{"id":121401,"date":"2020-12-23T13:36:16","date_gmt":"2020-12-23T18:36:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=121401"},"modified":"2020-12-25T10:11:30","modified_gmt":"2020-12-25T15:11:30","slug":"krokodyle-lzy-nad-karpiem-czyli-5-rzeczy-o-ktorych-musisz-wiedziec-w-sprawie-zwierzat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=121401","title":{"rendered":"Krokodyle \u0142zy nad karpiem, czyli 5 rzeczy o kt\u00f3rych musisz wiedzie\u0107 w sprawie zwierz\u0105t"},"content":{"rendered":"

Zbli\u017ca si\u0119 czas Wigilii, jak to si\u0119 ju\u017c sta\u0142o now\u0105, \u201e\u015bwieck\u0105 tradycj\u0105\u201d, w tym wa\u017cnym dla nas czasie wielu z nas napotka \u2013 g\u0142\u00f3wnie w spos\u00f3b zapo\u015bredniczony medialnie \u2013 osoby stawiaj\u0105ce na pierwszym miejscu kwesti\u0119\u2026 zwierz\u0105t . Warto nad tym chwil\u0119 przystan\u0105\u0107 i spojrze\u0107 na ten problem z perspektywy chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/strong> <\/strong><\/p>\r\n

Obraz stworzenia \u015bwiata i cz\u0142owieka, a nast\u0119pnie upadku Adama i Ewy, jest bardzo sugestywny. Dowiadujemy si\u0119, \u017ce wszystko, co B\u00f3g stworzy\u0142, \u201eby\u0142o dobre\u201d, cz\u0142owiek za\u015b stworzony zosta\u0142 na Bo\u017cy obraz i podobie\u0144stwo. Wiemy, \u017ce Pismo m\u00f3wi o \u201epanowaniu\u201d cz\u0142owieka nad \u015bwiatem, drugi obraz stworzenia wskazuje nam kolejny trop: \u201ePan B\u00f3g ulepi\u0142 cz\u0142owieka z prochu ziemi i tchn\u0105\u0142 w jego nozdrza tchnienie \u017cycia, wskutek czego sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiek istot\u0105 \u017cyw\u0105\u201d (Rdz 2, 7) Nast\u0119pnie za\u015b czytamy: \u201e\u00abNie jest dobrze, \u017ceby m\u0119\u017cczyzna by\u0142 sam, uczyni\u0119 mu zatem odpowiedni\u0105 dla niego pomoc\u00bb. Ulepiwszy z gleby wszelkie zwierz\u0119ta l\u0105dowe i wszelkie ptaki powietrzne, Pan B\u00f3g przyprowadzi\u0142 je do m\u0119\u017cczyzny, aby przekona\u0107 si\u0119, jak\u0105 on da im nazw\u0119. Ka\u017cde jednak zwierz\u0119, kt\u00f3re okre\u015bli\u0142 m\u0119\u017cczyzna, otrzyma\u0142o nazw\u0119 \u00bbistota \u017cywa\u00ab. I tak m\u0119\u017cczyzna da\u0142 nazwy wszelkiemu byd\u0142u, ptakom powietrznym i wszelkiemu zwierz\u0119ciu polnemu, ale nie znalaz\u0142a si\u0119 pomoc odpowiednia dla m\u0119\u017cczyzny\u201d (Rdz 2, 18).<\/p>\r\n

Autor natchniony wskazuje nam, \u017ce cho\u0107 zwierz\u0119ta s\u0105 \u201eistotami \u017cywymi\u201d, cho\u0107 s\u0105 \u201edobre\u201d, nale\u017c\u0105 do innego, ni\u017cszego porz\u0105dku. Ksi\u0119ga Rodzaju pokazuje nam, \u017ce grzech Adama i Ewy zmieni\u0142 tak\u017ce stosunek cz\u0142owieka wzgl\u0119dem \u015bwiata stworzonego, zmianie uleg\u0142a tak\u017ce i natura: \u201eprzekl\u0119ta niech b\u0119dzie ziemia z twego powodu: w trudzie b\u0119dziesz zdobywa\u0142 od niej po\u017cywienie dla siebie po wszystkie dni twego \u017cycia. Cier\u0144 i oset b\u0119dzie ci ona rodzi\u0142a, a przecie\u017c pokarmem twym s\u0105 p\u0142ody roli\u201d (Rdz 3, 17-18). To pierwsze obrazy, w kt\u00f3rych odnajdujemy najbardziej podstawowe prawdy dotycz\u0105ce Boga, ludzkiej natury i naszej relacji wobec \u015bwiata. Z tego te\u017c powodu zauwa\u017cy\u0107 warto, \u017ce ju\u017c pocz\u0105tkowa narracja Ksi\u0119gi Rodzaju by\u0142a przedmiotem\u2026 kontrowersji. A dok\u0142adnie: polemiki z manichejczykami, odrzucaj\u0105cymi dobro\u0107 Boga-Stworzyciela i dobro\u0107 stworzenia, jak i samego Boga Starego Testamentu. Z tamtej epoki pochodzi wskaz\u00f3wka pozostawiona nam przez \u015bw. Augustyna (354-430) w jego niedoko\u0144czonym komentarzu do Ksi\u0119gi Rodzaju. Augustyn zwraca\u0142 uwag\u0119 na szczeg\u00f3\u0142, kt\u00f3ry warto odnotowa\u0107 w tym kontek\u015bcie: cz\u0142owiek i zwierz\u0119ta stworzone zosta\u0142y tego samego \u201ednia\u201d, narracja wskazuje nam na zwi\u0105zek (cz\u0142owiek, tak jak i zwierz\u0119ta, stworzony zosta\u0142 \u201ez prochu ziemi\u201d) i r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy jednym a drugim (cz\u0142owiek stworzony na \u201eobraz i podobie\u0144stwo\u201d; obraz przypominaj\u0105cy lustra przesz\u0142o\u015bci, oddaj\u0105ce pewne podobie\u0144stwa, ale nie pe\u0142ny obraz).<\/p>\r\n

