{"id":122590,"date":"2021-01-31T12:47:13","date_gmt":"2021-01-31T17:47:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=122590"},"modified":"2021-02-01T08:42:37","modified_gmt":"2021-02-01T13:42:37","slug":"poczatki-tradycjonalizmu-katolickiego-w-polsce%e2%80%8a-lata-1986-1994","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=122590","title":{"rendered":"Pocz\u0105tki tradycjonalizmu katolickiego w Polsce \u200a\u2013 lata 1986\u20131994"},"content":{"rendered":"

W odr\u00f3\u017cnieniu od innych europejskich kraj\u00f3w, w Polsce praktycznie nie kontestowano reform posoborowych i og\u00f3lnie zmiany kursu Ko\u015bcio\u0142a po II Soborze Watyka\u0144skim. Powod\u00f3w mo\u017cemy wymieni\u0107 kilka. Z pewno\u015bci\u0105 decyduj\u0105cy by\u0142 fakt, \u017ce znajdowali\u015bmy si\u0119 w\u00f3wczas za \u017celazn\u0105 kurtyn\u0105. Omin\u0119\u0142y nas przez to wszelkie zachodnie trendy \u2013 tak te pozytywne, jak i te negatywne. Z jednej bowiem strony rewolucja kulturowa, rewolucja seksualna 1968 roku przebieg\u0142a u nas bardzo \u0142agodnie, a z drugiej \u2013 nie maj\u0105c kontakt\u00f3w z francusk\u0105, niemieck\u0105 czy w\u0142osk\u0105 prawic\u0105 omin\u0119\u0142o nas r\u00f3wnie\u017c na przyk\u0142ad powstanie ruch\u00f3w narodowo-rewolucyjnych podobnych do tych, jakie funkcjonowa\u0142y w tamtych krajach, jak i powstanie \u015brodowisk tradycjonalist\u00f3w katolickich odrzucaj\u0105cych reform\u0119 i liberalizacj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a.<\/strong><\/p>\r\n

Kolejnym czynnikiem by\u0142 na pewno generalny sceptycyzm \u00f3wczesnego Prymasa Polski, Stefana kard. Wyszy\u0144skiego wobec zachodniego nowinkarstwa oraz zakorzenienie polskich katolik\u00f3w w tradycyjnej, maryjnej pobo\u017cno\u015bci ludowej. Unikn\u0119li\u015bmy w Polsce burzliwych eksperyment\u00f3w liturgicznych w rodzaju Komunii \u015bwi\u0119tej na r\u0119k\u0119 (a\u017c do niedawna, niestety) i podobnych nadu\u017cy\u0107. Reforma liturgii przebieg\u0142a do\u015b\u0107 ewolucyjnie, co sprzyja\u0142o u\u015bpieniu czujno\u015bci wiernych, wobec kt\u00f3rych stosowano taktyk\u0119 \u201esalami\u201d. By\u0142o, co prawda, kilku kap\u0142an\u00f3w, kt\u00f3rzy nie przyj\u0119li reformy i do ko\u0144ca \u017cycia pozostali wierni tradycyjnej liturgii, b\u0105d\u017a takich, kt\u00f3rzy celebrowali j\u0105 dodatkowo obok nowego rytu Mszy \u2013 jednak s\u0105 to praktycznie pog\u0142oski, wiedza nasza o nich jest niestety fragmentaryczna i sprowadza si\u0119 w\u0142a\u015bciwie do relacji z drugiej r\u0119ki. Z pewno\u015bci\u0105 jest to temat do dalszych bada\u0144, podobnie jak stosunek wiernych do reform \u2013 a s\u0142ysza\u0142em na przyk\u0142ad o przypadkach wiernych, kt\u00f3rzy po wprowadzeniu nowej Mszy przestali ucz\u0119szcza\u0107 na Msz\u0119 w og\u00f3le, i powr\u00f3cili do praktyk dopiero wtedy, gdy w latach 90. tradycyjna liturgia na nowo zawita\u0142a do Polski.<\/p>\r\n

Prapocz\u0105tki<\/h4>\r\n

Pierwszy polski \u015blad, je\u015bli chodzi o tradycjonalizm katolicki, jest zwi\u0105zany z Zachodem. Mieszkaj\u0105cy od 1946 roku w Londynie J\u0119drzej Giertych publikowa\u0142 w wydawanym przez siebie pi\u015bmie \u201eOpoka\u201d informacje dotycz\u0105ce Tradycji katolickiej. W 1969 roku wyda\u0142 ksi\u0105\u017ceczk\u0119 W obliczu zamachu na Ko\u015bci\u00f3\u0142, w kt\u00f3rej w znakomity spos\u00f3b poddawa\u0142 analizie kryzys tocz\u0105cy Ko\u015bci\u00f3\u0142. W 1977 roku opublikowa\u0142 na \u0142amach czternastego numeru \u201eOpoki\u201d uzupe\u0142nienie pod tytu\u0142em \u201eJeszcze o zamachu na Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d wydane w 2002 roku jako broszura przez wydawnictwo \u201eOstoja\u201d z Krzeszowic. Na \u0142amach wydanego w 1974 roku \u201eCurriculum Vitae\u201d J\u0119drzej Giertych tak opisuje swoje zaanga\u017cowanie w ruch tradycji katolickiej: \u201eBywam na zjazdach w Lozannie, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 pod kierownictwem ludzi wywodz\u0105cych si\u0119 z dawnej Action Fran\u00e7aise. (\u2026) Jestem w bliskich stosunkach ze \u015brodowiskiem \u00abApproaches\u00bb w Szkocji i \u00abKeys of St. Peter\u00bb w Anglii, a tak\u017ce z odga\u0142\u0119zieniem tych \u015brodowisk w Irlandii i Stanach Zjednoczonych. By\u0142em w kontakcie ze \u015brodowiskami tradycjonalistycznymi w Brazylii, Argentynie i Chile i miewa\u0142em tam odczyty. Nale\u017c\u0119 do Latin Mass Society i jestem w kontakcie z Una Voce we Francji\u201d. J\u0119drzej Giertych zosta\u0142 pochowany w 1992 roku w K\u00f3rniku ko\u0142o Poznania zgodnie ze swoj\u0105 wol\u0105 w obrz\u0105dku tradycyjnym.<\/p>\r\n

Pierwszy \u201etradycjonalistyczny\u201d trop pochodz\u0105cy z Polski zwi\u0105zany jest z osob\u0105 Jana Bogdanowicza (1905\u20131985), przedwojennego dzia\u0142acza narodowego, cz\u0142onka M\u0142odzie\u017cy Wszechpolskiej i Obozu Wielkiej Polski, w PRL cz\u0142onka endeckiej opozycyjnej Ligi Narodowo-Demokratycznej za\u0142o\u017conej w 1958 roku. Na pocz\u0105tku lat 70. nawi\u0105za\u0142 kontakt ze \u015brodowiskami francuskich tradycjonalist\u00f3w katolickich, od kt\u00f3rych otrzymywa\u0142 biuletyny. Jan Bogdanowicz w 1972 roku wys\u0142a\u0142 do przewodnicz\u0105cego Komisji Liturgicznej Episkopatu Polski biskupa Franciszka Jopa memoria\u0142 w sprawie wypacze\u0144 w liturgii. W 1975 roku wys\u0142a\u0142 do 27 biskup\u00f3w polskich memoria\u0142 zatytu\u0142owany \u201eFakty i zmiany, kt\u00f3re zasz\u0142y w Ko\u015bciele katolickim po II Soborze Watyka\u0144skim\u201d. Otrzyma\u0142 odpowied\u017a od 17 biskup\u00f3w. Memoria\u0142 ten by\u0142 powielony w kilkuset egzemplarzach i rozprowadzany w ko\u015bcio\u0142ach. Oto wybrane fragmenty (ca\u0142o\u015b\u0107 zawarta by\u0142a w sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu punktach):<\/p>\r\n

