycji pa\u0144stwowych, twierdz\u0105c, \u017ce w\u0142a\u015bnie one uratuj\u0105 gospodark\u0119 przed d\u0142ugotrwa\u0142ym kryzysem. S\u0142ynna wypowied\u017a szefa rz\u0105du, gdy zapewnia\u0142, i\u017c w chwili, gdy przedsi\u0119biorcy boj\u0105 si\u0119 inwestowa\u0107, na rynek musi wkroczy\u0107 pa\u0144stwo, przesz\u0142a niemal bez echa. A przecie\u017c mrozi krew w \u017cy\u0142ach ka\u017cdego, komu bliska jest prywatna przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Rozszerzanie inwestycji pa\u0144stwowych to nic innego, jak rozbudowa kompetencji rz\u0105du w zarz\u0105dzaniu gospodark\u0105. Prowadzi to do licznych patologii. Wystarczy wymieni\u0107 cztery: uprzywilejowanie inwestycji pa\u0144stwowych wzgl\u0119dem prywatnych (nie ma tu mowy o \u017cadnej konkurencji, bo pa\u0144stwo dysponuje ogromnymi zasobami), patologii prawnych zacieraj\u0105cych przejrzysto\u015b\u0107 rynkowych regu\u0142 gry, rozwijania cz\u0119sto nierentownych i nieinnowacyjnych obszar\u00f3w gospodarczych, a wreszcie \u2013 nepotyzmu i uprzywilejowania \u201eswoich\u201d kosztem specjalist\u00f3w czy wykwalifikowanych pracownik\u00f3w. To oczywi\u015bcie przyniesie op\u0142akane skutki i doprowadzi do upo\u015bledzenia polskiej gospodarki.<\/p>\r\n

Ale jest jeszcze co\u015b innego, w moim przekonaniu znacznie gorszego. Chodzi o nadbudow\u0119 – ideologi\u0119, kt\u00f3ra stanowi\u0107 ma paliwo dla przebudowy struktury gospodarczej. Nowy \u0141ad Roosevelta nie by\u0142 bowiem tylko zwyk\u0142ym projektem gospodarczym, jak cz\u0119sto przedstawiaj\u0105 go jego zwolennicy. To szeroko zakrojony projekt \u00f3wczesnych libera\u0142\u00f3w, zachwyconych mo\u017cliwo\u015bci\u0105 radykalnej przebudowy \u015bwiata.<\/p>\r\n

Niebezpieczne wzorce Roosevelta<\/h4>\r\n

Roosevelt nie ukrywa\u0142 swojego zachwytu nowymi, powojennymi ideologiami: faszyzmem, nazizmem czy komunizmem. Ameryka\u0144ski prezydent i jego otoczenie fascynowali si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 kreowania rzeczywisto\u015bci, zerwania z jak\u0105kolwiek tradycj\u0105 i ukszta\u0142towanym \u0142adem spo\u0142eczno-politycznym na rzecz budowy nowego \u015bwiata. Nowy \u0141ad nie by\u0142 jedynie projektem odbudowy gospodarki. To rodzaj nowej ideologii, kt\u00f3rej cel by\u0142 jeden: budowa nowej, lepszej Ameryki.<\/p>\r\n

Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 Nowego \u0141adu by\u0142o jego niedookre\u015blono\u015b\u0107. Roosevelt i jego sprzymierze\u0144cy wiedzieli, co chc\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107, ale mniej istotne by\u0142o dla nich to, jakimi \u015brodkami to zrobi\u0105. Alvin Hansen, dorada \u00f3wczesnego prezydenta Stan\u00f3w Zjednoczonych, ju\u017c w latach 40. wyjawi\u0142, \u017ce nie ma poj\u0119cia, jakie by\u0142y podstawy Nowego \u0141adu. S\u0142owem-klucz dla tamtego projektu jest \u201eeksperyment\u201d. To w\u0142a\u015bnie eksperymenty spo\u0142eczne fascynowa\u0142y Roosevelta w faszyzmie i komunizmie. Tyle, \u017ce prezydent podtrzymywa\u0142, i\u017c jego pomys\u0142 jest po prostu lepszy, doskonalszy ni\u017c imaginacje przyw\u00f3dc\u00f3w europejskich system\u00f3w totalitarnych. Prezydencki sekretarz, Harold Ickes deklarowa\u0142: \u201epewne rzeczy z tych, kt\u00f3re robimy w tym kraju, robiono w Rosji, a nawet w Niemczech za Hitlera, tylko \u017ce my je robimy w spos\u00f3b uporz\u0105dkowany\u201d.<\/p>\r\n

