{"id":122705,"date":"2021-02-05T10:17:04","date_gmt":"2021-02-05T15:17:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=122705"},"modified":"2021-02-09T15:41:44","modified_gmt":"2021-02-09T20:41:44","slug":"ukraincy-czy-na-pewno-bliscy-kulturowo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=122705","title":{"rendered":"Ukrai\u0144cy \u2013 czy na pewno bliscy kulturowo?"},"content":{"rendered":"

Imigrancka spo\u0142eczno\u015b\u0107 ukrai\u0144ska w Polsce to pocz\u0105tek tworzenia w naszym kraju zjawiska multi-kulti, znanego z kraj\u00f3w Europy Zachodniej. Jak wykazuj\u0105 badania, Polacy i Ukrai\u0144cy to dwa kulturowo odmienne narody, a takowe na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 nie s\u0105 w stanie zajmowa\u0107 bezkonfliktowo tego samego terytorium.<\/strong><\/p>\r\n

Problem integracji b\u0105d\u017a asymilacji Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce stan\u0105\u0142 na porz\u0105dku dziennym w ci\u0105gu ostatnich kilku lat, szczeg\u00f3lnie po przej\u0119ciu w\u0142adzy przez PiS. To w\u0142a\u015bnie od momentu obj\u0119cia niepodzielnych rz\u0105d\u00f3w przez \u201eDobr\u0105 Zmian\u0119\u201d Polska sta\u0142a si\u0119 krajem wieloetnicznym, cho\u0107 jeszcze nie wida\u0107 tego na pierwszy rzut oka w polskich miastach. Zasadnicza cz\u0119\u015b\u0107 imigrant\u00f3w, kt\u00f3rych przyjazdy i pobyt w naszym kraju przybra\u0142y ju\u017c skal\u0119 masow\u0105, pochodzi bowiem z Ukrainy i innych kraj\u00f3w by\u0142ego ZSRR. Zewn\u0119trznie na og\u00f3\u0142 nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 oni od Polak\u00f3w.<\/p>\r\n

Propaganda kontra fakty<\/h4>\r\n

Tymczasem \u0142atwa i bezproblemowa jakoby asymilacja Ukrai\u0144c\u00f3w w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie jest uzasadniana g\u0142\u00f3wnie w oparciu o wyobra\u017cenia na temat narodu ukrai\u0144skiego u lokalnych publicyst\u00f3w, lider\u00f3w opinii czy lobbyst\u00f3w wielkiego biznesu potrzebuj\u0105cych taniej si\u0142y roboczej. Podstawowym za\u0142o\u017ceniem jest blisko\u015b\u0107 kulturowa, jaka \u0142\u0105czy\u0107 ma nas z Ukrai\u0144cami. Jak si\u0119 oka\u017ce, jest to mit, b\u0119d\u0105cy wynikiem z jednej strony do\u015b\u0107 protekcjonalnego traktowania Ukrai\u0144c\u00f3w jako zbiorowo\u015bci bez wykszta\u0142conej rzekomo \u015bwiadomo\u015bci narodowej (dla kt\u00f3rej dobrowolna polonizacja ma by\u0107 jakoby bezalternatywnym \u015brodkiem do modernizacji), z drugiej strony, nast\u0119puje pomylenie blisko\u015bci j\u0119zykowej z blisko\u015bci\u0105 kulturow\u0105, kt\u00f3re nie s\u0105 wszak ze sob\u0105 to\u017csame. Przyk\u0142adem tego typu \u017cywionych z\u0142udze\u0144 mo\u017ce by\u0107 wypowied\u017a Krzysztofa Inglota, prezesa agencji zatrudnienia Personel Service, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142: \u201eUkrai\u0144cy [\u2026] s\u0105 nam bliscy kulturowo i dobrze si\u0119 czuj\u0105 w naszym kraju. Zach\u0119canie ich do pozostawania u nas d\u0142u\u017cej jest korzystne tak\u017ce z perspektywy polskiego rynku pracy\u201d [1]<\/a>. O \u201eblisko\u015bci kulturowej\u201d Polak\u00f3w z Ukrai\u0144cami m\u00f3wi\u0142 tak\u017ce mi\u0119dzy innymi premier Morawiecki w 2017 roku [2]<\/a>. Podobn\u0105 tez\u0119 wyg\u0142osi\u0142 liberalny publicysta \u0141ukasz Warzecha, kt\u00f3ry \u201ebliskich kulturowo\u201d Ukrai\u0144c\u00f3w przeciwstawi\u0142 pakista\u0144skim imigrantom w Polsce [3]<\/a>. Jak si\u0119 oka\u017ce, jest to sp\u0142ycanie opisu rzeczonego zjawiska poprzez por\u00f3wnywanie Ukrai\u0144c\u00f3w do imigrant\u00f3w z kraj\u00f3w azjatyckich i islamskich.<\/p>\r\n

