{"id":12245,"date":"2009-08-06T17:01:26","date_gmt":"2009-08-06T22:01:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=12245"},"modified":"2009-08-06T17:06:57","modified_gmt":"2009-08-06T22:06:57","slug":"ukrainskie-zbrodnicze-bandy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=12245","title":{"rendered":"Ukrai\u0144scy ludob\u00f3jcy"},"content":{"rendered":"
\r\n

Ukrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia – UPA<\/h2>\r\n\r\n\r\n

Ukrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia – UPA<\/strong> – ukrai\u0144ska formacja zbrojna kierowana przez OUN-B, powsta\u0142a w 1942, jako zbrojne rami\u0119 nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich realizuj\u0105ce dyrektywy OUN odno\u015bnie przeprowadzenia czystek etnicznych na opanowanych przez siebie terenach. UPA unika\u0142a walki z regularnym wojskiem, (co jasno potwierdzi\u0142 w kwietniu 1944 roku komandyr UPA Roman Szuchewycz-Taras Czuprynka w swoim rozkazie „Najg\u0142uchsze i niedost\u0119pne partie Karpat za wszelka cen\u0119 utrzyma\u0107 pod swoja kontrol\u0105. Unika\u0107 walk z Niemcami i Sowietami, stosowa\u0107 uniki i krycia.”<\/strong>) a jej g\u0142\u00f3wnym celem uderzenia by\u0142a polska ludno\u015b\u0107 cywilna zamieszkuj\u0105ca od setek lat na Wo\u0142yniu, Podolu w Ma\u0142opolsce Wschodniej oraz we Lwowie. Wcze\u015bniej w latach 1939-1941 OUN wsp\u00f3lnie z Niemcami dokona\u0142 prawie ca\u0142kowitej zag\u0142ady \u017byd\u00f3w na tych terenach a od 1942 roku wsp\u00f3lnie z UPA rozpocz\u0105\u0142 ludob\u00f3jstwo Polak\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"\r\n\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n\r\n

Flaga UPA<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n

Na wiosn\u0119 1943 wojskowe oddzia\u0142u OUN zacz\u0119\u0142y akcj\u0119 konsolidacji wszystkich grup dzia\u0142aj\u0105cych na Wo\u0142yniu i Polesiu. W marcu 1943 banderowcy wydali rozkaz, aby wszyscy ukrai\u0144scy policjanci wst\u0105pili w szeregi UPA. Wskutek tego rozkazu w szeregi UPA wst\u0105pi\u0142o oko\u0142o 5 tysi\u0119cy wyszkolonych policjant\u00f3w, co znacznie zwi\u0119kszy\u0142o jej si\u0142\u0119. Szybki rozw\u00f3j struktur organizacyjnych i wzrost liczebno\u015bci UPA nast\u0105pi\u0142 w drugiej po\u0142owie 1943, zw\u0142aszcza po dezercji do niej wi\u0119kszo\u015bci ukrai\u0144skich policjant\u00f3w, b\u0119d\u0105cych do tej pory w s\u0142u\u017cbie niemieckiej. R\u00f3wnie\u017c w lipcu\/sierpniu 1944 roku po rozbiciu przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 14 Dywizji Grenadier\u00f3w SS oko\u0142o 4 000 ukrai\u0144skich \u017co\u0142nierzy zasili\u0142o oddzia\u0142y UPA.<\/p>\r\n\r\n

W lecie 1943 UPA rozpocz\u0119\u0142a akcj\u0119 eksterminacji polskiej ludno\u015bci Wo\u0142ynia (tzw. rze\u017a wo\u0142y\u0144ska). Zorganizowane ludob\u00f3jstwo trwa\u0142o nawet jeszcze po ponownym wkroczeniu na Wo\u0142y\u0144 Armii Czerwonej. W wyniku masowych morderstw dokonywanych z niezwyk\u0142ym okrucie\u0144stwem \u015bmier\u0107 ponios\u0142o tylko na Wo\u0142yniu co najmniej 60 000 Polak\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

W 1944 fala zab\u00f3jstw przesun\u0119\u0142a si\u0119 na tereny Galicji Wschodniej, gdzie \u015bmier\u0107 ponios\u0142o ponad 100 tys. Polak\u00f3w, a ponad 400 tys. zmuszonych zosta\u0142o do ucieczki z teren\u00f3w obj\u0119tych walkami. Ponadto UPA i OUN wspierana przez SKW i miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 ukrai\u0144sk\u0105 tzw czernie dokonywa\u0142a masowych rabunk\u00f3w mienia pomordowanych g\u0142\u00f3wnie Polak\u00f3w a tak\u017ce \u017byd\u00f3w, Ukrai\u0144c\u00f3w i innych nacji. OUN-UPA na wielk\u0105 skal\u0119 grabi\u0142a i niszczy\u0142a polskie dwory, pa\u0142ace, ca\u0142e osady, kaplice, ko\u015bcio\u0142y [liczne profanacje] a nawet cmentarze nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o polskich przedsi\u0119biorstwach, zak\u0142adach, kamienicach czy zabytkach. Ze szczeg\u00f3ln\u0105 zajad\u0142o\u015bci\u0105 niszczy\u0142a polsko\u015b\u0107 w najbardziej polskim z polskich miast, we Lwowie – zawsze Wiernym RP, odznaczonym Krzy\u017cem Virtuti Militari w 1921 roku przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego.<\/p>\r\n\r\n

Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, i\u017c w eksterminacji polskiej ludno\u015bci Wo\u0142ynia i Ma\u0142opolski Wschodniej opr\u00f3cz UPA wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 tak\u017ce cywilna ludno\u015b\u0107 ukrai\u0144ska, nazywana czerni\u0105. Do wsp\u00f3lnych rzezi ludno\u015bci polskiej dochodzi\u0142o r\u00f3wnie\u017c we wsp\u00f3\u0142pracy z 14 Dywizj\u0105 Grenadier\u00f3w SS (zbrodnia ludob\u00f3jstwa we wsi Huta Pieniacka, w kt\u00f3rej bestialsko zabito 800-1200 polskich mieszka\u0144c\u00f3w).<\/p>\r\n\r\n

Oddzia\u0142y UPA dokonywa\u0142y tak\u017ce rajd\u00f3w na tereny Ukrainy sowietskiej (przede wszystkim okolice Kamie\u0144ca Podolskiego, Winnicy, Czerkas\u00f3w). Mimo wysi\u0142k\u00f3w podejmowanych od 1943 nie uda\u0142o si\u0119 zbudowa\u0107 struktur UPA i OUN.<\/p>\r\n\r\n

W okresie swojej dzia\u0142alno\u015bci UPA dopu\u015bci\u0142a si\u0119 wielu mord\u00f3w na ludno\u015bci cywilnej polskiej, ukrai\u0144skiej, rusi\u0144skiej i \u017cydowskiej, grabienia wsi, porywania mieszka\u0144c\u00f3w, m.in. mord w Baligrodzie, Mucznem, spalenie miejscowo\u015bci m.in. Bukowsko, Baligr\u00f3d, Sakowczyk, Cisna, Tworylne, Dyl\u0105gowa, Nowotaniec, Odrzechowa, Bircza, Strzebowiska, Borownica, Krzywe, Temesz\u00f3w Prusiek, Leszczowate, Brelik\u00f3w, Ropienka, Wa\u0144kowa, Wola Michowa, Wola S\u0119kowa, Siemuszowa, Kry\u0142owie i wielu innych poza obecnymi granicami Polski np. w Hucie Pieniackiej.<\/p>\r\n\r\n

Po \u015bmierci w 1950 roku Romana Szuchewycza – Tarasa Czuprynki, komandyrem UPA zosta\u0142 jego zast\u0119pca Wasyl Kuk i jednocze\u015bnie dow\u00f3dca grupy UPA-Po\u0142udnie. W roku 1960 opublikowa\u0142 „List otwarty Wasyla Kuka do Jaros\u0142awa Ste\u0107ko, Myko\u0142y \u0141ebedia, Stepana \u0141enkawskiego, Darii Rebet, Iwana Hryniocha i do wszystkich Ukrai\u0144c\u00f3w mieszkaj\u0105cych za granic\u0105”. W li\u015bcie tym uznawa\u0142 w\u0142adz\u0119 radzieck\u0105 na Ukrainie, krytykowa\u0142 metody walki OUN i UPA, a tak\u017ce wzywa\u0142 wszystkie ukrai\u0144skie organizacje, prowadz\u0105ce walk\u0119 narodowo-wyzwole\u0144cz\u0105, do ich ujawnienia i uznania ZSRR. Ostatecznie w 1960 roku UPA uzna\u0142a USRR i zwierzchnictwo nad ni\u0105 ZSRR oraz przyzna\u0142a si\u0119 do ludob\u00f3jstwa i czystek etnicznych.<\/p>\r\n\r\n

W 1995 Rada G\u0142\u00f3wna Zwi\u0105zku Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce z\u0142o\u017cy\u0142a do Sejmu projekt ustawy przyznaj\u0105cym cz\u0142onkom UPA, kt\u00f3rzy byli wi\u0119zieni w czasach stalinowskich, uprawnie\u0144 kombatanckich. W projekcie ZUwP postulowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c, aby pa\u0144stwo polskie wyp\u0142aci\u0142o odszkodowania ofiarom Akcji Wis\u0142a. Nic nie ma natomiast mowy o odszkodowaniach ze strony ukrai\u0144skiej dla polskich ofiar ludob\u00f3jstwa, pomordowanych przez OUN-UPA.<\/p>\r\n\r\n

25 stycznia 1995 w Komisji Mniejszo\u015bci Narodowych i Etnicznych Sejmu oraz ROPWiM zawarto porozumienie o wsp\u00f3\u0142pracy ze Zwi\u0105zkiem Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce, okre\u015blaj\u0105c kryteria upami\u0119tnienia Ukrai\u0144c\u00f3w. W uchwale uzgodniono, \u017ce miejsca pami\u0119ci powinny by\u0107 zwi\u0105zane z faktycznym miejscem poch\u00f3wku, a napisy na p\u0142ytach i pomnikach musz\u0105 by\u0107 dwuj\u0119zyczne i nie mog\u0105 godzi\u0107 w uczucia Polak\u00f3w. Inicjatyw\u0119 poparli wszyscy obecni, w tym przedstawiciele Zwi\u0105zku Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce Niestety nie jest przestrzegane gdy\u017c na ziemi przemyskiej powsta\u0142 nielegalny z naruszeniem prawa pomnik UPA, ale w\u0142adze polskie odpowiedzialne za przestrzeganie prawa nabra\u0142y wody w usta w obawie przed politykami kt\u00f3rzy w imi\u0119 niejasnych interes\u00f3w i powi\u0105za\u0144 toleruj\u0105 \u0142amanie prawa w Polsce w my\u015bl zasady \u017ce prawo jest ale dla r\u00f3wnych i r\u00f3wniejszych.<\/p>\r\n\r\n

