{"id":122018,"date":"2021-01-13T14:05:36","date_gmt":"2021-01-13T19:05:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=122018"},"modified":"2021-01-13T14:05:36","modified_gmt":"2021-01-13T19:05:36","slug":"tygodnik-powszechny-zacheca-by-przemyslec-dekalog-czym-jest-kosciol-otwarty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=122018","title":{"rendered":"Tygodnik Powszechny zach\u0119ca by\u2026 przemy\u015ble\u0107 Dekalog. Czym jest \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 otwarty\u201d?"},"content":{"rendered":"

Marcin Majewski w artykule pt. \u201eJedenaste: przemy\u015bl ca\u0142\u0105 dziesi\u0105tk\u0119\u201d radzi czytelnikom \u201eTygodnika Powszechnego\u201d przemy\u015ble\u0107 Pismo \u015awi\u0119te, Dekalog i chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 moralno\u015b\u0107. Jak podsumowuje, to, co dawniej uwa\u017cano za moralnie dopuszczalne, dzi\u015b ju\u017c si\u0119 takim nie wydaje, zmiana jest mo\u017cliwa, bowiem domen\u0105 t\u0105 rz\u0105dzi duch i ewolucja norm, a nie \u201elitera\u201d czy sta\u0142a interpretacja, a \u201eka\u017cde pokolenie kszta\u0142tuje nowy obraz i wydobywa now\u0105 tre\u015b\u0107 z takiego czy innego kodeksu moralnego post\u0119powania\u201d. Przyjrzyjmy si\u0119 temu bli\u017cej.<\/strong><\/p>\r\n

\u201eWydaje si\u0119 oczywiste, \u017ce dla chrze\u015bcijanina Biblia \u2013 jako S\u0142owo Bo\u017ce \u2013 jest \u017ar\u00f3d\u0142em moralno\u015bci i to z niej ma czerpa\u0107 normy etyczne, kt\u00f3rymi kieruje si\u0119 w \u017cyciu. Pogl\u0105d ten wymaga jednak korekty oraz pog\u0142\u0119bienia. Mamy bowiem w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym r\u00f3wnie\u017c boskie nakazy i przyk\u0142ady postaw, kt\u00f3re oceniliby\u015bmy dzi\u015b jako niedopuszczalne etycznie i prawnie\u201d \u2013 czytamy na \u0142amach \u201eTygodnika Powszechnego\u201d. Tak, Pismo \u015awi\u0119te \u2013 a zw\u0142aszcza Stary Testament \u2013 prezentuje obrazy, kt\u00f3rych ocena moralna z pewno\u015bci\u0105 by\u0142aby negatywna; wi\u0119cej jeszcze: antropomorfizuje Boga, przypisuje Mu cechy, kt\u00f3rych z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie posiada. B\u00f3g nie jest m\u015bciwy, zmienny, okrutny; jest to dla katolika (jak i dla znamienitej wi\u0119kszo\u015bci chrze\u015bcijan) rzecz\u0105 oczywista, nie wymaga wyja\u015bnienia, wskazywania pozornych sprzeczno\u015bci. Nie uzasadnia to te\u017c tezy o post\u0119puj\u0105cej ewolucji \u201echrze\u015bcija\u0144skich\u201d ocen moralnych \u2013 zgodnie z wra\u017cliwo\u015bci\u0105 ludzi danych czas\u00f3w, duchem tej czy innej epoki \u2013 a\u017c po akceptacj\u0119 \u201epraw os\u00f3b homoseksualnych\u201d.<\/p>\r\n

Dla katolika rzecz\u0105 oczywist\u0105 jest jednak i to, \u017ce Pisma \u015awi\u0119tego nie czytamy i nie interpretujemy tak, jak czyni\u0105 to protestanci; a i w ich przypadku ta interpretacja bardzo cz\u0119sto wyklucza \u201eewolucj\u0119\u201d norm moralnych przecz\u0105c\u0105 zapisom Nowego Testamentu. Pismo \u015awi\u0119te nie jest przez katolik\u00f3w interpretowane literalnie i indywidualistycznie, to za\u0142o\u017cenia interpretacji fundamentalistycznej, typowej dla wielu protestant\u00f3w. Na tym w\u0142a\u015bnie osadza si\u0119 \u201etrudno\u015b\u0107\u201d z rozumieniem Pisma \u015awi\u0119tego wskazana przez Marcina Majewskiego, a ta stanowi podstaw\u0119 narracji o \u201eewolucji\u201d moralno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej, z kt\u00f3r\u0105 na koniec pozostawia Czytelnika. Inaczej rzecz ujmuj\u0105c: lektura fundamentalistyczna ignoruje problem historyczno\u015bci tekstu natchnionego, jego j\u0119zyka, rozwoju i powi\u0119kszania si\u0119 objawienia w historii zbawienia, \u201eszczytu\u201d objawiania si\u0119 Boga cz\u0142owiekowi w osobie, nauce i \u017cyciu Chrystusa. Taka interpretacja ignoruje tak\u017ce sam spos\u00f3b, w jaki chrze\u015bcijanie w pierwszych wiekach rozumieli tre\u015b\u0107 wyznawanej i praktykowanej nauki moralnej \u2013 i jej zwi\u0105zek z tekstami natchnionymi. Oczywi\u015bcie, ignoruje te\u017c to, w jaki spos\u00f3b Ko\u015bci\u00f3\u0142 prawdy te rozumie, strze\u017ce i g\u0142osi na przestrzeni wiek\u00f3w; a tak\u017ce i to, w jaki spos\u00f3b \u2013 na ich podstawie \u2013 formu\u0142uje oceny problem\u00f3w nieznanych ludziom minionych epok.<\/p>\r\n

