{"id":119456,"date":"2020-10-16T10:19:49","date_gmt":"2020-10-16T14:19:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=119456"},"modified":"2020-10-16T10:53:12","modified_gmt":"2020-10-16T14:53:12","slug":"fratelli-tutti-a-nauka-kosciola-o-karze-smierci-i-wojnie-sprawiedliwej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=119456","title":{"rendered":"\u201eFratelli Tutti\u201d a nauka Ko\u015bcio\u0142a o karze \u015bmierci i wojnie sprawiedliwej"},"content":{"rendered":"

Og\u0142oszona 4 pa\u017adziernika encyklika \u201eFratelli Tutti\u201d papie\u017ca Franciszka porusza tematyk\u0119 dialogu mi\u0119dzyreligijnego, otwarto\u015bci na migrant\u00f3w, rozumienia braterstwa mi\u0119dzyludzkiego. Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce okazuje si\u0119 jednak papieskie spojrzenie na kar\u0119 \u015bmierci i teori\u0119 wojny sprawiedliwej.<\/strong><\/p>\r\n

Wojna sprawiedliwa i kara \u015bmierci to tematy budz\u0105ce dzi\u015b kontrowersje, tak\u017ce wewn\u0105trz samego Ko\u015bcio\u0142a. To kwestie istotne zar\u00f3wno praktycznie, jak i fascynuj\u0105ce z etycznego punktu widzenia. Sporo miejsca po\u015bwi\u0119ca im w swej nowej encyklice \u201eFratelli Tutti\u201d papie\u017c Franciszek.<\/p>\r\n

Wojna sprawiedliwa? Ju\u017c nie!<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Pewne fragmenty encykliki zbli\u017caj\u0105 si\u0119 w kierunku my\u015bli pacyfistycznej, co papie\u017c uzasadnia obecn\u0105 sytuacj\u0105 polityczn\u0105 i technologiczn\u0105 (zagro\u017cenie wojn\u0105 nuklearn\u0105, chemiczn\u0105, biologiczn\u0105, nowymi rodzajami dzia\u0142a\u0144 zbrojnych). W przypisie 262 ostatniej encykliki czytamy, \u017ce \u201etak\u017ce \u015bw. Augustyn, kt\u00f3ry opracowa\u0142 ide\u0119 wojny sprawiedliwej, kt\u00f3rej dzisiaj ju\u017c nie popieramy, powiedzia\u0142: najwi\u0119kszym tytu\u0142em do chwa\u0142y jest w\u0142a\u015bnie unicestwienie wojny s\u0142owem, zamiast zabijania ludzi mieczem, i poprzez pok\u00f3j, a nie wojn\u0119, zabiega\u0107 o pok\u00f3j lub jego utrzymanie\u201d.<\/p>\r\n

Mamy wi\u0119c odrzucenie tradycyjnej koncepcji wojny sprawiedliwej, kt\u00f3ra to uznawa\u0142a, \u017ce w pewnych przypadkach usprawiedliwione s\u0105 wojny \u2013 nawet niekoniecznie bezpo\u015brednio obronne. \u015awi\u0119ty Tomasz odpowiadaj\u0105c na pytanie o to, czy wojna jest grzechem, stwierdzi\u0142, \u017ce \u201eAugustyn wyra\u017ca zdanie przeciwne, m\u00f3wi\u0105c: gdyby moralno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska ca\u0142kowicie pot\u0119pia\u0142a wojn\u0119 jako grzech, znalaz\u0142aby si\u0119 w Ewangelii chocia\u017cby rada, by \u017co\u0142nierze porzucili bro\u0144 i wycofali si\u0119 ca\u0142kowicie ze s\u0142u\u017cby wojskowej. Natomiast znajdujemy tam s\u0142owa: nikogo nie bijcie, poprzestawajcie na \u017co\u0142dzie waszym (\u0141k 3,14). Nakaza\u0142 im poprzestawanie na swoim \u017co\u0142dzie, ale nie zakaza\u0142 im walczy\u0107<\/em>. Wprawdzie w literaturze wczesnochrze\u015bcija\u0144skiej z pot\u0119pieniem s\u0142u\u017cby wojskowej si\u0119 spotykamy, lecz cz\u0119sto dzia\u0142o si\u0119 tak z uwagi na jej zwi\u0105zek z poga\u0144skim kultem cezara. Dalej Doktor Anielski podkre\u015bli\u0142, \u017ce wojna sprawiedliwa musi by\u0107 wypowiedziana przez prawowitego w\u0142adc\u0119 i w celu poparcia dobra lub unikni\u0119cia z\u0142a<\/em>. Kolejny warunek dotyczy\u0142 sprawiedliwej przyczyny. Jak pisa\u0142 \u015bwi\u0119ty Augustyn cytowany przez Akwinat\u0119 \u201esprawiedliw\u0105 nazywa si\u0119 wojn\u0119 dla pomszczenia krzywd: gdy mianowicie ma by\u0107 ukarany nar\u00f3d albo miasto za to, \u017ce zaniedba\u0142 ukara\u0107 swych obywateli za pope\u0142nienie z\u0142ego czynu, lub zwr\u00f3ci\u0107 co oni komu\u015b zabrali z krzywd\u0105 dla niego\u201d.<\/p>\r\n

