{"id":12129,"date":"2009-08-04T10:16:36","date_gmt":"2009-08-04T15:16:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=12129"},"modified":"2012-01-30T16:55:50","modified_gmt":"2012-01-30T21:55:50","slug":"dewastacja-polskich-grobow-na-litwie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=12129","title":{"rendered":"Dewastacja polskich grob\u00f3w na Litwie"},"content":{"rendered":"

Podczas mojego ostatniego pobytu na Litwie, odwiedzi\u0142em pod koniec lipca br. kilka nekropolii, stwierdzaj\u0105c na nich post\u0119puj\u0105c\u0105 w zatrwa\u017caj\u0105cym tempie dewastacj\u0119. Wszystko wskazuje na to, \u017ce starcie z mapy Litwy starych cmentarzy – pomnik\u00f3w polskiej kultury, skasowanie pami\u0119ci o nich, nie dzieje si\u0119 zupe\u0142nie przypadkiem… Zw\u0142aszcza, \u017ce coraz cz\u0119\u015bciej w miejscach po\u0142o\u017conych w pobli\u017cu g\u0142\u00f3wnych alejek cmentarnych pojawia si\u0119 coraz wi\u0119cej bry\u0142 pomnikowych z litewskimi napisami.<\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\"\"<\/a><\/p>\r\n

Na wile\u0144skich cmentarzach znikaj\u0105 napisy na p\u0142ytach nagrobnych, z\u0142odzieje oga\u0142acaj\u0105 mogi\u0142y z wszelkich metalowych detali, wandale wybijaj\u0105 fotografie zmar\u0142ych, pomniki coraz cz\u0119\u015bciej zapadaj\u0105 si\u0119 w ziemi\u0119. Nikt nie dogl\u0105da cmentarnego drzewostanu, przewracaj\u0105ce si\u0119 ze staro\u015bci drzewa – tnie si\u0119 bezpo\u015brednio na grobach, niszcz\u0105c kolejne pomniki.<\/strong> W starych cmentarnych kaplicach powstaj\u0105 \u015bmietniska, po uprzednim rozgrabieniu wn\u0119trz ze wszystkiego, co mo\u017ce przedstawia\u0107 jak\u0105kolwiek warto\u015b\u0107 na okolicznych z\u0142omowiskach.<\/p>\r\n

Szczeg\u00f3lnie bolesnym jest post\u0119puj\u0105cy proces dewastacji na najwa\u017cniejszej polskiej nekropolii na Litwie – wile\u0144skiej Rossie, o kt\u00f3rej niszczeniu donosz\u0105 polskie media na Litwie oraz opiekuj\u0105cy si\u0119 grobami Spo\u0142eczny Komitet Opieki nad Star\u0105 Ross\u0105.<\/p>\r\n

Jeszcze gorzej jest jednak na innych cmentarzach, gdzie nie dociera tak wielu turyst\u00f3w z Polski. Dla przyk\u0142adu, b\u0119d\u0105c w Zu\u0142owie stwierdzi\u0142em, \u017ce po dawnej, wzniesionej w 1831 roku klasycystycznej kaplicy grobowej rodziny Micha\u0142owskich<\/strong> (dawnych w\u0142a\u015bcicielach Zu\u0142owa, spokrewnionych z rodem Pi\u0142sudskich) pozosta\u0142a jedynie kupa gruzu. Tymczasem polski przewodnik wydany zaledwie kilka lat temu, podaje \u017ce kaplica ta jeszcze w latach 90-tych by\u0142a zachowana, cho\u0107 powa\u017cnie zdewastowana… Czy podobny los mo\u017ce spotka\u0107 tak\u017ce inne polskie groby na Litwie?<\/p>\r\n

