{"id":122672,"date":"2021-02-02T16:40:53","date_gmt":"2021-02-02T21:40:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=122672"},"modified":"2021-02-02T16:42:02","modified_gmt":"2021-02-02T21:42:02","slug":"bp-athanasius-schneider-znaczenie-poslug-nizszych-w-swietej-liturgii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=122672","title":{"rendered":"Bp Athanasius Schneider: Znaczenie pos\u0142ug ni\u017cszych w \u015awi\u0119tej Liturgii"},"content":{"rendered":"

Prezentujemy artyku\u0142 biskupa Atanazego Schneidera, po\u015bwi\u0119cony tradycji i dyscyplinie Ko\u015bcio\u0142a dotycz\u0105cej \u015bwi\u0119ce\u0144 ni\u017cszych. Jak argumentuje hierarcha, \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze – dzi\u015b ustanowione pos\u0142ugi lektora i akolity – nie odpowiadaj\u0105 powszechnemu kap\u0142a\u0144stwu wiernych, zaczerpni\u0119te bowiem zosta\u0142y z diakonatu.<\/strong><\/em><\/p>\r\n

1. Zasada prawa Bo\u017cego w liturgii<\/h4>\r\n

W zakresie \u015bwi\u0119tej liturgii, to jest kultu Bo\u017cego, B\u00f3g sam przem\u00f3wi\u0142 do nas poprzez swe \u015awi\u0119te S\u0142owo, a Ko\u015bci\u00f3\u0142 wyja\u015bnia\u0142 je w swym uroczystym Magisterium. Pierwszy podstawowy aspekt liturgii jest nast\u0119puj\u0105cy: B\u00f3g sam m\u00f3wi cz\u0142owiekowi, w jaki spos\u00f3b powinien oddawa\u0107 Mu cze\u015b\u0107. Innymi s\u0142owy, to B\u00f3g nadaje konkretne normy i prawa rozwoju, tak\u017ce zewn\u0119trznego, kultu Jego Boskiego Majestatu.<\/p>\r\n

Co do istoty, cz\u0142owiek jest zraniony wskutek grzechu pierworodnego, dlatego te\u017c w spos\u00f3b g\u0142\u0119boko zakorzeniony charakteryzuje si\u0119 pych\u0105 i ignorancj\u0105, a w jeszcze wi\u0119kszym stopniu pokusami i tendencj\u0105 stawiania siebie w centrum kultu zamiast Boga; to znaczy \u2013 tendencj\u0105 do praktykowania kultu samego siebie w r\u00f3\u017cnych jawnych i ukrytych postaciach. Prawo liturgiczne i normy s\u0105 wi\u0119c konieczne dla autentycznego kultu Bo\u017cego. Te normy i prawa musz\u0105 by\u0107 odnajdywane w Bo\u017cym Objawieniu, S\u0142owie Bo\u017cym, kt\u00f3re zosta\u0142o spisane lub przekazane przez Tradycj\u0119.<\/p>\r\n

Bo\u017ce Objawienie przekazuje nam bogate i szczeg\u00f3\u0142owe normy liturgiczne. Jedna spo\u015br\u00f3d ksi\u0105g Starego Testamentu, Ksi\u0119ga Kap\u0142a\u0144ska, w ca\u0142o\u015bci po\u015bwi\u0119cona zosta\u0142a prawu liturgicznemu; po cz\u0119\u015bci po\u015bwi\u0119cona mu zosta\u0142a tak\u017ce Ksi\u0119ga Wyj\u015bcia. Poszczeg\u00f3lne normy kultu Bo\u017cego Starego Testamentu posiada\u0142y jedynie przej\u015bciow\u0105 warto\u015b\u0107, by\u0142y figur\u0105 wskazuj\u0105c\u0105 na pe\u0142ni\u0119 kultu Bo\u017cego w Nowym Testamencie. Istniej\u0105 jednak pewne elementy o wiecznej wa\u017cno\u015bci: po pierwsze, sam fakt, i\u017c potrzebne jest prawodawstwo liturgiczne; po drugie: \u017ce istnieje z\u0142o\u017cone i bogate prawodawstwo dotycz\u0105ce kultu Bo\u017cego; a wreszcie: \u017ce kult Bo\u017cy ma miejsce zgodnie z porz\u0105dkiem hierarchicznym. Ten porz\u0105dek hierarchiczny opera si\u0119 na podziale, w Starym Testamencie jest to podzia\u0142 na najwy\u017cszego kap\u0142ana, kap\u0142ana i lewit\u0119, a w Nowym Testamencie odpowiednio na biskupa, prezbitera i diakona \/ osob\u0119 wykonuj\u0105c\u0105 pos\u0142ug\u0119.<\/p>\r\n

Jezus nie przyszed\u0142 po to, by prawo znie\u015b\u0107, lecz po to, by je wype\u0142ni\u0107 (zob. Mt 5, 17). Jak powiedzia\u0142, \u201eDop\u00f3ki niebo i ziemia nie przemin\u0105, ani jedna jota, ani jedna kreska nie zmieni si\u0119 w Prawie, a\u017c si\u0119 wszystko spe\u0142ni\u201d (Mt 5, 18). To prawda, zw\u0142aszcza w odniesieniu do kultu Bo\u017cego, jako \u017ce oddawanie czci Bogu stanowi pierwsze przykazanie Dekalogu (zob. Wyj 20, 3-5). Cel wszelkiego stworzenia jest nast\u0119puj\u0105cy: anio\u0142owie, ludzie, a nawet stworzenie bezrozumne, musz\u0105 oddawa\u0107 chwa\u0142\u0119 i czci\u0107 Boski Majestat, jak ukazuje to modlitwa \u201eSanctus\u201d: \u201ePe\u0142ne s\u0105 niebiosa i ziemia chwa\u0142y Twojej\u201d (zob. Iz 6, 3).<\/p>\r\n

2. Jezus Chrystus, najwi\u0119kszy czciciel Ojca i najwy\u017cszy celebrans liturgii<\/h4>\r\n

Pierwszym i najdoskonalszym czcicielem Ojca jest Jezus Chrystus, wcielony Syn Bo\u017cy. Jego dzie\u0142o zbawienia mia\u0142o za sw\u00f3j zasadniczy cel oddanie czci i chwa\u0142y Ojcu za grzeszn\u0105 ludzko\u015b\u0107, niezdatn\u0105 do ofiarowania Bogu odpowiedniego i akceptowalnego kultu. Ponowne odnowienie prawdziwego kultu Boga i zado\u015b\u0107uczynienie Boskiemu Majestatowi, kt\u00f3remu uw\u0142acza\u0142y niezliczone tego kultu wypaczenia, stanowi\u0142o podstawowy cel Wcielenia i dzie\u0142a Odkupienia.<\/p>\r\n

Ustanawiaj\u0105c swoich aposto\u0142\u00f3w prawdziwymi kap\u0142anami Nowego Przymierza, Jezus pozostawi\u0142 swe kap\u0142a\u0144stwo Ko\u015bcio\u0142owi, a wraz z nim publiczny kult Nowego Testamentu, kt\u00f3rego rytualn\u0105 kulminacj\u0119 stanowi sk\u0142adanie ofiary eucharystycznej. Poprzez Ducha \u015awi\u0119tego Jezus nauczy\u0142 swych aposto\u0142\u00f3w, \u017ce kult Nowego Przymierza ma by\u0107 wype\u0142nieniem kultu Starego Przymierza. Dlatego te\u017c aposto\u0142owie przekazali sw\u0105 w\u0142adz\u0119 i pos\u0142ug\u0119 liturgiczn\u0105 poprzez trzy stopnie hierarchiczne, analogicznie do trzech stopni s\u0142ug kultu Starego Testamentu.<\/p>\r\n