14 pa\u017adziernika 2006 roku, w 64 rocznic\u0119 powstania UPA prezydent Wiktor Juszczenko, podpisa\u0142 dekret uznaj\u0105cy Ukrai\u0144sk\u0105 Powsta\u0144cz\u0105 Armi\u0119 za ruch wyzwole\u0144czy. Dekret ten ma jedynie znaczenie propagandowe, gdy\u017c odpowiednia uchwa\u0142a nie zosta\u0142a jeszcze podj\u0119ta przez ukrai\u0144ski parlament, a ponadto Prezydent Ukrainy nie ma uprawnie\u0144 do nadawania komukolwiek statusu kombatanta i do przyznawania zwi\u0105zanych z tym przywilej\u00f3w i ulg. Oznacza to jednak \u017ce niepodleg\u0142a Ukraina skr\u0119ca z drogi demokracji i wolno\u015bci w kierunku totalitaryzmu i faszyzmu. Oznacza te\u017c \u017ce setki tysi\u0119cy ofiar OUN-UPA pomordowanych, okradzionych i wygnanych, b\u0119d\u0105 mia\u0142y prawo do legalnych odszkodowa\u0144 od niepodleg\u0142ego obecnie pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego.<\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Upowska sprz\u0105czka do pasa „Gott mit Uns”<\/p><\/blockquote>\r\n\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n\r\n

\r\n

Ukrai\u0144ska Policja Pomocnicza<\/h2>\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\"\"\r\n\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

TREU TAPFER GEHORSAM, „wierny waleczny pos\u0142uszny”\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n

Ukrai\u0144ska Policja Pomocnicza – ukrai\u0144ska formacja policyjna, powo\u0142ana rozporz\u0105dzeniem w\u0142adz Generalnego Gubernatorstwa z dnia 18 sierpnia 1941.<\/p>\r\n\r\n

W ko\u0144cu 1939 i na pocz\u0105tku 1940 roku w o\u015bmiu wschodnich powiatach dystrykt\u00f3w lubelskiego i krakowskiego, a od 1941 roku tak\u017ce lwowskiego by\u0142y tworzone ma\u0142e oddzia\u0142y pomocniczej policji ukrai\u0144skiej, pod nazw\u0105 Policja Ukrai\u0144ska. W latach 1941-1944 na terenie Galicji funkcjonariusze UPP dokonali kilkuset denuncjacji, kradzie\u017cy, podpale\u0144 i zab\u00f3jstw na ludno\u015bci polskiej. UPP wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z niemieckimi formacjami policyjnymi (Sonderdienst, Kripo, Bahnschutz, Werkschutz). Posterunki UPP podlega\u0142y komendantom dystrykt\u00f3w Ordnungspolizei.\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n\r\n