\r\n

Wspieraj Kresy.pl<\/strong><\/span><\/a><\/h3>\r\n<\/blockquote>\r\n

Szczeg\u00f3lnej blisko\u015bci kulturowej nie odczuwaj\u0105 jednak z Ukrai\u0144cami sami Polacy. Jak wykazuj\u0105 badania przeprowadzone w kwietniu 2020 roku przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, Ukrai\u0144cy plasuj\u0105 si\u0119 w samym \u015brodku stawki spo\u015br\u00f3d wszystkich s\u0105siaduj\u0105cych z Polsk\u0105 narod\u00f3w pod wzgl\u0119dem upatrywania w nich bisko\u015bci kulturowej. Ukrai\u0144cy s\u0105 na czwartym miejscu, po Czechach, S\u0142owakach i Litwinach, za to przed Bia\u0142orusinami, Niemcami i Rosjanami [4]<\/a>. Wprawdzie jeszcze w badaniu z wrze\u015bnia 2016 roku 51% respondent\u00f3w by\u0142o w stanie zgodzi\u0107 si\u0119 z tez\u0105, \u017ce Ukrai\u0144cy s\u0105 bliscy kulturowo Polakom, jednak wyniki te nale\u017cy rozpatrywa\u0107 w szerszym kontek\u015bcie. Spo\u015br\u00f3d wszystkich grup uwzgl\u0119dnionych w badaniu mniejsze poczucie wsp\u00f3lnoty respondenci wykazywali bowiem jedynie wobec egzotycznych Wietnamczyk\u00f3w, Afrykan\u00f3w i Arab\u00f3w, za\u015b wi\u0119ksze wobec mieszka\u0144c\u00f3w Europy Zachodniej (67%) oraz Amerykan\u00f3w wraz z Kanadyjczykami (52%) [5]<\/a>.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Z kolei polscy autorzy badania przeprowadzonego pod koniec 2016 roku na Ukrainie wskazuj\u0105 \u2013 co nie jest zaskoczeniem \u2013 na wi\u0119ksz\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107 na Ukrainie kultury rosyjskiej, ni\u017c polskiej. Badacze podkre\u015blili ponadto znaczenie faktu, \u017ce dla znacznej cz\u0119\u015bci Ukrai\u0144c\u00f3w j\u0119zyk rosyjski jest w takim samym stopniu j\u0119zykiem ojczystym jak ukrai\u0144ski [6]<\/a>. Warto r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt znajdowania si\u0119 zdecydowanej cz\u0119\u015bci ukrai\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa przynajmniej pod kulturowym wp\u0142ywem prawos\u0142awia, co z kolei jest czynnikiem naturalnie odr\u00f3\u017cniaj\u0105cym Polak\u00f3w od wi\u0119kszo\u015bci Ukrai\u0144c\u00f3w. Wag\u0119 czynnika religijnego zauwa\u017ca ukrai\u0144ska autorka Nataliia Nedobiichuk, kt\u00f3ra konstatuje za cytowanym przeze\u0144 polskim badaczem: \u201eDu\u017cy wp\u0142yw na kszta\u0142towanie si\u0119 relacji pomi\u0119dzy polskimi a ukrai\u0144skimi spo\u0142eczno\u015bciami odegra\u0142 czynnik religijny. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w by\u0142a wyznania prawos\u0142awnego b\u0105d\u017a grekokatolickiego, Polacy z regu\u0142y \u2013 rzymskokatolickiego, co doprowadzi\u0142o do oddalenia si\u0119 tych spo\u0142eczno\u015bci\u201d [7]<\/a>.<\/p>\r\n

