{"id":116890,"date":"2020-09-12T14:19:20","date_gmt":"2020-09-12T18:19:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=116890"},"modified":"2020-09-18T21:32:39","modified_gmt":"2020-09-19T01:32:39","slug":"rozmowa-prezydentow-polski-i-ukrainy-zelenski-upomnial-sie-o-odnowienie-przez-polske-pomnika-oun-upa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=116890","title":{"rendered":"Rozmowa prezydent\u00f3w Polski i Ukrainy. Ze\u0142enski upomnia\u0142 si\u0119 o odnowienie przez Polsk\u0119 pomnika OUN-UPA"},"content":{"rendered":"

Prezydent Ukrainy Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski podczas rozmowy z polskim prezydentem Andrzejem Dud\u0105 upomnia\u0142 si\u0119 ws. odnowienia pomnika nagrobnego OUN-UPA na g\u00f3rze Monastyrz na Podkarpaciu i wpisania go na list\u0119 grob\u00f3w wojennych. Duda spodziewa si\u0119, i\u017c do nast\u0119pnego spotkania obu prezydent\u00f3w sprawy te zostan\u0105 za\u0142atwione.<\/strong><\/p>\r\n

W pi\u0105tek przed po\u0142udniem mia\u0142a miejsce rozmowa telefoniczna prezydent\u00f3w Polski i Ukrainy, Andrzeja Dudy i Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego. Wed\u0142ug oficjalnego komunikatu strony ukrai\u0144skiej, obaj prezydenci przede wszystkim om\u00f3wili kroki na rzecz przeciwdzia\u0142ania rozprzestrzenianiu si\u0119 koronawirusa i zminimalizowania wp\u0142ywu pandemii na obywateli Ukrainy i Polski. Ze\u0142enski podzi\u0119kowa\u0142 tu za praktyczn\u0105 pomoc z polskiej strony i potwierdzi\u0142 gotowo\u015b\u0107 Ukrainy ws. do\u0142\u0105czenia do realizacji zaproponowanego planu wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzynarodowej na rzecz przeciwdzia\u0142ania pandemii.<\/p>\r\n

Ponadto, ukrai\u0144ski prezydent przedstawi\u0142 Andrzejowi Dudzie aktualn\u0105 sytuacj\u0119 bezpiecze\u0144stwa w Donbasie, dzi\u0119kuj\u0105c mu za \u201etwarde wspieranie suwerenno\u015bci i integracji terytorialnej\u201d Ukrainy. Z kolei polski prezydent przyj\u0105\u0142 zaproszenie Ze\u0142enskiego do z\u0142o\u017cenia wizyty na Ukrainie w pa\u017adzierniku tego roku.<\/p>\r\n

Nast\u0119pnie, strona ukrai\u0144ska poda\u0142a, \u017ce prezydent Ukrainy poruszy\u0142 w\u0105tek \u201ekwestii pami\u0119ci historycznej\u201d i zdewastowanego obiektu ku czci UPA na g\u00f3rze Monastyrz ko\u0142o wsi Werchrata na Podkarpaciu upominaj\u0105c si\u0119 o jego odnowienie przez stron\u0119 polsk\u0105.<\/p>\r\n

\u201ePrezydent Ukrainy poruszy\u0142 kwestie pami\u0119ci historycznej, a mianowicie \u2013 wpisania do rejestru grob\u00f3w wojskowych i odnowieni legalnej ukrai\u0144skiej mogi\u0142y na g\u00f3rze Monastyr kolo wsi Werchrata\u201d<\/strong> \u2013 czytamy w komunikacie na stronie internetowej prezydenta Ukrainy. Z dalszej cz\u0119\u015bci wynika, \u017ce prezydent Duda chce rozwi\u0105za\u0107 t\u0119 kwesti\u0119 jeszcze przed wizyt\u0105 na Ukrainie:<\/p>\r\n

\u201ePrezydent Polski zaznaczy\u0142, \u017ce spodziewa si\u0119, i\u017c ju\u017c do nast\u0119pnego spotkania g\u0142\u00f3w kraj\u00f3w te kwestie zostan\u0105 zdj\u0119te z agendy\u201d.<\/strong><\/p>\r\n

Na koniec ukrai\u0144ski komunikat wspomina, \u017ce obaj prezydenci wymienili si\u0119 pogl\u0105dami w sprawie rozwoju sytuacji na Bia\u0142orusi, przy czym Ze\u0142enski podkre\u015bli\u0142 wsp\u00f3lne podej\u015bcie Ukrainy i Unii Europejskiej w ocenie wewn\u0119trznego kryzysu politycznego w tym kraju.<\/p>\r\n

Relacja strony polskiej<\/h4>\r\n

W inny spos\u00f3b rozmow\u0119 relacjonuje oficjalnie strona polska. Szef prezydenckiego gabinetu Krzysztof Szczerski powiedzia\u0142, \u017ce w trakcie ponad godzinnej wideorozmowy obaj przyw\u00f3dcy om\u00f3wili cztery g\u0142\u00f3wne kwestie. Pierwsz\u0105 z nich by\u0142y plany wizyty Andrzeja Dudy w Kijowie, kt\u00f3ra ma nast\u0105pi\u0107 jeszcze w tym roku, najpewniej w pa\u017adzierniku.<\/p>\r\n