W skr\u00f3cie: samodzielna, subiektywna lektura tekst\u00f3w objawionych, jak i interpretacja nauki moralnej, prowadzi w przypadku publicysty \u201eTygodnika Powszechnego\u201d do problem\u00f3w maj\u0105cych uzasadnia\u0107 \u201enasze dziedzictwo ewolucyjne\u201d i post\u0119p moralny oparty na \u201edoskonaleniu\u201d norm: odchodzeniu od jednych, tworzeniu innych, usuwaj\u0105c w cie\u0144 te \u201estare\u201d i \u201ezdezaktualizowane\u201d. Usuwaj\u0105c przy okazji z pola widzenia same fundamenty chrze\u015bcija\u0144skiej moralno\u015bci i jej istot\u0119, ramy stanowisk, w kt\u00f3rych to autentycznie chrze\u015bcija\u0144skie oceny moralne musz\u0105 si\u0119 zawsze mie\u015bci\u0107 \u2013 faktycznie im odpowiadaj\u0105c.<\/p>\r\n

Na \u0142amach \u201eTygodnika Powszechnego\u201d czytamy, \u017ce \u201ena teksty z Pisma \u015awi\u0119tego powo\u0142ywa\u0142o si\u0119 Po\u0142udnie Stan\u00f3w Zjednoczonych z dominuj\u0105c\u0105 gospodark\u0105 roln\u0105 nastawion\u0105 na produkcj\u0119 bawe\u0142ny, by zachowa\u0107 status quo<\/em> niewolnictwa, co uda\u0142o si\u0119 niemal do pocz\u0105tk\u00f3w XX w.! Do tego, \u017ce niewolnictwo jest z\u0142e, a wr\u0119cz nieludzko okrutne, doszli\u015bmy w toku historii drog\u0105 d\u0142ugich debat, spor\u00f3w, rozpraw, a nawet wojen. Sublimuj\u0105c oceny moralne w tej sprawie, ludzie kierowali si\u0119 nie tyle prawodawstwem Pisma \u015awi\u0119tego, ile rozeznaniem rozumowym i wra\u017cliwo\u015bci\u0105 etyczn\u0105 swego czasu\u201d. A jednak, Pismo \u015awi\u0119te uczy, \u017ce \u201eNie ma ju\u017c \u017byda ani poganina, nie ma ju\u017c niewolnika ani cz\u0142owieka wolnego, nie ma ju\u017c m\u0119\u017cczyzny ani kobiety, wszyscy bowiem jeste\u015bcie kim\u015b jednym w Chrystusie Jezusie\u201d, nauczanie \u015bw. Paw\u0142a posiada zupe\u0142nie inne znaczenie i charakter ni\u017c zapisy Starego Testamentu; nauczaniu temu odpowiada\u0142a konkretna praktyka zachowania chrze\u015bcijan pierwszych wiek\u00f3w wzgl\u0119dem niewolnik\u00f3w i samego zjawiska niewolnictwa, a\u017c po uwalnianie niewolnik\u00f3w i traktowanie cz\u0142owieka, kt\u00f3ry po chrzcie kupi\u0142by i wykorzystywa\u0142 niewolnika jako chrze\u015bcijanina upad\u0142ego, apostaty, kt\u00f3ry od\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 od wsp\u00f3lnoty. Nauczaniu Paw\u0142owemu i praktyce pierwszych wiek\u00f3w odpowiada\u0142y z kolei konkretne zdarzenia z historii p\u00f3\u017aniejszych dziej\u00f3w. Uwagi Majewskiego streszczaj\u0105 pewien problem \u2013 nie tylko z rozumieniem \u201eprawodawstwa Pisma \u015awi\u0119tego\u201d, ale i z postrzeganiem samej moralno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej. Problem sprzeczno\u015bci i ewolucji, fa\u0142szywie postawiony, umo\u017cliwia jego fa\u0142szywe rozwi\u0105zanie.<\/p>\r\n

