{"id":120375,"date":"2020-11-10T12:31:57","date_gmt":"2020-11-10T17:31:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=120375"},"modified":"2020-11-10T12:32:10","modified_gmt":"2020-11-10T17:32:10","slug":"nowe-brzmienie-prawa-kanonicznego-przeciwko-naduzyciom-ale-czy-tylko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=120375","title":{"rendered":"Nowe brzmienie prawa kanonicznego. Przeciwko nadu\u017cyciom\u2026 ale czy tylko?"},"content":{"rendered":"

Papie\u017c Franciszek zmieni\u0142 prawo kanoniczne w kwestii aprobowania nowych instytut\u00f3w \u017cycia konsekrowanego. Od 10 listopada b\u0119dzie tu konieczna pisemna zgoda Watykanu. Dlaczego?  <\/strong><\/p>\r\n

List apostolski Authenticum charismatis<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Wed\u0142ug dotychczasowego Kodeksu Prawa Kanonicznego ka\u017cdy biskup diecezjalny m\u00f3g\u0142 powo\u0142a\u0107 nowy instytut \u017cycia konsekrowanego lub stowarzyszenie \u017cycia apostolskiego. Prawo wymaga\u0142o przeprowadzenia konsultacji w Watykanie, ale biskup nie by\u0142 ni\u0105 w \u017caden spos\u00f3b zwi\u0105zany. Teraz ulegnie to zmianie. Papie\u017c Franciszek og\u0142osi\u0142 list apostolski Authenticum charismatis<\/em>, w kt\u00f3rym obwie\u015bci\u0142 zmian\u0119 579. kanonu KPK. Jak dot\u0105d kanon ten brzmia\u0142:<\/p>\r\n

Biskupi diecezjalni mog\u0105, ka\u017cdy na w\u0142asnym terytorium, erygowa\u0107 formalnym dekretem instytuty \u017cycia konsekrowanego, po niezb\u0119dnej konsultacji Stolicy Apostolskiej.<\/em><\/p>\r\n

List zmienia jego tre\u015b\u0107 na:<\/p>\r\n

Episcopi dioecesani, in suo quisque territorio, instituta vitae consecratae formali decreto valide erigere possunt, praevia licentia Sedis Apostolicae scripto data.<\/em><\/p>\r\n

Co mo\u017cna przet\u0142umaczy\u0107:<\/p>\r\n

Biskupi diecezjalni mog\u0105, ka\u017cdy na w\u0142asnym terytorium, erygowa\u0107 formalnym dekretem instytuty \u017cycia konsekrowanego, po uprzednim wydaniu pisemnej zgody Stolicy Apostolskiej.<\/em><\/p>\r\n

Nowa tre\u015b\u0107 KPK nie pozostawia zatem najmniejszej w\u0105tpliwo\u015bci: biskupi nie b\u0119d\u0105 ju\u017c mogli samodzielnie decydowa\u0107 o tworzeniu nowych instytut\u00f3w \u017cycia konsekrowanego, mog\u0105 to tylko proponowa\u0107, ale ostatecznie wszystko zale\u017cy od woli Watykanu.<\/p>\r\n

Motywacje papie\u017ca<\/strong><\/p>\r\n

W li\u015bcie Authenticum charismatis<\/em> papie\u017c Franciszek wyja\u015bni\u0142, \u017ce cho\u0107 instytuty i stowarzyszenia rodz\u0105 si\u0119 w Ko\u015bciele partykularnym, to s\u0105 darem dla ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a. St\u0105d nie s\u0105 czym\u015b \u201ewyizolowanym czy marginalnym\u201d, ale znajduj\u0105cym si\u0119 w samym sercu Ko\u015bcio\u0142a \u201ejako element decyduj\u0105cy o jego misji\u201d. Franciszek s\u0105dzi, \u017ce zmiana spraw, i\u017c nie b\u0119d\u0105 ju\u017c powstawa\u0107 \u017cadne \u201einstytuty nieu\u017cyteczne b\u0105d\u017a nie maj\u0105ce dostatecznych si\u0142 \u017cywotnych\u201d; papie\u017c chce ponadto unikn\u0105\u0107 mno\u017cenia instytucji o podobnym charakterze, co mog\u0142oby w jego ocenie prowadzi\u0107 do szkodliwego podzia\u0142u na zbyt ma\u0142e grupy.<\/p>\r\n