\u2013 powstanie w \u0142onie Ko\u015bcio\u0142a obozu z\u0142o\u017conego z duchownych i \u015bwieckich, kt\u00f3ry przeciwstawia si\u0119 tradycji ko\u015bcielnej i d\u0105\u017cy do zmian doktrynalnych, prawno-strukturalnych, dyscyplinarnych i liturgicznych, upodabniaj\u0105cych Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki do wyzna\u0144 protestanckich, oraz k\u0142ad\u0105cego nacisk nie na s\u0142u\u017cb\u0119 Bogu, ale raczej ludziom, przez zaj\u0119cie si\u0119 przede wszystkim sprawami socjalnymi, politycznymi i og\u00f3lnie doczesnymi;<\/p>\r\n

\u2013 tolerowanie rozpowszechniania si\u0119 w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a doktryn modernistycznych \u2013 teillhardyzmu, liberalizmu oraz tendencji zmierzaj\u0105cych pod has\u0142em zniesienia \u201epaternalizmu\u201d i \u201efeudalizmu\u201d ko\u015bcielnego oraz wprowadzania \u201edemokracji\u201d i \u201eunowocze\u015bnienia\u201d Ko\u015bcio\u0142a \u2013 do pomniejszenia autorytetu hierarchii ko\u015bcielnej, ograniczenia jej roli i dopuszczenia \u015bwieckich do kierowania sprawami Ko\u015bcio\u0142a;<\/p>\r\n

\u2013 powstanie w Ko\u015bciele rzymskokatolickim wyj\u0105tkowego chaosu liturgicznego na skutek wielokrotnie dokonywanych zmian w rozporz\u0105dzeniach, usuni\u0119cia dotychczasowego kalendarza liturgicznego, wprowadzenia nowych sta\u0142ych i zmiennych cz\u0119\u015bci Mszy \u015bw., wprowadzenia do Liturgii j\u0119zyk\u00f3w narodowych, a nawet plemiennych, nader liberalnego stosunku w\u0142adz ko\u015bcielnych do sposobu odprawiania Mszy \u015bw. przez pozbawionych skrupulatno\u015bci kap\u0142an\u00f3w, przy r\u00f3wnoczesnym stosowaniu przez niekt\u00f3rych Ordynariuszy, a nawet Episkopaty krajowe bezwzgl\u0119dnych represji wobec tradycyjnej katolickiej liturgii i odprawiaj\u0105cych j\u0105 kap\u0142an\u00f3w;<\/p>\r\n

\u2013 usuni\u0119cie dotychczasowego kalendarza liturgicznego, przechowuj\u0105cego w sobie dorobek duchowy dwudziestu wiek\u00f3w \u017cycia wewn\u0119trznego i zewn\u0119trznego ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a, zast\u0105pienie go porz\u0105dkiem zuba\u017caj\u0105cym Liturgi\u0119, bole\u015bnie i tre\u015bciowo godz\u0105cym w uniwersalno\u015b\u0107 i ponadczasowo\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

W 1977 roku wys\u0142a\u0142 si\u00f3dme, poprawione wydanie tego\u017c memoria\u0142u sekretariatowi Synodu Krakowskiego. W 1978 roku zosta\u0142 powo\u0142any do prac ko\u0144cowych tego\u017c Synodu. Aktywnie dzia\u0142a\u0142 przeciw publikacji wzorowanego na heterodoksyjnym \u201eKatechizmie Holenderskim\u201d Katechizmu religii katolickiej. Wystosowa\u0142 w tej sprawie pismo do Prymasa Wyszy\u0144skiego. Biskup pomocniczy archidiecezji krakowskiej Julian Groblicki powo\u0142a\u0142 komisj\u0119 do spraw zbadania prawowierno\u015bci tego katechizmu. W wyniku bada\u0144 katechizm nie zosta\u0142 opublikowany. By\u0107 mo\u017ce sta\u0142o si\u0119 to dzi\u0119ki wp\u0142ywowi Jana Bogdanowicza.<\/p>\r\n

Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o wydanych w Londynie ksi\u0105\u017ckach J\u00f3zefa Mackiewicza \u201eW cieniu Krzy\u017ca\u201d (1972) i \u201eWatykan w cieniu czerwonej gwiazdy\u201d (1975), kt\u00f3re zawiera\u0142y krytyk\u0119 \u201epolityki wschodniej\u201d Watykanu, \u201edialogu\u201d z komunizmem, destrukcji Mszy \u015bw. i innych dzia\u0142a\u0144 modernist\u00f3w. Prace Mackiewicza sta\u0142y si\u0119 bardziej dost\u0119pne od 1986 roku, gdy zosta\u0142y wydane w drugim obiegu przez niezale\u017cne oficyny wydawnicze.<\/p>\r\n

W 1980 roku w ramach Warszawskiej Pielgrzymki na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119 uformowa\u0142a si\u0119 akademicka grupa \u201eb\u0142\u0119kitno-z\u0142ota\u201d, kt\u00f3rej organizatorami byli studenci z katolickiego-narodowego Polskiego Zwi\u0105zku Akademickiego. Grupa ta, pod kierownictwem jednego z ksi\u0119\u017cy pallotyn\u00f3w, bra\u0142a udzia\u0142 w pielgrzymkach do 1984 roku. Wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 bardziej tradycyjnym i pokutnym charakterem. W sierpniu 1981 roku dzia\u0142acz narodowy Krzysztof Kaw\u0119cki (p\u00f3\u017aniejszy wiceminister edukacji w rz\u0105dzie AWS oraz radny sejmiku wojew\u00f3dztwa mazowieckiego z ramienia Prawicy Rzeczypospolitej) wyg\u0142osi\u0142 tam konferencj\u0119 pod tytu\u0142em \u201eWewn\u0119trzne zagro\u017cenia Wiary\u201d, kt\u00f3ra niemal doprowadzi\u0142a do wykluczenia grupy Polskiego Zwi\u0105zku Akademickiego z pielgrzymki. Oto fragment konferencji:<\/p>\r\n

