{"id":120022,"date":"2020-10-30T18:47:49","date_gmt":"2020-10-30T22:47:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=120022"},"modified":"2020-10-30T18:47:49","modified_gmt":"2020-10-30T22:47:49","slug":"orzeczenie-tk-w-sprawie-aborcji-eugenicznej-i-propozycja-prezydenta-ordo-iuris-mowi-jak-jest","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=120022","title":{"rendered":"Orzeczenie TK w sprawie aborcji eugenicznej i propozycja prezydenta. Ordo Iuris m\u00f3wi jak jest"},"content":{"rendered":"

Instytut Ordo Iuris stworzy\u0142 list\u0119 6 najcz\u0119stszych pyta\u0144 i w\u0105tpliwo\u015bci dotycz\u0105cych orzeczenia Trybuna\u0142u Konstytucyjnego z 22 pa\u017adziernika roku 2020 oraz udzieli\u0142 odpowiedzi obalaj\u0105cych mity, przek\u0142amania, p\u00f3\u0142prawdy i fake-newsy<\/em>. W tek\u015bcie odnajdujemy tak\u017ce om\u00f3wienie propozycji przedstawionej przez Andrzeja Dud\u0119.<\/strong><\/p>\r\n

1. Czy wyrok TK oznacza, \u017ce aborcja b\u0119dzie w Polsce ca\u0142kowicie zakazana?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Podobnie jak przed wyrokiem Trybuna\u0142u z 22 pa\u017adziernika, po jego og\u0142oszeniu przerywanie ci\u0105\u017cy w Polsce b\u0119dzie dopuszczalne w przypadkach okre\u015blonych w art. 4a ust.<\/strong> 1<\/strong> ustawy z 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie p\u0142odu ludzkiego i warunkach dopuszczalno\u015bci przerywania ci\u0105\u017cy (\u201eustawa o planowaniu rodziny\u201d). Jedyn\u0105 zmian\u0105<\/strong>, kt\u00f3r\u0105 wprowadzi publikacja orzeczenia TK w Dzienniku Ustaw b\u0119dzie wykre\u015blenie z tego przepisu pkt. 2<\/strong> czyli tzw. przes\u0142anki eugenicznej, kt\u00f3ra pozwala\u0142a na u\u015bmiercenie dziecka pocz\u0119tego, je\u015bli badania prenatalne lub inne przes\u0142anki medyczne wskazuj\u0105 na \u201edu\u017ce prawdopodobie\u0144stwo ci\u0119\u017ckiego i nieodwracalnego upo\u015bledzenia p\u0142odu albo nieuleczalnej choroby zagra\u017caj\u0105cej jego \u017cyciu\u201d. Tre\u015b\u0107 niekonstytucyjnego przepisu pozwala\u0142a na u\u015bmiercenie dziecka w przypadku podejrzenia, \u017ce cierpi ono na powa\u017cn\u0105 chorob\u0119 lub jest niepe\u0142nosprawne. W ustawie pos\u0142u\u017cono si\u0119 terminem \u201edu\u017ce prawdopodobie\u0144stwo\u201d, jednak nawet w obecnym stanie rozwoju technik bada\u0144 prenatalnych lekarz nie jest w stanie stwierdzi\u0107 z pewno\u015bci\u0105, \u017ce dziecko urodzi si\u0119 chore. Istnieje ogromna liczba potwierdzonych przypadk\u00f3w pomy\u0142ek w tym zakresie, w kt\u00f3rych dzieci podejrzane o wady genetyczne, np. zesp\u00f3\u0142 Downa, rodzi\u0142y si\u0119 zdrowe. Trzeba doda\u0107, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 wad genetycznych kwalifikuj\u0105cych dotychczas do aborcji nie ma charakteru \u015bmiertelnego, a wiele z nich nie stanowi przeszkody do podj\u0119cia w przysz\u0142o\u015bci samodzielnego \u017cycia, wykonywania pracy czy uko\u0144czenia studi\u00f3w.<\/p>\r\n

