{"id":12294,"date":"2009-08-07T18:11:33","date_gmt":"2009-08-07T23:11:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=12294"},"modified":"2009-08-07T10:22:29","modified_gmt":"2009-08-07T15:22:29","slug":"o-tym-ze-rzady-wielu-demokracja-sa-najgorsze-cz-i-sw-tomasz-z-akwinu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=12294","title":{"rendered":"O tym, \u017ce rz\u0105dy wielu (demokracja) s\u0105 najgorsze cz.I &#8211; <em>\u015bw. Tomasz z Akwinu<\/em>"},"content":{"rendered":"<p>Je\u015bli ju\u017c trzeba wybiera\u0107 z dw\u00f3ch rzeczy, a za ka\u017cd\u0105 z nich czyha niebezpiecze\u0144stwo, nale\u017cy mocno opowiedzie\u0107 si\u0119 za t\u0105, kt\u00f3ra poci\u0105ga mniejsze z\u0142o.<\/p>\r\n\r\n<p>A monarchia przecie\u017c, je\u015bli obr\u00f3ci si\u0119 w tyrani\u0119, mniej z\u0142a za sob\u0105 poci\u0105ga, ni\u017c rz\u0105dy licznych najlepszych, kt\u00f3rzy ulegli zepsuciu. Bo przecie\u017c spory, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej wynikaj\u0105 z rz\u0105d\u00f3w wielu, s\u0105 przeciwne dobru pokoju &#8211; dobru pierwszorz\u0119dnemu dla spo\u0142eczno\u015bci. Tego dobra tyrania nie unicestwia, lecz raczej stoi na przeszkodzie [realizacji] pewnych d\u00f3br poszczeg\u00f3lnych ludzi, chyba \u017ce chodzi o jaki\u015b szalony przerost tyranii, kt\u00f3ry ci\u0105\u017cy na ca\u0142ej wsp\u00f3lnocie. Bardziej zatem nale\u017cy \u017cyczy\u0107 sobie rz\u0105d\u00f3w jednego ni\u017c wielu, cho\u0107 obie sytuacje nios\u0105 za sob\u0105 niebezpiecze\u0144stwa.<\/p>\r\n\r\n<p>Do tego wydaje si\u0119, \u017ce bardziej nale\u017cy unika\u0107 wszystkiego, co cz\u0119\u015bciej poci\u0105ga za sob\u0105 wielkie niebezpiecze\u0144stwa. Najwi\u0119ksze przecie\u017c niebezpiecze\u0144stwa dla zbiorowo\u015bci id\u0105 cz\u0119\u015bciej z rz\u0105dami licznych, a nie z rz\u0105dami jednego. A i cz\u0119\u015bciej si\u0119 zdarza, \u017ce w\u015br\u00f3d wielu komu\u015b nie starcza zainteresowania dobrem wsp\u00f3lnym, ni\u017c stanie si\u0119 to z jednym. Gdy kt\u00f3rykolwiek z przyw\u00f3dc\u00f3w odwr\u00f3ci si\u0119 od troski o dobro wsp\u00f3lne, wtedy zagra\u017ca niebezpiecze\u0144stwo niezgody mi\u0119dzy poddanymi, poniewa\u017c ze spor\u00f3w ksi\u0105\u017c\u0105t bierze si\u0119 niezgoda w spo\u0142eczno\u015bci. Je\u015bli za\u015b na czele stoi jeden, to zwykle ogl\u0105da si\u0119 on za dobrem wsp\u00f3lnym, a gdy tylko wzgardzi dobrem wsp\u00f3lnym, nie musi to od razu znaczy\u0107, \u017ce ma zamiar uciska\u0107 poddanych, co jest szalonym przerostem tyranii i &#8211; jak zosta\u0142o pokazane wy\u017cej &#8211; najwy\u017cszym stopniem niegodziwo\u015bci rz\u0105d\u00f3w. Bardziej zatem nale\u017cy unika\u0107 niebezpiecze\u0144stw, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z ster\u00f3w wielu, ni\u017c jednego.<\/p>\r\n\r\n<p>Co wi\u0119cej, nie rzadziej rz\u0105dy wielu obracaj\u0105 si\u0119 w tyrani\u0119, ni\u017c rz\u0105dy jednego &#8211; lecz znacznie cz\u0119\u015bciej. Kiedy bowiem, za spraw\u0105 rz\u0105d\u00f3w wielu, przychodz\u0105 spory, cz\u0119sto si\u0119 zdarza, \u017ce jeden staje ponad innymi i sam sobie przyw\u0142aszcza panowanie nad innymi &#8211; jest to jasne dla tego, kto odda\u0142 si\u0119 studiom nad histori\u0105. Najcz\u0119\u015bciej bowiem rz\u0105dy wielu ko\u0144czy\u0142y si\u0119 jako tyranie, co wida\u0107 na przyk\u0142adzie republiki rzymskiej, kt\u00f3ra d\u0142ugo by\u0142a zarz\u0105dzana przez licznych urz\u0119dnik\u00f3w, i by\u0142o tam wiele rywalizacji, spor\u00f3w i wojen domowych, a\u017c przypad\u0142a [republika] najokrutniejszym tyranom.<\/p>\r\n\r\n<p>I je\u015bli kto\u015b dok\u0142adnie rozwa\u017cy og\u00f3\u0142 przesz\u0142ych zdarze\u0144, tak\u017ce to, co dzieje si\u0119 obecnie, ten odkryje, \u017ce cz\u0119\u015bciej tyrania szaleje na ziemiach, na kt\u00f3rych kr\u00f3luje wielu, ni\u017c tych, kt\u00f3re s\u0105 sterowane przez jednego. Je\u015bli wi\u0119c kr\u00f3lestwo, kt\u00f3re jest najlepszym systemem rz\u0105d\u00f3w, wydaje si\u0119 najbardziej zas\u0142ugiwa\u0107 na unikanie z powodu tyranii, a tyrania zdarza si\u0119 nie rzadziej, ale cz\u0119\u015bciej, tam gdzie rz\u0105dzi wielu, a nie jeden, to nie pozostaje nic innego, jak uzna\u0107, \u017ce lepiej jest \u017cy\u0107 pod jednym kr\u00f3lem, ni\u017c pod rz\u0105dami wielu.<\/p>\r\n\r\n\r\n<div><strong><em>\u015bw. Tomasz z Akwinu<\/em><\/strong><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Je\u015bli ju\u017c trzeba wybiera\u0107 z dw\u00f3ch rzeczy, a za ka\u017cd\u0105 z nich czyha niebezpiecze\u0144stwo, nale\u017cy mocno opowiedzie\u0107 si\u0119 za t\u0105, kt\u00f3ra poci\u0105ga mniejsze z\u0142o. A monarchia przecie\u017c, je\u015bli obr\u00f3ci si\u0119 w tyrani\u0119, mniej z\u0142a za sob\u0105 poci\u0105ga, ni\u017c rz\u0105dy licznych najlepszych, kt\u00f3rzy ulegli zepsuciu. Bo przecie\u017c spory, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej wynikaj\u0105 z rz\u0105d\u00f3w wielu, s\u0105 przeciwne [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12294"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12294"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12294\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12294"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}