Wile\u0144ska Rossa<\/strong><\/p>\r\n

Cmentarz Rossa – to prawdziwa skarbnica pami\u0105tek kultury polskiej w Wilnie, obok warszawskich Pow\u0105zek, krakowskiego cmentarza Rakowickiego i lwowskiego \u0141yczakowa jest jednym z czterech najwa\u017cniejszych i najs\u0142ynniejszych polskich cmentarzy. Nagrobki wile\u0144skiej Rossy stanowi\u0105 wyj\u0105tkow\u0105 kolekcj\u0119 sztuki sepulkralnej o randze europejskiej. Jednak pomimo swej warto\u015bci ostatnio s\u0105 bardzo zaniedbywane przez w\u0142adze sto\u0142ecznego Wilna<\/strong>, kt\u00f3ry sprawuje bezpo\u015bredni nadz\u00f3r m.in. nad t\u0105 nekropoli\u0105. Pogromu zniszcze\u0144 dope\u0142nia za\u015b zwyk\u0142y wandalizm i niefrasobliwe podej\u015bcie do opieki nad cmentarzem przez sp\u00f3\u0142k\u0119, kt\u00f3rej wile\u0144ski samorz\u0105d zleci\u0142 jego doz\u00f3r.
\"darmowy<\/a><\/p>\r\n

W ubieg\u0142\u0105 \u015brod\u0119 zwiedzaj\u0105c wsp\u00f3lnie z moj\u0105 rodzin\u0105 wile\u0144sk\u0105 Ross\u0119, natkn\u0105\u0142em si\u0119 zupe\u0142nie przypadkowo na poci\u0119te mechanicznie drzewa, kt\u00f3rych pniaki porozrzucano nast\u0119pnie w ten spos\u00f3b, aby poniszczy\u0107 okoliczne nagrobki. Mo\u017ce i te drzewa zwali\u0142y uprzednio si\u0142y natury, jednak, co najmniej – takie wcze\u015bniejsze zdarzenie wykorzystano, aby pod pozorem porz\u0105dkowania terenu zniszczy\u0107 groby.<\/strong> Na uwag\u0119 zas\u0142uguje r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce poprzycinane wcze\u015bniej drzewa le\u017ca\u0142y nast\u0119pnie przez wiele dni w\u015br\u00f3d grob\u00f3w nie jestem pewien czy wywieziono je do tej pory…
\"darmowy<\/a><\/p>\r\n

Zrobione przeze mnie zdj\u0119cia, obrazuj\u0105ce przejaw tego barbarzy\u0144stwa i braku poszanowania dla zmar\u0142ych, przekaza\u0142em p\u00f3\u017aniej w redakcji \u201eKuriera Wile\u0144skiego\u201d, oraz poinformowa\u0142em o tym fakcie przedstawicieli Akcji Wyborczej Polak\u00f3w na Litwie. Najprawdopodobniej w efekcie tych moich dzia\u0142a\u0144, ukaza\u0142y si\u0119 w ostatnich dniach, dwa artyku\u0142y w wile\u0144skiej prasie:<\/p>\r\n

Ireny Mikulewicz, Cmentarz umiera \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105…<\/em>, \u201eTygodnik Wile\u0144szczyzny\u201d, patrz tutaj<\/a><\/strong>.<\/p>\r\n

Barbary Chikashua, Cmentarz Rossa na progu zanikni\u0119cia<\/em>, \u201eKurier Wile\u0144ski\u201d, patrz tutaj<\/a><\/strong>.
\"darmowy<\/a><\/p>\r\n