Teoretycznie rzecz bior\u0105c tak\u017ce poprzednio to Stolica Apostolska zachowywa\u0142a najwy\u017csz\u0105 w\u0142adz\u0119 nad wszystkimi instytutami. Zgodnie z kanonem 584 KPK jedynie ona mog\u0142a znie\u015b\u0107 instytut, to jej zastrze\u017cona by\u0142a te\u017c decyzja odno\u015bnie d\u00f3br doczesnych instytutu. Z kolegi zgodnie z kanonem 591 KPK papie\u017c mo\u017ce \u201ena mocy swego prymatu obejmuj\u0105cego ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 [\u2026] ze wzgl\u0119du na wsp\u00f3lny po\u017cytek wyjmowa\u0107 instytuty \u017cycia konsekrowanego spod kierownictwa ordynariuszy miejsca i poddawa\u0107 je tylko sobie lub innej w\u0142adzy ko\u015bcielnej\u201d. I wcze\u015bniej Stolica Apostolska mia\u0142a zatem w\u0142adz\u0119 nad instytutami, kt\u00f3re ju\u017c powsta\u0142y; teraz b\u0119dzie \u015bci\u015ble kontrolowa\u0107 tak\u017ce ich powstawanie.<\/p>\r\n

Dlaczego papie\u017c Franciszek zdecydowa\u0142 si\u0119 na taki krok? Ojciec \u015awi\u0119ty i Kuria Rzymska najwyra\u017aniej nie ufaj\u0105 os\u0105dowi biskup\u00f3w, kt\u00f3rzy, ich zdaniem, nazbyt cz\u0119sto przyzwalali na powstawania problematycznych instytut\u00f3w. K\u0142opoty mog\u0142y by\u0107 zwi\u0105zane zw\u0142aszcza z jednej strony z finansami (brakiem zabezpieczenia w\u0142a\u015bciwej podstawy ekonomicznej dla funkcjonowania instytutu), z drugiej z personaliami. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce nowe rozwi\u0105zanie obowi\u0105zuje w ca\u0142ym Ko\u015bciele powszechnym; dotyczy wi\u0119c te\u017c tak odleg\u0142ych i cz\u0119sto nieprzejrzystych z naszej perspektywy miejsc jak Afryka czy Ameryka \u0141aci\u0144ska. Trudno powiedzie\u0107, czy w tych regionach nie dochodzi\u0142o do jakiego\u015b rodzaju nadu\u017cy\u0107 na tle powstawania nowych instytut\u00f3w.<\/p>\r\n

Decyzja przygotowywana od kilku lat<\/strong><\/p>\r\n

Papieska decyzja nie spad\u0142a zreszt\u0105 jak grom z jasnego nieba, bo pewne ruchy w kierunku centralizacji zak\u0142adania nowych instytut\u00f3w wykonano ju\u017c kilka lat temu. W 2016 roku na przyk\u0142ad watyka\u0144ski Sekretariat Stanu og\u0142osi\u0142 dokument, w kt\u00f3rym wskaza\u0142, \u017ce konsultowanie przez biskupa w Watykanie za\u0142o\u017cenia nowego instytutu jest warunkiem niezb\u0119dnym legalno\u015bci jego erygowania; w ten spos\u00f3b Watykan chcia\u0142 sobie zapewni\u0107 pe\u0142n\u0105 wiedz\u0119 o wszystkich nowych inicjatywach tego rodzaju na \u015bwiecie \u2013 by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce po to, by w niekt\u00f3rych w\u0105tpliwych dla siebie przypadkach wywiera\u0107 odpowiednie naciski i nie dopu\u015bci\u0107 do powstania instytutu. Nie wiemy, by jakikolwiek biskup zadzia\u0142a\u0142 w tej sprawie wbrew Watykanowi, to znaczy, by Stolica Apostolska negatywnie zaopiniowa\u0142a jego plan erygowania instytutu, a ten mimo wszystko i tak go na prawie diecezjalnym za\u0142o\u017cy\u0142. By\u0107 mo\u017ce jednak takie przypadki wyst\u0105pi\u0142y \u2013 lub zaistnia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 ich wyst\u0105pienia, skoro teraz przepisy uleg\u0142y dalszemu zaostrzeniu.<\/p>\r\n

