{"id":1181,"date":"2007-09-07T00:00:00","date_gmt":"2007-09-07T00:00:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2009-05-04T15:47:48","modified_gmt":"2009-05-04T20:47:48","slug":"msza-powraca-drza-masoni-i-heretycy-arkadiusz-robaczewski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=1181","title":{"rendered":"Msza powraca! Dr\u017c\u0105 masoni i heretycy! – Arkadiusz Robaczewski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Ujednolicenie dogmat\u00f3w, z\u0142agodzenie nauki moralnej, uproszczenie rytua\u0142u nie przyci\u0105ga niewierz\u0105cych, lecz zbli\u017ca do nich.
\r\n N. G. Davila<\/em><\/p>\r\n\r\n

14 wrze\u015bnia wchodzi w \u017cycie, og\u0142oszone przez Ojca \u015bw. Benedykta XVI kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej Motu Proprio Summorum Pontificum, zezwalaj\u0105ce na sprawowanie Mszy \u015bw. w rycie trydenckim (klasycznym, rzymskim) bez wymaganej dot\u0105d specjalnej zgody biskupa.<\/p>\r\n\r\n

Od pocz\u0105tku w wi\u0119kszo\u015bci wypowiedzi fachowc\u00f3w, a tak\u017ce – niestety – biskup\u00f3w i ksi\u0119\u017cy, lekcewa\u017cono ten dokument, pr\u00f3buj\u0105c sprowadzi\u0107 jego znaczenie do zaspokojenia resentymentu nielicznej garstki hobbyst\u00f3w – estet\u00f3w, kt\u00f3rzy nie rozumiej\u0105 albo nie s\u0105 zdolni przyj\u0105\u0107 \u201epowiewu Ducha\u201d. Gest Benedykta XVI to marginalny, w gruncie rzeczy, niepotrzebny gest wielkoduszno\u015bci wobec zb\u0142\u0105kanych maluczkich – zdaj\u0105 si\u0119 m\u00f3wi\u0107 w swych wypowiedziach o nieznajomo\u015bci \u0142aciny i dokonaniach reformy liturgii.<\/p>\r\n\r\n

Na takie pojmowanie zagadnienia \u201epowrotu\u201d Mszy rzymskiej nie pozwalaj\u0105 jednak s\u0142owa samego dokumentu. Papie\u017c bowiem przypomina wielk\u0105 rol\u0119 jak\u0105 liturgia rzymska odegra\u0142a w kszta\u0142towaniu si\u0119 nie tylko wiary i pobo\u017cno\u015bci, lecz tak\u017ce kultury narod\u00f3w: \u201eW ten spos\u00f3b \u015bwi\u0119ta liturgia sprawowana wed\u0142ug zwyczaju rzymskiego o\u017cywia\u0142a nie tylko wiar\u0119 i pobo\u017cno\u015b\u0107, lecz r\u00f3wnie\u017c kultur\u0119 licznych narod\u00f3w. Wiadomo, \u017ce w swych r\u00f3\u017cnych formach \u0142aci\u0144ska liturgia Ko\u015bcio\u0142a, we wszystkich wiekach ery chrze\u015bcija\u0144skiej, pobudza\u0142a \u017cycie duchowe niezliczonych \u015bwi\u0119tych oraz umocni\u0142a wiele narod\u00f3w w cnocie religijno\u015bci i zap\u0142odni\u0142a ich pobo\u017cno\u015b\u0107\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Przypomina te\u017c, \u017ce Msza\u0142 \u015bw. Piusa V nigdy nie zosta\u0142 zniesiony ani uniewa\u017cniony. To prawda i – wyja\u015bnienie tego faktu pozostaje p\u00f3ki co zagadk\u0105 i wyzwaniem dla historyk\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a – do dzi\u015b nie wiadomo, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 i zaj\u0105\u0142 miejsce rytu trydenckiego nowy obrz\u0105dek Mszy \u015bw. – Novus Ordo Missae (NOM), kt\u00f3ry, jak twierdz\u0105 fachowcy nie wype\u0142nia wcale soborowej konstytucji o liturgii, a nawet od niej odbiega. Bo przypomnie\u0107 