Jak jednak twierdzi papie\u017c w encyklice \u201eFratelli Tutti\u201d, tego typu kryteria ju\u017c nie obowi\u0105zuj\u0105. Przekonuje bowiem, \u017ce \u201enie mo\u017cemy ju\u017c zatem my\u015ble\u0107 o wojnie jako o rozwi\u0105zaniu, poniewa\u017c ryzyko prawdopodobnie zawsze przewa\u017cy nad przypisywan\u0105 jej hipotetyczn\u0105 u\u017cyteczno\u015bci\u0105\u201d. Czy nauczanie Franciszka idzie w kierunku negacji prawa napadni\u0119tego kraju do obrony? Cho\u0107 niekt\u00f3re fragmenty mog\u0105 na to wskazywa\u0107, to wydaje si\u0119 jednak, \u017ce tak nie jest. Papie\u017c nie neguje bezpo\u015brednio uprawnienia do odparcia militarnej agresji, jednak przestrzega przed jego nadinterpretacjami. Podkre\u015bla bowiem, \u017ce \u201eKatechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego<\/em>\u00a0m\u00f3wi o mo\u017cliwo\u015bci uprawnionej\u00a0obrony<\/em>\u00a0przy u\u017cyciu si\u0142y zbrojnej, co oznacza wykazanie, \u017ce istniej\u0105 pewne \u015bcis\u0142e warunki uprawnienia moralnego<\/em>. \u0141atwo jest jednak popa\u015b\u0107 w zbyt szerok\u0105 interpretacj\u0119 tego mo\u017cliwego prawa\u201d. Pr\u00f3buje si\u0119 w ten spos\u00f3b usprawiedliwi\u0107 tak\u017ce ataki \u201eprewencyjne\u201d lub dzia\u0142ania wojenne, kt\u00f3re \u0142atwo poci\u0105gaj\u0105 za sob\u0105 \u201epowa\u017cniejsze z\u0142o i zam\u0119t, ni\u017c z\u0142o, kt\u00f3re nale\u017cy usun\u0105\u0107\u201d. Jak jednak pisze papie\u017c \u201ew obliczu tej sytuacji, bardzo trudno jest dzi\u015b utrzyma\u0107 racjonalne kryteria, kt\u00f3re wypracowano w poprzednich wiekach, by m\u00f3wi\u0107 o mo\u017cliwo\u015bci wojny sprawiedliwej<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce uwagi papie\u017ca w kwestii wojny sprawiedliwej nie s\u0105 tak rewolucyjne, jakby si\u0119 mog\u0142o wydawa\u0107. Pewna ewolucja stanowiska Ko\u015bcio\u0142a w kierunku dopuszczenia wy\u0142\u0105cznie wojny obronnej nast\u0105pi\u0142a ju\u017c w 2 po\u0142owie XX wieku. Na przyk\u0142ad \u015bwi\u0119ty Jan XXIII w \u201ePacem in Terris\u201d pisa\u0142, \u017ce \u201ew naszej epoce pot\u0119gi atomowej by\u0142oby nonsensem uwa\u017ca\u0107 wojn\u0119 za odpowiedni \u015brodek przywr\u00f3cenia naruszonych praw\u201d. R\u00f3wnie\u017c Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego z 1998 roku zdaje si\u0119 i\u015b\u0107 w tym kierunku. Czytamy w nim bowiem o uzasadnionej \u201eobronie z u\u017cyciem si\u0142y militarnej\u201d (cho\u0107 nie definiuje dok\u0142adnie jak rozumie\u0107 obron\u0119). Jednocze\u015bnie jednak Katechizm odwo\u0142uje si\u0119 do \u201eelement\u00f3w tradycyjnie wymienianych w teorii tzw. wojny sprawiedliwej\u201d (chodzi o warunki usprawiedliwiaj\u0105ce podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 zbrojnych). Franciszek odsy\u0142a jednak oficjalnie tradycj\u0119 wojny sprawiedliwej do lamusa.<\/p>\r\n