Stoj\u0105 dzi\u015b naprzeciw siebie w Ko\u015bciele dwa obozy: jeden reprezentuj\u0105cy tradycjonalist\u00f3w i drugi \u2013 progresist\u00f3w. To, co si\u0119 dzieje w \u015bwiecie katolickim jest zjawiskiem szerszym i wi\u0105\u017ce si\u0119 z dominacj\u0105 lewicy, kt\u00f3ra rz\u0105dzi spo\u0142ecze\u0144stwami i nadaje ton na ka\u017cdym niemal odcinku \u017cycia pa\u0144stwowego. Moderni\u015bci uderzyli we wszystko: w liturgi\u0119, teologi\u0119, filozofi\u0119, dogmaty, hierarchiczn\u0105 struktur\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, moralno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Dla szerokich rzesz wiernych najbardziej widoczne okaza\u0142y si\u0119 zmiany w liturgii. (\u2026) Msz\u0119-Ofiar\u0119 zast\u0105pi\u0142a Msza-Uczta. Pierwsza odprawiana by\u0142a przy o\u0142tarzu. Wysuni\u0119cie o\u0142tarza na \u015brodek Ko\u015bcio\u0142a, a tak\u017ce uczynienie go mo\u017cliwie pustym, przybli\u017ca Msz\u0119 \u015bw. wy\u0142\u0105cznie do uczty. Ksi\u0105dz we Mszy-Ofierze to kap\u0142an maj\u0105cy dar przemienienia Chleba i Wina w Cia\u0142o i Krew Chrystusa; natomiast ksi\u0105dz we Mszy-Uczcie to tylko przewodnicz\u0105cy zgromadzenia wiernych. (\u2026) Za ca\u0142\u0105 t\u0119 destrukcyjn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 stoj\u0105 wrogowie Ko\u015bcio\u0142a, \u201ewilki w owczej sk\u00f3rze\u201d.<\/p>\r\n

Kolejnym Polakiem, kt\u00f3ry bardzo wcze\u015bnie opowiedzia\u0142 si\u0119 za tradycjonalizmem katolickiem by\u0142 ks. Micha\u0142 Poradowski (1913\u20132003), przed wojn\u0105 dzia\u0142acz M\u0142odzie\u017cy Wielkiej Polski OWP, podczas II wojny \u015bwiatowej kapelan Narodowych Si\u0142 Zbrojnych. W 1950 roku wyemigrowa\u0142 do Chile, gdzie zosta\u0142 wyk\u0142adowc\u0105 na uczelniach katolickich. Ks. prof. Poradowski zajmowa\u0142 si\u0119 naukowo marksizmem i rewolucj\u0105, wydawawa\u0142 m.in. antykomunistyczny kwartalnik \u201eEstudios sobre el Communismo\u201d finansowany przez gen. Andersa i rz\u0105d gen. Franco. Kwartalnik ten by\u0142 czytany przez antykomunistyczn\u0105 kadr\u0119 oficersk\u0105 Ameryki Po\u0142udniowej, i to mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki niemu uda\u0142 si\u0119 antykomunistyczny pucz oficerski w Chile w 1973 roku. W 1983 r. ukaza\u0142a si\u0119 w Londynie w j\u0119zyku polskim ksi\u0105\u017cka ks. Poradowskiego \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 od wewn\u0105trz zagro\u017cony\u201d. Zasadnicza jej cz\u0119\u015b\u0107 zosta\u0142a napisana jeszcze w 1946 roku, a w 1978 roku opublikowana w formie artyku\u0142\u00f3w w \u201eDuszpasterzu Polskim Zagranic\u0105\u201d w Rzymie. Ksi\u0105\u017cka ta m\u00f3wi\u0142a o kryptoprotestanckiej, modernistycznej i marksistowskiej dywersji wewn\u0105trz Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. W 1993 roku ksi\u0105dz Poradowski wr\u00f3ci\u0142 do Polski, gdzie zmar\u0142 w 2004 roku we Wroc\u0142awiu. Do ko\u0144ca \u017cycia, jak pisze prof. Jacek Bartyzel, odprawia\u0142 wy\u0142\u0105cznie Msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 w tradycyjnym rycie.<\/p>\r\n

Pierwsze spotkanie z Bractwem<\/h4>\r\n

15 sierpnia 1986 roku wspomniany ju\u017c wcze\u015bniej Krzysztof Kaw\u0119cki napisa\u0142 w imieniu kilku os\u00f3b list do arcybiskupa Marcela Lefebvre\u2019a. W odpowiedzi \u00f3wczesny Prze\u0142o\u017cony Generalny Bractwa \u015bw. Piusa X ksi\u0105dz Franz Schmidberger przys\u0142a\u0142 zaproszenie do z\u0142o\u017cenia wizyty. W ko\u0144cu 1987 roku wraz z Arturem Timofiejewem Kaw\u0119cki odwiedzi\u0142 Dom Generalny Bractwa w Rickenbach, gdzie sp\u0119dzili dziewi\u0119\u0107 dni. Nast\u0119pnie spotkali si\u0119 z arcybiskupem Lefebvrem w Econ\u00e9. Z\u0142o\u017cyli na jego r\u0119ce pro\u015bb\u0119, by Bractwo podj\u0119\u0142o trud przywr\u00f3cenia w Polsce Tradycji Katolickiej. Wkr\u00f3tce rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 pierwsze przyjazdy ksi\u0119\u017cy z Bractwa, kap\u0142anami tymi byli ks. Dominik De Vriendt z Flavigny, ks. Gerard Mura z Zaitzkofen oraz ks. Franz Schmidberger. Zatem rok 1986 to rok pierwszego kontaktu wiernych z Polski z Bractwem Kap\u0142a\u0144skim \u015bw. Piusa X, a wi\u0119c z Tradycj\u0105 katolick\u0105. Jak wiemy, przed 1988 rokiem inne zgromadzenia o tradycjonalistycznym charakterze nie istnia\u0142y.<\/p>\r\n