trzeba, \u017ce reforma liturgii nie jest bezpo\u015brednim dzie\u0142em soboru watyka\u0144skiego II, ale komisji, kt\u00f3ra ukonstytuowa\u0142a si\u0119 ju\u017c po jego zako\u0144czeniu. W jej sk\u0142ad wchodzili teologowie protestanccy (to oni nadawali ton pracom i byli zadowoleni z ich ko\u0144cowego rezultatu), a przewodniczy\u0142 jej Annibale kard.Bugnini – posta\u0107 wielce\u00a0 kontrowersyjna, delikatnie rzecz ujmuj\u0105c. Warto wspomnie\u0107 o przyczynach owej \u201ekontrowersyjno\u015bci\u201d: Papie\u017c Jan XXIII pozbawi\u0142 go, z powodu\u00a0 nieortodoksyjno\u015bci pogl\u0105d\u00f3w, funkcji wyk\u0142adowcy liturgiki na Uniwersytecie Latera\u0144skim; papie\u017c Pawe\u0142 VI uczyni\u0142 ze\u0144 przewodnicz\u0105cego Komisji Liturgicznej Concilium, zajmuj\u0105cej si\u0119 przygotowaniem reformy liturgicznej. Po przygotowaniu tej reformy papie\u017c wszed\u0142 w posiadanie informacji, \u017ce kard. Bugnini jest, od po\u0142owy lat 60, cz\u0142onkiem lo\u017cy maso\u0144skiej. Usun\u0105\u0142 go z Kurii Rzymskiej i powierzy\u0142 misj\u0119 nuncjusza apostolskiego w Iraku. Kard Bugnini, jak si\u0119 przypuszcza, zako\u0144czy\u0142 swe \u017cycie samob\u00f3jstwem.<\/p>\r\n\r\n

To w\u0142a\u015bnie pracom owej komisji zawdzi\u0119czamy nowy msza\u0142 Paw\u0142a VI i NOM. Tryb ich wprowadzenia jak te\u017c same owoce od pocz\u0105tku budzi\u0142y kontrowersje w\u015br\u00f3d hierarch\u00f3w. Kardyna\u0142owie Ottaviani i Bacci tu\u017c po og\u0142oszeniu nowego msza\u0142u, przedstawili Paw\u0142owi VI dokument, wypracowany przez wybitnych teolog\u00f3w, pt. \u201eKr\u00f3tka analiza krytyczna Novus Ordo Missae\u201d. Czytamy w tym dokumencie: \u201eNOM zar\u00f3wno w ca\u0142o\u015bci, jak i w szczeg\u00f3\u0142ach stanowi znacz\u0105ce odej\u015bcie od katolickiej teologii Mszy \u015bw., sformu\u0142owanej podczas XXII sesji Soboru Trydenckiego, kt\u00f3ry przez ustanowienie precyzyjnych kanon\u00f3w rytu wzni\u00f3s\u0142 barier\u0119 nie do pokonania przeciwko wszelkiej herezji zdolnej zaatakowa\u0107 integralno\u015b\u0107 misterium\u201d. Niestety, os\u0142abienie tych barier nie by\u0142o roztropne, gdy mentalno\u015b\u0107 nowo\u017cytna, ta sama, kt\u00f3ra wedle s\u0142\u00f3w Rosy Alberioni, \u201ewygna\u0142a Chrystusa\u201d zyska\u0142a nieograniczony przyst\u0119p do umys\u0142\u00f3w katolik\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie poprzez systemy edukacji, pras\u0119, radio, telewizj\u0119, Internet. Kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej fakt reformy tak komentowa\u0142 Joseph kard. Ratzinger: „By\u0142em skonsternowany z powodu usuni\u0119cia starego Msza\u0142u, poniewa\u017c czego\u015b takiego nie zna historia liturgii” (s. 130). „Pius V kaza\u0142 przerobi\u0107 istniej\u0105cy msza\u0142 rzymski, tak, jak to odbywa\u0142o si\u0119 ju\u017c w d\u0142ugowiekowej historii. Wielu jego nast\u0119pc\u00f3w przerabia\u0142o ten msza\u0142, nigdy nie przeciwstawiaj\u0105c jednego msza\u0142u drugiemu (…) Teraz za\u015b (po reformie liturgii – red.) og\u0142oszenie zakazanym msza\u0142u, kt\u00f3ry by\u0142 wypracowywany