2. Powy\u017csze argumenty dotycz\u0105 chor\u00f3b u dzieci, a co w sytuacjach, w kt\u00f3rych zagro\u017cone jest zdrowie lub nawet \u017cycie kobiet?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Orzeczenie Trybuna\u0142u z 22 pa\u017adziernika rozszerza jedynie prawn\u0105 ochron\u0119 \u017cycia na dzieci chore i niepe\u0142nosprawne. Natomiast w najmniejszym stopniu nie ingeruje w sytuacje zagro\u017cenia \u017cycia lub zdrowia kobiety ci\u0119\u017carnej<\/strong>. Do przypadk\u00f3w, w kt\u00f3rych ci\u0105\u017ca w jakikolwiek spos\u00f3b zagra\u017ca \u017cyciu lub zdrowiu kobiety odnosi si\u0119 art. 4a ust. 1<\/strong> pkt. 1<\/strong> ustawy o planowaniu rodziny. Przepis ten wskazuje wprost, \u017ce \u201eprzerwanie ci\u0105\u017cy mo\u017ce by\u0107 dokonane (\u2026) w przypadku, gdy ci\u0105\u017ca stanowi zagro\u017cenie dla \u017cycia lub zdrowia kobiety ci\u0119\u017carnej\u201d. Wyrok TK w \u017caden spos\u00f3b nie zmienia tej przes\u0142anki. W konsekwencji, nale\u017cy stanowczo podkre\u015bli\u0107, \u017ce w ka\u017cdej sytuacji zagro\u017cenia \u017cycia lub zdrowia kobieta ci\u0119\u017carna ma prawo do interwencji medycznych ratuj\u0105cych te dobra \u2013 tak\u017ce wtedy, gdy nieuniknionym skutkiem takich dzia\u0142a\u0144 mo\u017ce by\u0107 \u015bmier\u0107 dziecka. Dotyczy to zar\u00f3wno przypadk\u00f3w, gdy choroba czy ci\u0119\u017cka wada dziecka stwarza niebezpiecze\u0144stwo dla organizmu matki, jak r\u00f3wnie\u017c sytuacji, w kt\u00f3rych ci\u0105\u017ca jest niebezpieczna ze wzgl\u0119du na ci\u0119\u017cki stan zdrowia matki. Niezale\u017cnie od tego, og\u00f3lne przepisy prawa karnego dotycz\u0105ce stanu wy\u017cszej konieczno\u015bci pozwalaj\u0105 na uchylenie ochrony dziecka tak\u017ce, gdy zdiagnozowana u niego wada genetyczna zagra\u017ca rodze\u0144stwu podczas ci\u0105\u017cy mnogiej.<\/p>\r\n

3. Czy aborcja mo\u017ce zosta\u0107 przeprowadzona z uwagi na stan zdrowia psychicznego matki?  <\/em><\/strong><\/p>\r\n

Uchylenie prawnej ochrony \u017cycia dziecka pocz\u0119tego dotyczy sytuacji stwarzaj\u0105cych powa\u017cne niebezpiecze\u0144stwo utraty przez kobiet\u0119 zdrowia lub \u017cycia. Jak podkre\u015bla\u0142a ju\u017c w 2008 r. prof. dr hab. Eleonora Zieli\u0144ska<\/a> terminem \u201eniebezpiecze\u0144stwo\u201d ustawodawca pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 w art. 157a \u00a7 2 Kodeksu karnego wprowadzaj\u0105c konstrukcj\u0119 uchylenia bezprawno\u015bci czynu polegaj\u0105cego na spowodowaniu uszkodzenia cia\u0142a lub rozstroju zdrowia dziecka pocz\u0119tego w nast\u0119pstwie dzia\u0142a\u0144 leczniczych, koniecznych<\/strong> dla uchylenia niebezpiecze\u0144stwa<\/strong> gro\u017c\u0105cego zdrowiu lub \u017cyciu kobiety [1]. Z jednej strony zatem lekarz jest w pe\u0142ni uprawniony do interwencji medycznych maj\u0105cych na celu ratowanie \u017cycia lub zdrowia matki<\/strong>, z drugiej jednak u\u017cyte w przepisach poj\u0119cia \u201ezagro\u017cenie\u201d i \u201eniebezpiecze\u0144stwo\u201d wyra\u017anie wskazuj\u0105, \u017ce sytuacje te nie obejmuj\u0105 dolegliwo\u015bci zdrowotnych o charakterze psychicznym (np. depresja). Interpretacja przeciwna mog\u0142aby prowadzi\u0107 do nadu\u017cy\u0107, wypaczaj\u0105c zasad\u0119 prawnej ochrony \u017cycia i w rzeczywisto\u015bci prowadz\u0105c w niekt\u00f3rych przypadkach do wykonywania nielegalnej w Polsce aborcji na \u017cyczenie. Doda\u0107 trzeba, \u017ce tego typu problemy zdrowotne o charakterze psychicznym mog\u0105 podlega\u0107 normalnemu, skutecznemu leczeniu w trakcie ci\u0105\u017cy, przy uwzgl\u0119dnieniu pewnych alternatywnych dzia\u0142a\u0144 terapeutycznych, np. w postaci doboru takich produkt\u00f3w leczniczych, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105 szkodliwe dla dziecka. Zasada ta wynika chocia\u017cby z art. 39 Kodeksu Etyki Lekarskiej, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce lekarz podejmuj\u0105cy terapi\u0119 kobiety ci\u0119\u017carnej r\u00f3wnocze\u015bnie odpowiada za zdrowie i \u017cycie jej dziecka.<\/p>\r\n