\u015awi\u0119ty Efrem Syryjczyk (305-373) komentuj\u0105c narracje o stworzeniu r\u00f3wnie\u017c t\u0142umaczy\u0142, \u017ce \u201echo\u0107 zwierz\u0119ta, byd\u0142o i ptaki sta\u0142y si\u0119 w tym samym momencie, w kt\u00f3rym otrzyma\u0142y \u017cycie, w przypadku Adama B\u00f3g uhonorowa\u0142 go na r\u00f3\u017cnorakie sposoby: wpierw jako \u017ce B\u00f3g \u00bbuczyni\u0142 go swymi r\u0119koma i tchn\u0105\u0142 w niego dusz\u0119\u00ab (Rdz 2, 7). B\u00f3g udzieli\u0142 mu tak\u017ce w\u0142adz\u0119 nad Rajem i tym, co by\u0142o poza jego granicami. On otoczy\u0142 go sw\u0105 chwa\u0142\u0105 i da\u0142 mu rozum, my\u015bl i \u015bwiadomo\u015b\u0107 Jego majestatu\u201d. \u201ePanowanie\u201d cz\u0142owieka nad \u015bwiatem (tak\u017ce i \u015bwiatem zwierz\u0105t) wynika z podobie\u0144stwa Bogu, na kt\u00f3re cz\u0142owiek zosta\u0142 stworzony. Cz\u0142owiek jest ostatnim, szczytowym \u201edzie\u0142em\u201d narracji stworzenia istot \u017cywych, to cz\u0142owiekowi powierzone zosta\u0142o \u201epanowanie\u201d, ale tak\u017ce i troska i odpowiedzialno\u015b\u0107. \u201ePan B\u00f3g wzi\u0105\u0142 zatem cz\u0142owieka i umie\u015bci\u0142 go w ogrodzie Eden, aby uprawia\u0142 go i dogl\u0105da\u0142\u201d (Rdz 2, 15).<\/p>\r\n

Po tym \u2013 niezbyt kr\u00f3tkim, acz potrzebnym \u2013 wprowadzeniu przejd\u017amy do kwestii szczeg\u00f3\u0142owych.<\/p>\r\n

1.<\/strong><\/p>\r\n

Filozofia chrze\u015bcija\u0144ska t\u0142umaczy nam zasadnicz\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 oddzielaj\u0105c\u0105 cz\u0142owieka od innych \u201eistot \u017cywych\u201d wskazuj\u0105c na\u2026 dusz\u0119 \u2013 \u201ezasad\u0119\u201d, \u201epierwsz\u0105 przyczyn\u0119\u201d \u017cycia, \u201eform\u0119\u201d cia\u0142a, okre\u015blaj\u0105c\u0105 porz\u0105dek, do kt\u00f3rego nale\u017cy dana istota. Czyni tak oczywi\u015bcie opieraj\u0105c si\u0119 na tradycji greckiej filozofii, cho\u0107 \u2013 jak widzimy w powy\u017cszym wst\u0119pie \u2013 samo \u201erozr\u00f3\u017cnienie porz\u0105dk\u00f3w\u201d wynika z objawienia i rozumienie tego by\u0142o rzecz\u0105 oczywist\u0105. Ujmuj\u0105c rzecz w du\u017cym skr\u00f3cie: dusza cz\u0142owieka jest nie\u015bmiertelna (istnieje tak\u017ce i po od\u0142\u0105czeniu si\u0119 od cia\u0142a, w przeciwie\u0144stwie do \u015bmiertelnej duszy zwierz\u0105t) i racjonalna \u2013 umo\u017cliwia nam samo\u015bwiadomo\u015b\u0107, poznanie, kierowanie nasz\u0105 wol\u0105.<\/p>\r\n