Publicysta \u201eTygodnika\u201d przekonuje, \u017ce \u201eW budowaniu etyki opartej na Biblii nie chodzi o przytoczenie takiego czy innego cytatu celem wsparcia promowanej przez siebie oceny moralnej. Chodzi bardziej o przenikni\u0119cie ducha teologii moralnej teologi\u0105 biblijn\u0105 i kryteriami moralnymi, kt\u00f3rymi si\u0119 ona kieruje. Trzeba rozwija\u0107 teologi\u0119 moraln\u0105 (zakorzenion\u0105 w Biblii), a z drugiej strony filozofi\u0119 moraln\u0105 (zakorzenion\u0105 w racjonalnej, naukowej i filozoficznej refleksji), uwzgl\u0119dniaj\u0105c oba te \u017ar\u00f3d\u0142a z zachowaniem harmonii mi\u0119dzy nimi (co g\u0142osi m.in. Konstytucja soborowa \u201eGaudium et spes<\/em>\u201d)\u201d. Mo\u017cna by\u0142oby si\u0119 i zgodzi\u0107, ale przy pewnych zastrze\u017ceniach: te zasadnicze kryteria moralne s\u0105 sta\u0142e i obowi\u0105zuj\u0105ce, okre\u015blaj\u0105 granice, poza kt\u00f3re \u017cadna katolicka refleksja nie mo\u017ce wykracza\u0107 \u2013 nie b\u0119dzie ju\u017c wtedy \u201ekatolicka\u201d. \u201eDynamika wzajemnej relacji mi\u0119dzy lumen rationis a lumen revelationis<\/em> \u2013 \u015bwiat\u0142em rozumu a \u015bwiat\u0142em objawienia \u2013 najlepiej s\u0142u\u017cy poszukiwaniu rozwi\u0105za\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnych dylemat\u00f3w post\u0119powania cz\u0142owieka\u201d – z tym tak\u017ce mo\u017cna si\u0119 zgodzi\u0107, przy zastrze\u017ceniu w\u0142a\u015bciwego rozumienia \u015bwiat\u0142a objawienia i \u015bwiat\u0142a rozumu\u2026 Tymczasem, katolicka moralno\u015b\u0107 nie opiera si\u0119 na fundamentalistycznej lekturze Biblii i problemach, jakie ta nastr\u0119cza, nie wymaga nowego \u201ebudowania\u201d, nie jest wynajdywana na nowo w my\u015bl zapatrywa\u0144 tej czy innej generacji. Ta konstrukcja istnieje od wiek\u00f3w, nie dopuszcza sprzeczno\u015bci, opiera si\u0119 na niezmiennych fundamentach, a wi\u0105\u017c\u0105ce oceny nowych problem\u00f3w musz\u0105 odpowiada\u0107 tak logice tej konstrukcji, jak i jej podstawom. Tak, \u201eBiblia powsta\u0142a (\u2026) w \u015bwiecie staro\u017cytnym i wiele z jej rozstrzygni\u0119\u0107 moralnych nie przystaje do wsp\u00f3\u0142czesnej nam wra\u017cliwo\u015bci etycznej\u201d. Nie oznacza to jednak, \u017ce wszystkie teksty stanowi\u0105 takie \u201erozstrzygni\u0119cia\u201d, \u017ce ich waga jest taka sama, ani te\u017c tego, \u017ce na kartach ksi\u0105g natchnionych normy te posiadaj\u0105 statyczny charakter; \u017ce nie zachodzi rozw\u00f3j. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o tym, aby wszystkie te \u201ewzorce\u201d hurtem stanowi\u0142y podstawy chrze\u015bcija\u0144skiej moralno\u015bci. Nie wszystko, o czym mo\u017cemy przeczyta\u0107 w tekstach natchnionych, stanowi \u201erozstrzygni\u0119cie moralne\u201d, z kolei lumen rationis<\/em>, kt\u00f3rym przez wieki kierowa\u0142 si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 i na kt\u00f3rym tak\u017ce opiera si\u0119 chrze\u015bcija\u0144ska moralno\u015b\u0107, niekoniecznie koresponduje ze \u201e\u015bwiat\u0142em rozumu\u201d, kt\u00f3rym post\u0119powanie moralne chcieliby roz\u015bwietla\u0107 wsp\u00f3\u0142cze\u015bni, uznani na \u015bwiecie, \u201emy\u015bliciele\u201d.<\/p>\r\n