4. Czy orzeczenie TK z 22 pa\u017adziernika jest z perspektywy prawnej kontrowersyjne?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Z prawnego punktu widzenia orzeczenie TK stanowi jedynie kontynuacj\u0119 wcze\u015bniejszej linii orzeczniczej i nie tworzy \u017cadnej nowej zasady prawnej, kt\u00f3ra nie obowi\u0105zywa\u0142aby wcze\u015bniej. Ju\u017c bowiem w wyroku z 28 maja 1997 r. Trybuna\u0142 Konstytucyjny orzek\u0142, \u017ce \u201eWarto\u015b\u0107 konstytucyjnie chronionego dobra prawnego jakim jest \u017cycie ludzkie, w tym \u017cycie rozwijaj\u0105ce si\u0119 w fazie prenatalnej, nie mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cnicowana. <\/strong>(\u2026) \u201eUchwalona 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja RP potwierdza w art. 38 prawn\u0105 ochron\u0119 \u017cycia ka\u017cdego<\/strong> cz\u0142owieka<\/strong>\u201d [2]. R\u00f3wnie\u017c w p\u00f3\u017aniejszym orzeczeniu z 2008 r. TK potwierdzi\u0142, \u017ce w demokratycznym pa\u0144stwie prawnym \u201enie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce \u017cycie cz\u0142owieka nie podlega warto\u015bciowaniu ze wzgl\u0119du na jego wiek, stan zdrowia<\/strong>, przewidywany czas jego trwania,<\/strong> ani ze wzgl\u0119du na jakiekolwiek inne kryteria\u201d [3]. Warto doda\u0107, \u017ce zgodnie z orzecznictwem TK niekorzystne ukszta\u0142towanie sytuacji prawnej dziecka pocz\u0119tego z uwagi na jego prawdopodobnie z\u0142y stan zdrowia stanowi dyskryminacj\u0119 [4]. Polska Konstytucja w art. 32 ust. 2 stanowi, \u017ce nikt nie mo\u017ce by\u0107 dyskryminowany w \u017cyciu politycznym, spo\u0142ecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Oczywi\u015bcie zakazana jest dyskryminacja ze wzgl\u0119du na niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107. Argumenty wyra\u017cone w dotychczasowych rozstrzygni\u0119ciach Trybuna\u0142u Konstytucyjnego wskazuj\u0105 po pierwsze \u2013 \u017ce Konstytucja RP ustanawia prawn\u0105 ochron\u0119 \u017cycia tak\u017ce na etapie prenatalnym, a po drugie, \u017ce warto\u015b\u0107 \u017cycia cz\u0142owieka nie mo\u017ce by\u0107 w \u017caden spos\u00f3b r\u00f3\u017cnicowana np. ze wzgl\u0119du na niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107. Jednocze\u015bnie z zasad tych wynika, \u017ce ochronie konstytucyjnej podlega te\u017c \u017cycie matki, w zwi\u0105zku z czym w przypadku zagro\u017cenia nale\u017cy je ratowa\u0107.<\/p>\r\n