Skoro wi\u0119c dusza jest \u201ezasad\u0105\u201d, \u201eprzyczyn\u0105\u201d, wszystko co \u017cyje, rozwija si\u0119, posiada pewn\u0105 dusz\u0105 \u2013 nale\u017cy przecie\u017c do porz\u0105dku \u201eistot \u017cywych\u201d. Ro\u015bliny posiadaj\u0105 wi\u0119c w\u0142asn\u0105 dusz\u0119, \u201ewegetatywn\u0105\u201d, tak i zwierz\u0119ta \u2013 \u201ezmys\u0142ow\u0105\u201d, jak i cz\u0142owiek \u2013 racjonaln\u0105, duchow\u0105, nie\u015bmierteln\u0105, stworzon\u0105 przez Boga samego; to \u201estopnie\u201d, szczeble porz\u0105dku istnienia istot \u017cywych. Cz\u0142owiek jest z\u0142\u0105czeniem duszy ludzkiej \u2013 \u0142\u0105cz\u0105cej dwa pierwsze \u201estopnie\u201d z czym\u015b typowym wy\u0142\u0105cznie dla cz\u0142owieka \u2013 i cia\u0142a, poznaje poprzez cielesne zmys\u0142y, posiada intelekt, woln\u0105 wol\u0119, jest zdolny do poznania Boga, kochania, my\u015bli, sztuki, rozpoznawania prawide\u0142 s\u0142usznego post\u0119powania itd. Jeste\u015bmy zwierz\u0119tami, ale w istocie bycia cz\u0142owiekiem le\u017cy co\u015b, co nas radykalnie od zwierz\u0105t odr\u00f3\u017cnia, wykracza poza ich \u201enatur\u0119\u201d i stanowi o wy\u017cszo\u015bci cz\u0142owieka. Zwierz\u0119ta posiadaj\u0105 dusz\u0119 zmys\u0142ow\u0105, nale\u017c\u0105 wi\u0119c do porz\u0105dku wy\u017cszego ni\u017c ro\u015bliny, do\u015bwiadczaj\u0105, kieruj\u0105 si\u0119 instynktem, posiadaj\u0105 pewn\u0105 \u201edoskona\u0142o\u015b\u0107\u201d m\u00f3wi\u0105c\u0105 nam o ich Stworzycielu, niekt\u00f3re z nich s\u0142usznie wydaj\u0105 nam si\u0119 cz\u0119sto \u201em\u0105drzejsze\u201d od innych, potrafi\u0105 bowiem reagowa\u0107 w spos\u00f3b bardziej z\u0142o\u017cony, \u201euczy\u0107 si\u0119\u201d i wchodzi\u0107 w relacje na sw\u00f3j w\u0142asny, zwierz\u0119cy spos\u00f3b (pomy\u015blmy tu dla przyk\u0142adu o psach\u2026). Nie do\u015bwiadczaj\u0105 jednak siebie i otaczaj\u0105cej rzeczywisto\u015bci w spos\u00f3b taki, jak cz\u0142owiek, cho\u0107 mog\u0105 cierpie\u0107. Z drugiej za\u015b strony, cz\u0142owiek posiada pewne obowi\u0105zki dotycz\u0105ce jego post\u0119powania w\u0142a\u015bnie wzgl\u0119dem zwierz\u0105t.<\/p>\r\n

2.<\/strong><\/p>\r\n

Widzimy wi\u0119c, \u017ce zwierz\u0119ta posiadaj\u0105 pewn\u0105 w\u0142asn\u0105, typow\u0105 tylko dla nich \u201edoskona\u0142o\u015b\u0107\u201d, s\u0105 istotami \u017cywymi, zajmuj\u0105 swoje w\u0142asne miejsce na \u201edrabinie stworzenia\u201d, to, co je \u0142\u0105czy, m\u00f3wi nam tak\u017ce o pewnym udziale w dobroci, doskona\u0142o\u015bci \u2013 m\u00f3wi nam o Stw\u00f3rcy. Jaki jest wi\u0119c w\u0142a\u015bciwy stosunek cz\u0142owieka wzgl\u0119dem zwierz\u0105t? Wr\u00f3\u0107my na chwil\u0119 do Starego Testamentu. W Ksi\u0119dze Rodzaju czytamy: \u201eWszystko, co si\u0119 porusza na ziemi i wszystkie ryby morskie zosta\u0142y oddane wam we w\u0142adanie. Wszystko, co si\u0119 porusza i \u017cyje, jest przeznaczone dla was na pokarm, tak jak ro\u015bliny zielone, daj\u0119 wam wszystko\u201d (Rdz 9, 2-3). Wiemy, \u017ce w judaizmie istotn\u0105 rol\u0119 posiada\u0142o sk\u0142adanie ofiar: bezkrwawych (z p\u0142od\u00f3w rolnych) i krwawych (ze zwierz\u0105t). R\u00f3wnocze\u015bnie, Stary Testament zawiera nakazy i wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce tego, w jaki spos\u00f3b roztropnie i w spos\u00f3b dobry \u201ekorzysta\u0107\u201d ze zwierz\u0105t i odnosi\u0107 si\u0119 do nich w kontek\u015bcie relacji z bli\u017anim: \u201eJe\u015bli zobaczysz zb\u0142\u0105kanego wo\u0142u swego brata albo sztuk\u0119 mniejszego byd\u0142a, nie odwr\u00f3cisz si\u0119 od nich, lecz zaprowadzisz je z powrotem do swego brata\u201d (Pwt 22, 1) \u201eNie zawi\u0105\u017cesz pyska wo\u0142owi m\u0142\u00f3c\u0105cemu\u201d (Pwt 25, 4), \u201eJe\u015bli napotkasz przed sob\u0105 na drodze, na drzewie lub na ziemi gniazdo ptaka z piskl\u0119tami lub jajkami wysiadywanymi przez matk\u0119, nie zabierzesz matki z piskl\u0119tami. Matk\u0119 zostawisz w spokoju, a piskl\u0119ta mo\u017cesz zabra\u0107 – aby ci si\u0119 dobrze powodzi\u0142o i aby\u015b d\u0142ugo \u017cy\u0142\u201d (Pwt 22, 6), \u201eNie b\u0119dziesz ora\u0142 razem wo\u0142em i os\u0142em\u201d (Pwt 22, 10), \u201ePrawy uznaje potrzeby swych bydl\u0105t, a serce nieprawych okrutne\u201d (Prz 12, 10), \u201eTroszcz si\u0119 o potrzeby zwierz\u0105t, zwracaj uwag\u0119 na trzod\u0119\u201d (Prz 27, 23). Stary Testament zawiera tak\u017ce przypomnienie o tym, \u017ce tak cz\u0142owiek, jak i zwierz\u0119ta nale\u017c\u0105 do \u201eistot \u017cywych\u201d, podleg\u0142ych w\u0142adaniu \u015bmierci: \u201eLos bowiem syn\u00f3w ludzkich jest ten sam, co i los zwierz\u0105t; los ich jest jeden: jaka \u015bmier\u0107 jednego, taka \u015bmier\u0107 drugiego, i oddech \u017cycia ten sam. W niczym wi\u0119c cz\u0142owiek nie przewy\u017csza zwierz\u0105t, bo wszystko jest marno\u015bci\u0105\u201d (Koh 3, 19).<\/p>\r\n