Kara \u015bmierci \u2013 niedopuszczalna<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Kolejnym istotnym aspektem nowej encykliki jest kara \u015bmierci. Jak pisze papie\u017c \u201ejest jeszcze jeden spos\u00f3b na wyeliminowanie drugiego; spos\u00f3b, kt\u00f3ry nie jest wymierzony w kraje, ale w cz\u0142owieka. To kara \u015bmierci. \u015awi\u0119ty Jan Pawe\u0142 II jasno i stanowczo deklarowa\u0142, \u017ce jest ona nieadekwatna na poziomie moralnym i nie jest ju\u017c niezb\u0119dna na poziomie karnym. Nie do pomy\u015blenia jest wycofanie si\u0119 z tego stanowiska. Dzi\u015b m\u00f3wimy wyra\u017anie, \u017ce kara \u015bmierci jest niedopuszczalna<\/em> i Ko\u015bci\u00f3\u0142 anga\u017cuje si\u0119 z determinacj\u0105, postuluj\u0105c jej zniesienie na ca\u0142ym \u015bwiecie\u201d \u2013 czytamy w \u201eFratelli Tutti\u201d. Papie\u017c stwierdza zatem, \u017ce przynajmniej w obecnych warunkach kara \u015bmierci jest niedopuszczalna na ca\u0142ym \u015bwiecie i jego stanowisko nie pozostawia w tej kwestii \u017cadnych z\u0142udze\u0144. Nie wdaj\u0105c si\u0119 w polemik\u0119 z tym stwierdzeniem, warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce stanowi ono swego rodzaju novum<\/em> w nauce spo\u0142ecznej.<\/p>\r\n

W Starym Testamencie godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka stanowi\u0142a uzasadnienie dla kary \u015bmierci. Jak czytamy w Ksi\u0119dze Rodzaju \u201ekto przeleje krew ludzk\u0105, przez ludzi ma by\u0107 przelana krew jego, bo cz\u0142owiek zosta\u0142 stworzony na obraz Boga\u201d (Rdz 9;6). \u00a0Cz\u0119\u015b\u0107 przeciwnik\u00f3w kary \u015bmierci powo\u0142uje si\u0119 na Przykazanie \u201eNie zabijaj\u201d. Jednak argument ten daje si\u0119 jako\u015b broni\u0107 jedynie w oparciu o nieprecyzyjne t\u0142umaczenie. Staro\u017cytni Izraelici u\u017cywali bowiem innego s\u0142owa na okre\u015blanie morderstwa, a innego na okre\u015blanie wykonywania egzekucji. Gdyby kogo\u015b ten filologiczny argument nie przekonywa\u0142, niech poczyta Bibli\u0119 kawa\u0142ek dalej. W 21 rozdziale Ksi\u0119gi Wyj\u015bcia zauwa\u017cy, \u017ce to w\u0142a\u015bnie kara \u015bmierci jest przepisywana za morderstwo. Tak\u017ce pewne fragmenty Nowego Testamentu dopuszczaj\u0105 wykonywanie kary \u015bmierci i tak te\u017c by\u0142y rozumiane na przestrzeni wielu wiek\u00f3w. Jak pisa\u0142 \u015bwi\u0119ty Pawe\u0142 \u201eje\u017celi jednak czynisz \u017ale, l\u0119kaj si\u0119, bo nie na pr\u00f3\u017cno [w\u0142adza<\/em>] nosi miecz. Jest bowiem narz\u0119dziem Boga do wymierzenia sprawiedliwej kary temu, kt\u00f3ry czyni \u017ale\u201d (Rz 13,4). Niekt\u00f3rzy przytaczaj\u0105 te\u017c s\u0142owa Dobrego \u0141otra skierowane do Chrystusa. \u201eMy przecie\u017c \u2013 sprawiedliwie, odbieramy bowiem s\u0142uszn\u0105 kar\u0119 za nasze uczynki, ale On nic z\u0142ego nie uczyni\u0142\u201d \u2013 powiedzia\u0142 Dobry \u0141otr (\u0141k 23, 41). Pan Jezus nie zaprzeczy\u0142 tym s\u0142owom ani nie dokona\u0142 cudownego uwolnienia \u0141otra. Nawet je\u015bli niekoniecznie wynika st\u0105d dopuszczalno\u015b\u0107 kary \u015bmierci, to tym bardziej trudno wyprowadzi\u0107 z tego fragmentu abolicjonizm.<\/p>\r\n