Wyrok nie powinien budzi\u0107 te\u017c kontrowersji w \u015bwietle norm prawa mi\u0119dzynarodowego. O \u201eszczeg\u00f3lnej ochronie\u201d przys\u0142uguj\u0105cej dziecku \u201ezar\u00f3wno przed, jak i po urodzeniu\u201d m\u00f3wi obowi\u0105zuj\u0105ca od 1991 r. Konwencja o prawach dziecka. O potrzebie ograniczenia liczby aborcji m\u00f3wi\u0142y te\u017c protoko\u0142y ko\u0144cowe konferencji ONZ w Kairze i w Pekinie.<\/p>\r\n

5. Z tego wynika, \u017ce w pewnych sytuacjach aborcja b\u0119dzie w Polsce dopuszczalna?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Tak jak obecnie, nadal b\u0119dzie mo\u017cliwe podj\u0119cie interwencji medycznych polegaj\u0105cych na przerwaniu ci\u0105\u017cy np. w formie indukcji poronienia, je\u017celi b\u0119dzie to konieczne dla ratowania \u017cycia lub zdrowia matki. Tego rodzaju dzia\u0142ania s\u0105 etycznie uzasadnione w oparciu o zasad\u0119 podw\u00f3jnego skutku. Termin \u201eaborcja\u201d nie jest dla ich opisania najw\u0142a\u015bciwszy, bo samo u\u015bmiercenie dziecka nie jest podstawowym zamierzonym skutkiem tego rodzaju interwencji medycznej.<\/p>\r\n

Natomiast inn\u0105, niebywale istotn\u0105 i wymagaj\u0105c\u0105 uregulowania prawnego kwesti\u0105, jest potrzeba wprowadzenia odpowiednich standard\u00f3w opieki medycznej dla dzieci urodzonych w wyniku takich procedur. Ju\u017c teraz bowiem, w przypadku, gdy do przerwania ci\u0105\u017cy dochodzi w drugim trymestrze ci\u0105\u017cy, dziecko przychodzi na \u015bwiat na skutek sztucznie wywo\u0142anego porodu. Ze wzgl\u0119du na niedojrza\u0142o\u015b\u0107 p\u0142uc nie jest w stanie samodzielnie oddycha\u0107, przez co cierpi\u0105c, umiera poprzez uduszenie. Takim dzieciom nie jest udzielana pomoc medyczna, w przeciwie\u0144stwie do wcze\u015bniak\u00f3w rodz\u0105cych si\u0119 podczas naturalnie rozpoczynaj\u0105cej si\u0119 \u2013 chocia\u017c przedwczesnej \u2013 akcji porodowej. Dlatego tak wa\u017cne jest, aby jak najszybciej zobowi\u0105za\u0107 plac\u00f3wki medyczne do stosowania niezb\u0119dnych procedur opieki medycznej, aby w pe\u0142ni wyeliminowa\u0107 sytuacje tak niehumanitarnego traktowania cz\u0119\u015bci noworodk\u00f3w. Nie mniej istotne z punktu widzenia dobra dzieci i rodzic\u00f3w jest wprowadzenie i egzekwowanie przepis\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych minimalne standardy wsparcia dla matek i rodzin dzieci chorych. Du\u017ce znaczenie ma tak\u017ce zagwarantowanie prawa do kompleksowej diagnostyki prenatalnej oraz zabieg\u00f3w chirurgii prenatalnej i neonatologicznej.<\/p>\r\n

6. Czy z perspektywy prawnej dopuszczalne jest wy\u0142\u0105czenie ochrony \u017cycia dzieci pocz\u0119tych dotkni\u0119tych \u015bmiertelnymi wadami lub stworzenie katalogu takich wad kwalifikuj\u0105cych do aborcji, jak proponuj\u0105 niekt\u00f3rzy politycy?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Propozycja wy\u0142\u0105czenia ochrony \u017cycia dziecka ze wzgl\u0119du na sam fakt, \u017ce jest ono dotkni\u0119te powa\u017cn\u0105 wad\u0105 genetyczn\u0105, stoi w sprzeczno\u015bci z dos\u0142ownym brzmieniem wyroku TK i konsekwentnym orzecznictwem. Zarazem jednak trzeba mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce istotna cz\u0119\u015b\u0107 \u015bmiertelnych wad genetycznych dziecka mo\u017ce tworzy\u0107 z perspektywy medycznej zagro\u017cenie dla zdrowia lub \u017cycia matki. W tych sytuacjach podj\u0119cie interwencji medycznej, w tym skutkuj\u0105cej \u015bmierci\u0105 dziecka indukcji poronienia, jest prawnie i etycznie dopuszczalne. Nie potrzeba do tego jakichkolwiek zmian prawnych. Doprecyzowany mo\u017ce zosta\u0107 natomiast minimalny standard \u015bwiadcze\u0144 udzielnych matce i dziecku w takich sytuacjach.<\/p>\r\n