Skoncentrujmy si\u0119 na moment na wymiarze pozytywnym: szczytem objawienia jest sam Chrystus, to w Chrystusie poznajemy Boga i stajemy si\u0119 Jego przybranymi dzie\u0107mi. Nauka i \u017cycie Chrystusa stanowi\u0105 najwa\u017cniejsz\u0105 norm\u0119 chrze\u015bcija\u0144skiego post\u0119powania; Zbawiciel objawia ludzko\u015bci pe\u0142nie tego, co nale\u017cy czyni\u0107; sensem chrze\u015bcija\u0144skiego \u017cycia jest zjednoczenie z Jezusem Chrystusem, na\u015bladowanie Go, uczestnictwo w Jego \u017cyciu, tak\u017ce w sensie sakramentalnym, nadprzyrodzonym \u2013 to serce chrze\u015bcija\u0144skiej moralno\u015bci, a zarazem realizacja samego wezwania Zbawiciela. W centrum tej moralno\u015bci znajduje si\u0119 s\u0142owo i przyk\u0142ad Chrystusa, a nie fa\u0142szywy problem niesp\u00f3jno\u015bci obraz\u00f3w post\u0119powania zawartych w Starym i Nowym Testamencie. \u201eJezus Chrystus wczoraj i dzi\u015b, ten sam tak\u017ce na wieki. Nie dajcie si\u0119 uwie\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnym i obcym naukom, dobrze bowiem jest wzmacnia\u0107 serce \u0142ask\u0105, a nie pokarmami, kt\u00f3re nie przynosz\u0105 korzy\u015bci tym, co si\u0119 o nie ubiegaj\u0105\u201d (Hbr 13, 8-9)<\/p>\r\n

Je\u015bliby m\u00f3wi\u0107 o \u201epost\u0119pie moralnym\u201d ludzko\u015bci, to jego szczytowym momentem jest w\u0142a\u015bnie \u017cycie, nauka i \u015bmier\u0107 Jezusa z Nazaretu, tak wskazuje perspektywa wiary. Ewangelia oferuje nam wa\u017cn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0119: Chrystus, odnosz\u0105c si\u0119 do wcze\u015bniejszego Prawa, zmienia jego rozstrzygni\u0119cia (Mt 19, 1-9, zob. tak\u017ce Jan Pawe\u0142 II, \u201eVeritatis splendor\u201d, 22). Logika norm starotestamentalnych (i ich rozumienie) r\u00f3\u017cni si\u0119 od Dobrej Nowiny: \u201eOn te\u017c sprawi\u0142, \u017ce\u015bmy mogli sta\u0107 si\u0119 s\u0142ugami Nowego Przymierza, przymierza nie litery, lecz Ducha; litera bowiem zabija, Duch za\u015b o\u017cywia\u201d (2 Kor 3, 6). Prawo Starego Testamentu wychowywa\u0142o, u\u015bwiadamia\u0142o grzeszno\u015b\u0107, bezradno\u015b\u0107 i tragedi\u0119 cz\u0142owieka opieraj\u0105cego si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na samym sobie; stanowi\u0142o przygotowanie do objawienia Prawa Doskona\u0142ego, by\u0142o przygotowaniem, poprzedzeniem Ewangelii (zob. KKK 1961-1964). To Nowe Prawo jest doskona\u0142e i niezmienne, wype\u0142nia ono, przekracza, oczyszcza i uzupe\u0142nia Stare; jest prawem \u0141aski, zakorzenieniem w Chrystusie, przyj\u0119ciem Jego nauki, Jego \u017cycia i sprawiedliwo\u015bci. Autentyczna chrze\u015bcija\u0144ska moralno\u015b\u0107 nie zna takiego rozwoju, takiej \u201eaktualizacji\u201d, w kt\u00f3rej godzi\u0142aby si\u0119 z tym, co w ca\u0142ej swej przesz\u0142o\u015bci stanowczo odrzuca\u0142a.<\/p>\r\n