przez wieki, poczynaj\u0105c od czas\u00f3w sakramentarzy Ko\u015bcio\u0142a staro\u017cytnego, spowodowa\u0142o wy\u0142om w historii liturgii i jego nast\u0119pstwa mog\u0142y by\u0107 tylko tragiczne. Jak to ju\u017c zdarza\u0142o si\u0119 wiele razy w przesz\u0142o\u015bci konieczno\u015b\u0107 rewizji Msza\u0142u by\u0142a w pe\u0142ni sensowna i ca\u0142kowicie zgodna z dyspozycjami soboru (watyka\u0144skiego II – red.). Ale tym razem (mowa o reformie liturgii po Soborze – red.) wydarzy\u0142o si\u0119 co\u015b wi\u0119cej. burzono staro\u017cytn\u0105 budowl\u0119 i tworzono inn\u0105. (…) Jestem przekonany, \u017ce kryzys, kt\u00f3ry prze\u017cywamy obecnie, jest spowodowany upadkiem liturgii.”(s. 133) I dalej: „Czy dla zwalczenia owej manii niwelowania wszystkiego i trywializowania nie mo\u017cna by
\r\n pomy\u015ble\u0107 o przywr\u00f3ceniu do u\u017cycia dawnego rytu? <\/strong>Samo to nie by\u0142oby rozwi\u0105zaniem. Jestem oczywi\u015bcie zdania, \u017ce nale\u017ca\u0142oby o wiele hojniej udziela\u0107 prawa zachowania dawnego rytu wszystkim tym, kt\u00f3rzy sobie tego \u017cycz\u0105. Nie widz\u0119 zreszt\u0105, co mia\u0142oby by\u0107 w tym niebezpiecznego lub nie do przyj\u0119cia. Wsp\u00f3lnota, kt\u00f3ra og\u0142asza nagle jako \u015bci\u015ble zabronione to, co dot\u0105d by\u0142o dla niej czym\u015b naj\u015bwi\u0119tszym i najwznio\u015blejszym, oraz kt\u00f3rej przedstawia si\u0119 jako co\u015b niestosownego \u017cal, odczuwany przez ni\u0105 z tego powodu, sama stawia si\u0119 pod znakiem zapytania. Jak mo\u017cna jej jeszcze wierzy\u0107? Czy jutro nie zaka\u017ce ona tego, co dzisiaj nakazuje?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

(…) Tolerancja wzgl\u0119dem awanturniczych fantazji jest u nas prawie nieograniczona, za to praktycznie nie ma jej wzgl\u0119dem dawnej liturgii. Z pewno\u015bci\u0105 w ten spos\u00f3b znale\u017ali\u015bmy si\u0119 na z\u0142ej drodze” (tam\u017ce).<\/p>\r\n\r\n

Motu Proprio Summorum Pontificum jest manewrem, kt\u00f3ry ma doprowadzi\u0107 do zawr\u00f3cenia z owej \u201ez\u0142ej drogi\u201d. Jego postanowienia nie s\u0105 odg\u00f3rnym nakazem, tylko odpowiedzi\u0105 na realne potrzeby Ko\u015bcio\u0142a. O ile kilkana\u015bcie lat temu, grupa wiernych gotowych do uczestnictwa w Mszy trydenckiej stanowi\u0142a nic nie znacz\u0105cy margines, o tyle dzi\u015b s\u0105 ju\u017c w kilkunastu miastach w Polsce ca\u0142e wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3re \u015bwiadomie uczestnicz\u0105 w liturgii rzymskiej. Co najwa\u017cniejsze – wskazuj\u0105 tendencje rozwojow\u0105. Wprowadzaniu na pocz\u0105tku lat 70. ubieg\u0142ego wieku reformy liturgii towarzyszy\u0142 niebywa\u0142y entuzjazm, w Polsce mo\u017ce nieco stonowany. Jednak\u017ce nikt z \u00f3wczesnych reformator\u00f3w nie spodziewa\u0142 si\u0119 zapewne, \u017ce trzydzie\u015bci lat po owych reformach zacznie w Ko\u015bciele, w tym r\u00f3wnie\u017c w Polsce wzrasta\u0107 pokolenie, kt\u00f3re nie zna nowej Mszy. W tych miejscach, gdzie w Polsce jest odprawiana Msza Wszechczas\u00f3w (trydencka) przychodzi coraz wi\u0119cej