R\u00f3wnie\u017c w 2016 roku, w czerwcu, abp Jos\u00e9 Rodr\u00edguez Carballo, sekretarz Kongregacji ds. Instytut\u00f3w \u017bycia Konsekrowanego i Stowarzysze\u0144 \u017bycia Apostolskiego, ubolewa\u0142 na \u0142amach \u201eL\u2019Osservatore Romano\u201d nad brakiem wystarczaj\u0105cej \u2013 jego zdaniem \u2013 kontroli nad powstawaniem nowych instytut\u00f3w. Pisa\u0142, \u017ce potrzeba nowych przepis\u00f3w, kt\u00f3re uniemo\u017cliwi\u0105 \u201ebeztroskie\u201d decyzje biskup\u00f3w. Wed\u0142ug hierarchy w przesz\u0142o\u015bci w\u0142a\u015bnie na gruncie powstawania nowych instytut\u00f3w dochodzi\u0142o do podzia\u0142\u00f3w wewn\u0119trznych, walk o w\u0142adz\u0119, problem\u00f3w z za\u0142o\u017cycielami, nadu\u017cy\u0107 dyscyplinarnych. Zdaniem abp. Carballo Stolica Apostolska musia\u0142a w efekcie interweniowa\u0107, cho\u0107 w istocie problemom mo\u017cna by\u0142oby zapobiec wcze\u015bniej, je\u017celi tylko Watykan mia\u0142by wi\u0119cej do powiedzenia w kwestii tworzenia instytut\u00f3w.<\/p>\r\n

Nie wiadomo, co przyniesie zmiana. Z jednej strony mo\u017ce mie\u0107 w pewnych regionach pozytywny wp\u0142yw. Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 skrajnie progresywnego biskupa, albo, inaczej, biskupa niebezpiecznie dryfuj\u0105cego w kierunku protestantyzmu, kt\u00f3ry nazbyt szybko i bez w\u0142a\u015bciwego rozeznania pozwala na mno\u017cenie si\u0119 coraz to nowych, toksycznych wsp\u00f3lnot. Tutaj blokada ze strony Stolicy Apostolskiej by\u0142aby potrzebna i po\u017c\u0105dana.<\/p>\r\n

Casus Franciszkan\u00f3w Niepokalanej<\/strong><\/p>\r\n

Z drugiej jednak strony Kuria Rzymska, w du\u017cej mierze zasiedlona przez urz\u0119dnik\u00f3w o neomodernistycznych inklinacjach, zyska teraz wi\u0119ksz\u0105 \u0142atwo\u015b\u0107 rozbijania wsp\u00f3lnot tradycjonalistycznych. Trudno nie pomy\u015ble\u0107 tu o tragicznej historii Franciszkan\u00f3w Niepokalanej, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie cytowanych wy\u017cej s\u0142\u00f3w abp. Carballo. O historii zniszczenia tego zakonu, powsta\u0142ego w 1970 roku, na portalu PCh24.pl pisali\u015bmy wielokrotnie. Franciszkanie, przywi\u0105zani do \u0142aci\u0144skiej liturgii, przez lata wspaniale si\u0119 rozwijali; w roku 2013, na pro\u015bb\u0119 grupy zakonnik\u00f3w niezadowolonych z tradycjonalizmu wsp\u00f3lnoty, \u201ezaj\u0119\u0142a si\u0119\u201d nimi Kongregacja ds. Instytut\u00f3w \u017bycia Konsekrowanego, co poskutkowa\u0142o powo\u0142aniem komisarza apostolskiego dla zakonu, o. Fidenzio Volpiego OFMCap. Jeszcze w tym samym 2013 roku papie\u017c Franciszek, wbrew motu proprio<\/em> Summorum pontificum<\/em> Benedykta XVI, zabroni\u0142 Franciszkanom Niepokalanej celebrowania Mszy \u015bwi\u0119tej w nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego. Zmieniono te\u017c prze\u0142o\u017conego zakonu, kt\u00f3rym zosta\u0142 o. Alfonso Bruno, niech\u0119tny tradycyjnej liturgii. Zamkni\u0119to rzymskie seminarium Franciszkan\u00f3w; o. Volpi posun\u0105\u0142 si\u0119 te\u017c do licznych oszczerstw pod adresem zakonu i jego poprzedniego prze\u0142o\u017conego i zarazem za\u0142o\u017cyciela, o. Stefano Maria Manellego. Dosz\u0142o te\u017c do takiego skandalu, jak na\u0142o\u017cenie przez o. Volpiego suspendy a divinis<\/em> na sze\u015bciu franciszkan\u00f3w, kt\u00f3rzy\u2026 chcieli pe\u0142ni\u0107 zwyk\u0142\u0105 pos\u0142ug\u0119 duszpastersk\u0105 w r\u00f3\u017cnych diecezjach, wyrywaj\u0105c si\u0119 w ten spos\u00f3b spod kontroli o. Volpiego. Nie wiadomo, dlaczego Franciszkan\u00f3w spotka\u0142 tak straszny los. Oskar\u017cano ich o \u201ekryptolefebryzm\u201d, ale zarzuty te brzmia\u0142y niepowa\u017cnie, bo ani o. Manelli, ani \u017caden inny cz\u0142onek zakonu nie kwestionowa\u0142 \u017cadnego elementu nauczania Ko\u015bcio\u0142a; dyskutowano jedynie o dokumentach Soboru Watyka\u0144skiego II, niekiedy, owszem, krytycznie.<\/p>\r\n

