{"id":121496,"date":"2020-12-26T14:49:31","date_gmt":"2020-12-26T19:49:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=121496"},"modified":"2020-12-26T14:49:31","modified_gmt":"2020-12-26T19:49:31","slug":"polska-w-wizji-bozonarodzeniowej-kard-hlonda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=121496","title":{"rendered":"Polska w wizji bo\u017conarodzeniowej (kard. Hlonda)"},"content":{"rendered":"

Koniec ka\u017cdego roku kalendarzowego to czas nieodwo\u0142alnie zwi\u0105zany z adwentowym oczekiwaniem na przyj\u015bcie oraz przywitanie Tego, od kt\u00f3rego narodzin liczy si\u0119 na nowo lata dziej\u00f3w. Tak, ,,S\u0142owo Cia\u0142em si\u0119 sta\u0142o i mieszka\u0142o mi\u0119dzy nami\u201d!<\/strong><\/p>\r\n

C\u00f3\u017c to dla nas, Polak\u00f3w, dzi\u015b znaczy? Jak w\u0142a\u015bciwie pojmowa\u0107 t\u0119 tajemnic\u0119, cho\u0107by pr\u00f3buj\u0105c musn\u0105\u0107 jej istot\u0119?<\/p>\r\n

Gdzie szuka\u0107 drogowskaz\u00f3w prawego rozumienia po\u015br\u00f3d otaczaj\u0105cej nas, coraz p\u0142ytszej, powierzchowno\u015bci?<\/p>\r\n

Jedn\u0105 z inspiracji na pewno mog\u0105 by\u0107 przem\u00f3wienia i listy Prymasa Polski, kard. Augusta Hlonda SDB. Te najbardziej poruszaj\u0105ce, dotykaj\u0105ce najczulszych strun polskiej duszy, przypadaj\u0105 na trudny czas tu\u017c przed wybuchem oraz ju\u017c w trakcie drugiej wojny \u015bwiatowej. Nie umniejsza to ich aktualno\u015bci. Wr\u0119cz przeciwnie \u2013 wnikaj\u0105c w ich tre\u015b\u0107, odnotowujemy niebywa\u0142\u0105 wprost \u017cywotno\u015b\u0107 przekazu. To niezbity dow\u00f3d nie tylko na zr\u0119czno\u015b\u0107 retoryczn\u0105 Prymasa, ale r\u00f3wnie\u017c na uniwersalizm tradycyjnej katolickiej idei, jakiej kard. Hlond pozostawa\u0142 wierny.<\/p>\r\n

Prymas sugestywnie i malowniczo nakre\u015bla fakt narodzin Chrystusa jako fundament tego, co zwykli\u015bmy dzi\u015b nazywa\u0107 nasz\u0105 cywilizacj\u0105, \u0142aci\u0144sk\u0105 cywilizacj\u0105:<\/p>\r\n

,,Chrystus sta\u0142 si\u0119 pierwiastkiem dziejowym, kt\u00f3rego w budowie \u015bwiata bezkarnie pomija\u0107 nie wolno. Wszczepiony w \u017cycie lud\u00f3w, kszta\u0142tuje ich kultur\u0119 i losy, jako tw\u00f3rczy czynnik rozwoju i szcz\u0119\u015bcia. Kto Go \u015bwiadomie odpycha, powoduje z nieuniknion\u0105 fatalno\u015bci\u0105 katastrofalne za\u0142omy. Chrystus wszed\u0142 w histori\u0119 nie jako cz\u0142owiek, lecz jako Boski prawodawca wiek\u00f3w. Zlekcewa\u017cy\u0107 Go nie mo\u017cna. Albo Go si\u0119 przyjmuje, jak Go wita kol\u0119da polska, i wtedy staje si\u0119 \u017cyciem i zbawieniem. Albo si\u0119 go odrzuca, a wtedy z konieczno\u015bci dziejowej zawisa nad \u015bwiatem to fatum, kt\u00f3rego tak charakterystycznym przyk\u0142adem jest wsp\u00f3\u0142czesna chwila.\u201d (pierwsze przem\u00f3wienie wigilijne wyg\u0142oszone przez radio, Pozna\u0144, 23 XII 1933 r.)<\/p>\r\n