Widzimy, \u017ce do Bo\u017cego zamys\u0142u \u2013 i naszych obowi\u0105zk\u00f3w jako ludzi \u2013 nale\u017cy odpowiedni stosunek wzgl\u0119dem zwierz\u0105t. Mamy korzysta\u0107 z nich, ich pracy, (jak dzi\u015b te\u017c jeste\u015bmy \u015bwiadomi i cz\u0119sto podkre\u015blamy: tak\u017ce z ich towarzystwa), ale r\u00f3wnie\u017c i z ich mi\u0119sa, sk\u00f3ry itd. Zwierz\u0119ta nam s\u0142u\u017c\u0105, powinni\u015bmy prezentowa\u0107 wzgl\u0119dem nich w\u0142a\u015bciw\u0105 postaw\u0119 (bo s\u0105 \u201edobre\u201d), posiadamy wobec nich tak\u017ce i obowi\u0105zki, musimy troszczy\u0107 si\u0119 o dobrostan zwierz\u0105t, za kt\u00f3re jeste\u015bmy odpowiedzialni, traktowa\u0107 je z odpowiednim im szacunkiem, nie mo\u017cemy przysparza\u0107 im nieuzasadnionego, zb\u0119dnego cierpienia. Tradycja chrze\u015bcija\u0144ska po\u015bwi\u0119ca\u0142a tej kwestii pewn\u0105 uwag\u0119: z jednej strony ze wzgl\u0119du na z\u0142o takich uczynk\u00f3w, z drugiej strony tak\u017ce i przez wzgl\u0105d na ich szersze skutki. Cz\u0142owiekowi dopuszczaj\u0105cego si\u0119 okrucie\u0144stwa wobec zwierz\u0105t \u0142atwiej dopuszcza\u0107 si\u0119 tak\u017ce okrucie\u0144stwa wzgl\u0119dem ludzi\u2026<\/p>\r\n