Zmiana \u2013 tak\u017ce \u2013 przeciwko tradycjonalistom?<\/strong><\/p>\r\n

W 2016 roku papie\u017c Franciszek w nast\u0119puj\u0105cych s\u0142owach m\u00f3wi\u0142 o katolikach mi\u0142uj\u0105cych liturgi\u0119 \u0142aci\u0144sk\u0105:<\/p>\r\n

Pr\u00f3buj\u0119 zawsze zrozumie\u0107 co kryje si\u0119 za osobami, kt\u00f3re s\u0105 zbyt m\u0142ode by \u017cy\u0107 w czasach liturgii przedsoborowej, ale mimo tego jej pragn\u0105. Czasem znajduj\u0119 si\u0119 przed lud\u017ami, kt\u00f3rzy s\u0105 zbyt surowi, maj\u0105 zbyt sztywne nastawianie. I zastanawiam si\u0119: sk\u0105d bierze si\u0119 taka surowo\u015b\u0107? Trzeba kopa\u0107, kopa\u0107<\/em> – taka skostnia\u0142o\u015b\u0107 zawsze co\u015b ukrywa: poczucie zagro\u017cenia, czasem nawet co\u015b wi\u0119cej… Skostnia\u0142o\u015b\u0107 to obrona. Prawdziwa mi\u0142o\u015b\u0107 nie jest skostnia\u0142a<\/em>.<\/p>\r\n

To niezwykle surowa i krytyczna ocena. Bior\u0105c pod uwag\u0119 los, jaki spotka\u0142 Franciszkan\u00f3w Niepokalanej, mo\u017cna domniemywa\u0107, \u017ce nowe przepisy KPK mog\u0105 zosta\u0107 wykorzystane tak\u017ce przeciwko \u015brodowiskom tradycjonalistycznym. Ot, cho\u0107by samym franciszkanom, kt\u00f3rzy po rozbiciu ich zakonu przez o. Volpiego mogliby pr\u00f3bowa\u0107 zak\u0142ada\u0107 nowy instytut, ju\u017c na prawie diecezjalnym, pod protektoratem biskupa, tak jak oni, kochaj\u0105cego katolick\u0105 tradycj\u0119. Teraz jednak b\u0119dzie to niemo\u017cliwe bez zgody Watykanu; to samo dotyczy innych \u015brodowisk, kt\u00f3re pragn\u0119\u0142yby za\u0142o\u017cy\u0107 instytut zwi\u0105zany z liturgi\u0105 \u0142aci\u0144sk\u0105. Czy bowiem Kuria Rzymska papie\u017ca Franciszka ch\u0119tnie b\u0119dzie godzi\u0107 si\u0119 na zak\u0142adanie tradycjonalistycznych instytut\u00f3w zakonnych lub stowarzysze\u0144?<\/p>\r\n

Niewykluczone zatem, \u017ce nawet je\u017celi nowe przepisy kanoniczne w wielu miejscach przys\u0142u\u017c\u0105 si\u0119 Ko\u015bcio\u0142owi, pozwalaj\u0105c Stolicy Apostolskiej na zablokowanie nieroztropnych decyzji, to z drugiej strony oka\u017c\u0105 si\u0119 zapor\u0105 dla \u015brodowisk skupiaj\u0105cych si\u0119 wok\u00f3\u0142 \u0142aci\u0144skiej liturgii i nastawionych mniej entuzjastycznie do niekt\u00f3rych dokument\u00f3w Soboru Watyka\u0144skiego II.<\/p>\r\n

Pawe\u0142 Chmielewski<\/strong><\/em><\/p>\r\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Papie\u017c Franciszek zmieni\u0142 prawo kanoniczne w kwestii aprobowania nowych instytut\u00f3w \u017cycia konsekrowanego. Od 10 listopada b\u0119dzie tu konieczna pisemna zgoda Watykanu. Dlaczego?  List apostolski Authenticum charismatis Wed\u0142ug dotychczasowego Kodeksu Prawa Kanonicznego ka\u017cdy biskup diecezjalny m\u00f3g\u0142 powo\u0142a\u0107 nowy instytut \u017cycia konsekrowanego lub stowarzyszenie \u017cycia apostolskiego. Prawo wymaga\u0142o przeprowadzenia konsultacji w Watykanie, ale biskup nie by\u0142 ni\u0105 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[301,41,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120375"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=120375"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120375\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120376,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120375\/revisions\/120376"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=120375"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=120375"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=120375"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}