Albo si\u0119 Chrystusa przyjmuje, albo si\u0119 Chrystusa odrzuca. Trzeciej drogi nie ma. Ta ewangeliczna stanowczo\u015b\u0107, ,,tak, tak \u2013 nie, nie\u201d, wysuwa si\u0119 na pierwszy plan przem\u00f3wie\u0144 kardyna\u0142a salezjanina. Prymas obrazowo zestawia j\u0105 z wymownymi kontrastami, jaki tworz\u0105 Bo\u017ca rzeczywisto\u015b\u0107 i zepsucie tego \u015bwiata. Tutaj warto przytoczy\u0107 pierwsze wigilijne przem\u00f3wienie kard. Hlonda po wybuchu drugiej wojny \u015bwiatowej, 24 XII 1939 r.:<\/p>\r\n

,,W\u015br\u00f3d orgii nienawi\u015bci, w\u015br\u00f3d tylu nieprzep\u0142akanych ludzkich b\u00f3l\u00f3w le\u017cy przed nami w \u017c\u0142\u00f3bku, jak dawniej, boski Zbawiciel. Tu si\u0119 nic nie zmieni\u0142o. [\u2026] Dla ludzi dobrej woli, kt\u00f3rym zapowied\u017a niebieska pok\u00f3j zwiastuje, dla tych, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 \u015bwiata burzy\u0107, lecz szcz\u0119\u015bcie ludzko\u015bci budowa\u0107, jasna jest nauka dzisiejszej chwili, jasna jest zasadnicza prognoza jutra, jasna jest nieuchronna alternatywa dziejowa: albo chrze\u015bcija\u0144stwo, albo barbarzy\u0144stwo.\u201d<\/p>\r\n

W grudniu 1942 r., ju\u017c z dalekiej Francji, z ust kaznodziei do Polak\u00f3w padaj\u0105 kolejne zdecydowane s\u0142owa, a dok\u0142adnie pytania, wobec kt\u00f3rych nie mo\u017cna pozosta\u0107 oboj\u0119tnym, bo i one wyrastaj\u0105 z ewangelicznego, bezkompromisowego fundamentu jasnego rozr\u00f3\u017cnienia dobra od z\u0142a. W prymasowskim przekazie nie ma miejsca na \u015bwiat\u0142ocienie. Kardyna\u0142 Hlond, niezr\u00f3wnany mistrz polszczyzny, bardzo ekspresyjnie zarysowuje w swoich wypowiedziach ostr\u0105, przenikliw\u0105 granic\u0119 pomi\u0119dzy tym, co czarne, a tym, co bia\u0142e:<\/p>\r\n

,,Na tle tych wszechludzkich rekolekcji z czym\u017ce zamierzamy wr\u00f3ci\u0107 do Polski? Z bankrutuj\u0105cym \u015bwiatem apostazji, czy z odrodzonym duchem naszych czas\u00f3w? Z przepadaj\u0105cym dekadentyzmem moralnym, czy z porywem wskrzeszonego \u017cycia? Jaka gwiazdka doprowadzi nas do celu pielgrzymich t\u0119sknot, gwiazda M\u0119drc\u00f3w nios\u0105cych Bogu dary i ho\u0142dy, czy apokaliptyczna gwiazda pio\u0142unowa, zwiastuj\u0105ca star\u0105 gorzko\u015b\u0107, niemoc ducha i rozk\u0142ad \u015bmiertelny?\u201d.<\/p>\r\n

Po niezwykle trafnym zdiagnozowaniu \u015bmiertelnych chor\u00f3b, jakie trawi\u0105 Polsk\u0119 i \u015bwiat w pierwszej po\u0142owie XX wieku, kardyna\u0142 wskazuje, \u017ce nie s\u0105 one \u017cadnym novum<\/em>. Wspominaj\u0105c czasy narodzenia Chrystusa, wieki po Chrystusie nast\u0119puj\u0105ce, po czasy Prymasowi wsp\u00f3\u0142czesne \u2013 duchowny stara si\u0119 zdefiniowa\u0107 regu\u0142y, na podstawie kt\u00f3rych konstruuje proste recepty, klarowne wskaz\u00f3wki, skuteczne przestrogi dla Polak\u00f3w. Pozwala to na obudzenie iskierek nadziei w polskim narodzie, nawet po niespe\u0142na stu latach od powstania tych\u017ce tre\u015bci:<\/p>\r\n