3.<\/strong><\/p>\r\n

Dochodzimy tu do sedna sprawy. Cz\u0142owiek mo\u017ce karmi\u0107 si\u0119 mi\u0119sem zwierz\u0105t, musi jednak dba\u0107 o wype\u0142nianie obowi\u0105zk\u00f3w, jakie wzgl\u0119dem zwierz\u0105t posiada. Musi wi\u0119c troszczy\u0107 si\u0119 o pewien dobrostan zwierz\u0105t rze\u017anych, a tak\u017ce i o to, by zadawanie im \u015bmierci wi\u0105za\u0142o si\u0119 z jak najmniejszym cierpieniem; powinien mie\u0107 tak\u017ce na uwadze to, by pokarm nie by\u0142 marnotrawiony. Jak odnie\u015b\u0107 t\u0119 perspektyw\u0119 do obecnej rzeczywisto\u015bci? W przesz\u0142o\u015bci zwierz\u0119ta, tak\u017ce te rze\u017ane, by\u0142y blisk\u0105 i wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 reali\u00f3w ludzkiego \u017cycia, hodowla i uprawa roli pozostawa\u0142y zaj\u0119ciem znacznej cz\u0119\u015bci ludzko\u015bci, zmieni\u0142o si\u0119 to dopiero w wieku XX, dzi\u0119ki rozwojowi techniki i nauki. Kwestia ta nastr\u0119cza nam trudno\u015bci: jako nabywcy (codziennie udzielaj\u0105cy pewnego poparcia si\u0119gaj\u0105c do naszych portfeli) chcieliby\u015bmy dokonywa\u0107 \u015bwiadomych wybor\u00f3w, nie posiadamy jednak zazwyczaj koniecznych ku temu informacji. Z pewno\u015bci\u0105 nie powinni\u015bmy naszymi zakupami wspiera\u0107 takich firm, kt\u00f3re nie troszcz\u0105 si\u0119 o w\u0142a\u015bciwy humanitaryzm ani o minimalizowanie cierpienia zadawanego zwierz\u0119tom. By\u0107 mo\u017ce zamiast wspiera\u0107 hodowl\u0119 przemys\u0142ow\u0105 mogliby\u015bmy naszymi zakupami wesprze\u0107 ma\u0142e i \u015brednie rodzinne firmy b\u0105d\u017a po prostu tych producent\u00f3w, kt\u00f3rzy dbaj\u0105 o zachowanie odpowiednich standard\u00f3w. Wydaje si\u0119 to rzecz\u0105 trudn\u0105, ale warto \u2013 w odpowiedniej chwili \u2013 po\u015bwi\u0119ci\u0107 temu pewn\u0105 uwag\u0119. Powinni\u015bmy tak\u017ce dba\u0107 o to, by jedzenia\u2026 nie marnotrawi\u0107. By\u0142o to rzecz\u0105 jasn\u0105 dla naszych przodk\u00f3w, ludzi poprzednich epok, tak ze wzgl\u0119du na to, \u017ce ilo\u015b\u0107 po\u017cywienia by\u0142a ograniczana, jak i dlatego, \u017ce jest ono darem Bo\u017cym, za kt\u00f3ry powinni\u015bmy by\u0107 wdzi\u0119czni i w\u0142a\u015bciwie si\u0119 z nim obchodzi\u0107.<\/p>\r\n

4.<\/strong><\/p>\r\n

Dla nas, jako chrze\u015bcijan, rzecz\u0105 normaln\u0105 s\u0105 posty i praktykowanie wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci wobec pokarm\u00f3w mi\u0119snych. Warto si\u0119 nad tym na chwil\u0119 zastanowi\u0107. Przez wieki udzia\u0142 mi\u0119sa w diecie by\u0142 mniejszy ni\u017c dzi\u015b w przypadku spo\u0142ecze\u0144stw kraj\u00f3w rozwini\u0119tych. Mi\u0119so by\u0142o czym\u015b luksusowym, od\u015bwi\u0119tnym, kojarz\u0105cym si\u0119 z uroczysto\u015bciami b\u0105d\u017a z ucztami \u2013 przypomnijmy sobie zdanie przypisywane francuskiemu kr\u00f3lowi Henrykowi IV: je\u015bli B\u00f3g da mu d\u0142ugie \u017cycie, zadba on o to, by w niedziel\u0119 w garnku ka\u017cdego w\u0142o\u015bcianina znalaz\u0142a si\u0119 kura\u2026 W przesz\u0142o\u015bci mi\u0119so by\u0142o pokarmem luksusowym, przez wieki jego udzia\u0142 w diecie by\u0142 o wiele mniejszy ni\u017c dzi\u015b, z kolei spo\u017cycie ryb postrzegano jako rzecz zwyczajn\u0105, codzienn\u0105, nieco\u2026 plebejsk\u0105. To z kolei prowadzi\u0142o w przesz\u0142o\u015bci do r\u00f3\u017cnych zaskakuj\u0105cych nieco tradycji wskazuj\u0105cych na to, co jest \u201emi\u0119sem\u201d od kt\u00f3rego zachowujemy wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107, a co \u201emi\u0119sem\u201d jednak \u2013 w tym sensie \u2013 nie jest.<\/p>\r\n