Kar\u0119 \u015bmierci jednoznacznie popiera\u0142o szereg papie\u017cy. Pierwszym z nich by\u0142 Innocenty I w V wieku a ostatnim Pius XII. W przem\u00f3wieniu z 13 marca 1943 roku, wyg\u0142oszonym do proboszcz\u00f3w Rzymu ten ostatni podkre\u015bli\u0142, \u017ce \u201eB\u00f3g (…) \u017ar\u00f3d\u0142o sprawiedliwo\u015bci zachowa\u0142 dla siebie prawo w\u0142adzy nad \u017cyciem i \u015bmierci\u0105. (…) \u017bycie ludzkie jest nietykalne, z wyj\u0105tkiem uzasadnionej obrony w\u0142asnej, wojny sprawiedliwej prowadzonej sprawiedliwymi metodami oraz kary \u015bmierci wymierzonej przez w\u0142adze publiczne za wyj\u0105tkowo powa\u017cne i bardzo konkretne oraz dowiedzione przest\u0119pstwa\u201d. W innym przem\u00f3wieniu papie\u017c stwierdzi\u0142, \u017ce sprawiedliwie skazany na kar\u0119 \u015bmierci \u201epoprzez swoje przest\u0119pstwo pozbawia si\u0119 prawa do \u017cycia\u201d.<\/p>\r\n

Za kar\u0105 \u015bmierci opowiada\u0142 si\u0119 Katechizm Trydencki z XVI wieku, a tak\u017ce teologowie na czele ze \u015bwi\u0119tym Tomaszem z Akwinu. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce stanowisko papie\u017cy po Soborze Watyka\u0144skim r\u00f3wnie\u017c nie oznacza\u0142o konieczno\u015bci ca\u0142kowitego zawieszenia kary \u015bmierci. We wcze\u015bniejszym sformu\u0142owaniu paragrafu 2267 Katechizmu Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego czytamy, \u017ce \u201ekiedy to\u017csamo\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107 winowajcy s\u0105 w pe\u0142ni udowodnione, tradycyjne nauczanie Ko\u015bcio\u0142a nie wyklucza zastosowania kary \u015bmierci, je\u015bli jest ona jedynym dost\u0119pnym sposobem skutecznej ochrony ludzkiego \u017cycia przed niesprawiedliwym napastnikiem\u201d. Zauwa\u017cono natomiast, \u017ce \u201eistotnie dzisiaj, bior\u0105c pod uwag\u0119 mo\u017cliwo\u015bci, jakimi dysponuje pa\u0144stwo, aby skutecznie ukara\u0107 zbrodni\u0119 i unieszkodliwi\u0107 tego, kto j\u0105 pope\u0142ni\u0142, nie odbieraj\u0105c mu ostatecznie mo\u017cliwo\u015bci skruchy, przypadki absolutnej konieczno\u015bci usuni\u0119cia winowajcy s\u0105 bardzo rzadkie, a by\u0107 mo\u017ce ju\u017c nie zdarzaj\u0105 si\u0119 wcale<\/em>\u201d. Mieli\u015bmy zatem do czynienia z podtrzymaniem tradycyjnej normy o dopuszczalno\u015bci kary \u015bmierci, przy jednoczesnym sformu\u0142owaniu, \u017ce obecnie kara by\u0107 mo\u017ce nie jest ju\u017c potrzebna. Chodzi\u0142o wi\u0119c o s\u0105d praktyczny, wyra\u017cony ostro\u017cnie (by\u0107 mo\u017ce) i dotycz\u0105cy obecnych warunk\u00f3w. Mo\u017cna by sobie wyobrazi\u0107 sytuacj\u0119, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci warunki te uleg\u0142yby zmianie i stosowanie kary g\u0142\u00f3wnej znowu okaza\u0142oby si\u0119 konieczne.<\/p>\r\n