Pismo \u015awi\u0119te nie jest jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em chrze\u015bcija\u0144skiej moralno\u015bci (wystarczy pomy\u015ble\u0107 o pozabiblijnym porz\u0105dku natury i prawa naturalnego, roli sumienia, wp\u0142ywie my\u015bli staro\u017cytnej). Normy Pisma nie zosta\u0142y te\u017c dane do indywidualnej interpretacji, ani te\u017c nie podlegaj\u0105 \u201eewolucji\u201d, kt\u00f3ra mog\u0142aby prowadzi\u0107 do zmiany ich sensu czy zaprzeczeniu poprzedniego ich rozumienia. Dlaczego? \u0179r\u00f3d\u0142em tych norm i regu\u0142\u0105 je porz\u0105dkuj\u0105c\u0105 jest \u017cycie i nauka Chrystusa, dalej za\u015b tak\u017ce obowi\u0105zuj\u0105ca zawsze nauka Aposto\u0142\u00f3w. Objawienie opiera si\u0119 na Pi\u015bmie i Tradycji nauczania ustnego, nie zosta\u0142o jednak dane jako przedmiot indywidualnej interpretacji i \u201eaktualizacji\u201d w my\u015bl danych czas\u00f3w; powierzone zosta\u0142o Ko\u015bcio\u0142owi opieraj\u0105cemu si\u0119 na Aposto\u0142ach i ich nast\u0119pcach, na kt\u00f3rych ci\u0105\u017cy obowi\u0105zek strze\u017cenia, nauczania i wyja\u015bniania wiary (i chrze\u015bcija\u0144skiej moralno\u015bci\u2026), nie tylko w wymiarze dnia dzisiejszego, ale i na przestrzeni wiek\u00f3w. Urz\u0105d Nauczycielski Ko\u015bcio\u0142a strze\u017ce, wyja\u015bnia i naucza, nie jest jednak zdolny do zmiany nauki objawionej, ani te\u017c do zmiany tego, co Ko\u015bci\u00f3\u0142 uwa\u017ca za niezmienne. Na \u0142amach Tygodnika Powszechnego czytamy, co nast\u0119puje: \u201ejako katolicy nie przestrzegamy dekalogu takiego, jaki zawarty jest w Biblii. Modyfikujemy dwa jego przykazania: drugie, czyli zakaz czci obraz\u00f3w i rze\u017ab, \u0142\u0105czymy z pierwszym, a z nakazu \u015bwi\u0119towania dnia szabatu uczynili\u015bmy \u015bwi\u0105teczn\u0105 niedziel\u0119. Co do innych przykaza\u0144, nasze rozumienie r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cni si\u0119 od literalnego\u201d. \u015awiadczy to o zasadniczym niezrozumieniu tego, czym jest Dekalog, jaka jest moralno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska, jak i tego, w jaki spos\u00f3b Ko\u015bci\u00f3\u0142 rozumie Pismo \u015awi\u0119te i\u2026 w co wierzy; a ostatecznie, \u015bwiadczy to pomini\u0119ciu Tego, kto jest \u017ar\u00f3d\u0142em wewn\u0119trznego \u017cycia, trwa\u0142o\u015bci i niezawodno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

\r\n

Moralno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska nie posiada charakteru indywidualistycznego, nie stanowi jedynie wypadkowej stanu opinii publicznej os\u00f3b identyfikuj\u0105cych si\u0119 jako chrze\u015bcijanie czy katolicy. Majewski wskazuje nam na instynkty i uczucia moralne, pisz\u0105c, \u017ce to, \u201e\u017ce uwa\u017camy co\u015b za moralnie obowi\u0105zuj\u0105ce, nie zawdzi\u0119czamy Biblii, religii, wychowaniu czy prawu, ale nam samym\u201d. A jednak: jako katolicy uwa\u017camy za moralnie obowi\u0105zuj\u0105ce to, czego uczy\u0142 Chrystus i Aposto\u0142owie, tak, jak to by\u0142o zawsze rozumiane; przyjmujemy tak\u017ce to, co Ko\u015bci\u00f3\u0142 autentycznie i w spos\u00f3b wi\u0105\u017c\u0105cy naucza. Je\u015bli tego nie przyjmujemy i nie wyznajemy, nie mo\u017cemy o sobie m\u00f3wi\u0107, \u017ce jeste\u015bmy katolikami, taka przynajmniej by\u0142a zawsze samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a. W przypadku sta\u0142ego \u015bwiadectwa Ko\u015bcio\u0142a, pr\u00f3ba zmiany oceny moralnej w danej kwestii (np. w zakresie aborcji) by\u0142aby nadu\u017cyciem w\u0142adzy istniej\u0105cej w Ko\u015bciele, ustanowionej w\u0142a\u015bnie w celu strze\u017cenia depozytu i nieomylnego nauczania, tak\u017ce i moralno\u015bci. Taka jest przecie\u017c wiara Ko\u015bcio\u0142a: istniej\u0105 prawdy niezmienne.<\/p>\r\n