\r\n

SS Galizien<\/h2>\r\n

SS Galizien – Decyzja w\u0142adz niemieckich o utworzeniu 14 SS-Freiwilligen Grenadier Division „Galizien” (14 Ochotnicza Strzelecka(grenadierska) Dywizja SS „Galicja”) zosta\u0142a podana do publicznej wiadomo\u015bci w dniu 28 kwietnia 1943 roku przez gubernatora dystryktu galicyjskiego Generalnej Guberni SS-Brigadefuhrera dr Otto Wachtera. Nab\u00f3r do dywizji spo\u015br\u00f3d ludno\u015bci ukrai\u0144skiej by\u0142 w zasadzie dobrowolny, do 2 czerwca w Biurze Werbunkowym znalaz\u0142o si\u0119 82 000 zg\u0142osze\u0144, z kt\u00f3rych przyj\u0119to 53 000 ochotnik\u00f3w. Do dywizji tej zg\u0142aszali wschodnioma\u0142opolscy Rusini i Ukrai\u0144cy, przede wszystkim cz\u0142onkowie Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w (OUN) i ich sympatycy. By\u0142o wsr\u00f3d nich tak\u017ce sporo by\u0142ych stra\u017cnik\u00f3w z hitlerowskich oboz\u00f3w koncentracyjnych. Korpus oficerski dywizji by\u0142 w zasadzie niemiecki. Dow\u00f3dc\u0105 dywizji zosta\u0142 genera\u0142 Fritz Freitag, za\u015b szefem sztabu mjr Wolf-Dietrich Heike, a adiutantem Ukrainiec p\u0142k. Dmytro Palijiw. Z okazji powo\u0142ania dywizji SS-Galizien w kwietniu 1943 roku katedrze greckokatolickiej (unickiej) pod wezwaniem \u015bw. Jura we Lwowie odby\u0142o si\u0119 uroczyste nabo\u017ce\u0144stwo, z udzia\u0142em w\u0142adz niemieckich, celebrowane przez biskupa J.Slipyja. 18 lipca 1943 nast\u0105pi\u0142 odjazd pierwszej grupy ochotnik\u00f3w ze Lwowa. Zostali oni umieszczeni w obozie szkoleniowym w Pustkowie ko\u0142o D\u0119bicy. Pozosta\u0142e pododdzia\u0142y szkoli\u0142y si\u0119 na poligonach \u0107wiczebnych w Neuhammer na \u015al\u0105sku, Norymberdze, Monachium, Treslau, a tak\u017ce w innych miejscowo\u015bciach w Niemczech, Francji i okupowanej Polsce. W sk\u0142ad dywizji wesz\u0142y ostatecznie 29, 30, 31 pu\u0142ki piechoty, pu\u0142k zapasowy, oraz inne pododdzia\u0142y dywizyjne ju\u017c w 1943 roku niekt\u00f3re pododdzia\u0142y SS-Galizien, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 pod Lwowem, Jas\u0142em, Krosnem i Gorlicami na rozkaz Himmlera przerwa\u0142y szkolenie i zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do akcji eksterminacyjnej operacji pod kryptonimem „Wehrwolf” na Zamojszczy\u017anie. Natomiast na pocz\u0105tku 1944 roku z \u017co\u0142nierzy SS-Galizien zosta\u0142a sformowana grupa pod dow\u00f3dztwem majora Beyersdorfa jako SS Kampfgruppe „Beyersdorf”, w sile oko\u0142o 2000 ludzi, do zada\u0144 specjalnych. Grupa ta wzi\u0119\u0142a mi\u0119dzy innymi udzia\u0142 w operacji eksterminacyjnej na Che\u0142mszczy\u017anie. W sumie w latach 1943-1945 pododdzia\u0142y SS-Galizien bra\u0142y udzia\u0142 w bardzo wielu akcjach eksterminacyjnych na zapleczu frontu. Wymieni\u0107 tu mo\u017cna miedzy innymi pacyfikacje wsi polskich na terenie wojew\u00f3dztw: tarnobrzeskiego, kieleckiego rzeszowskiego, tarnowskiego, zamojskiego jak te\u017c liczne podobne akcje jakie mia\u0142y miejsce na Kresach Wschodnich II RP. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c by\u0142y one niejednokrotnie przeprowadzane przy aktywnym wsp\u00f3\u0142udziale OUN-UPA. Dopiero w krytycznej sytuacji militarnej, zdecydowano o u\u017cyciu dywizji SS-Galizien na froncie niemiecko-sowieckim . W dniach 14-22 lipca 1944 dywizja zosta\u0142a okr\u0105\u017cona i zniszczona pod Brodami przez wojska radzieckie. W\u00f3wczas to straci\u0142a ona blisko 7000 spo\u015br\u00f3d 11 000 \u017co\u0142nierzy. Po tej kl\u0119sce wielu \u017co\u0142nierzy z rozbitej dywizji przesz\u0142o do oddzia\u0142\u00f3w OUN-UPA. Po odtworzeniu dywizji SS-Galizien z \u017co\u0142nierzy pu\u0142ku zapasowego, ukrai\u0144skich policjant\u00f3w i ochotnik\u00f3w, niekt\u00f3re z jej pododdzia\u0142\u00f3w bra\u0142y udzia\u0142 w t\u0142umieniu powstania s\u0142owackiego w okresie od 29 sierpnia do 3 listopada 1944 roku. Na prze\u0142omie stycznia i lutego 1945 oddzia\u0142y SS-Galizien zosta\u0142y przerzucone do Jugos\u0142awii (S\u0142owenia), gdzie u\u017cyto je do t\u0142umienia ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego. W wyniku poniesionych strat skierowano j\u0105 p\u00f3\u017aniej teren Austrii, celem dalszych uzupe\u0142nie\u0144. W dniu 27 kwietnia 1945 ukrai\u0144scy \u017co\u0142nierze zostali na nowo zaprzysi\u0119\u017ceni a dywizja SS-Galizien przeformowana jako 1 SS Dywizja „Ha\u0142yczyna” ( w skr\u00f3cie zwana SS-Ha\u0142yczyna). Dywizja ta wesz\u0142a w sk\u0142ad nowo tworzonej Ukrai\u0144skiej Narodowej Armii, na czele kt\u00f3rej stan\u0105\u0142 SS-Grupenfuhrer Paw\u0142o Szandruk. przed bezwarunkow\u0105 kapitulacj\u0105 III Rzeszy, ukrai\u0144scy SS-mani znale\u017ali si\u0119 w rejonie Klagenfurtu, gdzie poddali si\u0119 wojskom ameryka\u0144skim i angielskim. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce nikt z \u017co\u0142nierzy, czy te\u017c oficer\u00f3w ukrai\u0144skich s\u0142u\u017c\u0105cych w dywizji SS-Galizien nie zosta\u0142 nigdy postawiony przez w\u0142adze zachodnie przed s\u0105dem za pope\u0142nione w czasie wojny zbrodnie. Jak si\u0119 obecnie przypuszcza wynika\u0142o to g\u0142\u00f3wnie z zainteresowania brytyjskich i ameryka\u0144skich tajnych s\u0142u\u017cb ich wykorzystaniem w przysz\u0142ej dzia\u0142alno\u015bci antysowieckiej.<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n\r\n

Nieukarane zbrodnie SS-Galizien z lat 1943-1945<\/div>\r\n\r\n\r\n

CHODACZK\u00d3W WIELKI<\/strong>, powiat Tarnopol. 16 kwietnia 1944 roku oddzia\u0142y SS-Galizien rozpocz\u0119\u0142y systematyczne palenie i niszczenie zabudowa\u0144 oraz mordowanie mieszka\u0144c\u00f3w wsi. Do uciekaj\u0105cych ludzi, w pierwszej kolejno\u015bci do m\u0119\u017cczyzn strzelali zapalaj\u0105cymi pociskami fosforowymi, za\u015b dzieci i starc\u00f3w wrzucali w ogie\u0144 do p\u0142on\u0105cych dom\u00f3w. W sumie \u0142\u0105czna strata polskiej ludno\u015bci wynios\u0142a 862 osoby.<\/p>\r\n\r\n