Gda\u0144skie kontakty<\/h4>\r\n

W latach 70. w Gda\u0144sku powsta\u0142a endecka organizacja Niezale\u017cna Grupa Polityczna, kt\u00f3ra w 1982 roku przyj\u0119\u0142a nazw\u0119 Ruch Narodowy. Od pocz\u0105tku jednym z jej g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w by\u0142a walka z modernistycznymi wp\u0142ywami w Ko\u015bciele. W tej sprawie jej dzia\u0142acze pisali do biskup\u00f3w i ksi\u0119\u017cy listy dotycz\u0105ce g\u0142\u00f3wnie przejaw\u00f3w desakralizacji liturgii. Ruch Narodowy utrzymywa\u0142 kontakt ze szkockim tradycjonalist\u0105 katolickim Hamishem Fraserem, kt\u00f3ry wydawa\u0142 czasopismo \u201eApproaches\u201d. Najciekawsz\u0105 w tym wszystkim rzecz\u0105 jest fakt, \u017ce kontakty te zaowocowa\u0142y prawdopodobnie jedynym w historii przedrukiem artyku\u0142u z pisma katolicko-tradycjonalistycznego w pierwszoobiegowej prasie wydawanej w kraju komunistycznym. W \u201eDzienniku Ba\u0142tyckim\u201d datowanym na 28\u201330 stycznia 1983 roku opublikowano bowiem fragmenty artyku\u0142u Hamisha Frasera z \u201eApproaches\u201d dotycz\u0105cego stanu wojennego w Polsce. Fraser otrzymywa\u0142 informacje na temat sytuacji politycznej Polski od dzia\u0142aczy Ruchu Narodowego, sami siebie okre\u015blali mianem \u201eniekomunistycznej opcji proradzieckiej\u201d. Ich pogl\u0105dy na sytuacj\u0119 w kraju by\u0142y standardowe dla \u00f3wczesnej endecji pewnego typu, nazwijmy go \u201egiertychowskiego\u201d (mimo konfliktu tego \u015brodowiska z samym J\u0119drzejem Giertychem), a wi\u0119c za najwi\u0119ksze zagro\u017cenie uwa\u017cali Republik\u0119 Federaln\u0105 Niemiec, o\u015brodki syjonistyczne i zachodni\u0105 masoneri\u0119. Te trzy grupy nawo\u0142ywa\u0142y polskich robotnik\u00f3w do buntu przeciwko w\u0142adzy, co sko\u0144czy\u0142oby si\u0119 wyniszczaj\u0105cym konfliktem Polski ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim, za\u015b w sensie geopolitycznym ZSRR jest naszym sojusznikiem, gdy\u017c strze\u017ce naszych zachodnich granic na Odrze i Nysie. Tak w skr\u00f3cie mo\u017cna okre\u015bli\u0107 pogl\u0105dy Ruchu Narodowego (nawiasem m\u00f3wi\u0105c, identyczn\u0105 lini\u0119 prezentowa\u0142 wspomniany wcze\u015bniej Jan Bogdanowicz). Pisze wi\u0119c dziennikarz \u201eDziennika Ba\u0142tyckiego\u201d podpisany inicja\u0142ami \u201eA.M\u201d:<\/p>\r\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce w tym pierwszym, spontanicznym etapie protestu, udzia\u0142 ksi\u0119\u017cy [w ruchu Solidarno\u015bci] m\u00f3g\u0142 mie\u0107 swoje uzasadnienie, to widowiskowo\u015b\u0107 tego udzia\u0142u licznych polskich i zagranicznych katolik\u00f3w budzi\u0142o wiele zastrze\u017ce\u0144, zdziwienia i pyta\u0144 wcale nieb\u0142ahej natury, za\u015b w niekt\u00f3rych przypadkach pe\u0142nych g\u0142\u0119bokiego niepokoju, czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w Polsce wst\u0105pi\u0142 na w\u0142a\u015bciw\u0105 drog\u0119 uczestnicz\u0105c w skomplikowanej rozgrywce politycznej, kt\u00f3rej znaczenie wykracza\u0142o ju\u017c wtedy daleko poza granice naszego kraju. Najistotniejszy chyba g\u0142os w tej sprawie pochodzi od katolik\u00f3w brytyjskich i sformu\u0142owany zosta\u0142 w szkockim wydawnictwie \u201eApproaches\u201d pod tytu\u0142em \u201eStan wojenny w Polsce\u201d. Ukaza\u0142 si\u0119 on w kilka zaledwie miesi\u0119cy po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego. Dla wielu czytelnik\u00f3w mo\u017ce to by\u0107 informacja zar\u00f3wno zaskakuj\u0105ca jak niewiarygodna, ale to w\u0142a\u015bnie wydawnictwo katolickie wykaza\u0142o daleko id\u0105ce, a mo\u017ce i ca\u0142kowite zrozumienie dla decyzji gen. Jaruzelskiego i uzna\u0142o w pe\u0142ni jego racje dla wprowadzenia zarz\u0105dze\u0144 nadzwyczajnych w celu wprowadzenia w Polsce politycznego porz\u0105dku i spokoju.<\/p>\r\n

I dalej \u201eDziennik Ba\u0142tycki\u201d szeroko cytuje Frasera pisz\u0105cego o trockistach z KOR-u, ateizmie Michnika i Kuronia, katolickiej fasadzie \u201eSolidarno\u015bci\u201d sterowanej przez KOR itd.<\/p>\r\n

Pod koniec lat 80. skontaktowa\u0142 si\u0119 z Ruchem Narodowym szukaj\u0105c kontakt\u00f3w w polskich grupach konserwatywnych Leonardo Przybysz, Brazyliczyk polskiego pochodzenia b\u0119d\u0105cy cz\u0142onkiem TFP (Tradi\u00e7\u00e3o, Fam\u00edlia e Propriedade, czyli Tradycja, Rodzina i W\u0142asno\u015b\u0107), kt\u00f3ry zorganizowa\u0142 wyjazd do Francji. Tam w 1989 roku dzia\u0142acz Ruchu Narodowego Piotr B\u0142aszkowski z Gda\u0144ska po raz pierwszy uczestniczy\u0142 we Mszy Trydenckiej w ko\u015bciele \u015bw. Otylii. By\u0142a to Msza indultowa. W 1990 roku Ruch Narodowy wyda\u0142 we wsp\u00f3\u0142pracy z TFP broszurk\u0119 dotycz\u0105c\u0105 Fatimy. Tak oto ogniskuj\u0105 si\u0119 w jednym miejscu, w Gda\u0144sku, dwa pocz\u0105tki \u2013 pocz\u0105tki dzia\u0142alno\u015bci TFP w Polsce (obecnie jako SKCh im. ks. Piotra Skargi) oraz pocz\u0105tki Tradycji katolickiej w Polsce. W 1994 i 1995 roku Ruch Narodowy (w\u015br\u00f3d nich m.in. obecny dyrektor Wojskowego Biura Historycznego prof. S\u0142awomir Cenckiewicz) zorganizowa\u0142 pikiety antymodernistyczne pod katedr\u0105 oliwsk\u0105 w Gda\u0144sku, w ramach sprzeciwu wobec wprowadzenia \u015bwieckich szafarzy Komunii \u015bw. Cz\u0142onkowie Ruchu Narodowego zaanga\u017cowali si\u0119 te\u017c w apostolat Bractwa \u015bw. Piusa X na Wybrze\u017cu.<\/p>\r\n

Konserwaty\u015bci, monarchi\u015bci i tradycjonali\u015bci<\/h4>\r\n

Pocz\u0105wszy od 1987 roku zacz\u0119\u0142y ukazywa\u0107 si\u0119 publikacje o wyd\u017awi\u0119ku tradycjonalistycznym we wroc\u0142awskim pi\u015bmie konserwatyst\u00f3w i libera\u0142\u00f3w \u201eSta\u0144czyk\u201d wydawanym przez Tomasza Gabisia \u2013 opublikowano tam mi\u0119dzy innymi artyku\u0142y dotycz\u0105ce francuskiej tradycjonalistycznej organizacji Chrze\u015bcija\u0144skie Centrum Andre i Henriego Charlier oraz na temat TFP, natomiast w numerze 13 z 1990 roku opublikowany zosta\u0142 fundamentalny dla \u00f3wczesnego \u015brodowiska tradycjonalistycznego tekst Adama Gwiazdy \u201ePotrzeba frontu tradycjonalistycznego\u201d. Tekst ten by\u0142 wskaz\u00f3wk\u0105 dla grup tradycjonalistycznych jak post\u0119powa\u0107 \u2013 integrowa\u0107 rozproszone grupki, umacnia\u0107, budowa\u0107, zbiera\u0107 bez wzgl\u0119du na zapatrywania polityczne oraz to, kt\u00f3r\u0105 konkretnie opcj\u0119 tradycjonalistyczn\u0105 si\u0119 popiera. By\u0142a to taktyka swoistego \u201etradycjonalistycznego ekumenizmu\u201d. Wtedy, kiedy pierwsi polscy tradycjonali\u015bci byli pozbawion\u0105 zaplecza grup\u0105 licealist\u00f3w i student\u00f3w, koncepcja ta wydawa\u0142a si\u0119 najlepszym rozwi\u0105zaniem \u2013 tak d\u0142ugo, jak to mo\u017cliwe, wykorzystywa\u0107 wsparcie r\u00f3\u017cnych grup bez wik\u0142ania si\u0119 w zachodnie spory. Mog\u0142o to by\u0107 tylko chwilow\u0105 taktyk\u0105, bo wraz z pojawieniem si\u0119 FSSPX w Polsce sytuacja uleg\u0142a zmianie. Nast\u0105pi\u0142a polaryzacja \u2013 jedni wybierali abp. Lefebvre\u2019a, inni lini\u0119 Ecclesia Dei. Kontakty mi\u0119dzy tradycjonalistami \u2013 cz\u0119sto bardzo serdeczne \u2013 wraz z wyborem jednej opcji szybko stawa\u0142y si\u0119 zimne, albo wygasa\u0142y.<\/p>\r\n