Drugim tematem rozmowy by\u0142a sytuacja epidemiczna i zdrowotna zwi\u0105zana z pandemi\u0105 koronawirusa. Ze\u0142enski zapewni\u0142 Dud\u0119, \u017ce \u201esytuacja na Ukrainie, je\u015bli chodzi o mo\u017cliwo\u015bci s\u0142u\u017cby zdrowia, jest pod kontrol\u0105 i w \u017cadnej mierze nie mamy do czynienia z sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej mo\u017cna by m\u00f3wi\u0107 o niepokoj\u0105cym zjawisku niewydolno\u015bci sytemu\u201d.<\/p>\r\n

Ponadto, obaj prezydenci \u201ewymienili si\u0119 te\u017c ocenami wydarze\u0144 na Bia\u0142orusi\u201d. Wed\u0142ug Szczerskiego, Polska i Ukraina zgadzaj\u0105 si\u0119 w tym, \u017ce \u201eBia\u0142orusini powinni mie\u0107 prawo do swobodnego okre\u015blenia przysz\u0142o\u015bci swego kraju\u201d, a Bia\u0142oru\u015b \u201ezas\u0142uguje na to, by mie\u0107 wolne, demokratyczne wybory oraz przyw\u00f3dc\u0119, kt\u00f3ry posiada legitymacj\u0119 pochodz\u0105c\u0105 z niekwestionowanych i spe\u0142niaj\u0105cych mi\u0119dzynarodowe standardy wybor\u00f3w\u201d. Wed\u0142ug szefa gabinetu prezydenta, obaj prezydenci \u201epoparli europejsk\u0105 odpowied\u017a na wydarzenia na Bia\u0142orusi, je\u015bli chodzi o system sankcji\u201d, a Ukraina \u201edeklaruje przyst\u0105pienie do tego re\u017cimu sankcyjnego, kt\u00f3ry wypracuje Unia Europejska\u201d.<\/p>\r\n

Czwartym tematem rozmowy, wed\u0142ug relacji strony polskiej, by\u0142a sytuacja na wschodzie Ukrainy. Szczerski powiedzia\u0142, \u017ce Ze\u0142enski poinformowa\u0142 m.in. o naruszeniach zawieszenia broni i o pojawiaj\u0105cych si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej naruszeniach poczynionych ustale\u0144. Ukrai\u0144ski prezydent podkre\u015bli\u0142 przy tym, ze strona ukrai\u0144ska wci\u0105\u017c \u201eprzywi\u0105zuje fundamentaln\u0105 wag\u0119 do procesu normandzkiego i \u017ce w najbli\u017cszym czasie odb\u0119d\u0105 si\u0119 kolejne spotkanie w ramach tego formatu\u201d, b\u0119d\u0105cego \u201epodstawowym instrumentem rozwi\u0105zywania konfliktu w Donbasie\u201d. Ze\u0142enski przekaza\u0142 Dudzie, \u017ce \u201emamy do czynienia z pog\u0142\u0119biaj\u0105cym si\u0119 kryzysem, je\u015bli chodzi o realizacj\u0119 porozumie\u0144 mi\u0144skich\u201d.<\/p>\r\n

Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce w komunikacie strony polskiej nie ma \u017cadnej wzmianki o poruszeniu podczas rozmowy tematu banderowskich upami\u0119tnie\u0144 w Polsce, szczeg\u00f3lnie pomnika na g\u00f3rze Monastyr.<\/p>\r\n

Jednocze\u015bnie, kwestia ta jest powszechnie poruszana przez media ukrai\u0144skie, w tym du\u017ce agencje prasowe. Te ostatnie, np. Unian<\/a> czy Ukrinform<\/a>,\u00a0 informuj\u0105 o tym w swoich edycjach angloj\u0119zycznych. Ponadto, na stronie kancelarii prezydenta Ukrainy zamieszczono tak\u017ce angielskie t\u0142umaczenie komunikatu po rozmowie Dudy i Ze\u0142enskiego, w kt\u00f3rym r\u00f3wnie\u017c jest mowa o obiekcie na g\u00f3rze Monastyrz.<\/p>\r\n

Przypomnijmy, \u017ce wcze\u015bniej podobne dzia\u0142ania i \u017c\u0105dania strona ukrai\u0144ska wysuwa\u0142a w sprawie nielegalnego obiektu ku czci UPA na cmentarzu w Hruszowicach na Podkarpaciu. Mimo rozebrania go w kwietniu 2017 roku, w marcu 2018 roku strona ukrai\u0144ska zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do Polski z oczekiwaniem, \u017ce miejsce po pomniku zostanie wpisane <\/em>na list\u0119<\/em> gr<\/em>ob\u00f3w<\/em> wojenny<\/em>ch<\/em>, uznaj\u0105c, \u017ce pod fundamentami pomnika s\u0105 cz\u0142onkowie UPA. <\/em>Zosta\u0142o to negatywnie zweryfikowane w wyniku prac badawczych zespo\u0142u pod kierunkiem prof. Krzysztofa Szwagrzyka<\/a>. <\/em><\/p>\r\n