Najwy\u017cszym celebransem liturgii jest Chrystus (w grece: h\u00f3 liturg\u00f3s<\/em>). Zawiera On w sobie i sprawuje ca\u0142y kult Bo\u017cy, tak\u017ce i najmniejsze funkcje. Do tego faktu odnie\u015b\u0107 mo\u017cna tak\u017ce nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa Chrystusa: \u201eOt\u00f3\u017c Ja jestem po\u015br\u00f3d was jak ten, kto s\u0142u\u017cy\u201d (\u0141k 22, 27). Chrystus jest szafarzem, jest par excellence<\/em> \u201ediakonem\u201d. To odnosi si\u0119 tak\u017ce i do biskupa jako najwy\u017cszego w\u0142a\u015bciciela Chrystusowej s\u0142u\u017cby liturgicznej. Biskupstwo zawiera w sobie wszelkie pos\u0142ugi i funkcje publicznego kultu: pos\u0142ug\u0119 prezbiteratu, diakonatu, ni\u017cszych \u015bwi\u0119ce\u0144, a wi\u0119c tak\u017ce i pos\u0142ug\u0119 ni\u017cszych us\u0142uguj\u0105cych (\u201eministrant\u00f3w\u201d). W trakcie Mszy pontyfikalnej \u2013 w staro\u017cytnej formie rytu rzymskiego \u2013 biskup przywdziewa wszystkie szaty, tak\u017ce te odpowiadaj\u0105ce \u015bwi\u0119ceniom ni\u017cszym. W przypadku braku us\u0142uguj\u0105cych, biskup sam wykonuje funkcje liturgiczne prezbitera, diakona, a nawet te zwi\u0105zane z ni\u017cszymi \u015bwi\u0119ceniami, to jest z us\u0142ugiwaniem przy o\u0142tarzu. W przypadku braku diakona, prezbiter sam wykonuje wszystkie funkcje diakona i us\u0142uguj\u0105cych z ni\u017cszymi \u015bwi\u0119ceniami. Kiedy brakuje pos\u0142ugi diakona, pewne jego funkcje wykonywa\u0107 mo\u017ce te\u017c subdiakon, klerycy posiadaj\u0105cy ni\u017csze \u015bwi\u0119cenia lub ministranci.<\/p>\r\n

3. Tradycja apostolska<\/h4>\r\n

W trzech \u015bwi\u0119ceniach hierarchicznych tradycja apostolska widzia\u0142a spe\u0142nienie potr\u00f3jnego porz\u0105dku hierarchicznego kultu Bo\u017cego Starego Testamentu. Za\u015bwiadcza o tym \u015bwi\u0119ty papie\u017c Klemens I, ucze\u0144 aposto\u0142\u00f3w i trzeci nast\u0119pca \u015bw. Piotra. W li\u015bcie do Koryntian \u015bwi\u0119ty Klemens prezentuje stopnie liturgiczne, ustanowione w spos\u00f3b nadprzyrodzony w Starym Testamencie jako przyk\u0142ad w\u0142a\u015bciwego porz\u0105dku hierarchii i kultu ka\u017cdej spo\u0142eczno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej. Podejmuj\u0105c kwesti\u0119 kultu Bo\u017cego, pisze nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\r\n

Powinni\u015bmy uczyni\u0107 wed\u0142ug porz\u0105dku wszystko, co Pan nakaza\u0142 spe\u0142ni\u0107 wed\u0142ug odpowiednich termin\u00f3w; nakaza\u0142 sprawowanie ofiar i s\u0142u\u017cby Bo\u017cej, \u017ceby odbywa\u0142y si\u0119 nie na chybi\u0142 trafi\u0142 albo bez porz\u0105dku, lecz w okre\u015blonych terminach i godzinach. Gdzie i przez kogo powinny by\u0107 spe\u0142niane wed\u0142ug Jego woli, sam okre\u015bli\u0142 wed\u0142ug swojej najwy\u017cszej woli, \u017ceby wszystko dzia\u0142o si\u0119 pobo\u017cnie i by\u0142o mile oczekiwane dla Jego woli. Ci wi\u0119c, kt\u00f3rzy sk\u0142adaj\u0105 swoje ofiary w odpowiednich terminach, s\u0105 mili i b\u0142ogos\u0142awieni; id\u0105c bowiem za nakazami Pana, wcale nie b\u0142\u0105dz\u0105. Arcykap\u0142anowi bowiem s\u0105 przekazane w\u0142asne czynno\u015bci urz\u0119dowe, kap\u0142anom jest przydzielone w\u0142asne miejsce, lewit\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105 w\u0142asne s\u0142u\u017cby; cz\u0142owiek \u015bwiecki jest zwi\u0105zany poleceniami dla \u015bwieckich <\/em>(Klemens I, \u201eList do Koryntian\u201d, za: \u201eBreviarium Fidei\u201d, red. Ks. I Bokwa, Pozna\u0144 2007, s. 25)<\/p>\r\n

Papie\u017c Klemens rozumia\u0142, \u017ce zasady tego nadprzyrodzonego porz\u0105dku ustanowionego w Starym Przymierzu musz\u0105 dalej funkcjonowa\u0107 w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a. Najbardziej ewidentne odzwierciedlenie tego porz\u0105dku powinno mie\u0107 miejsce w \u017cyciu liturgicznym, w publicznym kulcie Ko\u015bcio\u0142a. Dlatego te\u017c \u015bwi\u0119ty papie\u017c wysnuwa nast\u0119puj\u0105cy wniosek, odnosz\u0105cy si\u0119 do chrze\u015bcija\u0144skiego \u017cycia i kultu: \u201eKa\u017cdy z nas, bracia, \u00bbwed\u0142ug w\u0142asnej kolejno\u015bci\u00ab (1 Kor 15, 23) niech podoba si\u0119 (niech dzi\u0119kuje) Bogu w dobrej \u015bwiadomo\u015bci (sumieniu), nie przekraczaj\u0105c okre\u015blonej regu\u0142y swojej s\u0142u\u017cby\u201d (1 Klem 41, 1, op.cit.).<\/p>\r\n

Nast\u0119pnie papie\u017c Klemens opisuje hierarchi\u0119 Nowego Przymierza, zawieraj\u0105c\u0105 si\u0119 w samym Panu Jezusie Chrystusie i skonkretyzowan\u0105 w misji aposto\u0142\u00f3w. Ta rzeczywisto\u015b\u0107 odpowiada porz\u0105dkowi (t\u00e1xis) chcianemu przez Boga. Tu \u015bwi\u0119ty Klemens stosuje te same poj\u0119cia, kt\u00f3rych wcze\u015bniej u\u017cy\u0142 w celu opisania liturgicznego i hierarchicznego porz\u0105dku Starego Przymierza.<\/em><\/p>\r\n

Od pierwszych wiek\u00f3w Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 \u015bwiadom, \u017ce kult Bo\u017cy musi odbywa\u0107 si\u0119 zgodnie z porz\u0105dkiem ustanowionym przez Boga, zachowuj\u0105c przyk\u0142ad porz\u0105dku ustanowionego w Starym Przymierzu. Dlatego te\u017c, by wykonywa\u0107 zadania publicznego kultu, rzecz\u0105 konieczn\u0105 by\u0142a przynale\u017cno\u015b\u0107 do porz\u0105dku hierarchicznego. Konsekwentnie, kult chrze\u015bcija\u0144ski, to jest liturgia eucharystyczna, sprawowany by\u0142 w porz\u0105dku hierarchicznym poprzez osoby oficjalnie do tego ustanowione. Z tego powodu, te osoby sprawuj\u0105ce liturgi\u0119 tworzy\u0142y porz\u0105dek, \u015bwi\u0119ty zakon, dziel\u0105cy si\u0119 na trzy stopnie: episkopatu, prezbiteratu i diakonatu, r\u00f3wnolegle wobec trzech stopni pos\u0142ugi w kulcie Starego Przymierza \u2013 arcykap\u0142an\u00f3w, kap\u0142an\u00f3w i lewit\u00f3w. \u015awi\u0119ty papie\u017c Klemens w pierwszym wieku oznacza\u0142 pos\u0142ug\u0119 starotestamentalnych lewit\u00f3w s\u0142owem \u201ediakonia\u201d (1 Klem 40, 5). Mo\u017cemy wi\u0119c zidentyfikowa\u0107 podstawy staro\u017cytnej tradycji ko\u015bcielnej, si\u0119gaj\u0105cej przynajmniej V wieku, nazywania chrze\u015bcija\u0144skich diakon\u00f3w s\u0142owem \u201elewita\u201d, dla przyk\u0142adu w \u201eConstitutiones Apostolicae\u201d i pismach Leona Wielkiego.<\/p>\r\n

4. Diakonat<\/h4>\r\n

Wa\u017cne i bardzo wyra\u017ane \u015bwiadectwo dotycz\u0105ce tej analogii istniej\u0105cej mi\u0119dzy stopniami hierarchicznymi w Starym i w Nowym Testamencie odnale\u017a\u0107 mo\u017cna w samym rycie \u015bwi\u0119ce\u0144. Tekst tego rytu si\u0119ga czas\u00f3w staro\u017cytnych, co potwierdza \u201eTraditio Apostolica\u201d i sakramentarze Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego. Te teksty i ryty by\u0142y przez wiele wiek\u00f3w niemal niezmienne w zakresie ich zasadniczych formu\u0142, a\u017c do czas\u00f3w obecnych. Modlitwy wst\u0119pne lub modlitwy zwi\u0105zane ze \u015bwi\u0119ceniami sakramentalnymi odnosz\u0105 si\u0119 do hierarchicznego i liturgicznego porz\u0105dku Starego Przymierza.<\/p>\r\n