Pojawiaj\u0105 si\u0119 tu dwa aspekty: pierwszy zwi\u0105zany jest z pokut\u0105, ascez\u0105 i umartwieniem, kt\u00f3re to powinni\u015bmy praktykowa\u0107. Drugi aspekt zwi\u0105zany jest ju\u017c z samym kierowaniem si\u0119 rozumiem. Ale po kolei: powinni\u015bmy wstrzymywa\u0107 si\u0119 od spo\u017cywania mi\u0119sa w pi\u0105tki, tak jak to Ko\u015bci\u00f3\u0142 przez wieki s\u0142usznie wymaga\u0142 od wiernych, cho\u0107 wiemy, \u017ce dzi\u015b w r\u00f3\u017cnych krajach \u2013 tak jak i w Polsce \u2013 wygl\u0105da to niestety r\u00f3\u017cnie. Zgodnie ze star\u0105 tradycj\u0105, dniem pokutnym by\u0142a tak\u017ce i \u015broda, mo\u017cemy w ten dzie\u0144 rezygnowa\u0107 ze spo\u017cycia mi\u0119sa. Dbaj\u0105c o nasze ascetyczne \u0107wiczenia s\u0142usznie mo\u017cemy \u2013 i gor\u0105co do tego zach\u0119cam \u2013 obchodzi\u0107 Suche Dni \u2013 kwartalne dni postu, pokuty, umartwienia i modlitwy. Mo\u017cemy tak\u017ce zrezygnowa\u0107 ze spo\u017cywania mi\u0119sa w tradycyjnych okresach pokuty, przygotowania i oczekiwania \u2013 Adwentu i Wielkiego Postu (za wyj\u0105tkiem niedziel, w niedziel\u0119 \u2013 jako \u017ce \u015bwi\u0119tujemy Zmartwychwstanie, jest to czas rado\u015bci i odpoczynku, post i umartwienie nie jest rzecz\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105). Teraz kwestia kierowania si\u0119 rozumem. Wszystko ma swoje miejsce i miar\u0119, jak z pewno\u015bci\u0105 dopowiedzieliby lekarze i dietetycy, dotyczy to tak\u017ce naszych pokarm\u00f3w. Posilaj\u0105c si\u0119 dbamy o nasze cia\u0142o, dostarczamy mu koniecznych sk\u0142adnik\u00f3w, troszczymy si\u0119 o zachowanie zdrowia i sprawno\u015bci. Nieumiarkowanie posiada sw\u00f3j wymiar duchowy i moralny, do tego ostatniego nale\u017cy tak\u017ce wykroczenie przeciwko w\u0142a\u015bciwej \u201emi\u0142o\u015bci siebie\u201d, wykroczenie sprowadzaj\u0105ce si\u0119 do zadawaniu krzywdy samemu sobie, w\u0142asnemu cia\u0142u i zdrowiu. To rzecz, kt\u00f3rej tak\u017ce nale\u017cy po\u015bwi\u0119ci\u0107 nale\u017cyt\u0105 uwag\u0119, by\u0107 mo\u017ce szczeg\u00f3lnie dzi\u015b, w czasach coraz powszechniejszych chor\u00f3b cywilizacyjnych, zwi\u0105zanych tak\u017ce z pewnym naddatkiem i nieumiarkowaniem.<\/p>\r\n

5.<\/strong><\/p>\r\n

Jeste\u015bmy chrze\u015bcijanami, musimy wi\u0119c \u017cy\u0107 jak chrze\u015bcijanie i my\u015ble\u0107 jak chrze\u015bcijanie. Powinni\u015bmy stara\u0107 si\u0119 o to, by\u015bmy byli godni tego miana. Naturalnie, pojawiaj\u0105 si\u0119 tu dwie trudno\u015bci: po pierwsze, musimy korzysta\u0107 ze swej wolnej woli kieruj\u0105c swoim \u017cyciem, \u017cy\u0107 w Bo\u017cej \u0142asce, wzrasta\u0107 w niej i z ni\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107, musimy wi\u0119c odnajdywa\u0107 w swoim \u017cyciu czas na modlitw\u0119, \u015bwiadome uczestnictwo w liturgii Naj\u015bwi\u0119tszej Ofiary, przyst\u0119powanie do sakrament\u00f3w, a tak\u017ce na praktyki, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 naszemu \u017cyciu wewn\u0119trznemu i pewnej ascezie. Z drugiej strony, \u017cyjemy w \u015bwiecie. \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 ostrzega nas wyra\u017anie: \u201eNie wprz\u0119gajcie si\u0119 z niewierz\u0105cymi w jedno jarzmo\u201d (2 Kor 6, 14). Zagro\u017ceniem jest nie tylko nasz \u201edawny cz\u0142owiek\u201d, duchowe lenistwo i pokusy, z kt\u00f3rymi musimy walczy\u0107, jest nim tak\u017ce \u015bwiat z jego d\u0105\u017ceniami i jego fa\u0142szyw\u0105 \u201em\u0105dro\u015bci\u0105\u201d.<\/p>\r\n

M\u0105dro\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska jest odrzucana i atakowana jako g\u0142upota, przedstawiana jako rzecz szkodliwa. Musimy czuwa\u0107, by kierowa\u0107 si\u0119 wiar\u0105 i chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 moralno\u015bci\u0105, nie ulega\u0107 wp\u0142ywom sprzecznych z chrze\u015bcija\u0144stwem ideologii, a tym bardziej \u2013 zaprz\u0119ga\u0107 si\u0119 w realizacj\u0119 zada\u0144, kt\u00f3re wskazuj\u0105. Rzecz\u0105 s\u0142uszn\u0105 jest troska o dobrostan zwierz\u0105t i o minimalizowanie ponoszonych przez nie cierpie\u0144. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie r\u00f3\u017cne ideologie staraj\u0105 si\u0119 jednak to wypaczy\u0107, zr\u00f3wnuj\u0105c cz\u0142owieka ze zwierz\u0119ciem, a nawet przyznaj\u0105c tym drugim miejsce w pewnym sensie uprzywilejowane. To zazwyczaj ideologie odrzucaj\u0105ce chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 i spos\u00f3b rozumienia cz\u0142owieka, jego miejsce w \u015bwiecie; ideologie traktuj\u0105ce cz\u0142owieka jako problem domagaj\u0105cy si\u0119 rozwi\u0105zania, postrzegaj\u0105ce go jako \u201ez\u0142e zwierz\u0119\u201d zadaj\u0105ce b\u00f3l, niszcz\u0105ce \u015brodowisko i Ziemi\u0119. W ich \u015bwietle prawa zwierz\u0105t (do \u017cycia, wolno\u015bci, pewnego dobrostanu) s\u0105 wa\u017cniejsze od praw istot ludzkich (we\u017amy dla przyk\u0142adu prawo do \u017cycia dzieci w \u0142onach matek\u2026), a problemy \u015bwiata zwierz\u0105t s\u0105 bardziej pal\u0105ce od problem\u00f3w \u015bwiata ludzi, w tym i od sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3ra regulowa\u0107 powinna kwestie spo\u0142eczne.<\/p>\r\n