HUTA PIENIACKA<\/strong>, powiat Brody. Tragedia tej wsi rozegra\u0142a si\u0119 28 lutego 1944 roku w ci\u0105gu zaledwie siedmiu godzin. Pu\u0142k SS-Galizien i kure\u0144 UPA dokona\u0142 tu masakry polskiej ludno\u015bci, morduj\u0105c \u0142\u0105cznie co najmniej 868 os\u00f3b i pal\u0105c 172 gospodarstwa. Tego dnia oko\u0142o godziny 6.00 rano ukrai\u0144scy \u017co\u0142nierze SS-Galizien otoczyli pier\u015bcieniem wiosk\u0119 i po ukazaniu si\u0119 sygna\u0142\u00f3w \u015bwietlnych rozpocz\u0119li natarcie. Za SS-manami sun\u0119\u0142y boj\u00f3wki OUN-UPA . Niemiecki dow\u00f3dca, a potem, a potem jego ukrai\u0144ski zast\u0119pca wydali rozkazy, by sp\u0119dzi\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w do ko\u015bcio\u0142a i szko\u0142y. Po st\u0142oczeniu ludno\u015bci w budynkach i stodo\u0142ach, zacz\u0119to je podpala\u0107. Uciekaj\u0105cych z p\u0142omieni ognia u\u015bmiercano ogniem z broni maszynowej. Tylko nielicznym mieszka\u0144com uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107 \u017cycie uchodz\u0105c do lasu lub kryj\u0105c si\u0119 w uprzednio przygotowanych podziemnych i piwnicznych schronach. W ci\u0105gu jednego dnia polska wie\u015b Huta Pieniacka przesta\u0142a istnie\u0107, a ocaleni mieszka\u0144cy zbierali spalone zw\u0142oki, kt\u00f3rych nie mo\u017cna by\u0142o rozpozna\u0107 . Ofiary pochowano w dw\u00f3ch wsp\u00f3lnych mogi\u0142ach. Z biegiem czasu rozebrano ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymsko-katolicki i budynki szkolne, kt\u00f3re ocala\u0142y z po\u017cogi. Zniwelowano grunt, a miejsce gdzie po\u0142o\u017cona by\u0142a wie\u015b zacz\u0119\u0142o s\u0142u\u017cy\u0107 wypasowi byd\u0142a. Ocala\u0142a przydro\u017cna figurka Matki Boskiej, bez g\u0142owy i r\u0105k, z napisem Anno Domini „1867”.<\/p>\r\n\r\n

PODKAMIE\u0143<\/strong>, powiat Brody. Ludno\u015b\u0107 polska z okolicznych wiosek, z samego Podkamienia a tak\u017ce z Wo\u0142ynia w obawie przed nasilaj\u0105cymi si\u0119 morderczymi napadami boj\u00f3wek OUN-UPA zacz\u0119\u0142a si\u0119 chroni\u0107 w zabytkowym klasztorze OO. Dominikan\u00f3w z XVII wieku w Podkamieniu, kt\u00f3ry by\u0142 otoczony murami i basztami. Skoncentrowa\u0142o si\u0119 tam oko\u0142o 2000 os\u00f3b, przewa\u017cnie kobiet oraz dzieci. W dniach 11-17 marca 1944 \u017co\u0142nierze SS-Galizien we wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu z boj\u00f3wkami OUN-UPA dokonali rzezi 300 os\u00f3b narodowo\u015bci polskiej znajduj\u0105cej si\u0119 w tym klasztorze. W czasie pogromu Polak\u00f3w w samym miasteczku Podkamie\u0144, przewa\u017cnie od kul, no\u017ca i siekiery, straci\u0142o \u017cycie oko\u0142o 500 os\u00f3b. Poza Podkamieniem zamordowano jeszcze oko\u0142o 300 os\u00f3b w Palikrowach, 20 w Maliniskach i 16 w Czernicy. Samo sanktuarium w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi\u0142 klasztor i ko\u015bci\u00f3\u0142 w Podkamieniu zosta\u0142o zniszczone przez \u017co\u0142nierzy SS-Galizien i terroryst\u00f3w z OUN-UPA. Obrabowano doszcz\u0119tnie klasztor i ko\u015bci\u00f3\u0142 z drogocennych przedmiot\u00f3w jak r\u00f3wnie\u017c prywatne mieszkania rodzin polskich. Ocala\u0142 s\u0142yn\u0105cy \u0142askami obraz Matki Boskiej Podkamie\u0144skiej, kt\u00f3ry obecnie znajduje si\u0119 w ko\u015bciele pod wezwaniem \u015bw. Wojciecha we Wroc\u0142awiu.<\/p>\r\n\r\n

SIEMIAN\u00d3WKA<\/strong>, powiat Lw\u00f3w. 22 lipca 1944 rankiem przyby\u0142y do Siemian\u00f3wki dwie kompanie \u017co\u0142nierzy SS-Galizien, prawdopodobnie ocala\u0142e z pogromu dywizji pod Brodami. W\u00f3wczas to zacz\u0119to wyp\u0119dza\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w z ich dom\u00f3w, gromadzi\u0107 w wi\u0119ksze skupiska i podpala\u0107 zabudowania. Ukrai\u0144scy SS-mani zacz\u0119li mordowa\u0107 ludzi i grabi\u0107 ich mienie. Zgin\u0119\u0142o ponad 30 os\u00f3b a kilkadziesi\u0105t gospodarstw zosta\u0142o spalonych a sprawcy mordu odjechali ze zrabowanym mieniemW godzinach popo\u0142udniowych tyraliera ukrai\u0144skich SS-man\u00f3w ruszy\u0142a na wie\u015b, a za ni\u0105 posuwa\u0142y si\u0119 boj\u00f3wki OUN-UPA. Jednak dzi\u0119ki pomocy udzielonej w sam\u0105 por\u0119 miejscowej Samoobronie przez oddzia\u0142 AK, ludno\u015b\u0107 Siemian\u00f3wki zosta\u0142a uchroniona przed ca\u0142kowit\u0105 zag\u0142ad\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Opr\u00f3cz eksterminacji ludno\u015bci polskiej w takich miejscowo\u015bciach jak; Chodaczk\u00f3w Wielki, Huta Pieniacka, Podkamie\u0144, Siemian\u00f3wka i Wicy\u0144, ukrai\u0144scy \u017co\u0142nierze SS-Galizien dopuszczali si\u0119 zbrodni wojennych, morduj\u0105c bezbronn\u0105 ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 co najmniej w kilku dziesi\u0105tkach innych miejscowo\u015bci, zar\u00f3wno na terenie Ma\u0142opolski Wschodniej jak te\u017c Wo\u0142yniu czy po\u0142udniowej Lubelszczy\u017anie, a tak\u017ce i w odleglejszych regionach : Artas\u00f3w, Be\u0142\u017cec, Bi\u0142goraj, Borowice, Chlipie, Dorosz\u00f3w Wielki, Dragon\u00f3wka, Gozd\u00f3w, Hanacz\u00f3w, Hermanowice, Ho\u0142owc Rawskie, Hucisko, Jan\u00f3wka, Jasienica Polska, Kalnik\u00f3w, Konie, Kozaki, Lask\u00f3w, Ma\u0142k\u00f3w, M\u0142yn\u00f3w, Obrowice, Palikrowy, Paw\u0142\u00f3w, Poczapi\u0144ce, Poturzyn, Prehory\u0142e, Rakowiec, R\u0105blowo, Smolig\u00f3w, Syry, Szerokie Pole, Szut\u00f3w, Tarnopol, Tulig\u0142owy, Udnowo, Uhn\u00f3w, Warszawa, Wola Wysocka, W\u00f3lka Ko\u0144ska, Zabojki, Zawoja, Zawodnie, \u017bydacz\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