W rycie konsekracji biskupiej dawny Pontyfika\u0142 Rzymski prezentowa\u0142 takie zasadnicze stwierdzenie: \u201egloriae Tuae sacris famulantur ordinibus\u201d. Staro\u017cytny pontyfika\u0142 otwarcie wskazuje na analogi\u0119 mi\u0119dzy najwy\u017cszym kap\u0142anem Aaronem a sakr\u0105 biskupi\u0105; w nowym pontyfikale istnieje jedynie og\u00f3lne odniesienie. W przypadku \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich w obydwu pontyfika\u0142ach istnieje jasne odniesienie do siedemdziesi\u0119ciu starszych, kt\u00f3rzy pomagali Moj\u017ceszowi na pustyni. Odno\u015bnie diakonatu dawny pontyfika\u0142 jasno stwierdza, \u017ce diakonom przys\u0142uguje imi\u0119 i urz\u0105d starotestamentalnych lewit\u00f3w: \u201equorum [levitarum] et nomen et officium tenetis\u201d. Dawny pontyfika\u0142 stwierdza nawet jeszcze ja\u015bniej: \u201ewybrani do urz\u0119du lewit\u00f3w\u201d (\u201eeligimini in levitico officio\u201d).<\/p>\r\n

Por\u00f3wnanie diakon\u00f3w do lewit\u00f3w znajduje si\u0119 tak\u017ce w modlitwie zawartej w nowym pontyfikale.<\/p>\r\n

W przypadku kultu starotestamentalnego lewici wykonywali ca\u0142y zakres drugorz\u0119dnych zada\u0144 liturgicznych, \u015bwiadcz\u0105c pomoc i asystuj\u0105c kap\u0142anom. Diakoni posiadaj\u0105 to samo zadanie, co od pierwszych wiek\u00f3w potwierdza praktyka wiary i liturgii Ko\u015bcio\u0142a. Nikt, kto nie otrzyma\u0142 uroczystego wybrania do sprawowania kultu Bo\u017cego, nie m\u00f3g\u0142 pe\u0142ni\u0107 \u017cadnej<\/em> funkcji liturgicznej, nawet je\u015bli funkcja ta posiada\u0142a drugorz\u0119dne znaczenie lub sprowadza\u0142a si\u0119 tylko do asystowania. Funkcje te by\u0142y zastrze\u017cone dla diakon\u00f3w, nowotestamentalnych lewit\u00f3w, kt\u00f3rych nie uwa\u017cano za kap\u0142an\u00f3w. W to Ko\u015bci\u00f3\u0142 zawsze wierzy\u0142 i wyznawa\u0142 t\u0119 wiar\u0119: diakoni nie otrzymuj\u0105 \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich \u2013 \u201enon ad sacerdotium, sed ad ministerium<\/em>\u201d<\/em> (\u201eTraditio Apostolica\u201d<\/em>, 9). W tym samym tek\u015bcie \u201eTraditio Apostolica\u201d (II\/III w.) czytamy: \u201ediakoni nie otrzymuj\u0105 ducha, w kt\u00f3rym uczestnicz\u0105 kap\u0142ani, lecz ducha bycia pod w\u0142adz\u0105 biskupa\u201d (t\u0142um. w\u0142.).<\/p>\r\n

Papie\u017c Benedykt XVI wprowadzi\u0142 wyja\u015bnienie doktrynalne i kanoniczne dotycz\u0105ce diakonatu. Poprzez motu proprio \u201eOmnium in Mentem\u201d z 26 pa\u017adziernika 2009 roku papie\u017c poprawi\u0142 zapis kanonu 1009 i 1009 Kodeksu Prawa Kanonicznego. Poprzednio tekst kanonu 1008 stwierdza\u0142, \u017ce ka\u017cdy, kto przyj\u0105\u0142 sakrament \u015bwi\u0119ce\u0144, pe\u0142ni funkcje nauczania, u\u015bwi\u0119cania i rz\u0105dzenia \u201ein persona Christi Capitis\u201d (\u201e<\/em>w osobie Chrystusa \u2013 G\u0142owy\u201d). <\/em>W nowej wersji tego samego kanonu usuni\u0119te zosta\u0142o okre\u015blenie \u201ein persona Christi Capitis\u201d wraz ze wzmiank\u0105 dotycz\u0105c\u0105 potr\u00f3jnej funkcji (\u201etria munera\u201d). Do kanonu 1009 dodano trzeci paragraf:<\/p>\r\n

C<\/em>i, kt\u00f3rzy zostali ustanowieni w stopniu biskup<\/em>stwa lub prezbiteratu, otrzymuj\u0105 misj\u0119 i w\u0142adz\u0119 dzia\u0142ania w osobie Chrystusa <\/em>\u2013 G\u0142owy, podczas gdy diakoni s\u0142u\u017c\u0105 ludowi Bo\u017cemu poprzez diakoni\u0119 liturgii, s\u0142owa i mi\u0142osierdzia (vim populo Dei serviendi) <\/em>(t\u0142um. w\u0142.).<\/em><\/p>\r\n

Magisterium Ko\u015bcio\u0142a wprowadzi\u0142o to konieczne wyja\u015bnienie po to, by diakonat by\u0142 rozumiany \u2013 tak doktrynalnie, jak i liturgicznie \u2013 w spos\u00f3b lepiej odpowiadaj\u0105cy tradycji apostolskiej i wielkiej tradycji Ko\u015bcio\u0142a. \u015awi\u0119ty Tomasz z Akwinu uczy\u0142, \u017ce diakoni nie posiadaj\u0105 w\u0142adzy nauczania, to jest \u201emunus docendi\u201d w \u015bcis\u0142ym rozumieniu. Istnieje r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy kazaniem g\u0142oszonym z jednej strony przez biskupa czy kap\u0142ana, a z drugiej strony g\u0142oszonym przez diakona. Diakon mo\u017ce jedynie naucza\u0107 \u201eper modum catechizantis\u201d, natomiast \u201emunus docendi\u201d, doktrynalna wyk\u0142adnia Ewangelii i wiary, jest rzecz\u0105 \u2013 jak uczy\u0142 \u015bw. Tomasz \u2013 nale\u017cn\u0105 biskupom i prezbiterom (zob. S. Th.<\/em> III, 67, 1, ad 1).<\/p>\r\n

Odnosz\u0105c si\u0119 do hierarchicznego porz\u0105dku Ko\u015bcio\u0142a, Sob\u00f3r Trydencki dokona\u0142 wyra\u017anego rozr\u00f3\u017cnienia mi\u0119dzy kap\u0142anami a tymi, kt\u00f3rych nazywa \u201eministrami\u201d. Sob\u00f3r potwierdzi\u0142 wi\u0119c, \u017ce obok kap\u0142a\u0144stwa istniej\u0105 inne \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze i wy\u017csze (sesja XXIII, kan. 2), oraz \u017ce w Ko\u015bciele istnieje hierarchia z Bo\u017cego rozporz\u0105dzenia, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z \u201ebiskup\u00f3w, kap\u0142an\u00f3w i ministr\u00f3w\u201d (kanon 6).<\/p>\r\n

S\u0142owo \u201eminister\u201d z pewno\u015bci\u0105 w pierwszej kolejno\u015bci oznacza diakon\u00f3w, co mo\u017cna wyprowadzi\u0107 z przytaczanego kanonu 2., kt\u00f3ry stwierdza, \u017ce \u015bwi\u0119cenia ni\u017cszych stopni tak\u017ce zawieraj\u0105 si\u0119 w hierarchii, cho\u0107 nie nale\u017c\u0105 one do kap\u0142a\u0144stwa urz\u0119dowego tak, jak to ma miejsce w przypadku episkopatu i prezbiteratu. Diakoni nie si\u0119 \u201esacrificatores\u201d, nie s\u0105 kap\u0142anami \u2013 i z tego powodu wielka tradycja Ko\u015bcio\u0142a nie uwa\u017ca\u0142a, by diakoni byli zwyczajnymi szafarzami sakrament\u00f3w chrztu \u015bwi\u0119tego i Eucharystii.<\/p>\r\n

Ca\u0142a tradycja Ko\u015bcio\u0142a, tak wschodniego, jak i zachodniego, zawsze powtarza\u0142a nast\u0119puj\u0105c\u0105 zasad\u0119: diakon przygotowuje, asystuje i pomaga w liturgicznych zadaniach biskup\u00f3w i prezbiter\u00f3w (zob. przyk\u0142. \u201eDidascalia Apostolorum\u201d<\/em>,<\/em> 11). Ju\u017c pierwszy sob\u00f3r ekumeniczny w Nicei jednog\u0142o\u015bnie potwierdzi\u0142 t\u0119 prawd\u0119 i praktyk\u0119 zaczerpni\u0119t\u0105 z tradycji, przyjmuj\u0105c w kanonie XVIII, \u017ce:<\/p>\r\n