Ale je\u015bli spojrzymy na praktyk\u0119 ameryka\u0144skiego Nowego \u0141adu, dostrze\u017cemy, \u017ce zaimplementowano do\u0144 wiele praktyk znanych z nazizmu, faszyzmu czy komunizmu. Przede wszystkim przekonanie, \u017ce odnow\u0119 spo\u0142eczno-gospodarcz\u0105 zapewni jedynie pa\u0144stwo. Mia\u0142o stanowi\u0107 ono uzasadnienie dla centralnego planowania. Kolejna sprawa to odwo\u0142ywanie si\u0119 do nauki lub raczej \u201enauki\u201d. O radzieckich naukowcach opowiadamy anegdoty, a niemieccy \u2013 budz\u0105 przera\u017cenie. Ameryka te\u017c mia\u0142a swoich \u201enaukowc\u00f3w\u201d, uzasadniaj\u0105cych Nowy \u0141ad. \u201eNaukowe\u201d uzasadnienia \u2013 jak celnie uj\u0105\u0142 to publicysta Jonah Goldberg \u2013 zast\u0119powa\u0142y moralno\u015b\u0107 i zdrowy rozs\u0105dek. \u00d3wcze\u015bni decydenci \u201eniczym starodawni kap\u0142ani, wr\u00f3\u017c\u0105cy z wn\u0119trzno\u015bci, powo\u0142ywali si\u0119 na \u201enauk\u0119\u201d i prawa ekonomii zapominaj\u0105c, \u017ce moralno\u015bci, warto\u015bci ani tym bardziej zdrowego rozs\u0105dku z tzw. nauki nie poznaj\u0105\u201d. Je\u015bli maj\u0105 pa\u0144stwo pewne skojarzenia z obecn\u0105 sytuacj\u0105 w Polsce \u2013 mog\u0105 by\u0107 one ca\u0142kiem trafne.<\/p>\r\n

\r\n
\r\n

Wesprzyj PCh24.pl!<\/a><\/strong><\/h4>\r\n<\/blockquote>\r\n

Kolejny fundament wsp\u00f3lny dla Nowego \u0141adu i dwudziestowieczne, zbrodniczych ideologii to postrzeganie rzeczywisto\u015bci jako mi\u0119kkiej gliny, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna dowolnie ulepi\u0107. Od tego pozostaje ju\u017c tylko krok do przekonania, \u017ce z niczym nie trzeba si\u0119 liczy\u0107, a regu\u0142y nas nie obowi\u0105zuj\u0105. W budowie \u201eraju na ziemi\u201d mo\u017cemy posun\u0105\u0107 si\u0119 tak daleko, jak tylko mo\u017cna. Idzie przecie\u017c o nasze szcz\u0119\u015bcie i dobrobyt.<\/p>\r\n

Wreszcie: kult jednostki oraz militaryzacja spo\u0142ecze\u0144stwa. Tak, tak drodzy pa\u0144stwo, to nie tylko rzeczywisto\u015b\u0107 dwudziestowiecznych W\u0142och, Niemiec czy Rosji, ale tak\u017ce Stan\u00f3w Zjednoczonych. Roosevelt nie by\u0142 co prawda dyktatorem, ale i on otacza\u0142 si\u0119 \u2013 jak pisa\u0142 o Stalinie Mandelsztam \u2013 \u201eha\u0142astr\u0105 cienkoszyich wodz\u00f3w\u201d. Jeden z nich, znany libera\u0142 Walter Lippman, zach\u0119ca\u0142 nawet swojego prezydenta, by ten nie obawia\u0142 si\u0119 obj\u0105\u0107 w\u0142adzy dyktatorskiej, o ile zmusz\u0105 go do tego okoliczno\u015bci.<\/p>\r\n