,,Gdy si\u0119 w cich\u0105 noc dokonywa\u0142a tajemnica Wcielenia S\u0142owa, kt\u00f3r\u0105 wspominamy obchodem uroczysto\u015bci Bo\u017cego Narodzenia, \u015bwiat umiera\u0142 z duchowego wyczerpania, w\u015br\u00f3d moralnej anarchii, tak dosadnie oddanej w swetoniuszowskich portretach rzymskich cezar\u00f3w. Ludzko\u015b\u0107 sta\u0142a wobec absurdu dziej\u00f3w, staczaj\u0105c si\u0119 w straszliwy kataklizm i nie znajduj\u0105c w sobie pierwiastk\u00f3w odrodzenia. Wtedy to przysz\u0142a pe\u0142nia czas\u00f3w, B\u00f3g zes\u0142a\u0142 swego Syna. Chrystianizacja \u015bwiata przynios\u0142a odrodzenie starym, zm\u0119czonym, gin\u0105cym narodom [\u2026].\u201d (,,Gdy przyjdzie pe\u0142nia czas\u00f3w\u201d, Francja, XII 1942)<\/p>\r\n

Ka\u017cda epoka ma swoich ,,cezar\u00f3w\u201d, charakterystyczne tylko dla niej absurdy dziejowe, dedykowane ,,m\u0105dro\u015bci etapu\u201d\u2026 Post\u0119puj\u0105ca gangrena obyczajowa wci\u0105\u017c mno\u017cy swe postaci, co mo\u017ce napawa\u0107 wzmagaj\u0105cym si\u0119 niepokojem prowadz\u0105cym do rozpaczy. Prymasowskim parenezom daleko jednak do desperacji, lament\u00f3w i melancholicznych spazm\u00f3w. Apokaliptyczne nawi\u0105zania do historii wsp\u00f3\u0142czesnej zwie\u0144czone s\u0105 pewn\u0105 obietnic\u0105 zwyci\u0119stwa zawart\u0105 w ostatniej ksi\u0119dze Nowego Testamentu. Zag\u0142ada, owszem, jest nieunikniona, ale tylko wobec tych, kt\u00f3rzy nowonarodzonym Dzieci\u0105tkiem wzgardzili. Tymczasem walka trwa, a naszym prymarnym zadaniem jest rozpozna\u0107 w Dzieci\u0105tku Chrystusa, opowiedzie\u0107 si\u0119 po w\u0142a\u015bciwej ze stron i wytrwa\u0107 mimo przeciwno\u015bci:<\/p>\r\n

,,I nic to, \u017ce naoko\u0142o nas bezbo\u017cnictwo zas\u0142ania ludom gwiazd\u0119 betlejemsk\u0105, a z obchod\u00f3w Bo\u017cego Narodzenia usuwa religijny pierwiastek. Nic to, \u017ce przewroty my\u015blowe robi\u0105 tam z Chrystusa fabu\u0142\u0119, a cze\u015b\u0107 Jego zast\u0119puj\u0105 kultem rewolucji, \u015bwiat\u0142a, sob\u00f3tki. My tym szczerzej oprzemy si\u0119 na Prawdzie objawionej przez Syna Bo\u017cego, \u017ce walcz\u0105c o trwa\u0142y byt i \u015bwietlisty, nie chcemy si\u0119 do tych zalicza\u0107, kt\u00f3rym Duch \u015awi\u0119ty usty Symeona kl\u0119sk\u0119 zapowiada [\u2026]. Nie b\u0119dziemy si\u0119 skazywali na upadek. Nam Chrystus po\u0142o\u017con jest na powstanie i na znak zbawienia.\u201d (przem\u00f3wienie wigilijne wyg\u0142oszone przez radio, 24 XII 1938)<\/p>\r\n

Nie brak w przem\u00f3wieniach Prymasa licznych nawi\u0105za\u0144 do polskiej kol\u0119dy i polskich \u017cycze\u0144. Ich znaczenie kard. Hlond nakre\u015bla nam jednak w spos\u00f3b o wiele bardziej bogaty i z\u0142o\u017cony w por\u00f3wnaniu do zaledwie folklorystycznych akcent\u00f3w, do jakich kol\u0119d\u0119 polsk\u0105 sprowadzi\u0142 wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat. Polska kol\u0119da w prymasowskich ustach to zar\u00f3wno wyznanie wiary, jak i ho\u0142d sk\u0142adany Kr\u00f3lowi Wszech\u015bwiata w osobie Bo\u017cej Dzieciny, wreszcie \u2013 to rzeczywiste deklaracje, kt\u00f3rych konsekwencj\u0105 jest obrona praw ustanowionych przez Boga:<\/p>\r\n