Dosz\u0142o do wiadomo\u015bci \u015bwi\u0119tego i wielkiego soboru, \u017ce w niekt\u00f3rych miejscowo\u015bciach i miastach diakoni podaj\u0105 Komuni\u0119 prezbiterom. Ani kanon, ani zwyczaj nie pozwala na to, aby ci, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 sk\u0142ada\u0107 ofiary, podawali Cia\u0142o Chrystusa tym, kt\u00f3rzy mog\u0105 <\/em>(za: \u201eDokumenty sobor\u00f3w powszechnych\u201d, t. 1, oprac. Ks. A. Baron, ks. H. Pietras SJ, Krak\u00f3w 2003, s. 43).<\/p>\r\n

Diakoni s\u0142u\u017c\u0105 jednemu i niepodzielnemu kap\u0142a\u0144stwu biskup\u00f3w i prezbiter\u00f3w w taki sam spos\u00f3b, w jaki lewici s\u0142u\u017cyli moj\u017ceszowym arcykap\u0142anom i kap\u0142anom.<\/p>\r\n

5. Diakonat i \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze<\/strong><\/h4>\r\n

Cho\u0107 diakon nie jest kap\u0142anem, to nale\u017cy do porz\u0105dku hierarchicznego i sakramentalnego. Fakt ten wyra\u017ca prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c\u0105, \u017ce zale\u017cne b\u0105d\u017a podrz\u0119dne funkcje liturgiczne tak\u017ce nale\u017c\u0105 do jedynego prawdziwego kap\u0142ana, Jezusa Chrystusa, jako \u017ce poprzez swe kap\u0142a\u0144stwo, poprzez ofiar\u0119 Chrystusa na Krzy\u017cu, sta\u0142 si\u0119 On s\u0142ug\u0105, \u201ediakonem\u201d. W trakcie Ostatniej Wieczerzy Chrystus rzek\u0142 swym aposto\u0142om, kap\u0142anom Nowego Przymierza: \u201eOt\u00f3\u017c Ja jestem po\u015br\u00f3d was jak ten, kto s\u0142u\u017cy\u201d (\u0141k 22, 27), a wi\u0119c jako \u201ediakon\u201d. Po to, by pe\u0142ni\u0107 s\u0142u\u017cb\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na asystowaniu w liturgii, to jest wykonywaniu funkcji niewymagaj\u0105cych w\u0142a\u015bciwej w\u0142adzy kap\u0142a\u0144skiej, poprzez Bo\u017cy nakaz ustanowiono w Ko\u015bciele sakramentalne \u015bwi\u0119cenia diakonatu. Pos\u0142uga liturgiczna diakonatu, za wyj\u0105tkiem g\u0142oszenia S\u0142owa Bo\u017cego, zosta\u0142a na przestrzeni czasu rozdzielona w\u015br\u00f3d innych pos\u0142uguj\u0105cych przy o\u0142tarzu, dla kt\u00f3rych to Ko\u015bci\u00f3\u0142 stworzy\u0142 \u015bwi\u0119cenia nieposiadaj\u0105ce charakteru sakramentalnego, a zw\u0142aszcza po\u015br\u00f3d subdiakon\u00f3w, lektor\u00f3w i akolit\u00f3w. St\u0105d te\u017c twierdzenie, \u017ce wszelkie funkcje liturgiczne, kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 w\u0142adzy kap\u0142a\u0144skiej, co do prawa i ich natury odpowiadaj\u0105 powszechnemu kap\u0142a\u0144stwu wiernych, jest fa\u0142szywe.<\/p>\r\n

\r\n
\r\n

Wesprzyj PCh24.pl!<\/a><\/span><\/h3>\r\n

B\u0119dziemy mogli trwa\u0107 w naszej walce o Prawd\u0119 wy\u0142\u0105cznie wtedy, je\u015bli Pa\u0144stwo \u2013 nasi widzowie i Darczy\u0144cy \u2013 b\u0119d\u0105 tego chcieli. Dlatego oddaj\u0105c w Pa\u0144stwa r\u0119ce nasze publikacje, prosimy o wsparcie misji naszych medi\u00f3w.<\/strong><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Co wi\u0119cej, takie twierdzenie przeczy zasadzie ustanowionej przez Bo\u017ce Objawienie w Starym Przymierzu, w kt\u00f3rym to B\u00f3g poprzez Moj\u017cesza ustanowi\u0142 porz\u0105dek lewit\u00f3w zajmuj\u0105cy si\u0119 ni\u017cszymi, niekap\u0142a\u0144skimi funkcjami; jak i zasadzie Nowego Przymierza, w kt\u00f3ry B\u00f3g poprzez aposto\u0142\u00f3w powo\u0142a\u0142 w tym celu porz\u0105dek diakon\u00f3w, to jest: by pe\u0142nili w liturgii funkcje inne ni\u017c kap\u0142a\u0144skie. Liturgiczna pos\u0142uga diakona zawiera w sobie ni\u017csze lub skromniejsze funkcje liturgiczne, wyra\u017ca bowiem prawdziw\u0105 natur\u0119 tego porz\u0105dku i odpowiadaj\u0105c\u0105 mu nazw\u0119: s\u0142ugi, di\u00e1konos. Te ni\u017csze czy skromniejsze funkcje liturgiczne mog\u0105 dla przyk\u0142adu polega\u0107 na przynoszeniu \u015bwiec, wody, niesieniu wina do o\u0142tarza (subdiakon, akolita), czytaniu lekcji (subdiakon, lektor), uczestniczeniu w egzorcyzmach i odmawianiu modlitw egzorcyzmuj\u0105cych (ezgorcystat), pe\u0142nieniu stra\u017cy przy drzwiach ko\u015bcio\u0142a, dzwonieniu dzwonem ko\u015bcielnym (ostiariat). W czasach aposto\u0142\u00f3w w trakcie kultu Bo\u017cego to diakoni pe\u0142nili wszystkie podrz\u0119dne zadania, ale ju\u017c w II w. Ko\u015bci\u00f3\u0142, m\u0105drym zarz\u0105dzeniem korzystaj\u0105c z w\u0142adzy powierzonej przez Boga, pocz\u0105\u0142 zastrzega\u0107 dla diakon\u00f3w wy\u017csze funkcje niezwi\u0105zane z kap\u0142a\u0144stwem, otwieraj\u0105c \u2013 by tak rzecz \u2013 skarbiec diakonatu i rozdzielaj\u0105c jego bogactwo, rozk\u0142adaj\u0105c diakonat na cz\u0119\u015bci i tworz\u0105c w ten spos\u00f3b \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze (zob. Adrien Gr\u00e9a, \u201eL\u2019\u00c9glise et sa divine constitution\u201d, Casterman, Montr\u00e9al 1965, s. 326).<\/p>\r\n

Przez d\u0142ugi czas ma\u0142a liczba diakon\u00f3w mog\u0142a by\u0107 zachowywana poprzez zwi\u0119kszanie liczby ni\u017cszych pos\u0142uguj\u0105cych. W pierwszych wiekach Ko\u015bci\u00f3\u0142 Rzymu, z czci wobec tradycji apostolskiej, nie chcia\u0142 przekracza\u0107 liczby siedmiu diakon\u00f3w. Dlatego te\u017c w III w. papie\u017c Korneliusz pisa\u0142, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Rzymie posiada siedmiu diak\u00f3w (Euzebiusz, \u201eHistoria ko\u015bcielna\u201d, I, 6:43). W IV wieku synod w Neocezarei (314-325) przyj\u0105\u0142 tak\u0105 sam\u0105 norm\u0119. Ojciec Adrien Gr\u00e9a nadaje temu g\u0142\u0119bokie wyja\u015bnienie duchowe i teologiczne w postaci organicznego zwi\u0105zku istniej\u0105cego miedzy diakonatem a \u015bwi\u0119ceniami ni\u017cszymi: \u201eGdy drzewo Ko\u015bcio\u0142a wzrasta\u0142o, g\u0142\u00f3wna ga\u0142\u0105\u017a diakonatu, zgodnie z prawem Boskiego rozwoju, rozwin\u0119\u0142a si\u0119 i wypu\u015bci\u0142a ga\u0142\u0105zki subdiakonatu i innych \u015bwi\u0119ce\u0144 ni\u017cszych\u201d (t\u0142um. w\u0142., op. cit., s. 326).<\/p>\r\n