Z drugiej strony zar\u00f3wno Jan Pawe\u0142 II, jak i Benedykt XVI wzywali do zniesienia kary \u015bmierci, jednocze\u015bnie jednak utrzymywali wspomniany paragraf Katechizmu, kt\u00f3ry to zmieni\u0142 dopiero Franciszek. Zmieniona wersja nauki katechizmowej brzmi nast\u0119puj\u0105co: \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 w \u015bwietle Ewangelii naucza, \u017ce kara \u015bmierci jest niedopuszczalna poniewa\u017c jest zamachem na nienaruszalno\u015b\u0107 i godno\u015b\u0107 osoby\u201d. Istotne jest nie tylko uznanie kary \u015bmierci za \u201eniedopuszczaln\u0105\u201d, lecz r\u00f3wnie\u017c argumentacja odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do \u201enienaruszalno\u015bci i godno\u015bci osoby\u201d. To istotna r\u00f3\u017cnica \u2013 godno\u015b\u0107 osoby jest sta\u0142a bez wzgl\u0119du na warunki spo\u0142eczno-polityczne czy moraln\u0105 ocen\u0119 dokonywanych przez ni\u0105 czyn\u00f3w. Nowy fragment Katechizmu odsy\u0142a\u0142 do przem\u00f3wienia Franciszka skierowanego do uczestnik\u00f3w spotkania zorganizowanego przez Papiesk\u0105 Rad\u0119 ds. Krzewienia Nowej Ewangelizacji. Teraz podobny pogl\u0105d (o niedopuszczalno\u015bci kary \u015bmierci) znalaz\u0142 si\u0119 w akcie wy\u017cszego rz\u0119du ni\u017c przem\u00f3wienie, jakim jest encyklika.<\/p>\r\n

Jak stwierdzi\u0142 ojciec James Martin SJ na \u0142amach \u201eAmerica Magazine\u201d, \u201enowa encyklika papie\u017ca Franciszka Fratelli Tutti czyni co\u015b, co niekt\u00f3rzy katolicy uznawali za niemo\u017cliwe: ratyfikuje zmian\u0119 w nauczaniu Ko\u015bcio\u0142a. W tym przypadku w sprawie kary \u015bmierci\u201d. Bez wzgl\u0119du na to czy zgodzimy si\u0119 z tez\u0105 ksi\u0119dza Martina, warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce encyklika zmierza do pewnego przechy\u0142u nauki spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a w stron\u0119 bezwarunkowego mi\u0142osierdzia i wr\u0119cz pacyfizmu. Nie chodzi o to, by jej tezy bezpo\u015brednio odrzuca\u0107. Z pewno\u015bci\u0105 jednak warto je odczyta\u0107 w szerszym kontek\u015bcie nauki Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ra to aprobuje zar\u00f3wno hierarchi\u0119, jak i r\u00f3wno\u015b\u0107; zar\u00f3wno ma\u0142\u017ce\u0144stwo, jak i celibat; zar\u00f3wno pi\u0119kno papieskich ceremonii, jak i ub\u00f3stwo mnich\u00f3w; tak mi\u0142osierdzie, jak i sprawiedliwo\u015b\u0107. Ta zasada complexio oppositorum<\/em>, \u0142\u0105czenia przeciwie\u0144stw, stanowi o sile Nauki Ko\u015bcio\u0142a. Aby j\u0105 zrozumie\u0107, warto pozna\u0107 nie tylko \u201eFratelli Tutti\u201d, lecz r\u00f3wnie\u017c inne encykliki spo\u0142eczne, dzie\u0142a teologiczne, a tak\u017ce samo Pismo \u015awi\u0119te.<\/p>\r\n

Marcin Jendrzejczak<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Za: PoloniaChristiana – pch24.pl (2020-10-16)<\/a><\/p>\r\n