Odnosz\u0105c si\u0119 do niewolnictwa, Majewski przekonuje, \u017ce \u201esublimuj\u0105c oceny moralne w tej sprawie, ludzie kierowali si\u0119 nie tyle prawodawstwem Pisma \u015awi\u0119tego, ile rozeznaniem rozumowym i wra\u017cliwo\u015bci\u0105 etyczn\u0105 swego czasu. Podobnie jest z zagadnieniem kary \u015bmierci. Ostatni trzej papie\u017ce zaapelowali o jej powszechne zaprzestanie, wbrew tradycji Starego i Nowego Testamentu oraz dw\u00f3m tysi\u0105com lat nauczania Ko\u015bcio\u0142a katolickiego o adekwatno\u015bci i potrzebie jej stosowania. Ta radykalna zmiana nauczania Ko\u015bcio\u0142a potwierdza, \u017ce konkretne rozwi\u0105zania etyki biblijnej nie s\u0105 czym\u015b absolutnym, lecz ewoluuj\u0105 wraz z rozwojem moralnym spo\u0142ecze\u0144stwa. Podobnie jest tak\u017ce ze spo\u0142eczn\u0105 pozycj\u0105 kobiety, prawami os\u00f3b homoseksualnych, podej\u015bciem do zwierz\u0105t i innymi zagadnieniami moralnymi. W tych kwestiach nie tyle nauczanie Biblii, co rozw\u00f3j spo\u0142ecze\u0144stw i coraz wi\u0119ksza wra\u017cliwo\u015b\u0107 etyczna sta\u0142y si\u0119 wyznacznikiem progresu moralnego\u201d. To kolejny, ci\u0119\u017cki w konsekwencjach b\u0142\u0105d, cho\u0107 ci\u0119\u017cko w tym przypadku o\u2026 zaskoczenie. W ko\u0144cu, \u201eotwarto\u015b\u0107\u201d katolicyzmu sprowadza si\u0119 do upowszechniania stanowisk przeciwnych temu, w co dot\u0105d wierzono i czym si\u0119 kierowano, tak\u017ce w przypadku powa\u017cnych, najbardziej podstawowych materii.<\/p>\r\n

Stwierdzenie, jakoby katolicka ocena \u201epraw os\u00f3b homoseksualnych\u201d mog\u0142a ewoluowa\u0107 wraz z \u201erozwojem spo\u0142ecze\u0144stw\u201d i zmienn\u0105 \u201ewra\u017cliwo\u015bci\u0105 etyczn\u0105\u201d jest b\u0142\u0119dem \u2013 typowym i charakterystycznym. Katolicka ocena \u201epraw os\u00f3b homoseksualnych\u201d opiera si\u0119 na niezmiennych normach moralnych okre\u015blaj\u0105cych ocen\u0119 samego aktu homoseksualnego, w tym sensie \u201eprawa os\u00f3b homoseksualnych\u201d nie istniej\u0105, wobec os\u00f3b dopuszczaj\u0105cych si\u0119 takich akt\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105 te same normy moralne, co i w innych przypadkach, czyny wewn\u0119trznie z\u0142e nie posiadaj\u0105 \u201eprawa\u201d do zr\u00f3wnania z dobrymi b\u0105d\u017a takimi, kt\u00f3rych kwalifikacj\u0119 okre\u015blaj\u0105 okoliczno\u015bci. Nakaz mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego nie oznacza tego, \u017ce mo\u017cliwe jest \u2013 na gruncie chrze\u015bcija\u0144skiego obyczaju i nauki moralnej \u2013 uznanie akt\u00f3w homoseksualnych jako moralnie uporz\u0105dkowanych i dopuszczalnych, cho\u0107by tylko w okre\u015blonych okoliczno\u015bciach. Stwierdzenie, \u017ce jako katolicy nie kierujemy si\u0119 \u201eetyk\u0105 biblijn\u0105\u201d, t\u0105 skonstruowan\u0105 przez publicyst\u0119 \u201eTygodnika Powszechnego\u201d, jest rzecz\u0105 oczywist\u0105.<\/p>\r\n

Natrafiamy tu tak\u017ce na bardzo ciekawy argument: \u201ePodobnie jest z zagadnieniem kary \u015bmierci. Ostatni trzej papie\u017ce zaapelowali o jej powszechne zaprzestanie, wbrew tradycji Starego i Nowego Testamentu oraz dw\u00f3m tysi\u0105com lat nauczania Ko\u015bcio\u0142a katolickiego o adekwatno\u015bci i potrzebie jej stosowania. Ta radykalna zmiana nauczania Ko\u015bcio\u0142a\u201d. Rzeczywisto\u015b\u0107 jest o wiele bardziej skomplikowana, a argument ten wcale nie potwierdza daleko id\u0105cej plastyczno\u015bci moralno\u015bci i nauczania Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ra umo\u017cliwia\u0142aby radykaln\u0105 zmian\u0119 w imi\u0119 \u201epost\u0119pu\u201d czy \u201esublimacji\u201d. Tak, Ko\u015bci\u00f3\u0142 uczy\u0142, \u017ce kara \u015bmierci jest w pewnych okoliczno\u015bciach i pod pewnymi warunkami dopuszczalna, tak samo jak i tego, \u017ce w pewnych okoliczno\u015bciach pozbawienie \u017cycia drugiej osoby nie stanowi przekroczenia pi\u0105tego przykazania. Zasadniczy problem doktrynalny, zwi\u0105zany z t\u0105 zmian\u0105 Katechizmu, polega na \u201ezasadno\u015bci\u201d tej zmiany \u2013 sp\u00f3jno\u015bci wzgl\u0119dem dotychczasowego nauczania i \u015bwiadectwa Ko\u015bcio\u0142a (niezmiennej \u201esamo\u015bwiadomo\u015bci\u201d) i jego Magisterium, tak\u017ce papieskiego, kt\u00f3re dopuszcza\u0142o godziwo\u015b\u0107 wykonywania kary g\u0142\u00f3wnej.<\/p>\r\n