Na czym polega to godne podziwu bogactwo diakonatu, dzi\u0119ki kt\u00f3remu narodzi\u0142y si\u0119 \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze? Odpowied\u017a na to pytanie polega wed\u0142ug o. Gr\u00e9a na zasadniczej r\u00f3\u017cnicy istniej\u0105cej mi\u0119dzy kap\u0142a\u0144stwem a pos\u0142ug\u0105. Wiemy, \u017ce ta zasadnicza r\u00f3\u017cnica polega na tym, \u017ce wy\u0142\u0105cznie kap\u0142a\u0144stwo polega na dzia\u0142aniu \u201ein persona Christi Capitis\u201d, pos\u0142uga diakon\u00f3w na tym nie polega, co Benedykt XVI podkre\u015bli\u0142 w motu proprio \u201eOmnium in Mentem\u201d. Kap\u0142a\u0144stwo jest ze swej natury niepodzielne. Kap\u0142a\u0144stwo nie mo\u017ce by\u0107 przekazane w cz\u0119\u015bci, cho\u0107 posiada ono stopnie. Biskupi posiadaj\u0105 kap\u0142a\u0144stwo jako g\u0142owa, prezbiterzy jako uczestnicy. Co do swej istoty, kap\u0142a\u0144stwo nie mo\u017ce zosta\u0107 rozdzielone na elementy (zob. Gr\u00e9a, op. cit., s. 327). Z drugiej strony pos\u0142uga, istniej\u0105ca w pe\u0142ni w postaci diakonatu, jest otwarta na nieograniczony udzia\u0142, jako \u017ce r\u00f3\u017cnorakie zwi\u0105zane z ni\u0105 funkcj\u0119 zorientowane s\u0105 na kap\u0142a\u0144stwo, kt\u00f3remu maj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107. Boska M\u0105dro\u015b\u0107 ustanowi\u0142a funkcje liturgiczne, kt\u00f3re nie posiadaj\u0105 kap\u0142a\u0144skiego charakteru, w spos\u00f3b podzielny, zakorzeni\u0142a je w sakramentalnym diakonacie. Pozostawi\u0142a jednak\u017ce Ko\u015bcio\u0142owi wolno\u015b\u0107 rozdzielania r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci diakonatu zgodnie z potrzebami i okoliczno\u015bciami, na spos\u00f3b niesakramentalny. Odnajdziemy je w \u015bwi\u0119ceniach ni\u017cszych, zw\u0142aszcza pos\u0142ugach lektoratu i akolitatu.<\/p>\r\n

Definiuj\u0105c dogmatycznie ustanowion\u0105 przez Boga struktur\u0119 hierarchiczn\u0105, Sob\u00f3r Trydencki wybra\u0142 poj\u0119cie \u201eministr\u00f3w\u201d obok poj\u0119\u0107 takich, jak biskupi i prezbiterzy, unikaj\u0105c terminu \u201ediakoni\u201d. Prawdopodobnie poprzez \u201eministr\u00f3w\u201d Sob\u00f3r chcia\u0142 uczy\u0107 o diakonach, jak i duchownych posiadaj\u0105cych \u015bwi\u0119cenie ni\u017csze, implicite twierdz\u0105c, \u017ce \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 diakonatu. Tak brzmi kanonu 6 przyj\u0119ty na XXIII sesji soboru: \u201eJe\u015bli kto\u015b twierdzi, \u017ce w Ko\u015bciele katolickim nie ma hierarchii z rozporz\u0105dzenia Bo\u017cego, kt\u00f3ra sk\u0142ada si\u0119 z biskup\u00f3w, kap\u0142an\u00f3w i ministr\u00f3w \u2013 niech b\u0119dzie wykl\u0119ty\u201d (za: \u201eBreviarium Fidei\u201d, oprac. Ks. S. G\u0142owa SJ, I. Bieda SJ, Pozna\u0144 1997, s. 476). Mo\u017cna wi\u0119c stwierdzi\u0107, \u017ce \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze (takie jak np. lektoratu i akolitatu) zakorzenione s\u0105 w ustanowionym przez Boga diakonacie, ukszta\u0142towane zosta\u0142y i rozdzielone na r\u00f3\u017cne stopnie poprzez instytucj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

6. Rozw\u00f3j historyczny \u015bwi\u0119ce\u0144 ni\u017cszych<\/h4>\r\n

Ju\u017c w II wieku w liturgii odnale\u017a\u0107 mo\u017cna urz\u0105d lektora jako utrwalon\u0105 kategori\u0119 pos\u0142ugi liturgicznej, o czym za\u015bwiadcza Tertulian (zob. Praescr.<\/em> 41). Przed Tertulianem \u015bwi\u0119ty Justyn wspomina o tych, kt\u00f3rzy sprawuj\u0105 urz\u0105d czytania Pisma \u015awi\u0119tego w trakcie liturgii eucharystycznej (zob. Apol. 67:3). Ju\u017c w III w. w Ko\u015bciele Rzymu istnia\u0142y wszystkie \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze i wy\u017csze, co potwierdza list napisany przez papie\u017ca Korneliusza w roku 251, m\u00f3wi\u0105cy \u017ce w Ko\u015bciele Rzymu jest \u201e46 kap\u0142an\u00f3w, 7 diakon\u00f3w, 7 subdiakon\u00f3w, 42 akolit\u00f3w, 52 egzorcyst\u00f3w, lektor\u00f3w i ostiariusz\u00f3w\u201d (Euzebiusz z Cezarei, \u201eHistoria ko\u015bcielna\u201d, t\u0142um. ks. A. Lisiecki, Pozna\u0144 1924, s. 302 VI, 43, 11).<\/p>\r\n

Nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 to, \u017ce taka struktura hierarchiczna z jej r\u00f3\u017cnymi stopniami nie mog\u0142a by\u0107 innowacj\u0105, musia\u0142a by\u0107 odzwierciedleniem tradycji, jako \u017ce trzy lata p\u00f3\u017aniej papie\u017c Stefan I pisa\u0142 do \u015bw. Cypriana z Kartaginy, \u017ce w Ko\u015bciele Rzymu nie ma innowacji, prezentuj\u0105c s\u0142ynne stwierdzenie \u201enihil innovetur nisi quod traditum est\u201d (in Cyprian, Ep.<\/em> 74). Euzebiusz z Cezarei opisa\u0142 postaw\u0119 papie\u017ca Stefana I w spos\u00f3b, kt\u00f3ry oddaje tak\u017ce i postaw\u0119 jego poprzednik\u00f3w: \u201eStefan, kt\u00f3ry \u017cywi\u0142 zapatrywanie, \u017ce nie wolno \u017cadnej nowo\u015bci zaprowadza\u0107 wobec tradycji, od prastarych stwierdzonej czas\u00f3w\u201d (op.cit) (\u201eStephanus nihil adversus traditionem, quae iam inde ab ultimis temporibus obtinuerat, innovandum ratus est\u201d).<\/p>\r\n

W przypadku tak wielkiej wagi, jak struktura hierarchiczna, istnienie pi\u0119ciu stopni pos\u0142ug ni\u017cszych od diakonatu nie mog\u0142o by\u0107 w III wieku innowacj\u0105 przecz\u0105c\u0105 tradycji. Istnienie tych stopni poni\u017cej diakonatu zak\u0142ada d\u0142u\u017csz\u0105 lub kr\u00f3tsz\u0105 tradycj\u0119, si\u0119gaj\u0105c\u0105 w Rzymie przynajmniej II wieku, a wi\u0119c czas\u00f3w poapostolskich. Zgodnie ze \u015bwiadectwem wszystkich dokument\u00f3w liturgicznych i Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a pocz\u0105wszy od II wieku, lektor i ni\u017csze pos\u0142ugi liturgiczne (ostiariusza, egzorcysty, akolity, subdiakona, nale\u017ca\u0142y do duchowie\u0144stwa i powierzane by\u0142y poprzez \u015bwi\u0119cenia, ale nie poprzez na\u0142o\u017cenie r\u0105k. Ko\u015bci\u00f3\u0142 Wschodni u\u017cywa\u0142 i wci\u0105\u017c u\u017cywa dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych wyra\u017ce\u0144. W przypadku \u015bwi\u0119ce\u0144 sakramentalnych episkopatu, prezbiteratu i diakonatu u\u017cywa si\u0119 s\u0142owa \u201echirotonia\u201d, podczas gdy w przypadku ni\u017cszych duchownych (subdiakon\u00f3w, akolit\u00f3w i lektor\u00f3w) u\u017cywa si\u0119 s\u0142owa \u201echirotezja\u201d. Po to, by zaznaczy\u0107, \u017ce funkcje us\u0142uguj\u0105cych ni\u017cszych od diakon\u00f3w zawieraj\u0105 si\u0119 w pewien spos\u00f3b w diakonacie i od niego pochodz\u0105, Ko\u015bci\u00f3\u0142 tak\u017ce przypisywa\u0142 tym ni\u017cszym pos\u0142ugom liturgicznym termin \u201eordo\u201d (\u015bwi\u0119cenia), taki sam, jaki stosuje si\u0119 w przypadku hierarchicznej s\u0142u\u017cby wynikaj\u0105cej z porz\u0105dku sakramentalnego, dodaj\u0105c jednak \u201e\u015bwi\u0119cenia ni\u017csze\u201d po to, by odr\u00f3\u017cnia\u0107 je od trzech \u201e\u015bwi\u0119ce\u0144 wy\u017cszych\u201d (diakonatu, prezbiteratu i episkopatu), kt\u00f3re posiadaj\u0105 charakter sakramentalny.<\/p>\r\n