Cywilizacyjne p\u0119kni\u0119cie<\/h4>\r\n

Ponadto, co r\u00f3wnie\u017c z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w jest trudne do przecenienia dla polsko-ukrai\u0144skich stosunk\u00f3w mi\u0119dzyludzkich, w spo\u0142ecze\u0144stwie ukrai\u0144skim wyst\u0119puje silna tendencja do \u0142\u0105czenia interpretacji wydarze\u0144 z przesz\u0142o\u015bci z tera\u017aniejszo\u015bci\u0105<\/em> [8]<\/a>. Co istotne, w\u015br\u00f3d Ukrai\u0144c\u00f3w Polska zajmuje drugie miejsce, spo\u015br\u00f3d dziesi\u0119ciu pa\u0144stw, wskazanych respondentom w przywo\u0142ywanym badaniu z 2016 roku, w stosunkach z kt\u00f3rymi historia jest uznawana za wa\u017cn\u0105. Na pierwszym miejscu znalaz\u0142a si\u0119 z kolei Rosja (33% bardzo wa\u017cna, 37% wa\u017cna, dla Polski odpowiednio 23% i 44%) [9]<\/a>. Na problem ci\u0105\u017cenia historii na wzajemnych stosunkach zwraca\u0142a ju\u017c w 2016 roku Joanna Konieczna-Sa\u0142amatin. Wed\u0142ug badaczki g\u0142\u00f3wnym punktem spornym jest \u201eantypolska akcja [sic! \u2013 M.S.] OUN-UPA\u201d, za\u015b spory o histori\u0119 b\u0119d\u0105 rzutowa\u0107 na wzajemne postawy Polak\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w [10]<\/a>.<\/p>\r\n

Jaskrawo i wyj\u0105tkowo jednoznacznie wy\u0142o\u017cy\u0142 r\u00f3\u017cnice cywilizacyjne mi\u0119dzy Polakami a Ukrai\u0144cami, kt\u00f3re maj\u0105 powodowa\u0107 niemo\u017cno\u015b\u0107 porozumienia w kwestiach historycznych, Oleg Leszczak \u2013 badacz z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Jak mo\u017cemy przeczyta\u0107: \u201eEuropeizm ukrai\u0144ski ma charakter raczej trybalistyczny (\u201eludowy\u201d) lub trybalistyczno-tura\u0144ski (\u201eradykalno-rewolucyjny\u201d). St\u0105d wi\u0119kszo\u015b\u0107 nieporozumie\u0144 dyskursywnych pomi\u0119dzy polsk\u0105 i ukrai\u0144sk\u0105 inteligencj\u0105. Kiedy Polak m\u00f3wi \u201ePolska\u201d, \u201ePolacy\u201d, ma na my\u015bli pa\u0144stwo i uk\u0142ad korporacyjny z ca\u0142\u0105 jego otoczk\u0105 tradycyjn\u0105 \u2013 kr\u00f3lami, szlacht\u0105, Ko\u015bcio\u0142em i wysok\u0105 kultur\u0105 elitarn\u0105. Kiedy Ukrainiec m\u00f3wi \u201eUkraina\u201d, \u201eUkrai\u0144cy\u201d, ma na my\u015bli albo kraj jako przestrze\u0144 wraz z ludno\u015bci\u0105 (g\u0142\u00f3wnie wiejsk\u0105) oraz jej tradycj\u0105 folklorystyczn\u0105, albo wsp\u00f3\u0142czesne problemy polityczno-bytowe bez jakiegokolwiek zwi\u0105zku z przesz\u0142o\u015bci\u0105. M\u00f3wi\u0105c \u201eprzesz\u0142o\u015b\u0107\u201d, \u201ehistoria\u201d, \u201edzieje\u201d, Polak odwo\u0142uje si\u0119 albo do \u015bwietno\u015bci panowania Rzeczypospolitej, albo do wznios\u0142ej martyrologii narodowej. Kiedy Ukrainiec m\u00f3wi to samo, czuje albo upokorzenie niewolnictwa, albo uniesienie rebelianta, kt\u00f3ry wreszcie zrzuci\u0142 kajdany i da\u0142 odsiecz swemu gn\u0119bicielowi. Zatem ka\u017cda pr\u00f3ba polsko-ukrai\u0144skiego dialogu narodowo-historycznego jest z g\u00f3ry skazana na niepowodzenie\u201d [11]<\/a>.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Ponadto, autor wspomina o turanizmie jako \u201eg\u0142\u00f3wnej subdominancie cywilizacyjnej\u201d Ukrai\u0144c\u00f3w oraz o specyficznym w\u015br\u00f3d elit i w klasie \u015bredniej quasi-trybalizmie w nizinach<\/em>. Badacz upatruje w tych zjawiskach \u017ar\u00f3de\u0142 znacz\u0105cej skali korupcji \u201ena g\u00f3rze\u201d oraz majdan\u00f3w  organizowanych przez dolne warstwy [12]<\/a>. Z kolei u Polak\u00f3w dominuje bizantynizm elitarny w wersji feudalnej (korporacjonizm), a subdominantami s\u0105 latynizm, turanizm (sarmatyzm) w\u015br\u00f3d elit i w klasie \u015bredniej oraz quasi-trybalizm w nizinach (zw\u0142aszcza na wsi) <\/em>[13]<\/a>.<\/p>\r\n