,,Taki jest sens kol\u0119dy polskiej. Nie walczy\u0107 herodowym sposobem z Bo\u017c\u0105 Dziecin\u0105, bo to walka tragiczna, daremna i zgubna, ale z ho\u0142dem p\u00f3j\u015b\u0107 do stajenki po pok\u00f3j Bo\u017cy, po b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo i po natchnienie, i przykazy. Bo\u017cej Dziecinie otw\u00f3rzmy serca i bramy!\u201d (pierwsze przem\u00f3wienie wigilijne wyg\u0142oszone przez radio, Pozna\u0144, 23 XII 1933 r.)<\/p>\r\n

,,Id\u017amy z kol\u0119d\u0105, jako polskim wyznaniem wiary. Id\u017amy z ho\u0142dem Narodu i Pa\u0144stwa. Id\u017amy po skupienie tw\u00f3rcze, po rado\u015b\u0107 pe\u0142nego \u017cycia, po moc do spe\u0142nienia polskich przeznacze\u0144. I nie odejd\u017amy od \u017c\u0142\u00f3bka, a\u017c zrozumiemy, \u017ce tajemnica szcz\u0119\u015bcia, pokoju i wielko\u015bci z\u0142o\u017cona jest w Bogu i w naszej dobrej woli.\u201d (przem\u00f3wienie wigilijne wyg\u0142oszone przez radio, 24 XII 1934 r.)<\/p>\r\n

Wizja silnej i wielkiej Polski nieroz\u0142\u0105cznie splata si\u0119 z corocznymi \u017cyczeniami bo\u017conarodzeniowymi polskiego kardyna\u0142a. Jako gwarant dobrobytu naszej Ojczyzny \u2013 spo\u015br\u00f3d wielu czynnik\u00f3w m.in. ustrojowych, prawnych, zbrojnych, kulturowych etc. \u2013 Prymas krystalizuje sedno narodowej pomy\u015blno\u015bci: to zdrowy duch i wewn\u0119trzna zgoda obywateli, czego wszyscy by\u015bmy Polsce i Polakom z serca \u017cyczyli, podpisuj\u0105c si\u0119 pod poni\u017cszymi s\u0142owami:<\/p>\r\n

,,Sk\u0142adajmy sobie \u017cyczenia. Rzeczpospolita niech si\u0119 zwiera wewn\u0119trzn\u0105 zgod\u0105 obywateli, niech zdrowym duchem przerasta inne pa\u0144stwa, niech na wiecznym zakonie opiera swe ustroje i prawa, niech pomy\u015blnie rozwija sw\u00f3j dobrobyt, sw\u0105 pot\u0119g\u0119 zbrojn\u0105, swoje znaczenie mi\u0119dzypa\u0144stwowe i sw\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 kultur\u0119, i\u017cby narodowi by\u0142a szcz\u0119\u015bliwym przybytkiem i pa\u0144stwem pancernym, a w rz\u0119dzie pot\u0119g niezb\u0119dnym czynnikiem r\u00f3wnowagi i pokoju, przyk\u0142adem post\u0119pu i godno\u015bci.\u201d<\/p>\r\n

(przem\u00f3wienie wigilijne wyg\u0142oszone przez radio, Pozna\u0144, 24 XII 1938 r.)<\/p>\r\n

Marta Czech<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Redakcja Bibu\u0142y dzi\u0119kuje za nades\u0142any materia\u0142<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Koniec ka\u017cdego roku kalendarzowego to czas nieodwo\u0142alnie zwi\u0105zany z adwentowym oczekiwaniem na przyj\u015bcie oraz przywitanie Tego, od kt\u00f3rego narodzin liczy si\u0119 na nowo lata dziej\u00f3w. Tak, ,,S\u0142owo Cia\u0142em si\u0119 sta\u0142o i mieszka\u0142o mi\u0119dzy nami\u201d! C\u00f3\u017c to dla nas, Polak\u00f3w, dzi\u015b znaczy? Jak w\u0142a\u015bciwie pojmowa\u0107 t\u0119 tajemnic\u0119, cho\u0107by pr\u00f3buj\u0105c musn\u0105\u0107 jej istot\u0119? Gdzie szuka\u0107 drogowskaz\u00f3w prawego […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119,218],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121496"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=121496"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121496\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":121499,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121496\/revisions\/121499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=121496"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=121496"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=121496"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}