M\u0141YN\u00d3W<\/strong>, woj. \u0141uck (wo\u0142y\u0144skie) oddzia\u0142 ukrai\u0144skich \u017co\u0142nierzy SS-Galizien spali\u0142 \u017cywcem ludzi sp\u0119dzonych z okolicznych wiosek.<\/p>\r\n\r\n

POTURZYN<\/strong>, woj. Lublin. Podczas ewakuacji ludno\u015bci polskiej z ich siedzib, dosz\u0142o w dniu l kwietnia 1944 r. w Poturzynie do potwornej zbrodni. We wczesnych godzinach rannych jednostka ukrai\u0144skich \u017co\u0142nierzy SS-Galizien wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105c z terrorystycznymi boj\u00f3wkami OUN-UPA, wtargn\u0119\u0142a do Poturzyna, gdzie schroni\u0142a si\u0119 wi\u0119ksza grupa uchod\u017ac\u00f3w z terenu gminy drohobyczowskiej i kry\u0142owskiej. Napastnicy zamordowali 162 osoby.<\/p>\r\n\r\n

PREHORY\u0141E<\/strong>, woj. Lublin. O \u015bwicie 8 marca 1944 r. na polsk\u0105 koloni\u0119 Prehory\u0142e morderczo – rabunkowego napadu dokonali \u017co\u0142nierze SS-Galizien, przy wsp\u00f3\u0142udziale ukrai\u0144skich policjant\u00f3w „ortschutz\u00f3w” i terrorystycznych boj\u00f3wek OUN-UPA z okolicznych miejscowo\u015bci Szychowic, Kry\u0142owa i Go\u0142\u0119bia. Najpierw okr\u0105\u017cyli wie\u015b szczelnym pier\u015bcieniem, a nast\u0119pnie mordowali w okrutny spos\u00f3b ludno\u015b\u0107 polsk\u0105. Ponios\u0142y \u015bmier\u0107 ca\u0142e rodziny polskie . \u0141\u0105cznie zamordowano 38 os\u00f3b, w tym dzieci, kobiety i starc\u00f3w. Rankiem 9 marca 1944 r. oddzia\u0142y SS-Galizien, wsp\u00f3lnie z ukrai\u0144skimi szowinistami, zar\u00f3wno miejscowymi jak i z s\u0105siedzkich wiosek, dokonali ponownego napadu na Prehory\u0142e, doka\u0144czaj\u0105c morderczo rabunkowego wyczynu. Wymordowali wielu ocala\u0142ych Polak\u00f3w, a zabudowania wiejskie spalili.<\/p>\r\n\r\n

SMOLIG\u00d3W<\/strong>, woj. Lublin. W dniu 12 marca 1944 r. ukrai\u0144scy \u017co\u0142nierze SS-Galizien, wsp\u00f3lnie z ukrai\u0144skimi policjantami i terrorystycznymi boj\u00f3wkami OUN-UPA, a tak\u017ce z wojskiem Wehrmachtu rozpocz\u0119\u0142y eksterminacj\u0119 polskich kolonii w regionie Smolig\u00f3w-\u0141ask\u00f3w-Stara Wie\u015b. Oko\u0142o godziny 5.00 rano w dniu 27 marca 1944 r. oddzia\u0142y SS-Galizien i Wehrmachtu otoczy\u0142y \u015bcis\u0142ym kordonem Smolig\u00f3w. Nast\u0119pnie wewn\u0105trz kot\u0142a rozgorza\u0142a desperacka obrona mieszka\u0144c\u00f3w. W p\u0142on\u0105cej wsi, esesowcy i wehrmachtowcy mordowali mieszka\u0144c\u00f3w w spos\u00f3b okrutny, nie oszcz\u0119dzaj\u0105c dzieci, kobiet i starc\u00f3w. Obro\u0144cy ulegli przemocy. Ludzi palono \u017cywcem. Gwa\u0142cono i zabijano kobiety. Rabowano mienie.<\/p>\r\n\r\n

HANACZ\u00d3W<\/strong>, pow. Przemy\u015blany. W kolejnym napadzie na ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 wie\u015b Hanacz\u00f3w zosta\u0142a spalona, a wielu jej mieszka\u0144c\u00f3w wymordowano. Nie oszcz\u0119dzono dzieci kobiet i starc\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