Powy\u017csze jest o tyle istotne, gdy\u017c \u2013 jak wskazuje cytowany badacz \u2013 profilowanie kulturowo-cywilizacyjne ma bezpo\u015brednie prze\u0142o\u017cenie na rozpatrywany tutaj problem etnokulturowej wizji stosunk\u00f3w polsko-ukrai\u0144skich <\/em>[14]<\/a>. Warty podkre\u015blenia jest przy tym, zaznaczany przez Olega Leszczaka, problem odmiennej kultury politycznej w\u015br\u00f3d naszych narod\u00f3w. Na znacz\u0105co r\u00f3\u017cne do\u015bwiadczenia historyczne formu\u0142uj\u0105ce tre\u015b\u0107 prze\u017cywanej to\u017csamo\u015bci narodowej mi\u0119dzy Polakami a (mi\u0119dzy innymi) Ukrai\u0144cami zwraca tymczasem uwag\u0119 Ryszard Radzik. Socjolog twierdzi, i\u017c Polacy w swych narodowych odniesieniach \u2013 mimo przewa\u017cnie ch\u0142opskiego czy robotniczego pochodzenia \u2013 pozostaj\u0105 szlachcicami, z kolei w\u015br\u00f3d prawos\u0142awnych spo\u0142eczno\u015bci Europy Wschodniej tego typu uczestnictwo klas ni\u017cszych w prze\u017cywaniu to\u017csamo\u015bci ukszta\u0142towanej przez do\u015bwiadczenie elit nie jest zjawiskiem tak bardzo charakterystycznym [15]<\/a>.<\/p>\r\n

Ukrai\u0144ski sowietyzm<\/h4>\r\n

Istotnym zjawiskiem r\u00f3\u017cnicuj\u0105cym Polak\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w jest wci\u0105\u017c aktualny post-sowiecki habitus u tych drugich. Na wp\u0142yw sowieckiej spu\u015bcizny na wsp\u00f3\u0142czesnych Ukrai\u0144c\u00f3w wskazuje autor opracowania przygotowanego dla polskiego Urz\u0119du do spraw Cudzoziemc\u00f3w. Jak czytamy: \u201ePrzy tym wszystkim napotkamy niestety w\u015br\u00f3d Ukrai\u0144c\u00f3w na pozosta\u0142o\u015bci sowieckiej mentalno\u015bci. Uderzaj\u0105ce s\u0105 na przyk\u0142ad brak dba\u0142o\u015bci o wsp\u00f3ln\u0105 przestrze\u0144 publiczn\u0105, niechlujno\u015b\u0107 wyko\u0144czenia i prowizoryczno\u015b\u0107 wykonywanych napraw, pogardliwy stosunek do klienta w kasach kolei pa\u0144stwowych, wreszcie rozkradanie maj\u0105tku pa\u0144stwowych przedsi\u0119biorstw. Lecz najgorsz\u0105 spu\u015bcizn\u0105 Ukrai\u0144skiej SRR jest wszechogarniaj\u0105ca korupcja, wpojona w my\u015blenie i wdrukowana we wszystkie dzia\u0142ania z zakresu \u017cycia spo\u0142ecznego, tocz\u0105ca si\u0119 zamkni\u0119tym ko\u0142em wed\u0142ug schematu: wsz\u0119dzie musz\u0119 dawa\u0107 wi\u0119c je\u015bli mam tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 musz\u0119 te\u017c bra\u0107, aby mie\u0107 z czego dawa\u0107. Ukrai\u0144cy przejawiaj\u0105 powszechne mniemanie, \u017ce wszystko da si\u0119 za\u0142atwi\u0107 poprzez \u0142ap\u00f3wk\u0119\u201d [16]<\/a>.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Ponadto, jak wskazuje wspomniany autor, Ukrai\u0144cy s\u0105 znacznie dalsi ni\u017c Polacy od wzorca matriarchatu spo\u0142ecznego <\/em>[17]<\/a>. Podaje on r\u00f3wnie\u017c, i\u017c Ukrai\u0144com bli\u017cej do kaukaskiego d\u017cygita lub hiszpa\u0144skiego macho <\/em>[18]<\/a>. Na warte uwagi wskazuje ponadto charakterystyczn\u0105, odmienn\u0105 od polskiej, kultur\u0119 prowadzenia pojazd\u00f3w: \u201e[\u2026] je\u017cd\u017c\u0105 i parkuj\u0105 swobodnie, bez sztywnych regu\u0142, bardziej omijaj\u0105c jamy w asfalcie ni\u017c trzymaj\u0105c si\u0119 pas\u00f3w\u201d [19]<\/a>.<\/p>\r\n