Nowy \u0141ad to tak\u017ce pr\u00f3ba budowy nowego, karnego spo\u0142ecze\u0144stwa. Powstawa\u0142y przecie\u017c w\u00f3wczas specjalne korpusy pracy, kt\u00f3rych \u201e\u017co\u0142nierze\u201d \u2013 byli to po prostu bezrobotni Amerykanie – w mundurach realizowali s\u0142ynne zam\u00f3wienia pa\u0144stwowe, na przyk\u0142ad\u2026 porz\u0105dkuj\u0105c lasy. Stosowano wobec nich j\u0119zyk nas\u0105czony bojowymi formu\u0142ami, a ka\u017cdy, kto kwestionowa\u0142 takie metody, traktowany by\u0142 jako wr\u00f3g ameryka\u0144skiego pa\u0144stwa.<\/p>\r\n

I wreszcie ostatnia rzecz: zar\u00f3wno ideolodzy Nowego \u0141adu, jak i nazizmu, komunizmu czy faszyzmu przedstawiali siebie jako tych, kt\u00f3rzy wybrali opcj\u0119 trzeciej drogi. To oni szli rzekomo pomi\u0119dzy radykalizmami, buduj\u0105c nowy, doskonalszy \u015bwiat. Komunizm chroni\u0142 nas przed \u201efaszystowsk\u0105 prawic\u0105\u201d, a faszyzm i nazizm przed komunistami. Roosevelt z kolei mia\u0142 chroni\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo przed radykaln\u0105 lewic\u0105 albo leseferystami.<\/p>\r\n

Czy nowe, wsp\u00f3\u0142czesne ideologie nie pozycjonuj\u0105 si\u0119 w podobny spos\u00f3b? Czy\u017c Zielony \u0141ad nie broni nas przed ob\u0142\u0105kanymi rz\u0105dz\u0105 zysku libera\u0142ami, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 niszczy ziemi\u0119? Czy Wielki Reset z kolei nie uratuje nas przed nacjonalistycznymi populistami?<\/p>\r\n

Jaki b\u0119dzie Nowy \u0141ad Morawieckiego?<\/h4>\r\n

Z zapowiedzi premiera Morawieckiego wiemy, \u017ce Nowy \u0141ad ma by\u0107 kompleksowym planem odbudowy pa\u0144stwa po zapa\u015bci gospodarczej jak\u0105 zafundowa\u0142 nam\u2026 rz\u0105d, wprowadzaj\u0105c nieprzemy\u015blane ograniczenia w ogniu walki z pandemi\u0105. Jednak w wypowiedziach szefa rz\u0105du pobrzmiewaj\u0105 tony wieszcz\u0105ce co\u015b na kszta\u0142t nowego eksperymentu. Gdy Morawiecki m\u00f3wi o rozwoju gospodarczym w kszta\u0142cie litery K, to przecie\u017c, \u017ce godzi si\u0119 z upadkiem niekt\u00f3rych bran\u017c i przebudow\u0105 struktury gospodarczej. Jak bardzo b\u0119dzie ona radyklana? Przekonamy si\u0119. Pewne jest jedno: nie decyduj\u0105 w tym przypadku si\u0142y rynku, lecz robi to arbitralnie rz\u0105d. To przecie\u017c rz\u0105d wprowadzi\u0142 i nadal utrzymuje obostrzenia niszcz\u0105ce polsk\u0105 gospodark\u0119. Wreszcie: to rz\u0105d wyda pieni\u0105dze, by dotowa\u0107 poszczeg\u00f3lne jej sektory. Inna sprawa, \u017ce decyzje w tej sprawie w du\u017cej mierze zapadaj\u0105 w Brukseli. To tam postanowiono, jak rozumiem przy aprobacie Morawieckiego, na co wydane przeznaczone zostan\u0105 euro wpompowane do tzw. Funduszu Odbudowy.<\/p>\r\n