7. Obecny stan \u015bwi\u0119ce\u0144 ni\u017cszych<\/h4>\r\n

Od pierwszych wiek\u00f3w przez niemal tysi\u0105c siedemset lat Ko\u015bci\u00f3\u0142 nieprzerwanie nazywa\u0142 pos\u0142ug\u0119 liturgiczn\u0105 ni\u017csz\u0105 od diakonatu \u2013 tak w ksi\u0119gach liturgicznych, jak i w zapisach kanonicznych \u2013 u\u017cywaj\u0105c poj\u0119cia \u201eordines\u201d. Tradycja ta istnia\u0142a a\u017c do motu proprio \u201eMinisteria Quaedam\u201d wydanego przez Paw\u0142a VI w roku 1972, wskutek kt\u00f3rego porzucono \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze oraz \u015bwi\u0119cenia subdiakonatu, ustanawiaj\u0105c w ich miejsce \u201epos\u0142ugi\u201d lektora i akolity po to, by promowa\u0107 aktywne uczestnictwo \u015bwieckich w liturgii, cho\u0107 opinia ta nie znajduje \u017cadnej podstawy w tekstach II Soboru Watyka\u0144skiego. Te pos\u0142ugi lektora i akolity otrzyma\u0142y w\u00f3wczas kwalifikacje \u201epos\u0142ug \u015bwieckich\u201d. Co wi\u0119cej, upowszechni\u0142o si\u0119 \u017c\u0105danie, zgodnie z kt\u00f3rym liturgiczne pos\u0142ugi lektora i akolity mia\u0142yby by\u0107 wyrazem powszechnego kap\u0142a\u0144stwa ochrzczonych. W \u015bwietle takiego twierdzenia nie spos\u00f3b przedstawi\u0107 jakikolwiek pow\u00f3d uzasadniaj\u0105cy wykluczenie kobiet ze sprawowania tych pos\u0142ug.<\/p>\r\n

Jednak\u017ce taki argument nie koresponduje z \u201esensus perennis Ecclesiae\u201d, bowiem do czas\u00f3w papie\u017ca Paw\u0142a VI Ko\u015bci\u00f3\u0142 nigdy nie naucza\u0142, \u017ce liturgiczne pos\u0142ugi lektora i akolity s\u0105 wyrazem powszechnego kap\u0142a\u0144stwa wiernych. Nieprzerwana tradycja Ko\u015bcio\u0142a Powszechnego nie tylko zabrania\u0142a kobietom wykonywania liturgicznych pos\u0142ug lektora i akolity, Kodeks Prawa Kanonicznego w og\u00f3le zabrania\u0142 kobietom przyjmowania \u015bwi\u0119ce\u0144 ni\u017cszych czy te\u017c pos\u0142ug lektora i akolity.<\/p>\r\n

Poprzez wielkie i jawne zerwanie z nieprzerwan\u0105 tradycj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a zachodniego, jak i wschodniego, papie\u017c Franciszek poprzez motu proprio \u201eSpiritus Domini\u201d z 10 stycznia 2021 r. zmieni\u0142 brzmienie pierwszego paragrafu kanonu 230 Kodeksu Prawa Kanonicznego, umo\u017cliwiaj\u0105c kobietom dost\u0119p do ustanowionych pos\u0142ug lektora i akolity. Jednak\u017ce to zerwanie z nieprzerwan\u0105 i powszechn\u0105 tradycj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, wprowadzone przez papie\u017ca Franciszka w wymiarze prawa kanonicznego, zosta\u0142o przeprowadzone \u2013 lub by\u0142o tolerowane \u2013 wcze\u015bniej w wymiarze praktycznym przez jego poprzednik\u00f3w: Paw\u0142a VI, Jana Paw\u0142a II i Benedykta XVI<\/p>\r\n

Kolejn\u0105 logiczn\u0105 tego konsekwencj\u0105 by\u0142aby propozycja sakramentalnego diakonatu dla kobiet. Fakt, i\u017c papie\u017c Benedykt XVI powt\u00f3rzy\u0142 tradycyjn\u0105 doktryn\u0119, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 diakon nie posiada w\u0142adzy dzia\u0142ania \u201ein persona Christi Capitis\u201d, nie jest wy\u015bwi\u0119cany do kap\u0142a\u0144stwa, tylko do pos\u0142ugi, dostarczy\u0142 niekt\u00f3rym teologom okazji do tego, by w tej perspektywie otworzy\u0107 kobietom dost\u0119p do sakramentalnego diakonatu. Jak twierdz\u0105, jako \u017ce diakonat nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z kap\u0142a\u0144stwem, to zakaz udzielania \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich kobietom \u2013 ostatecznie potwierdzony przez Jana Paw\u0142a II w \u201eOrdinatio sacerdotalis\u201d z roku 1994 \u2013 nie dotyczy udzielania im diakonatu.<\/p>\r\n

Trzeba stwierdzi\u0107, \u017ce udzielanie sakramentalnych \u015bwi\u0119ce\u0144 diakonatu kobietom przeczy\u0142oby ca\u0142ej tradycji Ko\u015bcio\u0142a Powszechnego, tak Wschodu jak i Zachodu. By\u0142oby rzecz\u0105 przeciwn\u0105 ustanowionemu przez Boga porz\u0105dkowi w Ko\u015bciele, jako \u017ce Sob\u00f3r Trydencki dogmatycznie zdefiniowa\u0142 nast\u0119puj\u0105c\u0105 prawd\u0119: ustanowion\u0105 w spos\u00f3b nadprzyrodzony hierarchi\u0119 tworz\u0105 biskupi, kap\u0142ani i duchowni, to jest \u2013 przynajmniej diakoni (zob. Sob\u00f3r Trydencki, Sesja XXIII, kanon 6). Co wi\u0119cej, s\u0142ynny liturgista Aim\u00e9 Georges Martimort obali\u0142 teori\u0119 i twierdzenie, jakoby istnia\u0142y sakramentalne \u015bwi\u0119cenia diakonatu udzielanego kobietom, prezentuj\u0105c przekonuj\u0105ce dowody historyczne i teologiczne (zob. \u201eDeaconesses: An Historical Study\u201d, San Francisco, 1986; zob. tak\u017ce: Gerhard Ludwig M\u00fcller, \u201eK\u00f6nnen Frauen die sakramentale Diakonenweihe g\u00fcltig empfangen?\u201d, [w:] \u201eDiakonat und Diakonissen\u201d, red. kard. Leo Scheffczyk, <\/em>St. Ottilien 2002, s. 67\u2013106).<\/p>\r\n

Argument teologiczny, wed\u0142ug kt\u00f3rego pos\u0142uga akolity i lektora odpowiada powszechnemu kap\u0142a\u0144stwu wiernych przeczy zasadzie ustanowionej przez Boga ju\u017c w Starym Testamencie. Zasada ta m\u00f3wi, \u017ce w celu wykonywania jakiejkolwiek, nawet i najskromniejszej funkcji w zakresie kultu publicznego rzecz\u0105 konieczn\u0105 jest otrzymanie sta\u0142ego b\u0105d\u017a u\u015bwi\u0119conego do tego mianowania. Aposto\u0142owie zachowali t\u0119 zasad\u0119, tworz\u0105c diakonat w spos\u00f3b natchniony przez Boga, analogicznie do porz\u0105dku starotestamentalnych lewit\u00f3w. Fakt ten jest rzecz\u0105 oczywist\u0105 tak\u017ce dzi\u0119ki aluzjom ucznia aposto\u0142\u00f3w papie\u017ca Klemensa I. Ko\u015bci\u00f3\u0142 pierwszych wiek\u00f3w, a nast\u0119pnie nieprzerwana tradycja zachowa\u0142y t\u0119 teologiczn\u0105 zasad\u0119 kultu Bo\u017cego, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 by pe\u0142ni\u0107 jak\u0105kolwiek s\u0142u\u017cb\u0119 o\u0142tarza b\u0105d\u017a w zakresie publicznego kultu rzecz\u0105 konieczn\u0105 jest przynale\u017cno\u015b\u0107 do duchowie\u0144stwa, kt\u00f3re jest do pe\u0142nienia tych funkcji przeznaczone poprzez specjalny ryt zwany \u201e\u015bwi\u0119ceniami\u201d.<\/p>\r\n