m\u0142odych, rodzin, ma\u0142\u017ce\u0144stw. S\u0105 to ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3re maj\u0105 dwoje, troje, nierzadko czworo dzieci; niekt\u00f3re z tych dzieci s\u0105 ju\u017c w wieku, gdy zwykle przyjmuje si\u0119 Pierwsz\u0105 Komuni\u0119 \u015bw. Rodzice ich szczyc\u0105 si\u0119, \u017ce ich pociechy nie wiedz\u0105, co to nowa Msza. Kto wie, czy za kilka, kilkana\u015bcie lat to nowa Msza nie b\u0119dzie w Ko\u015bciele marginesem? Na Zachodzie: we Francji, czy w Niemczech, Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u017cywy w\u015br\u00f3d wiernych to najcz\u0119\u015bciej ten, kt\u00f3ry czerpie z Mszy\u00a0 Wszechczas\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Ow\u0105 tendencj\u0119 rozwojow\u0105 wskazuj\u0105 te\u017c pojawiaj\u0105ce si\u0119 powo\u0142ania kap\u0142a\u0144skie. Pierwszy rok formacji w Seminarium Instytutu Dobrego Pasterza w Courtalain we Francji (powo\u0142any w dniu 8 wrze\u015bnia 2006 roku Instytut ma prawo do sprawowania wy\u0142\u0105cznie liturgii trydenckiej i formowania kap\u0142an\u00f3w w oparciu o tradycyjne nauczanie Ko\u015bcio\u0142a) uko\u0144czy\u0142 kleryk Tomasz Wuczko, wywodz\u0105cy si\u0119 z lubelskiego \u015brodowiska tradycjonalist\u00f3w. W tym roku do tego\u017c seminarium przejd\u0105 dwaj klerycy z Metropolitarnego Seminarium Duchownego z Warszawy, ks. Grzegorz \u015aniadoch i ks. Sergiusz Orzeszko. Jeden z nich za rok otrzyma tam \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie, drugi diakonatu. Opr\u00f3cz nich kilku Polak\u00f3w rozpocznie w tym samym seminarium formacj\u0119 przygotowuj\u0105c\u0105 do kap\u0142a\u0144stwa. Pracuj\u0105 tam zreszt\u0105 polscy kap\u0142ani wy\u015bwi\u0119ceni w Bractwie \u015bw. Piusa X, albo pos\u0142uguj\u0105cy w tym\u017ce Bractwie, kt\u00f3rzy przenie\u015bli si\u0119 do IDP. W Polsce pracuje dw\u00f3ch kap\u0142an\u00f3w z Bractwa \u015bw. Piotra: ks. Wojciech Grygiel i ks. Andrzej Komorowski. Poza tym jest kilkunastu ksi\u0119\u017cy czynnie zaanga\u017cowanych na rzecz Tradycji: o. Krzysztof St\u0119powski CSsR z Warszawy, ks. kan. Krzysztof Podstawka z Lublina, czy x. Wojciech Grze\u015bkowiak ze \u015al\u0105ska, kt\u00f3ry prowadzi sw\u0105 w\u0142asn\u0105 stron\u0119 internetow\u0105 – cho\u0107 o nim samym tam ma\u0142o, wi\u0119cej o Ko\u015bciele i jego Tradycji. Zreszt\u0105, dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Internecie jest wcale poka\u017ana, prawie ka\u017cde lokalne \u015brodowisko ma sw\u0105 stron\u0119. Od lat dzia\u0142aj\u0105 dwa serwisy po\u015bwi\u0119cone tradycji: www.fidelitas.pl i www.christianitas.pl. Istnieje te\u017c serwis www.sanctus.pl, na kt\u00f3rym znale\u017a\u0107 mo\u017cna odsy\u0142acze do wielu stron po\u015bwi\u0119conym Tradycji. Jest te\u017c od lat wydawane powa\u017cne czasopismo \u201eChristianitas\u201d, gdzie publikowane s\u0105 powa\u017cne studia na temat Tradycji, kryzysu w Ko\u015bciele i cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej. Wobec tych fakt\u00f3w jasnym jest, \u017ce tradycyjny ryt rzymski, po latach nieobecno\u015bci, albo obecno\u015bci marginalnej – wyra\u017anie si\u0119 odradza.<\/p>\r\n\r\n