Problem sprowadzi\u0107 mo\u017cna w skr\u00f3cie wi\u0119c do 1) sposobu, w jaki zmiana jest przedstawiana (roztropno\u015b\u0107 i sprawiedliwo\u015b\u0107 wymaga, by zmiana doktryny odbywa\u0142a si\u0119 w spos\u00f3b otwarty, t\u0142umacz\u0105c kontekst, cel zmiany i w\u0105tpliwo\u015bci), 2) jej \u201etre\u015bci\u201d (istnieje zasadnicza r\u00f3\u017cnica doktrynalna pomi\u0119dzy scenariuszem: w warunkach konkretnej sytuacji spo\u0142ecznej i instytucjonalnej kara g\u0142\u00f3wna wydaje si\u0119 rzecz\u0105 niedopuszczaln\u0105, a scenariuszem: jest niedopuszczalna jako z\u0142a sama w sobie, ze swej natury, jako przecz\u0105ca godno\u015bci cz\u0142owieka) oraz do 3) tego, jak w tej kwestii konkretna artykulacja \u201ezmiany\u201d odpowiada dotychczasowej nauce, stanowisku Ko\u015bcio\u0142a \u2013 jaka jest ranga, \u201epoziom\u201d tego dotychczasowego stanowiska w kwestiach, w kt\u00f3rych nauczanie jest wi\u0105\u017c\u0105ce, ale nie jest nieomylne (i\u2026 czy faktycznie w tym konkretnym przypadku jest to stanowisko nieomylne, bior\u0105c pod uwag\u0119 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 i powszechno\u015b\u0107). Wszystkie te aspekty pojawi\u0142y si\u0119 w przypadku publikacji wskazuj\u0105cych na problematyczno\u015b\u0107 zapisu katechizmowego dotycz\u0105cego kary \u015bmierci.<\/p>\r\n

Dalej, istnieje tu tak\u017ce zr\u00f3\u017cnicowanie wagi przedmiotu: inny charakter posiada odr\u0119bno\u015b\u0107 osobistego stanowiska w zakresie dopuszczalno\u015bci kary \u015bmierci w konkretnych okoliczno\u015bciach, wi\u0105\u017ce si\u0119 ona bowiem z s\u0105dem szczeg\u00f3\u0142owym; zupe\u0142nie inny, o wiele powa\u017cniejszy charakter posiada odej\u015bcie od katolickiej moralno\u015bci w zakresie oceny aborcji, chodzi bowiem o s\u0105d og\u00f3lny dotycz\u0105cy bardzo powa\u017cnej materii. Jedn\u0105 rzecz\u0105 jest stwierdzenie, \u017ce w danych realiach prawnych, politycznych i instytucjonalnych kara \u015bmierci jest ju\u017c niedopuszczalna; zupe\u0142nie inn\u0105 jest stwierdzenie, \u017ce kara ta sama w sobie, bez wzgl\u0119du na okoliczno\u015bci, stanowi rzecz wewn\u0119trznie z\u0142\u0105 i zawsze tak\u0105 by\u0142a.<\/p>\r\n

Aby lepiej jeszcze zobrazowa\u0107 ten problem, wystarczy w tym kontek\u015bcie postawi\u0107 problem aborcji \u2013 kt\u00f3r\u0105 to, jak niestety mogli\u015bmy si\u0119 ostatnio przekona\u0107, wielu \u201ekatolik\u00f3w otwartych\u201d traktuje jako dopuszczaln\u0105, godziw\u0105, odpowiadaj\u0105c\u0105 ich \u201echrze\u015bcija\u0144skiej moralno\u015bci\u201d, a nawet jako wyraz wolno\u015bci i prawa do samostanowienia. W tej materii stanowisko Ko\u015bcio\u0142a jest jasne, jednoznaczne, ci\u0105g\u0142e i powszechne, tak na przestrzeni wiek\u00f3w, jak i obszar\u00f3w, na kt\u00f3rych wyznawano chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 wiar\u0119 i praktykowano odpowiadaj\u0105c\u0105 jej obyczajowo\u015b\u0107: u\u015bmiercenie nienarodzonego dziecka stanowi pogwa\u0142cenie prawa do \u017cycia, ci\u0119\u017ckie wykroczenie przeciwko pi\u0105temu przykazaniu, dla ucznia Chrystusa stanowi grzech \u015bmiertelny pozbawiaj\u0105cy dusz\u0119 nadprzyrodzonego \u017cycia. Taki stan rzeczy po\u015bwiadczaj\u0105 pisma staro\u017cytno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej, nauczanie papie\u017cy, biskup\u00f3w, Doktor\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, autentyczny zmys\u0142 wiary na przestrzeni wiek\u00f3w itd.<\/p>\r\n