\u0141OZOWA<\/strong> – w okolicy miasteczka o nazwie \u0141ozowa, pow. Brze\u017cany, woj. Tarnopol na alei starych drzew,\u017co\u0142nierze dywizji SS-Galizien przy wsp\u00f3\u0142udziale OUN-UPA i Ukrainische Hilfpolizei dokonali masowego mordu polskich dzieci. Do ka\u017cdego drzewa przybijano wok\u00f3\u0142 ma\u0142e polskie dzieci tworz\u0105c tak zwany „wianuszek”. Jest to szczeg\u00f3lnie ohydna zbrodnia na ma\u0142ych bezbronnych dzieciach polskich i do tego udokumentowana fotograficznie.<\/p>\r\n\r\n

BOR\u00d3W<\/strong> (kieleckie) – 1\/2 lutego 1944 Oddzia\u0142y \u017candarmerii, SS i SS-Galizien w sile oko\u0142o 3 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy wkroczy\u0142y w godzinach nocnych do wsi Bor\u00f3w, gmina Annopol, i przy u\u017cyciu broni pancernej ca\u0142kowicie zniszczy\u0142y wie\u015b licz\u0105c\u0105 280 gospodarstw, a ludno\u015b\u0107 wymordowa\u0142y. Wiele os\u00f3b ponios\u0142o \u015bmier\u0107 w p\u0142on\u0105cych zabudowaniach. Liczne grupy os\u00f3b, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c kobiet, starc\u00f3w i dzieci, hitlerowcy sp\u0119dzili do jednego budynku, kt\u00f3ry nast\u0119pnie podpalili \u0141\u0105czn\u0105 ilo\u015b\u0107 zamordowanych obliczono na 300 os\u00f3b.<\/p>\r\n\r\n

28 lipca 1944r. Wie\u015b Kamionka<\/strong>, gmina Koz\u0142\u00f3w (kieleckie), zosta\u0142a otoczona przez \u017candarmeri\u0119 niemieck\u0105 i oddzia\u0142 Ukrai\u0144c\u00f3w z dywizji SS-Galizien(…) Og\u00f3\u0142em zamordowali 7 os\u00f3b i spalili 15 zabudowa\u0144 gospodarczych; 28 VII 1944. \u0179andarmeria niemiecka i Ukrai\u0144cy z dywizji SS-Galizien wkroczyli, do Przysieka, gmina Koz\u0142\u00f3w(…) zamordowali 7 os\u00f3b oraz spalili 22 zabudowania gospodarcze.<\/p>\r\n\r\n

28 lipca 1944. Wie\u015b Kamionka<\/strong>, gmina Koz\u0142\u00f3w, zosta\u0142a otoczona przez \u017candarmeri\u0119 niemieck\u0105 i oddzia\u0142 Ukrai\u0144c\u00f3w z dywizji SS-Galizien(…) Og\u00f3\u0142em zamordowali 7 os\u00f3b i spalili 15 zabudowa\u0144 gospodarczych; 28 VII 1944. \u0179andarmeria niemiecka i Ukrai\u0144cy z dywizji SS-Galizien wkroczyli, do Przysieka, gmina Koz\u0142\u00f3w(…) zamordowali 7 os\u00f3b oraz spalili 22 za l budowania gospodarcze.<\/p>\r\n\r\n

8 czerwca 1943. (rzeszowskie) Gestapo przy udziale ukrai\u0144skiego oddzia\u0142u SS-Galizien otoczy\u0142o wczesnym rankiem wie\u015b Zwierzyniec . W czasie \u0142apanki zastrzelili 10 os\u00f3b, po \u015bledztwie jeszcze 9, strza\u0142ami w ty\u0142 g\u0142owy.<\/p>\r\n\r\n

2 luty 1944.(tarnobrzeskie) Po zniszczeniu Borowa te same jednostki hitlerowskie przeprowadzi\u0142y pacyfikacj\u0119 wsi Szczecyn, gmina Go\u015bcierak\u00f3w(…) Spalono 142 gospodarstwa, wrzucaj\u0105c zar\u00f3wno zabitych, jak i jeszcze \u017cyj\u0105cych oraz rannych do p\u0142on\u0105cych budynk\u00f3w. \u015amier\u0107 ponios\u0142o kilkuset mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

2 luty 1944.(tarnobrzeskie) Oddzia\u0142y \u017candarmerii, SS i jednostki SS-Galizien (…) dokona\u0142y i pacyfikacji wsi W\u00f3lka Szczecka, gmina Go\u015bcierad\u00f3w. Zamordowano ponad 200 os\u00f3b, w tym oko\u0142o 50 kobiet i 20 dzieci(…) Wiele os\u00f3b sp\u0142on\u0119\u0142o \u017cywcem. Prawie ca\u0142a wie\u015b, licz\u0105ca ponad 200 budynk\u00f3w, zosta\u0142a spalona.<\/p>\r\n\r\n

24 wrze\u015bnia 1944.(tarnowskie) Oddzia\u0142y Wehrmachtu, SS, \u017candarmerii i ukrai\u0144skiej dywizji SS-Galizien we wczesnych godzinach rannych otoczy\u0142y wie\u015b Jamna, gmina Zakliczyn (…) wkroczy\u0142y do wsi rozstrzeliwuj\u0105c napotykanych mieszka\u0144c\u00f3w i pal\u0105c ich zabudowania. Zabili og\u00f3\u0142em 23 osoby i spalili 30 zabudowa\u0144…); 23-24 listopada 1944. Oddzia\u0142 ukrai\u0144skiej dywizji SS-Galizien (…) zaatakowa\u0142 Rajbrot (…) faszy\u015bci ukrai\u0144scy spalili dwa gospodarstwa, zastrzelili 2 osoby i 3 aresztowali.<\/p>\r\n\r\n