Tekst zamieszczony w \u201eTW\u201d, podaje liczne przyk\u0142ady innych zniszcze\u0144 poczynionych w ostatnich latach na Rossie, opisuje r\u00f3wnie\u017c liczne dzia\u0142ania podejmowane przez wile\u0144skich Polak\u00f3w, maj\u0105ce na celu ratowanie i renowacje nagrobk\u00f3w. Natomiast tekst zamieszczony w \u201eKurierze Wile\u0144skim\u201d stara si\u0119 rozliczy\u0107 instytucje odpowiedzialne za administrowanie nekropoli\u0105. Dowiadujemy si\u0119 w nim m.in., \u017ce: \u201eProblem niszczej\u0105cego cmentarza jest to wynik przerzucania odpowiedzialno\u015bci pomi\u0119dzy trzema instytucjami, na kt\u00f3rych barkach jednocze\u015bnie ci\u0105\u017c\u0105 obowi\u0105zki utrzymywania porz\u0105dku na cmentarzu. Samorz\u0105d sto\u0142eczny, sp\u00f3\u0142ka samorz\u0105dowa \u201eAketonas\u201d oraz Departament Dziedzictwa Kulturowego (litewski skr\u00f3t: KPD) przy Ministerstwie Kultury zrzucaj\u0105 t\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 jeden na drugiego\u201d<\/em>.
<\/strong><\/p>\r\n

Cmentarz \u015bw. Piotra i Paw\u0142a na Antokolu<\/strong><\/p>\r\n

Cmentarz \u015bw. Piotra i Paw\u0142a, znajduje si\u0119 na wzg\u00f3rzach wci\u015bni\u0119tych pomi\u0119dzy dwoma uliczkami: Polow\u0105 (Mildos g-ve) oraz S\u0142oneczn\u0105 (Saules g-ve) na Antokolu. Nie jest praktycznie odwiedzany przez polskie wycieczki, kt\u00f3re zazwyczaj wiezione s\u0105 jedynie na Cmentarz Antokolski na wzg\u00f3rzu \u201eSapie\u017cy\u0144ska\u201d, co jest zupe\u0142nie niezrozumia\u0142e, zw\u0142aszcza, \u017ce znajduje si\u0119 on, zaledwie par\u0119 krok\u00f3w – id\u0105c od ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Piotra i Paw\u0142a na Antokolu. Dzieje si\u0119 tak – pewnie dlatego, \u017ce cz\u0119sto oba cmentarze traktowane s\u0105 jako jeden cmentarny kompleks na Antokolu.
\"darmowy<\/a><\/p>\r\n

Cmentarz \u015bw. Piotra i Paw\u0142a jest przepi\u0119knie po\u0142o\u017cony na zalesionych wzg\u00f3rzach i charakteryzuje si\u0119 wieloma cennymi starymi nagrobkami, w wi\u0119kszo\u015bci polsko-j\u0119zycznymi.<\/strong> Zwiedzaj\u0105c go w ubieg\u0142y czwartek, po przerwie co najmniej 15-letniej, nie mog\u0142em si\u0119 jednak oprze\u0107 wra\u017ceniu, \u017ce przyby\u0142o na nim nagrobk\u00f3w z tablicami wykonanymi w j\u0119zyku litewskim. A przecie\u017c by\u0142 to typowy, czynny w okresie mi\u0119dzywojennym cmentarz polski.<\/p>\r\n

By\u0107 mo\u017ce pewnym wyja\u015bnieniem tego zastanego po latach stanu rzeczy, b\u0119dzie sytuacja jaka mi si\u0119 przytrafi\u0142a na tym cmentarzu. Ot\u00f3\u017c spaceruj\u0105c alejkami coraz bardziej zarastaj\u0105cymi r\u00f3\u017cnego rodzaju chwastami w tym krzakami, zauwa\u017cy\u0142em dw\u00f3ch ludzi pracuj\u0105cych w\u015br\u00f3d grob\u00f3w. Postanowi\u0142em podej\u015b\u0107 do nich, w przekonaniu, \u017ce odnawiaj\u0105 jaki\u015b polski nagrobek. Jednak oni, jak tylko zobaczyli, \u017ce si\u0119 zbli\u017cam, zebrali w po\u015bpiechu narz\u0119dzia i odeszli do samochodu typu van, zaparkowanego wewn\u0105trz cmentarza – kt\u00f3rym odjechali.
\"darmowy<\/a><\/p>\r\n