Odmienno\u015b\u0107 do\u015bwiadczenia historycznego pod k\u0105tem skali i rodzaju zale\u017cno\u015bci Polak\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w od Zwi\u0105zku Radzieckiego nie umkn\u0119\u0142a te\u017c uwadze ukrai\u0144skiej badaczki z \u017bytomierskiego Uniwersytetu Pa\u0144stwowego. Zauwa\u017ca ona, i\u017c g\u0142\u00f3wne czynniki, kt\u00f3re implikuj\u0105 odmienno\u015b\u0107 mentalno\u015bci Polak\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w to urz\u0119dowy ateizm w ZSRR przy wzgl\u0119dnych swobodach dla Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w PRL oraz polityka kolektywizacji rolnictwa przeprowadzona przez w\u0142adze radzieckie na Ukrainie, co na szersz\u0105 skal\u0119 nie nast\u0105pi\u0142o w powojennej Polsce [20]<\/a>.<\/p>\r\n

Blisko\u015bci kulturowej mi\u0119dzy Polakami i Ukrai\u0144cami przecz\u0105 r\u00f3wnie\u017c badania przeprowadzone przez Kijowski Mi\u0119dzynarodowy Instytut Socjologii we wrze\u015bniu 2019 roku. W skali 0-6 w\u015br\u00f3d ukrai\u0144skich respondent\u00f3w \u015brednia ocen przejawianego dystansu wynios\u0142a dla Polak\u00f3w 3,99 \u2013 wi\u0119cej ni\u017c dla Rosjan, wobec kt\u00f3rych wsp\u00f3\u0142czynnik ten wyni\u00f3s\u0142 3,56. Mniejszy dystans ni\u017c do Polak\u00f3w Ukrai\u0144cy odczuwaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c wobec Bia\u0142orusin\u00f3w (wsp\u00f3\u0142czynnik 3,18). Ukrai\u0144cy wykazuj\u0105 te\u017c mniejszy stopie\u0144 ksenofobii wobec Rosjan ni\u017c Polak\u00f3w. We wrze\u015bniu 2018 roku wsp\u00f3\u0142czynnik ten wynosi odpowiednio dla Rosjan i Polak\u00f3w 3,89 i 4,20, w pa\u017adzierniku 2018 roku: 3,84 i 4,12. Na ostatecznym wyniku w indeksie ksenofobii<\/em> we wrze\u015bniu 2019 w przypadku Rosjan i Polak\u00f3w (3,56 i 3,99) zawa\u017cy\u0142a przede wszystkim du\u017co wi\u0119ksza gotowo\u015b\u0107 do dopuszczenia Rosjan jako cz\u0142onk\u00f3w swojej rodziny przez Ukrai\u0144c\u00f3w ni\u017c do dopuszczenia w tym charakterze Polak\u00f3w: odpowiednio 34,1% i 15,6% Ukrai\u0144c\u00f3w by\u0142oby na to gotowych [21]<\/a>.<\/p>\r\n