24 czerwca 1943.(zamojskie) Oddzia\u0142y SS z udzia\u0142em ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w dokona\u0142y pacyfikacji wsi Majdan Nowy, gmina Ksi\u0119\u017cpol (…) Sp\u0142on\u0119\u0142o 58 gospodarstw, a \u015bmier\u0107 ponios\u0142o 28 os\u00f3b 2 lipca 1943 roku rozegra\u0142 si\u0119 dramat Majdanu Starego. Egzekucj\u0119 przeprowadzili \u017co\u0142nierze z ukrai\u0144skiej dywizji SS-Galizien, kt\u00f3rzy tak\u017ce spalili wie\u015b. W czasie pacyfikacji zamordowali \u0142\u0105cznie 65 os\u00f3b, w tym 28 kobiet, 15 dzieci (…) Ponadto spalili 76 gospodarstw, zdemolowali ko\u015bci\u00f3\u0142, niszcz\u0105c obrazy, naczynia liturgiczne itp.; W marcu 1944. \u0179o\u0142nierze ukrai\u0144skiej dywizji SS-Galizien i policja ukrai\u0144ska w s\u0142u\u017cbie niemieckiej dokonali pacyfikacji wsi Gozd\u00f3w, gmina Werbkowice. Faszy\u015bci rozstrzelali ok. 30 mieszka\u0144c\u00f3w wsi, w tym kilkoro dzieci i kobiet.<\/p>\r\n\r\n

Oczywi\u015bcie podane tylko przyk\u0142ady nie wyczerpuj\u0105 ca\u0142ego rejestru zbrodni dokonanych przez ukrai\u0144skich \u017co\u0142nierzy SS-Galizien.<\/p>\r\n\r\n

Na zako\u0144czenie warto doda\u0107, \u017ce ukrai\u0144scy \u017co\u0142nierze SS-Galizien dokonywali eksterminacji ludno\u015bci cywilnej nie tylko na terenach dawnej II Rzeczypospolitej, ale tak\u017ce i w dalszych regionach. Przyk\u0142adowo w Czechos\u0142owacji brali oni udzia\u0142 w t\u0142umieniu Powstania S\u0142owackiego, za\u015b w Jugos\u0142awii zwalczali ruch niepodleg\u0142o\u015bciowy. Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Wojskowy w Norymberdze uzna\u0142 SS-Galizien za organizacje zbrodnicz\u0105 i przest\u0119pcz\u0105, co nie przeszkodzi\u0142o brytyjskim s\u0142u\u017cbom specjalnym da\u0107 w 1947 roku schronienie 8000 cz\u0142onkom SS-Galizien aby wykorzysta\u0107 ich do w\u0142asnych cel\u00f3w przeciwko sowietom. R\u00f3wnie\u017c w\u0142adze polskie niewiele zrobi\u0142y zw\u0142aszcza po 1989 roku aby te zbrodnie nag\u0142o\u015bni\u0107 a zbrodniarzy ukara\u0107.<\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Ukrai\u0144scy ochotnicy dywizji SS-Galizien w drodze na uroczysto\u015bci we Lwowie 18 lipca 1943r.<\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Duchowni greckokatoliccy celebruj\u0105cy nabo\u017ce\u0144stwo dla ukrai\u0144skich ochotnik\u00f3w dywizji SS-Galizien we Lwowie 18 lipca 1943 r. Szokuj\u0105ce zestawienie symboli chrze\u015bcija\u0144skich (krzy\u017c) i poga\u0144skich (runy i swastyka).<\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Przem\u00f3wienie duchownego greckokatolickiego do ochotnik\u00f3w dywizji SS-Galizien we Lwowie 18 lipca 1943r.<\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Jak podaje A.Korman , w okolicy miasteczka o nazwie \u0141ozowa, pow. Brze\u017cany, woj. Tarnopol na alei starych drzew ,\u017co\u0142nierze dywizji SS-Galizien przy wsp\u00f3\u0142udziale OUN-UPA i Ukrainische Hilfpolizei dokonali masowego mordu polskich dzieci. Do ka\u017cdego drzewa przybijano wok\u00f3\u0142 ma\u0142e polskie dzieci tworz\u0105c tak zwany „wianuszek”. O zbrodni tej \u015bwiadczy powy\u017csze zdj\u0119cie czworga dzieci w wieku od dw\u00f3ch do o\u015bmiu lat, przybitych do jednego z tych drzew (zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w A.Kormana).\r\n\r\n\r\n

W ko\u0144cu 1939 i na pocz\u0105tku 1940 roku w o\u015bmiu wschodnich powiatach dystrykt\u00f3w lubelskiego i krakowskiego, a od 1941 roku tak\u017ce lwowskiego by\u0142y tworzone ma\u0142e oddzia\u0142y pomocniczej policji ukrai\u0144skiej, pod nazw\u0105 Policja Ukrai\u0144ska. W latach 1941-1944 na terenie Galicji funkcjonariusze UPP dokonali kilkuset denuncjacji, kradzie\u017cy, podpale\u0144 i zab\u00f3jstw na ludno\u015bci polskiej. UPP wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z niemieckimi formacjami policyjnymi (Sonderdienst, Kripo, Bahnschutz, Werkschutz). Posterunki UPP podlega\u0142y komendantom dystrykt\u00f3w Ordnungspolizei.<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Ca\u0142o\u015b\u0107 na stronie IV Rozbi\u00f3r Polski<\/a><\/strong><\/p><\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ukrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia – UPA Ukrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia – UPA – ukrai\u0144ska formacja zbrojna kierowana przez OUN-B, powsta\u0142a w 1942, jako zbrojne rami\u0119 nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich realizuj\u0105ce dyrektywy OUN odno\u015bnie przeprowadzenia czystek etnicznych na opanowanych przez siebie terenach. UPA unika\u0142a walki z regularnym wojskiem, (co jasno potwierdzi\u0142 w kwietniu 1944 roku komandyr UPA Roman Szuchewycz-Taras Czuprynka […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[17,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12245"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12245"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12245\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}