Mam te\u017c dreszcze, gdy widz\u0119, kto zapowiada \u00f3w wielki projekt odnowy gospodarczej. M\u00f3wi\u0105c wprost: dla mnie PiS jako partia zapowiadaj\u0105ca Nowy \u0141ad \u2013 to brzmi niebezpiecznie. Ugrupowanie Kaczy\u0144skiego uwielbia podnios\u0142y j\u0119zyk \u201ejedno\u015bci narodowej\u201d, wykluczaj\u0105c ka\u017cdego, kto zaryzykuje kwestionowanie polityki partii rz\u0105dz\u0105cej. Trudno te\u017c ukry\u0107 niezdrow\u0105 fascynacj\u0119 niekt\u00f3rych polityk\u00f3w PiS \u201enaukowymi dogmatami\u201d. Dla takich ludzi jak Morawiecki czy Adam Niedzielski naukowe twierdzenie to prawda objawiona. Nie przyjmuj\u0105 do wiadomo\u015bci, \u017ce nauka to nie tylko teorie, ale tak\u017ce ich negacja. Nie spos\u00f3b zatem, b\u0119d\u0105c przy zdrowych zmys\u0142ach, uznawa\u0107 twierdzenia naukowe za co\u015b nieomylnego. Minister zdrowia jednak niemal sakralizuje wszystkie badania, podejmuj\u0105c kluczowe decyzje na podstawie danych liczbowych oraz jednego artyku\u0142u naukowego w czasopi\u015bmie medycznym.<\/p>\r\n

I na koniec: \u017cywa jest w Zjednoczonej Prawicy fascynacja nowymi ideologiami. W ostatnim czasie modny sta\u0142 si\u0119 tam ekologizm. Skutkuje to odrealnieniem obozu w\u0142adzy, jak to mia\u0142o miejsce w przypadku kulawej propozycji tzw. pi\u0105tki dla zwierz\u0105t. Akceleratorami tych zmian s\u0105 m\u0142odzi politycy PiS czy najbli\u017csi wsp\u00f3\u0142pracownicy Prezesa \u2013 starzy wiarusi, jeszcze z kombatanckich czas\u00f3w pocz\u0105tk\u00f3w III RP. Warto odnotowa\u0107 te\u017c, \u017ce obok ekologizmu, obsesj\u0105 obecnej w\u0142adzy staje si\u0119 tak\u017ce Zielony \u0141ad. Wszak to jego realizacja w najbli\u017cszych latach b\u0119dzie wyzwaniem rz\u0105du Morawieckiego.<\/p>\r\n

Je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 mentalno\u015b\u0107 naszych decydent\u00f3w, ich sk\u0142onno\u015b\u0107 do ulegania wsp\u00f3\u0142czesnym ideologiom, nie s\u0105dz\u0119 by nadanie wa\u017cnemu rz\u0105dowemu projektowi nazwy \u201eNowy \u0141ad\u201d by\u0142o dzie\u0142em przypadku. Nie wiem dok\u0142adnie, w jaki spos\u00f3b rz\u0105d zamierza wyprowadzi\u0107 nas z kryzysu, w kt\u00f3ry zreszt\u0105 sam nas wp\u0119dzi\u0142. Wiem natomiast jedno: powinni\u015bmy si\u0119 tego obawia\u0107.<\/p>\r\n

Tomasz Figura<\/em><\/strong><\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dok\u0105d zaprowadzi nas Nowy \u0141ad premiera Mateusza Morawieckiego? Z enigmatycznych zapowiedzi szefa rz\u0105du niewiele wynika, ale patrz\u0105c na praktyk\u0119 dzia\u0142ania partii rz\u0105dz\u0105cej i liczne zapowiedzi jej przedstawicieli dotycz\u0105ce gospodarki po pandemii, jedno jest pewne: powinni\u015bmy si\u0119 ba\u0107. Nie wiem, kto sufluje decydentom Zjednoczonej Prawicy kolejne nazwy dla wymy\u015blnych r\u00f3l politycznych, program\u00f3w i wielkich projekt\u00f3w. Nie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[433,98,351,20,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/123724"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=123724"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/123724\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123725,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/123724\/revisions\/123725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=123724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=123724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=123724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}