Adam Gwiazda, cz\u0142onek za\u0142o\u017cyciel Klubu Zachowawczo-Monarchistycznego wesp\u00f3\u0142 ze swoim szkolnym przyjacielem, zmar\u0142ym kilka lat temu pos\u0142em Arturem G\u00f3rskim, redaktorem \u201eSta\u0144czyka\u201d, by\u0142 pocz\u0105tkowo klerykiem seminarium ksi\u0119\u017cy misjonarzy w Polsce, potem za namow\u0105 Marka Jurka wst\u0105pi\u0142 do seminarium Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015bw. Piotra w Wigratzbad, a nast\u0119pnie w 1994 roku przeszed\u0142 do seminarium Bractwa \u015bw. Piusa X we Flavigny, sk\u0105d p\u00f3\u017aniej odszed\u0142, po czym osiedli\u0142 si\u0119 we Francji na sta\u0142e, gdzie dzia\u0142a\u0142 w znanej narodowo-rewolucyjnej grupie Czarne Szczury (GUD) (mo\u017cna poczyta\u0107 jego ciekawe artyku\u0142y na temat dzia\u0142alno\u015bci GUD w \u201eSzczerbcu\u201d). W swoim artykule pisze na temat braku istnienia w Polsce \u015brodowisk tradycjonalistycznych: \u201eSkoro sytuacja Ko\u015bcio\u0142a w Polsce wygl\u0105da do\u015b\u0107 dobrze w por\u00f3wnaniu z Europ\u0105 Zachodni\u0105, to nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 wy\u0142oni\u0107 silny ruch broni\u0105cy Tradycji. Sp\u00f3r mi\u0119dzy orientacjami progresywn\u0105 i zachowawcz\u0105 przybra\u0142 kszta\u0142t polemiki wewn\u0105trz niepodzielnego organizmu\u201d. Jako inne przyczyny wskazuje p\u0142ytk\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107 i brak prawicy dzia\u0142aj\u0105cej w realiach politycznych. Stawia te\u017c kapitaln\u0105 tez\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 w historii Polski, jak\u017ce aktualn\u0105 i dzisiaj! \u201ePobo\u017cno\u015b\u0107 ludowa mo\u017ce by\u0107 znakomicie pog\u0142\u0119biana przez dobrych duszpasterzy, kt\u00f3rych zawsze Polsce brakowa\u0142o \u2013 ksi\u0105dz nie ma czasu zajmowa\u0107 si\u0119 chrztami i spowiedzi\u0105, kiedy ma inne wa\u017cniejsze zadania: przechowywanie broni i kontaktowanie si\u0119 z ch\u0142opcami z las\u00f3w lub cho\u0107by z komitetami strajkowymi\u201d. W kolejnych numerach \u201eSta\u0144czyka\u201d drukowano m.in przedruk notki z niemieckiego pisma \u201ePuermagazin\u201d na temat \u015bmierci abp. Lefebvre\u2019a (numer 17 z 1992 roku) czy artyku\u0142 ks. Franza Schmidbergera o chrze\u015bcija\u0144skim \u0142adzie spo\u0142ecznym (nr 20 z 1994 roku), od numeru 17 w niemal ka\u017cdym numerze omawiano te\u017c biuletyn niemieckiego dystryktu Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015bw. Piusa X w rubryce \u201ez czasopism\u201d, w kt\u00f3rej omawiano obszernie zagraniczne periodyki prawicowe.<\/p>\r\n

W 1988 roku na \u0142amach tygodnika \u201eForum\u201d, w kt\u00f3rym drukowane si\u0119 polskie t\u0142umaczenia z prasy zagranicznej ukaza\u0142o si\u0119 t\u0142umaczenie francuskiego tekstu na temat \u015bwi\u0119ce\u0144 biskupich dokonanych przez abp. Lefebvre\u2019a. W 1990 roku wydano pierwszy numer czasopisma \u201ePrawica Narodowa\u201d, kt\u00f3rego redaktorem naczelnym by\u0142 wspomniany wcze\u015bniej Krzysztof Kaw\u0119cki. W numerze tym ukaza\u0142o si\u0119 t\u0142umaczenie kazania abp. Lefebvre\u2019a z konsekracji z 1988 roku. By\u0142a to pierwsza w Polsce publikacja stawiaj\u0105ca dzia\u0142alno\u015b\u0107 Arcybiskupa w pozytywnym \u015bwietle. W p\u00f3\u017aniejszych numerach temat Tradycji i modernizmu wraca\u0142 regularnie, m.in. publikowano artyku\u0142y ks. Poradowskiego i innych kap\u0142an\u00f3w dotycz\u0105ce modernizmu w Ko\u015bciele. W 1990 roku ukaza\u0142 si\u0119 w organie Polskiego Stronnictwa Narodowego Boles\u0142awa Tejkowskiego \u201ePolska My\u015bl Narodowa\u201d artyku\u0142 Andrzeja Kowzana \u201eMarcel Lefebvre i schizma XX wieku\u201d, kt\u00f3ry niepochlebnie wyra\u017ca\u0142 si\u0119 o Arcybiskupie. Artyku\u0142y na temat abp. Lefebvre\u2019a ukazywa\u0142y si\u0119 te\u017c m.in. w \u201eGazecie Warszawskiej\u201d Macieja Giertycha (1988 rok) i \u201eS\u0142owie Narodowym\u201d (organ SN \u201esenioralnego\u201d).<\/p>\r\n

W 1992 roku wspomniane ju\u017c wcze\u015bniej Chrze\u015bcija\u0144skie Centrum Henriego i Andre Charlier zorganizowa\u0142o wyjazd Francuz\u00f3w (zwi\u0105zanych m. in. z Frontem Narodowym czy Akcj\u0105 Francusk\u0105) do Cz\u0119stochowy (gdzie prelekcj\u0119 dla nich wyg\u0142osi\u0142 Marek Jurek), w Bieszczady i do Lwowa (gdzie wzi\u0119li udzia\u0142 w uroczysto\u015bciach ponownego poch\u00f3wku zmar\u0142ego w 1984 roku grekokatolickiego kardyna\u0142a J\u00f3zefa Slipyja). Podczas wizyty w Polsce Francuzom towarzyszyli m. in. Leszek Kr\u00f3likowski, Adam Gwiazda i Ryszard Mozgol.<\/p>\r\n