Nale\u017cy ponadto doda\u0107, \u017ce pomys\u0142 stworzenia zamkni\u0119tego katalogu wad \u015bmiertelnych nie znajduje uzasadnienia ani z perspektywy prawnej, ani od strony medycznej \u2013 ka\u017cdy przypadek zas\u0142uguje na odr\u0119bn\u0105 ocen\u0119 lekarsk\u0105 z uwzgl\u0119dnieniem indywidualnych. Wady maj\u0105ce t\u0119 sam\u0105 kwalifikacj\u0119 rodzajow\u0105 mog\u0105 mie\u0107 zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne konsekwencje medyczne dla matki.<\/p>\r\n

Dla tocz\u0105cej si\u0119 dyskusji ogromne znaczenie ma tak\u017ce mylne przekonanie, \u017ce aborcja co do zasady stanowi procedur\u0119 medyczn\u0105 o znaczeniu neutralnym perspektywy zdrowotnej. Tymczasem, jak wskazuj\u0105 najszersze na \u015bwiecie badania przeprowadzone w Danii z udzia\u0142 400 000 kobiet<\/a>, w zestawieniu z porodem naturalnym przeprowadzenie aborcji podwy\u017csza ryzyko \u015bmierci matki podczas kolejnej ci\u0105\u017cy o 45%. Ponadto, jak wskazuj\u0105 wyniki bada\u0144 powo\u0142anej przez brytyjski parlament Komisji Lorda Rawlinsona<\/a>, r\u00f3\u017cnego rodzaju negatywne skutki psychologiczne aborcji odczuwa 87% kobiet, kt\u00f3re si\u0119 jej podda\u0142y.<\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n

R. pr. Katarzyna G\u0119siak, analityk w Centrum Analiz Prawnych Instytutu Ordo Iuris<\/p>\r\n

Karolina Paw\u0142owska, Dyrektor Centrum Prawa Mi\u0119dzynarodowego Instytutu Ordo Iuris<\/p>\r\n

R. pr. Dr Tymoteusz Zych, wiceprezes Ordo Iuris<\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n

[1] Prof. dr hab. Eleonora Zieli\u0144ska, Uwagi odno\u015bnie do za\u0142o\u017ce\u0144 wniosku do TK, Warszawa, 2008-01-22, https:\/\/www.rpo.gov.pl\/pliki\/1202907093.pdf, dost\u0119p: 29 pa\u017adziernika 2020.<\/p>\r\n

[2] Orzeczenie Trybuna\u0142u Konstytucyjnego z 28 maja 1997 r., K 26\/96, pkt 3 i pkt 4.9.<\/p>\r\n

[3] Wyrok Trybuna\u0142u Konstytucyjnego z 30 wrze\u015bnia 2008 r., K 44\/07, pkt III. 7.5.<\/p>\r\n

[4] Wyrok Trybuna\u0142u Konstytucyjnego z 15 lica 2010 r., K 63\/07, OTK-A 2010\/6\/60, pkt III.6.3.<\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n

MW\u0142<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Instytut Ordo Iuris stworzy\u0142 list\u0119 6 najcz\u0119stszych pyta\u0144 i w\u0105tpliwo\u015bci dotycz\u0105cych orzeczenia Trybuna\u0142u Konstytucyjnego z 22 pa\u017adziernika roku 2020 oraz udzieli\u0142 odpowiedzi obalaj\u0105cych mity, przek\u0142amania, p\u00f3\u0142prawdy i fake-newsy. W tek\u015bcie odnajdujemy tak\u017ce om\u00f3wienie propozycji przedstawionej przez Andrzeja Dud\u0119. 1. Czy wyrok TK oznacza, \u017ce aborcja b\u0119dzie w Polsce ca\u0142kowicie zakazana? Podobnie jak przed wyrokiem Trybuna\u0142u […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[94,98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120022"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=120022"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120022\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120026,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120022\/revisions\/120026"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=120022"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=120022"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=120022"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}