Stwierdzenie, \u017ce zmiana nauki Ko\u015bcio\u0142a w tym zakresie jest mo\u017cliwa, oznacza\u0142aby zanegowanie w\u0142a\u015bciwie rozumianej nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a in credendi<\/em> i in docendi<\/em>, nieomylno\u015b\u0107 ta obejmuje bowiem tak wiar\u0119, jak i moralno\u015b\u0107, a ostatecznym \u017ar\u00f3d\u0142em jednej i drugiej jest Osoba, nauka i \u017cycie Chrystusa. Skutkiem odrzucenia tej nieomylno\u015bci jest tak\u017ce odrzucenie obietnic danych Ko\u015bcio\u0142owi przez Zbawiciela. Nie b\u0119dzie wi\u0119c zaskoczeniem odkrycie, \u017ce w czasach Paw\u0142a VI i progresywnego odrzucenia nauki zawartej w \u201eHumanae vitae\u201d byli i tacy teologowie, kt\u00f3rzy podkre\u015blali, \u017ce inna ocena aborcji jest najzwyczajniej doktrynalnie niemo\u017cliwa, bo jest to ocena nieomylna, cho\u0107 prawda ta nie zosta\u0142a nigdy uroczy\u015bcie zdefiniowana przez papie\u017cy, to cieszy si\u0119 tak\u0105 nieomylno\u015bci\u0105 i niezmienno\u015bci\u0105 wskutek powszechnego \u015bwiadectwa Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

W wymiarze nieomylno\u015bci \u201ebiernej\u201d Ko\u015bcio\u0142a, \u201ein credendi\u201d, wyznawania wiary przez wiernych i ich chrze\u015bcija\u0144skich obyczaj\u00f3w, pr\u00f3ba \u201ezmiany\u201d katolickiego stanowiska w kwestii aborcji oznacza\u0142aby zanegowanie asystencji Ducha \u015awi\u0119tego, poprzez po\u015brednie (albo i otwarte) przyj\u0119cie, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 przez dwa tysi\u0105ce lat b\u0142\u0105dzi\u0142 w powa\u017cnej materii moralnej. Oznacza\u0142oby to w konsekwencji zanegowanie prawdy m\u00f3wi\u0105cej, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 przez wieki bezb\u0142\u0119dnie strze\u017ce depozytu wiary objawionej; uznanie, \u017ce tre\u015b\u0107 tej wiary tak\u017ce podlega zmianom, a sam Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest w swej misji\u2026 zawodny, a wi\u0119c jest rzeczywisto\u015bci\u0105 wy\u0142\u0105cznie ludzk\u0105. Je\u015bliby faktycznie uzna\u0107, \u017ce \u201eka\u017cde pokolenie kszta\u0142tuje nowy obraz i wydobywa now\u0105 tre\u015b\u0107 z takiego czy innego kodeksu moralnego post\u0119powania\u201d, to z katolickiego punktu widzenia nale\u017ca\u0142oby tak\u017ce i doda\u0107, \u017ce ten \u201enowy obraz\u201d i \u201enowa tre\u015b\u0107\u201d niekoniecznie musi odpowiada\u0107 temu, w co Ko\u015bci\u00f3\u0142 wierzy, czego naucza, jaka jest jego samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 i jak rozumie obietnice dane przez Chrystusa. Tu z kolei dochodzimy do sedna tego, co tak naprawd\u0119 konstytuuje otwarty, liberalny \u201ekatolicyzm\u201d i jaki jest jego program\u2026<\/p>\r\n

mat<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Marcin Majewski w artykule pt. \u201eJedenaste: przemy\u015bl ca\u0142\u0105 dziesi\u0105tk\u0119\u201d radzi czytelnikom \u201eTygodnika Powszechnego\u201d przemy\u015ble\u0107 Pismo \u015awi\u0119te, Dekalog i chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 moralno\u015b\u0107. Jak podsumowuje, to, co dawniej uwa\u017cano za moralnie dopuszczalne, dzi\u015b ju\u017c si\u0119 takim nie wydaje, zmiana jest mo\u017cliwa, bowiem domen\u0105 t\u0105 rz\u0105dzi duch i ewolucja norm, a nie \u201elitera\u201d czy sta\u0142a interpretacja, a \u201eka\u017cde pokolenie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[132,98,159,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/122018"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=122018"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/122018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":122019,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/122018\/revisions\/122019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=122018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=122018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=122018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}