Podsumowanie<\/h4>\r\n

Podsumowuj\u0105c, w \u015bwietle powy\u017cszych danych ci\u0119\u017cko podtrzymywa\u0107 tez\u0119, i\u017c Ukrai\u0144cy s\u0105 Polakom szczeg\u00f3lnie bliscy kulturowo. Za takowe nie uwa\u017caj\u0105 si\u0119 przede wszystkim nasze narody, za\u015b pod wieloma istotnymi wzgl\u0119dami Ukrai\u0144com kulturowo bli\u017cej jest do Rosjan. Odmienno\u015b\u0107 wyznaniowa czy nawet cywilizacyjna, a  tak\u017ce odmienne do\u015bwiadczenie historyczne wskazuj\u0105 na znaczn\u0105 wzajemn\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w i Polak\u00f3w. Nie tylko te czynniki, ale tak\u017ce masowa skala imigracji ukrai\u0144skiej do Polski uniemo\u017cliwi\u0105 asymilacj\u0119 Ukrai\u0144c\u00f3w, tworz\u0105c w ten spos\u00f3b spo\u0142ecze\u0144stwo r\u00f3wnoleg\u0142e ze wszystkimi tego dla Polski konsekwencjami, w tym dla jej w\u0142asnego bezpiecze\u0144stwa \u2013 niewykluczone, \u017ce nawet dla integralno\u015bci terytorialnej Rzeczypospolitej. Co wi\u0119cej, przyk\u0142ad niekt\u00f3rych czo\u0142owych przedstawicieli ukrai\u0144skiej diaspory wskazuje, \u017ce s\u0105 oni w stanie nie tylko sprowadza\u0107 z Ukrainy na polski grunt konflikty etniczne oraz zachowania \u0142ami\u0105ce elementarne zasady wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego [22]<\/a>, ale te\u017c generowa\u0107 postawy wrogie wobec polskiego pa\u0144stwa [23]<\/a>.<\/p>\r\n

Imigrancka spo\u0142eczno\u015b\u0107 ukrai\u0144ska w Polsce to pocz\u0105tek tworzenia w naszym kraju zjawiska multi-kulti, znanego z kraj\u00f3w Europy Zachodniej. Jak wykazuj\u0105 badania, Polacy i Ukrai\u0144cy to dwa kulturowo odmienne narody, a takowe na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 nie s\u0105 w stanie zajmowa\u0107 bezkonfliktowo tego samego terytorium.<\/p>\r\n

Marcin Skalski<\/em> <\/strong><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n

[Przypisy:]<\/p>\r\n

[1]<\/a> Jakie motywy kieruj\u0105 Ukrai\u0144cami przyje\u017cd\u017caj\u0105cymi do Polski?<\/em><\/a><\/p>\r\n

[2]<\/a> Morawiecki: Kluczowe jest prze\u0142amanie \u201eimposybilizmu\u201d<\/em><\/a><\/p>\r\n

[3]<\/a> https:\/\/twitter.com\/lkwarzecha\/status\/1010751213535662080<\/a><\/p>\r\n

[4]<\/a> Grzegorz Sygnowski, \u0141ukasz Mazurkiewicz, Polska-Rosja, diagnoza spo\u0142eczna 2020. Polacy na temat Rosji i Rosjan oraz stosunk\u00f3w polsko-rosyjskich<\/em><\/a>, Warszawa 2020, s.13.<\/p>\r\n

[5]<\/a> Badanie na temat postaw wobec cudzoziemc\u00f3w w Polsce<\/em><\/a>, Warszawa 2016, s. 6.<\/p>\r\n

[6]<\/a> Tomasz Stryjek, Joanna Konieczna-Sa\u0142amatin, Kamila Zacharuk, Ukrai\u0144cy o historii, kulturze i stosunkach polsko-ukrai\u0144skich. Raport z badania ilo\u015bciowego i jako\u015bciowego<\/em><\/a>, Warszawa 2017, s. 105.<\/p>\r\n