Cz\u0119sto przedstawiciele takich ideologii korzystaj\u0105 z pewnego sentymentalizmu, w innych przypadkach pr\u00f3buj\u0105 porusza\u0107 szokuj\u0105c. Sposoby, do kt\u00f3rych uciekaj\u0105 si\u0119 przedstawiciele tych ideologii, s\u0105 wsz\u0119dzie te same, cho\u0107 towarzyszy im tak\u017ce zr\u00f3\u017cnicowanie wynikaj\u0105ce z \u201em\u0105dro\u015bci etapu\u201d. Musimy troszczy\u0107 si\u0119 o \u015brodowisko, o nasz\u0105 planet\u0119, o ludzi i o zwierz\u0119ta \u2013 ale w spos\u00f3b wynikaj\u0105cy z chrze\u015bcija\u0144skiego my\u015blenia, oddaj\u0105cy chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 perspektyw\u0119. To bardzo wa\u017cne, tym wa\u017cniejsze, \u017ce odnajdziemy tak\u017ce i takich, kt\u00f3rzy przekonuj\u0105, \u017ce zwolennicy pewnych ideologii s\u0105 dzi\u0119ki nim \u201ebardziej chrze\u015bcija\u0144scy\u201d od samych wyznawc\u00f3w Chrystusa \u2013 to wielka manipulacja, pewnego rodzaju szanta\u017c i przytyk maj\u0105cy u\u0142atwi\u0107 zaprz\u0119gni\u0119cie nas do rzeczy, w kt\u00f3rych nie tylko nie powinni\u015bmy mie\u0107 udzia\u0142u, ale powinni\u015bmy tak\u017ce odkrywa\u0107 ich prawdziwy sens, miejsce i zamys\u0142, o kt\u00f3rym \u015bwiadcz\u0105. We wszystkim jednak kierowa\u0107 powinni\u015bmy si\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105 i w\u0142a\u015bciwymi prawid\u0142ami. A co z lud\u017ami, kt\u00f3rzy bardziej troszcz\u0105 si\u0119 o zwierz\u0119ta ni\u017c o cz\u0142owieka, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o sprawach Bo\u017cych? Oni\u2026 otrzymali ju\u017c swoj\u0105 nagrod\u0119 od \u015bwiata. My za\u015b powinni\u015bmy kroczy\u0107 nasz\u0105 w\u0142asn\u0105, chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 drog\u0105, pami\u0119taj\u0105c o tym, co nas ze zwierz\u0119tami \u0142\u0105czy, a co od nich dzieli; o tym co nale\u017cne i konieczne wzgl\u0119dem zwierz\u0105t, a co wzgl\u0119dem cz\u0142owieka stworzonego na \u201eBo\u017cy obraz i podobie\u0144stwo\u201d. Jedno i drugie jest wa\u017cne, jedno i drugie powinni\u015bmy zachowywa\u0107, dostrzegaj\u0105c istniej\u0105ce w tym kontek\u015bcie r\u00f3\u017cnice, a nade wszystko: dba\u0107 o to, aby \u201ewe wszystkim B\u00f3g by\u0142 uwielbiony\u201d i by nasze imiona znalaz\u0142y si\u0119 w \u201eksi\u0119dze \u017cycia\u201d.<\/p>\r\n

msf<\/p>\r\n

\r\n

[Wybrane wypowiedzi internaut\u00f3w pod w\/w tekstem na stronie \u017ar\u00f3d\u0142owej:<\/strong>]<\/p>\r\n