Z tego te\u017c powodu Ko\u015bci\u00f3\u0142 ju\u017c od II wieku pocz\u0105\u0142 rozdziela\u0107 r\u00f3\u017cne obowi\u0105zki liturgiczne diakon\u00f3w, czyli lewit\u00f3w Nowego Testamentu, poprzez \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze. Dopuszczenie do s\u0142u\u017cby liturgicznej kogo\u015b, kto nie otrzyma\u0142 \u017cadnego spo\u015br\u00f3d \u015bwi\u0119ce\u0144 ni\u017cszych, by\u0142o uwa\u017cane zawsze za wyj\u0105tek. Zast\u0119pstwo wzgl\u0119dem posiadaczy ni\u017cszych \u015bwi\u0119ce\u0144 pe\u0142nili m\u0119\u017cczy\u017ani i ch\u0142opcy. W tym przypadku p\u0142e\u0107 m\u0119ska zast\u0119powa\u0142a w pewien spos\u00f3b ni\u017csze \u015bwi\u0119cenia, kt\u00f3re nie posiadaj\u0105 charakteru sakramentalnego, jako \u017ce pos\u0142uga diakonatu i ta zwi\u0105zana z poszczeg\u00f3lnymi \u015bwi\u0119ceniami ni\u017cszymi, kt\u00f3re si\u0119 w diakonacie zawiera\u0142y, nie nale\u017ca\u0142y do kap\u0142a\u0144stwa. P\u0142e\u0107 m\u0119ska by\u0142a jednak rzecz\u0105 konieczn\u0105, bowiem w przypadku braku \u015bwi\u0119ce\u0144 ni\u017cszych to w wymiarze symbolicznym ostatni istniej\u0105cy zwi\u0105zek ni\u017cszych funkcji liturgicznych z diakonatem. Innymi s\u0142owy, m\u0119sko\u015b\u0107 ni\u017cszych pos\u0142ug liturgicznych wi\u0105za\u0142a si\u0119 z sam\u0105 zasad\u0105 liturgicznej pos\u0142ugi lewit\u00f3w, kt\u00f3ra to z kolei by\u0142a silnie ukierunkowana i podporz\u0105dkowana kap\u0142a\u0144stwu. A jako taka, ta pos\u0142uga wskutek zarz\u0105dze\u0144 Starego Przymierza zarezerwowana by\u0142a wy\u0142\u0105cznie dla m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\r\n

W istocie rzeczy Jezus Chrystus, jako \u201ediakon\u201d i \u201educhowny\u201d wszelkiego publicznego kultu Nowego Przymierza, by\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0105. Z tego powodu powszechna i nieprzerwana tradycja dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat Ko\u015bcio\u0142a (tak na Wschodzie, jak i na Zachodzie), zarezerwowa\u0142a s\u0142u\u017cb\u0119 liturgiczn\u0105 dla m\u0119\u017cczyzn poprzez \u015bwi\u0119cenia episkopatu, prezbieteratu i diakonatu, a tak\u017ce poprzez \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze, takie jak lektorat i akolitat. Kobiety odnajduj\u0105 w\u0142a\u015bciwy im model pos\u0142ugi i s\u0142u\u017cby w Przenaj\u015bwi\u0119tszej Dziewicy Maryi, Matce Ko\u015bcio\u0142a, \u201es\u0142u\u017cebnicy Pa\u0144skiej\u201d (\u0142ac. \u201eancilla\u201d, gr. \u201edo\u00fale\u201d). Co wymowne, Maryja nie powiedzia\u0142a o sobie \u201eOto ja, diakona Pana\u201d, tylko \u201eOto ja, s\u0142u\u017cebnica Pa\u0144ska\u201d.<\/p>\r\n

Pos\u0142uga liturgiczna kobiet w trakcie liturgii eucharystycznej jako lektor, akolita czy ministrant by\u0142a wykluczana w my\u015bli teologicznej ca\u0142ego Starego Testamentu i w tradycji Nowego Testamentu, jak r\u00f3wnie\u017c przez dwa tysi\u0105ce lat tradycj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a (zob. przytaczane ju\u017c studium Martimorta). Istnia\u0142y pewne wyj\u0105tki dotycz\u0105ce kontemplacyjnych klasztor\u00f3w \u017ce\u0144skich, w kt\u00f3rych to zakonnice mog\u0142y czyta\u0107 czytania, jednak\u017ce nie odczytywa\u0142y one ich w prezbiterium czy w sanktuarium, tylko za klasztorn\u0105 krat\u0105, jak to mia\u0142o dla przyk\u0142adu miejsce w przypadku si\u00f3str kartuzjanek.<\/p>\r\n

Proklamacja Pisma \u015awi\u0119tego w trakcie celebracji eucharystycznych nie by\u0142a nigdy powierzana przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 osobom, kt\u00f3re nie posiada\u0142yby przynajmniej \u015bwi\u0119ce\u0144 ni\u017cszych. Drugi Sob\u00f3r Nicejski zabroni\u0142 przeciwnego temu zwyczaju, orzekaj\u0105c: \u201eDla wszystkich jest oczywiste, \u017ce w odniesieniu do \u015bwi\u0119tej s\u0142u\u017cby kap\u0142a\u0144skiej powinien by\u0107 zachowywany w\u0142a\u015bciwy porz\u0105dek, przeto jest rzecz\u0105 mi\u0142\u0105 Bogu dok\u0142adne przestrzeganie funkcji kap\u0142a\u0144skich. Zauwa\u017cono, \u017ce niekt\u00f3rzy klerycy, otrzymawszy jako dzieci tonsur\u0119 duchownego, nie maj\u0105c za\u015b \u015bwi\u0119ce\u0144 udzielonych przez biskupa, podczas nabo\u017ce\u0144stwa czytaj\u0105 z ambony. Poniewa\u017c jest to sprzeczne z zaleceniami kanonicznymi, nakazujemy, aby w przysz\u0142o\u015bci tego nie czyniono\u201d (kanon XIV, za: \u201eDokumenty sobor\u00f3w powszechnych\u201d, t. 1., s. 367).<\/p>\r\n

Ta norma by\u0142a zawsze zachowywana przez ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 powszechny, a zw\u0142aszcza przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 Rzymu, a\u017c do stanu, kt\u00f3ry nast\u0105pi\u0142 po reformach liturgicznych przeprowadzonych po ostatnim soborze, kiedy to \u015bwieccy \u2013 a wi\u0119c ci, kt\u00f3rzy nie zostali ustanowieni poprzez \u015bwi\u0119cenia wy\u017csze lub ni\u017csze \u2013 dopuszczeni zostali do wykonywania czyta\u0144 w trakcie Mszy, do czego stopniowo dopuszczono nawet kobiety. Chc\u0105c zachowa\u0107 t\u0119 wielk\u0105 tradycj\u0119, wymagaj\u0105c\u0105, by s\u0142u\u017cb\u0119 liturgiczn\u0105 wykonywa\u0142y jedynie osoby posiadaj\u0105ce \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze, Sob\u00f3r Trydencki usilnie poleca\u0142, by biskupi upewnili si\u0119, \u017ce \u201ew Ko\u015bciele, od czas\u00f3w apostolskich, zadania wynikaj\u0105ce ze \u015bwi\u0119tych \u015bwi\u0119ce\u0144, od diakonatu po ostiariat, maj\u0105 by\u0107 wykonywane wy\u0142\u0105cznie przez tych, kt\u00f3rzy zostali do nich ustanowieni poprzez takie \u015bwi\u0119cenia: (sesja XXIII, kan. 17, t\u0142um. w\u0142.) Sob\u00f3r udzieli\u0142 nawet zgody, by w pewnych warunkach \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze przyjmowali \u017conaci m\u0119\u017cczy\u017ani. W liturgii rzymskiej zgodnie z form\u0105 staro\u017cytn\u0105, czy te\u017c z form\u0105 nadzwyczajn\u0105, lekcje w trakcie liturgii eucharystycznej czyta\u0107 mog\u0105 wy\u0142\u0105cznie ci, kt\u00f3rzy posiadaj\u0105 \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze albo wy\u017csze. W istocie rzeczy, \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze s\u0105 po dzi\u015b dzie\u0144 udzielane we wsp\u00f3lnotach sprawuj\u0105cych \u201eusus antiquior\u201d. Ta forma rzymskiej liturgii zachowuje zasad\u0119 przekazywan\u0105 od czas\u00f3w apostolskich i potwierdzon\u0105 przez Drugi Sob\u00f3r Nicejski w wieku VIII oraz przez Sob\u00f3r Trydencki w wieku XVI.<\/p>\r\n