Liga Katolicka i ZChN<\/h4>\r\n

W 1990 roku zacz\u0105\u0142 wychodzi\u0107 wydawany przez ZChN dwumiesi\u0119cznik \u201eWiadomo\u015bci Katolickie\u201d, kt\u00f3ry by\u0142 nastawiony na apostolat i akcj\u0119 polityczn\u0105 na Bia\u0142orusi, Ukrainie i Litwie. By\u0142 on do\u015b\u0107 konserwatywny, opublikowano tam m.in. encyklik\u0119 \u015bw. Piusa X \u201ePascendi\u201d czy fragmenty dzie\u0142 \u015bw. Tomasza z Akwinu. Jaki\u015b czas p\u00f3\u017aniej pismo zosta\u0142o przej\u0119te przez Bractwo Kap\u0142a\u0144skie \u015bw. Piusa X. W numerze 7 wydanym w 1991 roku w stopce redakcyjnej widnieje ju\u017c ks. Gerard Mura FSSPX, wyk\u0142adowca seminarium w Zaitzkofen.<\/p>\r\n

W 1991 roku Tomasz Maszczyk i Ryszard Mozgol (kt\u00f3ry dzi\u0119ki rodzinie z Niemiec nawi\u0105za\u0142 kontakty z kap\u0142anami FSSPX, g\u0142\u00f3wnie z ks. Gerardem Mur\u0105) powo\u0142ali do \u017cycia na \u015al\u0105sku Lig\u0119 Katolick\u0105. Wkr\u00f3tce zacz\u0119\u0142y do\u0142\u0105cza\u0107 inne osoby z ca\u0142ego kraju (w\u015br\u00f3d nich m. in. p\u00f3\u017aniejszy przewodnicz\u0105cy sejmiku lubelskiego Konrad R\u0119kas). Dzia\u0142ania Ligi by\u0142y sporadyczne i ograniczone do pisania list\u00f3w do hierarchii ko\u015bcielnej \u2013 pisano listy do Watykanu w sprawie indultu, legalno\u015bci tradycyjnej Mszy, ucz\u0119szczania na liturgi\u0119 sprawowan\u0105 przez ksi\u0119\u017cy FSSPX (listy te by\u0142y publikowane w \u201ePro Fide, Rege et Lege\u201d, \u201eZawsze Wiernych\u201d i \u201eLa Nef\u201d, organie FSSP we Francji); w sprawie komentarzy do Biblii Tysi\u0105clecia oraz w sprawie tradycyjnej dyscypliny ko\u015bcielnej, a tak\u017ce sk\u0142adano pro\u015bby o indult do biskup\u00f3w w Katowicach i Gliwicach. Publikowano r\u00f3wnie\u017c stanowiska w sprawach zwi\u0105zanych z kwestiami religijnymi (Liga dwukrotnie publikowa\u0142a w \u201eDzienniku Zachodnim\u201d o\u015bwiadczenia \u2013 w sprawie kary \u015bmierci oraz w sprawie aborcji, w zwi\u0105zku z decyzjami UE), cz\u0142onkowie Ligi pomagali w redagowaniu dzia\u0142u religijnego \u201ePro Fide Rege et Lege\u201d, pisma Klubu Zachowawczo-Monarchistycznego, a tak\u017ce w organizacji Mszy tradycyjnych, rekolekcji (np. rekolekcje przeprowadzone przez ks. Johna Emersona FSSP w parafii pw. Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny w Chorzowie-Batorym w 1993 roku) i pielgrzymek (polska grupa na pielgrzymce tradycjonalistycznej do Chartres). Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ligi zako\u0144czy\u0142a si\u0119 w 1994 roku. Zachowa\u0142o si\u0119 18 deklaracji cz\u0142onkowskich Ligi Katolickiej. Deklaracje by\u0142y wype\u0142niane pomi\u0119dzy 6 wrze\u015bnia 1991 roku a 19 pa\u017adziernika 1993 roku. Przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 to studenci (UJ, U\u015al., KUL, UWr.), ale r\u00f3wnie\u017c lekarz, przedsi\u0119biorca, ucze\u0144 szko\u0142y zawodowej, rolnik. W\u015br\u00f3d nich by\u0142a tylko jedna kobieta. Cz\u0142onkowie Ligi pochodzili z Wroc\u0142awia, Torunia, Sosnowca, Miechowa, Tarnowa, Lublina, Krakowa, Chorzowa i Katowic. Trzon stanowili cz\u0142onkowie Klubu Zachowawczo-Monarchistycznego, ale zdarzali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkowie Stronnictwa Narodowego, Konfederacji Polski Niepodleg\u0142ej i Unii Polityki Realnej. Cz\u0119\u015b\u0107 z tych os\u00f3b pozostaje aktywna politycznie do dzi\u015b, niekt\u00f3rzy zwi\u0105zani s\u0105 z apostolatem Bractwa \u015bw. Piusa X. Jeden cz\u0142onek zosta\u0142 kap\u0142anem \u2013 ks. Leszek Kr\u00f3likowski z Gdyni, wst\u0105pi\u0142 do seminarium FSSPX w Zaitzkofen w 1995 roku, wy\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 w 2001 roku, a w 2006 roku przeszed\u0142 do Instytutu Dobrego Pasterza.<\/p>\r\n

R\u00f3wnolegle, w tym samym czasie rozwija\u0142a si\u0119 linia tradycjonalist\u00f3w zwi\u0105zana ze Zjednoczeniem Chrze\u015bcija\u0144sko-Narodowym (Krzysztof Kaw\u0119cki, Jacek Bartyzel, Konrad Szyma\u0144ski, Marek Jurek, Ryszard Mozgol \u2013 w obu tych \u015brodowiskach, Piotr Spyra \u2013 wicewojewoda \u015bl\u0105ski w l. 2011\u20132015). W Poznaniu wok\u00f3\u0142 Konrada Szyma\u0144skiego (obecnie minister do spraw Unii Europejskiej) dzia\u0142a\u0142 Ruch M\u0142odych o charakterze konserwatywnym, narodowym, tradycjonalistycznym i studenckim. Tradycjonalizm Ruchu M\u0142odych by\u0142 \u201eekumeniczny\u201d, tzn. otwarty na FSSPX, FSSP, i TFP. Spotkania organizowane by\u0142y ze wszystkimi ch\u0119tnymi \u2013 Leonardo Przybyszem, ks. Johnem Emersonem FSSP, ks. Jean-Marie Piotrowskim FSSPX.<\/p>\r\n

Poza \u015brodowiskiem Ligi Katolickiej na \u015al\u0105sku swoje kontakty z Bractwem posiada\u0142 tak\u017ce Mariusz Siwo\u0144 (FSSPX w Wielkiej Brytanii). To spowodowa\u0142o, \u017ce faktycznie na pocz\u0105tku istnia\u0142y dwa \u015brodowiska. To pierwsze, Liga Katolicka, by\u0142o ekumeniczne, za\u015b drugie utrzymywa\u0142o kontakt wy\u0142\u0105cznie z FSSPX i Derekiem Hollandem z Mi\u0119dzynarodowej Trzeciej Pozycji (International Third Position, ITP), dzi\u0119ki kt\u00f3remu do Polski przyje\u017cd\u017cali tradycyjni kap\u0142ani z Wielkiej Brytanii (diecezjalni ksi\u0119\u017ca wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z FSSPX). W tym \u015brodowisku powo\u0142ano do \u017cycia chorzowskie Wydawnictwo Canon, kt\u00f3re opublikowa\u0142o w 1995 roku dwie ksi\u0105\u017cki (abp. Lefebvre\u2019a i bp. Fellaya).<\/p>\r\n