[7]<\/a> M. Pop\u0142awski, Stereotypy i postawy Polak\u00f3w wobec siebie i s\u0105siednich nacji<\/em>, [w:] J. Jarco, G. Doli\u0144ska, Polskie stereotypy i uprzedzenia<\/em>, Wroc\u0142aw 2002, s. 103-104., za: Nataliia Nedobiichuk, Polacy i Ukrai\u0144cy we wzajemnych profilach stereotypowej percepcji<\/em>, [w:] Imigranci z Ukrainy w Polsce. Potrzeby i oczekiwania, reakcje spo\u0142eczne, wyzwania dla bezpiecze\u0144stwa<\/em><\/a>, pod red. Micha\u0142a Lubicz Miszewskiego, Wroc\u0142aw 2018, s. 22-23.<\/p>\r\n

[8]<\/a> Tomasz Stryjek, Joanna Konieczna-Sa\u0142amatin, Kamila Zacharuk, dz. cyt<\/em>., s. 110.<\/p>\r\n

[9]<\/a> Tam\u017ce, s. 8.<\/p>\r\n

[10]<\/a> Joanna Konieczna-Sa\u0142amatin, Kontakty polsko-ukrai\u0144skie a zmiany wzajemnego postrzegania Polak\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w<\/em><\/a>, [w:] \u201ePa\u0144stwo i Spo\u0142ecze\u0144stwo\u201d, 2016 (XVI) nr 1, s. 96.<\/p>\r\n

[11]<\/a> Oleg Leszczak, Polska i Polacy we wsp\u00f3\u0142czesnym ukrai\u0144skim etnicznym obrazie \u015bwiata. Cz\u0119\u015b\u0107 I: Ogl\u0105d struktury kulturowo-cywilizacyjnej<\/em><\/a>, [w:] \u201ePrzegl\u0105d Wschodnioeuropejski\u201d, s.236.<\/p>\r\n

[12]<\/a> Tam\u017ce, s. 233.<\/p>\r\n

[13]<\/a> Tam\u017ce, s. 232.<\/p>\r\n

[14]<\/a> Tam\u017ce, s. 233.<\/p>\r\n

[15]<\/a> Ryszard Radzik, Polacy a S\u0142owianie wschodni: spo\u0142eczne uwarunkowania formowania si\u0119 cech to\u017csamo\u015bciowo-mentalnych<\/em><\/a>, [w:] Annales Universitatis Mariae Curie-Sk\u0142odowska. Sectio I, vol. XLIII, Lublin 2018, s. 22.<\/p>\r\n

[16]<\/a> J\u0119drzej Zi\u00f3\u0142kowski, Ukraina<\/em><\/a>. Opracowanie dla Wydzia\u0142u Informacji o Krajach Pochodzenia Departamentu Post\u0119powa\u0144 Uchod\u017aczych Urz\u0119du do spraw Cudzoziemc\u00f3w.<\/p>\r\n

[17]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\r\n

[18]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\r\n

[19]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\r\n

[20]<\/a> Olha Hordiichuk, Mentalno\u015b\u0107 ukrai\u0144ska a polska: cechy wsp\u00f3lne i r\u00f3\u017cni\u0105ce<\/em><\/a>, s. 42.<\/p>\r\n

[21]<\/a> \u041c\u0456\u0436\u0435\u0442\u043d\u0456\u0447\u043d\u0456 \u0443\u043f\u0435\u0440\u0435\u0434\u0436\u0435\u043d\u043d\u044f \u0432 \u0423\u043a\u0440\u0430\u0457\u043d\u0456<\/em>, \u0432\u0435\u0440\u0435\u0441\u0435\u043d\u044c 2019<\/em><\/a>. \u041f\u0440\u0435\u0441-\u0440\u0435\u043b\u0456\u0437 \u043f\u0456\u0434\u0433\u043e\u0442\u0443\u0432\u0430\u0432 \u0412\u043e\u043b\u043e\u0434\u0438\u043c\u0438\u0440 \u041f\u0430\u043d\u0456\u043e\u0442\u0442\u043e.<\/p>\r\n

[22]<\/a> Dobry Rosjanin \u2013 to martwy Rosjanin?<\/em><\/a><\/p>\r\n

[23]<\/a> Organizatorka Euromajdanu w Warszawie: UPA walczy\u0142a z Polakami za niepodleg\u0142\u0105 Ukrain\u0119<\/a>.<\/em> Autorka tych s\u0142\u00f3w do dzi\u015b si\u0119 z nich nie wycofa\u0142a ani nie przeprosi\u0142a.<\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n