Nic zreszt\u0105 dziwnego – ma on bowiem w sobie o\u017cywcz\u0105 moc pochodz\u0105c\u0105 od samego Jezusa Chrystusa. To w\u0142a\u015bnie \u00f3w ryt kszta\u0142towa\u0142 wiar\u0119 i pobo\u017cno\u015b\u0107, a tak\u017ce, jak zaznacza w dokumencie papie\u017c – kultur\u0119 wielu lud\u00f3w i narod\u00f3w na przestrzeni wiek\u00f3w. Czasami, gdy si\u0119 s\u0142ucha wypowiedzi niekt\u00f3rych liturgist\u00f3w, a tak\u017ce hierarch\u00f3w, nie mo\u017cna oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce traktuj\u0105 dokument papieski, a tak\u017ce sam\u0105 tradycyjn\u0105 liturgi\u0119 z nonszalancj\u0105, na jak\u0105 nie powinni sobie pozwoli\u0107. Czy daj\u0105 wyraz ignorancji i niezrozumienia, gdy m\u00f3wi\u0105, \u017ce Msza \u201epo \u0142acinie\u201d si\u0119 nie przyjmie, bo dzi\u015b ju\u017c nikt nie zna \u0142aciny? Wszak we Mszy \u201epo \u0142acinie\u201d – Mszy trydenckiej – uczestniczyli wierni pro\u015bci, niewykszta\u0142ceni, r\u00f3wnie\u017c m\u0142odzie\u0144cy i dzieci, rycerze i \u017co\u0142nierze, kt\u00f3rym j\u0119zyk Imperium Romanum nie by\u0142 dobrze znany. Mimo to u\u015bwi\u0119cali si\u0119 oni, uczestnicz\u0105c w niej w\u0142a\u015bnie, otrzymywali \u0142aski potrzebne do m\u0119\u017cnego przeciwstawiania si\u0119 z\u0142u, po\u015bwi\u0119ce\u0144 jakich cho\u0107by w Polsce, wymaga\u0142o przetrwanie w nie\u0142atwych warunkach zabor\u00f3w, okupacji, w mrokach stalinowskiej nocy. Nie by\u0142a to Msza tylko dla ludzi wykszta\u0142conych, u\u015bwi\u0119ca\u0142a ona i dawa\u0142a \u0142aski \u201eprostaczkom\u201d. Czy nasze babcie i prababcie, kt\u00f3re przekazywa\u0142y \u017cyw\u0105 wiar\u0119, kt\u00f3re wychowywa\u0142y kap\u0142an\u00f3w i \u017co\u0142nierzy, \u015bwi\u0119tych ojc\u00f3w rodzin, nie czerpa\u0142y jej z Mszy trydenckiej? Do uczestnictwa w Mszy jest potrzebna otwarto\u015b\u0107 na Boga i Jego dzia\u0142anie. Nie tyle konieczne jest rozumienie znaczenia s\u0142\u00f3w, co znaczenia sensu – o tym rozr\u00f3\u017cnieniu cz\u0119sto zapominaj\u0105 dziennikarscy i niestety, tak\u017ce duchowni komentatorzy tego wydarzenia, jakim by\u0142o og\u0142oszenie Motu Proprio. C\u00f3\u017c z tego, \u017ce rozumiemy znaczenie, gdy nie rozumiemy sensu? Z pewno\u015bci\u0105 wprowadzenie j\u0119zyk\u00f3w narodowych niewiele tu zmieni\u0142o: kt\u00f3\u017c z wiernych rozumie sens s\u0142\u00f3w wypowiadanych przez kap\u0142ana, cho\u0107by takich, jak: \u201eOto Baranek Bo\u017cy\u201d, albo kt\u00f3\u017c, mimo i\u017c wypowiada te s\u0142owa po polsku potrafi powiedzie\u0107 o co chodzi, gdy w Credo m\u00f3wi: \u201eWsp\u00f3\u0142istotny Ojcu\u201d. Takich przyk\u0142ad\u00f3w mo\u017cna by mno\u017cy\u0107, nie o to jednak chodzi. Uczestnicz\u0105c w Mszy \u015bw. uczestniczymy w Tajemnicy Ofiary. Czy\u017c naprawd\u0119 mo\u017cna by\u0107 tak naiwnym, by my\u015ble\u0107, \u017ce da si\u0119 przet\u0142umaczy\u0107 na jakikolwiek j\u0119zyk \u015bwiata tajemnic\u0119, kt\u00f3r\u0105 wyra\u017camy s\u0142owami: \u201eOn to dla nas, ludzi i dla naszego Zbawienia