Ksi\u0119ga Rodzaju spraw\u0119 wyja\u015bnia. Kr\u00f3tko i rzeczowo.Kto ma jednak problem, stawia si\u0119 ponad Bogiem. Kto stawia si\u0119 ponad Bogiem, ten nie jest z Bogiem. A kto nie jest z Bogiem, ten jest z szatanem. Nie ma innej po\u015bredniej opcji. Taki ma\u0142y katechizm … ????
\r\nEwa<\/em>
\r\n
\r\n@Jaco, tak. Jezus jest por\u00f3wnywany nie bez przyczyny do tego paschalnego baranka. Ta symbolika naszego Zbawienia jest zawarta przecie\u017c i w tym, \u017ae spo\u017cywamy pokarm ze zwierz\u0105t, w kt\u00f3ry wpisane jest r\u00f3wnie\u017a ich cierpienie. Spo\u017cywanie takiego pokarmu okaza\u0142o si\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b pra-zapowiedzi\u0105 koniecznosci przyj\u0119cia Ofiary Chrystusa – tej niezg\u0142\u0119bionej pe\u0142ni cierpienia Boga-Cz\u0142owieka, kt\u00f3ra przynios\u0142a nam jednak \u017bycie. Niekt\u00f3rzy \u017bydzi si\u0119 tym w\u0142a\u015bnie gorszyli swego czasu \/J 6\/. Dzi\u015b gorsz\u0105 si\u0119 pseudo-ekolodzy.
\r\nsp<\/em>
\r\n
\r\nsp: pan Jezus poleci\u0142 zarzuci\u0107 sieci, to prawda. Jest jeszcze jedno, w czasach Pana Jezusa szczytem \u015bwi\u0105t religijnych by\u0142a Pascha, w trakcie kt\u00f3rej spo\u017cywano mi\u0119so baranka, ale te\u017c ryby i jaja. Taka ciekawostka.
\r\nJaco<\/em>
\r\n
\r\nDusza ludzka przede wszystkim jest – w odr\u00f3\u017cnieniu od reszty istot \u017cywych – duchowa. To nas w\u0142a\u015bnie od nich odr\u00f3\u017cnia i z tego wyp\u0142ywa nasza nie\u015bmiertelno\u015b\u0107, wolna wola oraz zdecydowanie wy\u017cszy poziom inteligencji, zwi\u0105zany z pe\u0142n\u0105 rozumno\u015bci\u0105. Druga rzecz, to pocz\u0105tek stworzenia. Ksi\u0119ga Rodzaju nie m\u00f3wi o spo\u017cyciu mi\u0119sa przed grzechem pierworodnym. Ta konieczno\u015b\u0107 pjawia si\u0119 jednak p\u00f3\u017aniej, w\u0142a\u015bnie w zwi\u0105zku z przekle\u0144stwem sci\u0105gni\u0119tym przez Adama i Ew\u0119 na ten \u015bwiat. Cz\u0142owieka ju\u017c nie wy\u017cywi sama ziemia, rodz\u0105ca odt\u0105d oset… wszystko si\u0119 zmieni\u0142o. Ale musimy \u017cy\u0107 w\u0142a\u015bnie w tym \u015bwiecie i sam Jezus pokazywa\u0142, np. nakazuj\u0105c Piotrowi zarzuci\u0107 sieci, \u017ce mo\u017cemy korzysta\u0107 r\u00f3wnie\u017c z tych bogactw \u015bwiata, kt\u00f3re zosta\u0142y stworzone ze wzgl\u0119du na nas. Jeste\u015bmy Mu dro\u017csi, „wa\u017cniejsi ni\u017c wiele wr\u00f3bli”.
\r\nsp<\/em>
\r\n
\r\nAha – co innego traktowa\u0107 zwierz\u0119ta – a co innego r\u00f3wna\u0107 je z cz\u0142owiekiem! Granica mi\u0119dzy szacunkiem dla \u017cycia, a westchnieniami nad losem Karpia OSOBY!-jeszcze nadajcie mu imi\u0119, jak kotom i psom – to dwa r\u00f3\u017cne \u015bwiaty, i tylko jeden jest zgodny z Bo\u017cym planem. Czy\u0144cie sobie ziemi\u0119 poddan\u0105, Kto? Ludzie! a czy karp to nie cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata?! A jak ci, obro\u0144cy przyrody traktuj\u0105 Bli\u017aniego?! – pytanie retoryczne . . .
\r\nAndrzejBR<\/em>
\r\n
\r\n\u015awietny artyku\u0142: wyw\u00f3d jest uporz\u0105dkowany, wnioski prawid\u0142owo powyprowadzane z wcze\u015bniej przedstawionych wniosk\u00f3w. Tekst ma oczywi\u015bcie wady, ale s\u0105 to nieistotne lub ma\u0142o istotne szczeg\u00f3liki bez wi\u0119kszego znaczenia dla g\u0142\u00f3wnego przes\u0142ania. Pokazuje tak\u017ce, jak bardzo trafna, potrzebna i katolicka jest encyklika Laudato si?. Oby jak najwi\u0119cej takich m\u0105drych tekst\u00f3w na tym portalu!
\r\nMecenas<\/em><\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zbli\u017ca si\u0119 czas Wigilii, jak to si\u0119 ju\u017c sta\u0142o now\u0105, \u201e\u015bwieck\u0105 tradycj\u0105\u201d, w tym wa\u017cnym dla nas czasie wielu z nas napotka \u2013 g\u0142\u00f3wnie w spos\u00f3b zapo\u015bredniczony medialnie \u2013 osoby stawiaj\u0105ce na pierwszym miejscu kwesti\u0119\u2026 zwierz\u0105t . Warto nad tym chwil\u0119 przystan\u0105\u0107 i spojrze\u0107 na ten problem z perspektywy chrze\u015bcija\u0144skiej.  Obraz stworzenia \u015bwiata i cz\u0142owieka, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[123],"tags":[119,218,414],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121401"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=121401"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121401\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":121402,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121401\/revisions\/121402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=121401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=121401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=121401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}