8. \u015awi\u0119cenia ni\u017csze i kap\u0142a\u0144stwo Chrystusowe<\/h4>\r\n

Jezus Chrystus, jedyny i najwy\u017cszy kap\u0142an Boga, jest r\u00f3wnocze\u015bnie najwy\u017cszym diakonem. Mo\u017cna rzec, \u017ce w pewnym sensie Chrystus jest r\u00f3wnie\u017c najwy\u017cszym subdiakonem, najwy\u017cszym akolit\u0105 i egzorcyst\u0105, najwy\u017cszym lektorem i ostiariuszem; \u017ce Chrystus jest najwy\u017cszym ministrantem \u2013 bowiem ca\u0142a egzystencja Chrystusa i Jego zbawcze dzie\u0142o by\u0142y pokorn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105. Jego kap\u0142a\u0144stwo poprzez s\u0142u\u017cebne kap\u0142a\u0144stwo istniej\u0105ce w Ko\u015bciele musi wi\u0119c zawiera\u0107 w sobie ni\u017csze funkcje liturgiczne, takie jak lektora czy akolity. Z tego powodu diakonat z jego funkcjami jest cz\u0119\u015bci\u0105 sakramentu \u015bwi\u0119ce\u0144, a po\u015brednio tak\u017ce i ni\u017csze stopnie liturgiczne wraz z odpowiadaj\u0105cymi im funkcjami, kt\u00f3re to zawsze s\u0142usznie nazywano \u201e\u015bwi\u0119ceniami\u201d, cho\u0107 nie posiada\u0142y one charakteru sakramentalnego.<\/p>\r\n

Oto kolejny pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego Ko\u015bci\u00f3\u0142 powszechny nigdy nie dopuszcza\u0142 kobiet do s\u0142u\u017cby liturgicznej, nawet w przypadku ni\u017cszych stopni lektora czy akolity. W \u017cyciu Chrystusa dostrzec mo\u017cna to, jak pe\u0142ni\u0142 On funkcje lektora (czytaj\u0105c \u015awi\u0119te Pisma w synagodze, zob. \u0141k 4, 16). Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Chrystus wykonywa\u0142 funkcje ostiariusza w chwili, w kt\u00f3rej wyp\u0119dzi\u0142 kupc\u00f3w ze \u015awi\u0105tyni (zob. J 2, 15). Chrystus cz\u0119sto wykonywa\u0142 funkcje egzorcysty, wyp\u0119dzaj\u0105c duchy nieczyste. Funkcje subdiakona czy diakona Chrystus pe\u0142ni\u0142, dla przyk\u0142adu, w trakcie Ostatniej Wieczerzy, kiedy przepasa\u0142 si\u0119 i umy\u0142 stopy aposto\u0142om, kt\u00f3rych w trakcie tej samej Wieczerzy ustanowi\u0142 prawdziwymi kap\u0142anami Nowego Testamentu (zob. Sob\u00f3r Trydencki, sesja XXII, rozdzia\u0142 1).<\/p>\r\n

Skromniejsza czy bardziej podrz\u0119dna s\u0142u\u017cba w trakcie liturgii tak\u017ce nale\u017cy do wielko\u015bci i natury kap\u0142a\u0144stwa urz\u0119dowego i sakramentu \u015bwi\u0119ce\u0144. Rzecz\u0105 b\u0142\u0119dn\u0105, ludzk\u0105 i \u015bwiatow\u0105 by\u0142oby twierdzi\u0107, \u017ce jedynie wy\u017csze<\/em> funkcje liturgiczne (g\u0142oszenie Ewangelii, wypowiadanie s\u0142\u00f3w konsekracji) s\u0105 rzecz\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 kap\u0142a\u0144stwu sakramentalnemu, podczas gdy skromniejsze i ni\u017csze funkcje liturgiczne (czytania i s\u0142u\u017cba o\u0142tarza) odpowiadaj\u0105 powszechnemu kap\u0142a\u0144stwu wiernych. W kr\u00f3lestwie Chrystusowym nie istnieje dyskryminacja, nie istnieje rywalizacja o to, kto posiada wi\u0119ksz\u0105 w\u0142adz\u0119 w zakresie sprawowania kultu Bo\u017cego. Wszystko koncentruje si\u0119 na rzeczywisto\u015bci i na potrzebie pokory, wzorowaniu si\u0119 na Chrystusie Wiecznym i Najwy\u017cszym Kap\u0142anie.<\/p>\r\n

Ojciec Gr\u00e9a pozostawi\u0142 nam nast\u0119puj\u0105ce, wspania\u0142e my\u015bli:<\/p>\r\n

Kiedy biskup lub kap\u0142an pe\u0142ni pewne funkcje zwi\u0105zane z prost\u0105 pos\u0142ug\u0105, spe\u0142nia je z wielko\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 kap\u0142a\u0144stwo nadaje ich dzia\u0142aniom. Boska g\u0142owa biskup\u00f3w, sam Jezus Chrystus, nie gardzi\u0142 wykonywaniem ni\u017cszych pos\u0142ug, wynosz\u0105c je wszystkie do wznios\u0142o\u015bci Jego arcykap\u0142a\u0144stwa. On, kap\u0142an o pe\u0142ni kap\u0142a\u0144stwa, kt\u00f3r\u0105 otrzyma\u0142 od Ojca (Ps 109, 4; Hbr 5, 1-10) chcia\u0142 u\u015bwi\u0119ci\u0107 w swej osobie wszelkie funkcje ni\u017cszych us\u0142uguj\u0105cych. Wykonuj\u0105c te funkcje, Jezus wyni\u00f3s\u0142 je do godno\u015bci Jego arcykap\u0142a\u0144stwa. Zni\u017caj\u0105c si\u0119 do tych ni\u017cszych funkcji, ani si\u0119 nie umniejszy\u0142, ani ich nie umniejszy\u0142, ani te\u017c ich nie zdegradowa\u0142<\/em> (t\u0142um. w\u0142. op.cit. s. 109).<\/p>\r\n

Wszelka s\u0142u\u017cba liturgiczna w sanktuarium Ko\u015bcio\u0142a stanowi reprezentacj\u0119 Chrystusa, najwy\u017cszego \u201ediakona\u201d, dlatego te\u017c, zgodnie z sensus perennis<\/em> Ko\u015bcio\u0142a i nieprzerwan\u0105 tradycj\u0105, tak wy\u017csze, jak i ni\u017csze funkcje liturgiczne pe\u0142nione s\u0105 przez m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy zostali do tego ustanowieni poprzez sakramentalne \u015bwi\u0119cenia episkopatu, prezbiteratu i diakonatu b\u0105d\u017a te\u017c poprzez powierzenie im ni\u017cszych pos\u0142ug, zw\u0142aszcza lektora i akolity.<\/p>\r\n

Z drugiej strony, powszechne kap\u0142a\u0144stwo jest reprezentowane przez tych, kt\u00f3rzy zebrani w trakcie liturgii w nawie Ko\u015bcio\u0142a, reprezentuj\u0105 Maryj\u0119, \u201es\u0142u\u017cebnic\u0119 Pa\u0144sk\u0105\u201d, kt\u00f3rzy przyjmuj\u0105 S\u0142owo i sprawiaj\u0105, \u017ce wydaje ono sw\u00f3j owoc na \u015bwiecie. Przenaj\u015bwi\u0119tsza Dziewica Maryja nie chcia\u0142a ani te\u017c nigdy nie sprawowa\u0142a funkcji lektora czy akolity w trakcie liturgii pierwszego Ko\u015bcio\u0142a. A by\u0142aby Ona z pewno\u015bci\u0105 godn\u0105 wykonywania takiej s\u0142u\u017cby, b\u0119d\u0105c przenaj\u015bwi\u0119tsz\u0105 i niepokalan\u0105. Udzia\u0142 w liturgii na wz\u00f3r Maryi jest najaktywniejszym i najowocniejszym aktywnym uczestnictwem odpowiadaj\u0105cym powszechnemu kap\u0142a\u0144stwu wiernych, a zw\u0142aszcza w przypadku kobiet, jako \u017ce \u201enajpe\u0142niejszy wyraz \u00bbgeniuszu kobiecego\u00ab Ko\u015bci\u00f3\u0142 widzi w Maryi\u201d (Jan Pawe\u0142 II, \u201eList do kobiet\u201d, 10).<\/p>\r\n

\u2720 Athanasius Schneider, biskup pomocniczy archidiecezji Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny w Astanie<\/p>\r\n

T\u0142um. mat<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prezentujemy artyku\u0142 biskupa Atanazego Schneidera, po\u015bwi\u0119cony tradycji i dyscyplinie Ko\u015bcio\u0142a dotycz\u0105cej \u015bwi\u0119ce\u0144 ni\u017cszych. Jak argumentuje hierarcha, \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze – dzi\u015b ustanowione pos\u0142ugi lektora i akolity – nie odpowiadaj\u0105 powszechnemu kap\u0142a\u0144stwu wiernych, zaczerpni\u0119te bowiem zosta\u0142y z diakonatu. 1. Zasada prawa Bo\u017cego w liturgii W zakresie \u015bwi\u0119tej liturgii, to jest kultu Bo\u017cego, B\u00f3g sam przem\u00f3wi\u0142 do nas […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[119,301,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/122672"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=122672"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/122672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":122678,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/122672\/revisions\/122678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=122672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=122672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=122672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}