W 1991 roku Ryszard Mozgol zosta\u0142 redaktorem dzia\u0142u religijnego \u201ePro Fide, Rege et Lege\u201d. Razem z Adamem Gwiazd\u0105 (wtedy jeszcze klerykiem FSSP) po cichu przyj\u0119li, \u017ce linia musi by\u0107 elastyczna \u2013 godz\u0105ca spory z Zachodu. Jak przyznaje dzi\u015b sam Mozgol, by\u0142o to troch\u0119 idealistyczne. Wraz z twardym opowiedzeniem si\u0119 po stronie FSSPX w 1994 roku sko\u0144czy\u0142 si\u0119 tradycjonalistyczny \u201eekumenizm\u201d. Klub Zachowawczo-Monarchistyczny organizowa\u0142 dwa razy w roku konferencje edukacyjne. W pierwszym kwartale 1993 roku tematem konferencji by\u0142 tradycjonalizm katolicki. W numerze 2 \u201ePro Fide Rege et Lege\u201d z 1993 roku ukaza\u0142y si\u0119 dwa wyk\u0142ady wyg\u0142oszone na tej konferencji. Pierwszy, autorstwa \u00f3wczesnego kleryka FSSP Adama Gwiazdy, nosi\u0142 tytu\u0142 \u201eZagro\u017cenia wsp\u00f3\u0142czesnego Ko\u015bcio\u0142a\u201d i dotyczy\u0142 zagadnie\u0144 ekumenizmu, wolno\u015bci religijnej i liberalizmu. Drugi, autorstwa ks. Martina Lugmayra FSSP \u201eTradycja i Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d dotyczy\u0142 katolickiego rozumienia tradycji. We wcze\u015bniejszym numerze PFReL (1\/1993) ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 Adama Gwiazdy pisz\u0105cego pod pseudonimem \u201ePawe\u0142 Adamski\u201d pt. \u201eOwoce rewolucji liturgicznej\u201d dotycz\u0105cy protestantyzacji liturgii po II Soborze Watyka\u0144skim, a tak\u017ce list Ligi Katolickiej do Ecclesia Dei w sprawie tradycyjnej Mszy.<\/p>\r\n

Oficjalny apostolat Bractwa<\/h4>\r\n

Bractwo \u015aw. Piusa X rozpocz\u0119\u0142o sw\u00f3j apostolat w pokomunistycznych krajach Europy \u015arodkowo-Wschodniej z inicjatywy ks. Franza Schmidbergera, kt\u00f3ry by\u0142 Prze\u0142o\u017conym Generalnym Bractwa od 1982 do 1994 r. Zaczynaj\u0105c od 1991 r. kap\u0142ani Bractwa odwiedzali Budapeszt, Prag\u0119, Mi\u0144sk, Tallin, Kowno, Moskw\u0119 i Kij\u00f3w. Pocz\u0105tkiem apostolatu Bractwa w Polsce by\u0142y rekolekcje ignacja\u0144skie, kt\u00f3re w nadba\u0142tyckim miasteczku Jastrz\u0119bia G\u00f3ra na prze\u0142omie stycznia i lutego 1991 r. poprowadzi\u0142 ks. Jean-Marie Piotrowski, kap\u0142an polskiego pochodzenia z Belgii. W rekolekcjach tych wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 6 os\u00f3b. W tym samym roku ks. Piotrowski rozpocz\u0105\u0142 wydawanie pierwszego pisma Bractwa \u015bw. Piusa X po polsku \u2013 \u201ePod Twoj\u0105 Obron\u0119\u201d. W pi\u015bmie publikowano przedruki zagranicznych tekst\u00f3w na temat abp. Lefebvre\u2019a i FSSPX, za\u015b jako\u015b\u0107 druku by\u0142a do\u015b\u0107 s\u0142aba (jako ciekawostk\u0119 mo\u017cna poda\u0107 fakt, \u017ce drukowa\u0142a go gda\u0144ska drukarnia Pallotyn\u00f3w). Z niego wykrystalizowa\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniejsze \u201eZawsze Wierni\u201d. Nowy tytu\u0142 prawdopodobnie zawdzi\u0119czamy o. Benedyktowi Huculakowi, kt\u00f3ry niekiedy zast\u0119powa\u0142 ks. Stehlina, odprawiaj\u0105c Msze \u015bw. w kaplicach Bractwa.<\/p>\r\n

W 1992 r. w Poznaniu Msz\u0119 \u015bw. odprawi\u0142 stary kap\u0142an z Wielkiej Brytanii ks. Klaudiusz (by\u0107 mo\u017ce by\u0142 on zwi\u0105zany z Derekiem Hollandem), za\u015b jesieni\u0105 w prywatnym mieszkaniu w Gda\u0144sku-Wrzeszczu Msz\u0119 odprawi\u0142 ks. Jean-Marie Piotrowski. W pierwszej po\u0142owie lipca 1993 roku bp Richard Williamson odwiedzi\u0142 m.in. Gda\u0144sk (gdzie odprawi\u0142 Msz\u0119 \u015bw. w kaplicy domowej pallotyn\u00f3w przy ko\u015bciele pw. \u015bw. El\u017cbiety, dzi\u0119ki zaprzyja\u017anionemu z Tradycj\u0105 tamtejszemu ojcu pallotynowi \u2013 wizyt\u0119 organizowa\u0142 Leszek Kr\u00f3likowski). Ks. biskup zwiedzi\u0142 w\u00f3wczas Westerplatte i odby\u0142 spacer po sopockim molo. W Warszawie za\u015b udziela\u0142 bierzmowania w piwnicy jednego z blok\u00f3w. W dniach 29\u201331.05.1993 r. grupa Polak\u00f3w uczestniczy\u0142a w pielgrzymce Tradycji na trasie z Chartres do Pary\u017ca. Na jesieni 1993 r. zorganizowano Msz\u0119 \u015bw. trydenck\u0105 w ko\u015bciele pw. \u015bw. Andrzeja Boboli w Sopocie. Odprawi\u0142 j\u0105 prze\u0142o\u017cony tradycyjnych redemptoryst\u00f3w, o. Michael Mary Sim, kt\u00f3ry odwiedzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c inne miasta, w tym Chorz\u00f3w. Katoliccy tradycjonali\u015bci ze \u015al\u0105ska i Pomorza uczestniczyli r\u00f3wnie\u017c we Mszach w obrz\u0105dku ormia\u0144skokatolickim, w Gda\u0144sku odprawia\u0142 je ks. Kazimierz Filipiak, za\u015b w Gliwicach ks. J\u00f3zef Kowalczyk (w ostatnich latach niekiedy pos\u0142uguj\u0105cy na indulcie na Ziemi Lubuskiej). Pewnym problemem zar\u00f3wno w\u00f3wczas, jak i dzi\u015b, jest birytualizm. Jak napisa\u0142 w jednym z list\u00f3w jeden z pierwszych polskich tradycjonalist\u00f3w Maciej Przebindowski: \u201etak d\u0142ugo, jak osoby deklaruj\u0105ce si\u0119 jako tradycjonali\u015bci b\u0119d\u0105 ucz\u0119szcza\u0107 na now\u0105 Msz\u0119, tak d\u0142ugo nawet nie b\u0119dzie komu animowa\u0107 czegokolwiek\u201d.<\/p>\r\n