\u00a0<\/h4>\r\n
\r\n

\u00a0<\/h4>\r\n
\r\n

KOMENTARZ BIBU\u0141Y<\/em><\/strong>: Szkoda, \u017ce sensowny tekst ko\u0144czy si\u0119 nonsensownym podsumowaniem nowego dokumentu Franciszka: „Nie chodzi o to, by jej tezy bezpo\u015brednio odrzuca\u0107. Z pewno\u015bci\u0105 jednak warto je odczyta\u0107 w szerszym kontek\u015bcie nauki Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ra to aprobuje zar\u00f3wno hierarchi\u0119, jak i r\u00f3wno\u015b\u0107; zar\u00f3wno ma\u0142\u017ce\u0144stwo, jak i celibat; zar\u00f3wno pi\u0119kno papieskich ceremonii, jak i ub\u00f3stwo mnich\u00f3w; tak mi\u0142osierdzie, jak i sprawiedliwo\u015b\u0107. Ta zasada complexio oppositorum, \u0142\u0105czenia przeciwie\u0144stw, stanowi o sile Nauki Ko\u015bcio\u0142a. Aby j\u0105 zrozumie\u0107, warto pozna\u0107 nie tylko \u201eFratelli Tutti\u201d, lecz r\u00f3wnie\u017c inne encykliki spo\u0142eczne, dzie\u0142a teologiczne, a tak\u017ce samo Pismo \u015awi\u0119te.<\/em>”\u00a0<\/p>\r\n

Czy mamy zatem odczytywa\u0107 srutti tutti <\/em> w jakim\u015b „nowym kontek\u015bcie”? Cy mamy teraz – jak pisze Autor – samo Pismo \u015awi\u0119te „odczytywa\u0107 na zasadzie complexio oppositorum<\/em>„? Czy mamy teraz wszystko co Ko\u015bci\u00f3\u0142 napisa\u0142, wszystkie s\u0142owa Chrystusa zapisane w Ewangelii, ca\u0142e nasze wyznanie wiary odczytywa\u0107 w jakim\u015b dychotomicznym znaczeniu? Czy to co Ko\u015bci\u00f3\u0142 naucza(\u0142) ma by\u0107 zatem uznane jako wypociny pisane przez- i dla- schizofrenik\u00f3w? Nie, i jeszcze raz nie, chocia\u017c rzeczywi\u015bcie posoborowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 pr\u00f3buje pogodzi\u0107 wod\u0119 z ogniem, pr\u00f3buje reinterpretowa\u0107 Nauk\u0119 Chrystusa i przenicowa\u0107 Tradycj\u0119. Wprowadza chaos poj\u0119ciowy, absurdaln\u0105 hermeneutyk\u0119 ci\u0105g\u0142o\u015bci w odniesieniu do jawnego zerwania, przeinacza dotychczas trwa\u0142e i jednoznaczne poj\u0119cia.<\/p>\r\n

Przekaz powinien by\u0107 jasny i ukazuj\u0105cy niezmienn\u0105 nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i nie wolno zwodzi\u0107 por\u00f3wnaniami w rodzaju, \u017ce je\u015bli w Ko\u015bciele „mamy pi\u0119kno papieskich ceremonii, jak i ub\u00f3stwo mnich\u00f3w<\/em>„, to wszystko jest dozwolone i r\u00f3wnoznaczne. Nie wolno miesza\u0107 poj\u0119\u0107 i m\u00f3wi\u0107, \u017ce od teraz (od zawsze?) si\u0142a Ko\u015bcio\u0142a ma polega\u0107 na \u0142\u0105czeniu skrajno\u015bci, bo tym sposobem my\u015blenia dojdziemy do koniecznego wniosku, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 to zar\u00f3wno mi\u0142o\u015b\u0107, jak i usankcjonowany i dopuszczony na r\u00f3wni grzech, jako jedna z opcji do wyboru.<\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Og\u0142oszona 4 pa\u017adziernika encyklika \u201eFratelli Tutti\u201d papie\u017ca Franciszka porusza tematyk\u0119 dialogu mi\u0119dzyreligijnego, otwarto\u015bci na migrant\u00f3w, rozumienia braterstwa mi\u0119dzyludzkiego. Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce okazuje si\u0119 jednak papieskie spojrzenie na kar\u0119 \u015bmierci i teori\u0119 wojny sprawiedliwej. Wojna sprawiedliwa i kara \u015bmierci to tematy budz\u0105ce dzi\u015b kontrowersje, tak\u017ce wewn\u0105trz samego Ko\u015bcio\u0142a. To kwestie istotne zar\u00f3wno praktycznie, jak i fascynuj\u0105ce z […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[175,301,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/119456"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=119456"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/119456\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":119465,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/119456\/revisions\/119465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=119456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=119456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=119456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}