Po przyj\u015bciu na miejsce zobaczy\u0142em dwie bardzo p\u0142ytkie nowe podmur\u00f3wki grobowe, obok kt\u00f3rych le\u017ca\u0142y stare krzy\u017ce z litewskimi napisami. Wok\u00f3\u0142 nowych podmur\u00f3wek, znajdowa\u0142y si\u0119 stare – tylko polskie nagrobki… Nasun\u0119\u0142o mi si\u0119 w zwi\u0105zku z tym kilka pyta\u0144.<\/p>\r\n

Czy napotkani wcze\u015bniej pracownicy, aby na pewno, dokonywali renowacji starych grob\u00f3w, czy mo\u017ce przenosili groby litewskie z innych cmentarzy? Czy mo\u017ce w ten spos\u00f3b, punktowym dzia\u0142aniem (obliczonym na lata) zmienia si\u0119 obraz przedwojennej polskiej nekropolii?<\/strong> Przecie\u017c, od lat w\u015br\u00f3d wile\u0144skich Polak\u00f3w m\u00f3wi si\u0119, \u017ce zapominane stare polskie groby zmieniaj\u0105 swoich w\u0142a\u015bcicieli na Litwin\u00f3w…
\"darmowy<\/a><\/p>\r\n

Zapewne mo\u017cna stwierdzi\u0107 numer grobu i kto by\u0142 pierwotnie w tym miejscu pochowany, zainteresowa\u0142em problemem redakcj\u0119 \u201eKuriera Wile\u0144skiego\u201d, w rezultacie powsta\u0142 film zamieszczonym na You Tube, patrz poni\u017cej<\/strong>:<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

<\/object><\/p>\r\n

Na filmie zatytu\u0142owanym \u201eRossa\u201d<\/em>, przedstawione s\u0105 opisane powy\u017cej przez mnie miejsca dewastacji polskich grob\u00f3w na wile\u0144skich cmentarzach. Szkoda tylko, \u017ce autor nie zatytu\u0142owa\u0142 filmu: Cmentarze na Rossie i Antokolu, poniewa\u017c przedstawiony na nim obraz jest tak\u017ce z Cmentarza \u015bw. Piotra i Paw\u0142a, a nie tylko z Rossy…
\"darmowy<\/a><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Pisz\u0105c o dewastacji polskich grob\u00f3w, nale\u017cy jeszcze wspomnie\u0107 o kaplicy grobowej znajduj\u0105cej si\u0119 na cmentarzu \u015bw. Piotra i Paw\u0142a, w jakiej urz\u0105dzono na tym cmentarzu ma\u0142e wysypisko \u015bmieci. Wyrwane brutalnie drzwi do jej wn\u0119trza dobitnie \u015bwiadcz\u0105 o wcze\u015bniejszym w\u0142amaniu oraz profanacji trumien i zw\u0142ok w niej si\u0119 znajduj\u0105cych.
<\/strong><\/p>\r\n

c.d.n.<\/strong>
<\/strong><\/p>\r\n

Mariusz A. Roman<\/strong><\/p>\r\n

[Fot. Mariusz Roman] <\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Podczas mojego ostatniego pobytu na Litwie, odwiedzi\u0142em pod koniec lipca br. kilka nekropolii, stwierdzaj\u0105c na nich post\u0119puj\u0105c\u0105 w zatrwa\u017caj\u0105cym tempie dewastacj\u0119. Wszystko wskazuje na to, \u017ce starcie z mapy Litwy starych cmentarzy – pomnik\u00f3w polskiej kultury, skasowanie pami\u0119ci o nich, nie dzieje si\u0119 zupe\u0142nie przypadkiem… Zw\u0142aszcza, \u017ce coraz cz\u0119\u015bciej w miejscach po\u0142o\u017conych w pobli\u017cu g\u0142\u00f3wnych […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[65,188,204],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12129"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12129"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12129\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12129"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12129"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12129"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}