Era indult\u00f3w<\/h4>\r\n

Pierwszoplanow\u0105 postaci\u0105 ruchu katolickiego tradycjonalizmu w Poznaniu by\u0142 niew\u0105tpliwie Marek Jurek. Wok\u00f3\u0142 niego skupia\u0142a si\u0119 grupa katolik\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie student\u00f3w, kt\u00f3ra zainteresowana by\u0142a Tradycj\u0105 katolick\u0105. Marek Jurek w ramach spotka\u0144 duszpasterstwa akademickiego przy pozna\u0144skim ko\u015bciele pw. \u015bw. Stanis\u0142awa Kostki opowiada\u0142 im o historii i bie\u017c\u0105cych wydarzeniach w ruchu Tradycji katolickiej w Europie, wyja\u015bniaj\u0105c genez\u0119 jego powstania i rol\u0119, jak\u0105 odegra\u0142 w Ko\u015bciele arcybiskup Marceli Lefebvre i inni duchowni przeciwstawiaj\u0105cy si\u0119 modernizmowi. R\u00f3wnie\u017c w jego domu, a p\u00f3\u017aniej przy o\u0142tarzu \u015bw. Piusa X w pozna\u0144skim ko\u015bciele farnym, odbywa\u0142y si\u0119 spotkania modlitewne, kt\u00f3rych uczestnicy rozwa\u017cali tajemnice r\u00f3\u017ca\u0144ca \u015bwi\u0119tego. Stali si\u0119 oni z czasem zal\u0105\u017ckiem p\u00f3\u017aniejszej grupy wiernych, kt\u00f3ra wyst\u0105pi\u0142a do abp. Jerzego Stroby z pro\u015bb\u0105 o wydanie indultu na Msze \u015bw. sprawowane w rycie klasycznym. Nale\u017celi do niej m.in pr\u00f3cz Marka Jurka r\u00f3wnie\u017c Konrad Szyma\u0144ski, Marcin i Jan Filip Libiccy, oraz Piotr Tryjanowski, kt\u00f3rzy odwiedzali seminarium FSSP w Wigratzbad. Dzi\u0119ki kontaktom Marka Jurka z tradycjonalistami z Europy Zachodniej Pozna\u0144 odwiedzili ks. Jean-Marie Piotrowski czy ks. Paul Crane SI, tw\u00f3rca miesi\u0119cznika \u201eChristian Order\u201d, a tak\u017ce ksi\u0119\u017ca Bractwa \u015aw. Piotra. Msze odprawiane by\u0142y najpierw w mieszkaniach prywatnych, a p\u00f3\u017aniej w pozna\u0144skich ko\u015bcio\u0142ach pw. \u015aw. Stanis\u0142awa Kostki na Winiarach w ko\u015bciele pw. Naj\u015bwi\u0119tszej Krwi Pana Jezusa przy ul. \u017bydowskiej, gdzie w kwietniu 1993 r. odprawiono pierwsze tradycyjne rekolekcje wielkopostne. By\u0142 to jeszcze czas, gdy pozna\u0144scy tradycyjni katolicy, wszyscy bez wyj\u0105tku, m\u00f3wili o ksi\u0119\u017cach, kt\u00f3rzy otrzymali sakr\u0119 z r\u0105k abp. Lefebvre\u2019a: \u201enasi czterej m\u0142odzi biskupi\u201d. Niebawem jednak mia\u0142o si\u0119 to zmieni\u0107. 5 kwietnia 1994 roku abp Stroba wyda\u0142 zgod\u0119 na indult. By\u0142 to pierwszy indult w Polsce.<\/p>\r\n

\u015arodowisko powsta\u0142e wok\u00f3\u0142 Ligi Katolickiej rozpocz\u0119\u0142o w 1994 roku starania o zgod\u0119 na indult. Metropolita katowicki abp Damian Zimo\u0144 udzieli\u0142 zgod\u0119, a opiek\u0119 powierzy\u0142 swojemu sekretarzowi ks. infu\u0142atowi (w latach 2005\u20132014 biskupowi diecezji legnickiej) Stefanowi Cichemu. Grupa spotyka\u0142a si\u0119 na wyk\u0142adach w domu sekretarza raz w miesi\u0105cu. Tematyka zwi\u0105zana by\u0142a z histori\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Ks. Cichy wiedzia\u0142 o tym, \u017ce niekt\u00f3re osoby z tamtej grupy mia\u0142y kontakt z FSSPX (ks. Stehlin odprawi\u0142 w 1995 roku Msz\u0119 \u015bw. w tym samym ko\u015bciele, w kt\u00f3rym odprawia\u0142 Msz\u0119 wcze\u015bniej ks. Emmerson). Nie ukrywali tego, za\u015b a on nie potrafi\u0142 ukry\u0107 dostatecznie, \u017ce pilnowanie \u00abmonarchistycznych ekscentryk\u00f3w\u00bb nie jest jego wymarzonym zadaniem. Ks. Stefan Cichy udzieli\u0142 w 1995 roku \u015blubu w tradycyjnym rycie Ryszardowi i Ma\u0142gorzacie Mozgolom. Mniej wi\u0119cej w tym samym czasie ks. Jean-Marie Piotrowski FSSPX udzieli\u0142 w jednym z warszawskich ko\u015bcio\u0142\u00f3w \u015blubu Rafa\u0142owi i Magdalenie Mossakowskim.<\/p>\r\n

Nowy rozdzia\u0142<\/h4>\r\n

W dniu 15 sierpnia 1993 r., w \u015bwi\u0119to Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bw. Maryi Panny, Prze\u0142o\u017cony Generalny Bractwa za\u0142o\u017cy\u0142 Przeorat pw. Matki Boskiej Fatimskiej dla kraj\u00f3w Europy Wschodniej. Przeorat by\u0142 nazwany ekstraterytorialnym (za\u0142o\u017conym poza swym terytorium). Pa\u0144stwa Ba\u0142tyckie, Polska, Rosja, Bia\u0142oru\u015b, Ukraina i Albania, kt\u00f3re to kraje zosta\u0142y wzi\u0119te pod jego opiek\u0119, przez Europejczyk\u00f3w z Zachodu by\u0142y postrzegane jak jaki\u015b inny \u015bwiat, wi\u0119c przeorat by\u0142 \u017cartobliwie zwany \u201eekstraterrestrialnym\u201d. Siedzib\u0105 przeoratu znalaz\u0142a si\u0119 w siedzibie dystryktu Austrii, w Jaidhof. Jednak pocz\u0105tki jego dzia\u0142ania sko\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem. Nast\u0105pi\u0142a konieczno\u015b\u0107 dokonania zmian personalnych. W maju 1994 r. decyzj\u0105 Prze\u0142o\u017conego Generalnego, nowym prze\u0142o\u017conym przeoratu w Jaidhof zosta\u0142 mianowany ks. Karol Stehlin. Jego wsp\u00f3\u0142pracownikami zostali Szwajcar ks. Werner B\u00f6siger (do dzisiaj jest on odpowiedzialny za apostolat na Bia\u0142orusi i w Rosji) i brat zakonny Klaus Meckes, Niemiec ze Szwabii, z pewno\u015bci\u0105 znany wszystkim wiernym warszawskiego Przeoratu. Odt\u0105d zaczyna si\u0119 kolejny rozdzia\u0142 obecno\u015bci Tradycji katolickiej w Polsce. Ale to ju\u017c zupe\u0142nie inna historia\u2026<\/p>\r\n

Piotr P\u0119tlicki<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/p>\r\n