zst\u0105pi\u0142 z Nieba, przyj\u0105\u0142 Cia\u0142o z Maryi Dziewicy, i sta\u0142 si\u0119 Cz\u0142owiekiem\u201d, albo: \u201eTo jest Cia\u0142o Moje\u201d. Z pewno\u015bci\u0105, dzi\u0119ki Mszy \u015bw. sprawowanej w j\u0119zyku polskim nie rozumiemy lepiej Tajemnicy Eucharystii, M\u0119ki, nie widzimy wyra\u017aniej, \u017ce odbywa si\u0119 po raz kolejny, tym razem bezkrwawy – Ofiara Odkupienia. Tych Tajemnic nie da si\u0119 przet\u0142umaczy\u0107 na \u017caden j\u0119zyk \u015bwiata. Mo\u017cna je tylko kontemplowa\u0107, wnikaj\u0105c w nie, w wielkiej aktywno\u015bci ducha i czerpa\u0107, poprzez wewn\u0119trzne zaanga\u017cowanie w uczestnictwo w tych Tajemnicach. Z pewno\u015bci\u0105, liturgia trydencka ze swoj\u0105 majestatyczno\u015bci\u0105, swym pochodzeniem wyra\u017anie \u201enie z tego \u015bwiata\u201d – do takiej postawy zdecydowanie bardziej przysposabia. Powinni to duszpasterze docenia\u0107 zw\u0142aszcza dzi\u015b, gdy ca\u0142y \u015bwiat jest \u201eantykontemplacyjny\u201d, rozedrgany, pe\u0142en d\u017awi\u0119k\u00f3w, wydarze\u0144, ha\u0142asu, migaj\u0105cych barw. Z tego powodu Msza powinna by\u0107 w spos\u00f3b wyra\u017aniejszy inna ni\u017c rzeczywisto\u015b\u0107 pozaliturgiczna. Powinna u\u0142atwia\u0107 postaw\u0119 wewn\u0119trznego skupienia i kontemplacji – by\u0107 w pewnym sensie ewangelicznym znakiem sprzeciwu wobec ducha tego \u015bwiata, kt\u00f3ry z pewno\u015bci\u0105 nie wspomaga w d\u0105\u017ceniu do zbawienia.<\/p>\r\n\r\n

Oczywi\u015bcie, uczestniczenie w Mszy trydenckiej wymaga wi\u0119kszego zaanga\u017cowania, trudu i wysi\u0142ku. Tak\u017ce od kap\u0142ana, kt\u00f3ry j\u0105 sprawuje. To naprawd\u0119 du\u017co kosztuje. Ale jak naucza\u0142 Jan Pawe\u0142 II: \u201etylko to, co kosztuje, posiada warto\u015b\u0107\u201d, a tak\u017ce: \u201emusicie od siebie wymaga\u0107, nawet, gdyby inni od was nie wymagali\u201d. Dlatego z rado\u015bci\u0105 przyjmujemy na nowo odkryty i przywr\u00f3cony skarb Mszy \u015bw. trydenckiej, kt\u00f3ry b\u0119dzie nam dawa\u0142 si\u0142y, by\u015bmy nie tylko mogli od siebie wymaga\u0107, ale tak\u017ce tym wymaganiom sprosta\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Arkadiusz Robaczewski<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n


<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ujednolicenie dogmat\u00f3w, z\u0142agodzenie nauki moralnej, uproszczenie rytua\u0142u nie przyci\u0105ga niewierz\u0105cych, lecz zbli\u017ca do nich. N. G. Davila 14 wrze\u015bnia wchodzi w \u017cycie, og\u0142oszone przez Ojca \u015bw. Benedykta XVI kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej Motu Proprio Summorum Pontificum, zezwalaj\u0105ce na sprawowanie Mszy \u015bw. w rycie trydenckim (klasycznym, rzymskim) bez wymaganej dot\u0105d specjalnej zgody biskupa. Od pocz\u0105tku w wi\u0119kszo\u015bci […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[24],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1181"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1181"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1181\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}