Zobacz: IPN zaprezentowa\u0142 oficjalne wyniki prac na cmentarzu w Hruszowicach <\/a><\/p>\r\n

Jak informowali\u015bmy pod koniec lipca br., podczas rozmowy szef\u00f3w MSZ Polski i Ukrainy, ukrai\u0144ski minister Dmytro Kuleba uzale\u017cni\u0142 dalsze polskie prace poszukiwawczo-ekshumacyjne na Ukrainie od odnowienia przez Polsk\u0119 pomnika UPA na g\u00f3rze Monastyrz na Podkarpaciu. Wnioskowa\u0142 te\u017c o z\u0142agodzenie obostrze\u0144 dla ukrai\u0144skich migrant\u00f3w zarobkowych.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug komunikatu strony ukrai\u0144skiej, Kuleba \u201ezwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na znaczenie postawy szacunku wobec pochowanych w Polsce ukrai\u0144skich wojskowych\u201d, a strona polska niejednokrotnie twierdzi\u0142a, \u017ce ka\u017cdy ma prawo do godnego poch\u00f3wku na terytorium Polski, niezale\u017cnie od pochodzenia czy przynale\u017cno\u015bci do ugrupowa\u0144 wojskowych lub politycznych. \u201eWa\u017cne jest, \u017ceby te twierdzenia obejmowa\u0142y tak\u017ce mogi\u0142\u0119 Ukrai\u0144c\u00f3w na g\u00f3rze Monastyr w wojew\u00f3dztwie podkarpackim, kt\u00f3ra zosta\u0142a zdemolowana przez wandali w 2016 roku i kt\u00f3rej do tej pory nie odnowiono\u201d \u2013 podkre\u015bli\u0142 Kuleba, cytowany w komunikacie. Kwesti\u0119 t\u0119 poruszy\u0142 r\u00f3wnie\u017c, dopytywany, na konferencji prasowej.<\/p>\r\n

\u2013 Osi\u0105gni\u0119to pewne porozumienie mi\u0119dzy naszymi krajami i Ukraina zgodnie z tym porozumieniem skasowa\u0142a zakaz ekshumacji poch\u00f3wk\u00f3w polskich w Ukrainie. Teraz oczekujemy na uchwalenie przez Polsk\u0119 decyzji odno\u015bnie odnowienia jednego ukrai\u0144skiego pomnika i po tym, jak b\u0119dzie to zrobione b\u0119d\u0105 u nas otwarte wszelkie mo\u017cliwo\u015bci dla dalszego rozwoju wsp\u00f3\u0142pracy w tej dziedzinie \u2013<\/em> o\u015bwiadczy\u0142 Ku\u0142eba. Doda\u0142, \u017ce Ukraina jest otwarta na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Polsk\u0105. \u2013 Ale dla nas rzecz\u0105 absolutnie krytyczn\u0105 \u2013 tak samo jak dla naszych polskich partner\u00f3w \u2013 jest zasada wzajemno\u015bci. Powinni\u015bmy podchodzi\u0107 do tego w spos\u00f3b taki, kt\u00f3ry pozwoli na wzajemny szacunek, a tak\u017ce na wzajemne decyzje.<\/em><\/p>\r\n

Ku\u0142eba dopytywany o wspomnian\u0105 \u201ezasad\u0119 wzajemno\u015bci\u201d podkre\u015bli\u0142, \u017ce \u201enie ma zamiaru kalkulowa\u0107 i podlicza\u0107\u201d. \u2013 Dla nas wa\u017cne s\u0105 \u015bwiadectwa polityczne ze strony Ukrainy i Polski do gotowo\u015bci na zasadach wzajemno\u015bci rozwi\u0105zywania tych rozbie\u017cno\u015bci, kt\u00f3re istniej\u0105. Dlatego dla nas odnowienie tego monumentu b\u0119dzie jasnym znakiem, \u017ce strona polska jest gotowa do kroku w prz\u00f3d w tych kwestiach \u2013<\/em> m\u00f3wi\u0142. \u2013 Nie mamy zamiaru handlowa\u0107 polskimi mogi\u0142ami w Ukrainie, a tak\u017ce nie chcemy, aby ktokolwiek handlowa\u0142 ukrai\u0144skimi mogi\u0142ami w Polsce .<\/em><\/p>\r\n

Pomniki UPA i zablokowane ekshumacje<\/h4>\r\n

W pa\u017adzierniku 2019 roku strona ukrai\u0144ska sko\u0144czy\u0142a z praktyk\u0105 ignorowania zapis\u00f3w polsko-ukrai\u0144skiej umowy o ochronie miejsc pami\u0119ci z 1994 roku zapraszaj\u0105c specjalist\u00f3w polskiego IPN do udzia\u0142u w pracach poszukiwawczych i archeologicznych na terenie by\u0142ego wi\u0119zienia NKWD w Drohobyczu<\/a>.<\/p>\r\n

Nale\u017cy jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce \u017caden z ostatnich gest\u00f3w strony ukrai\u0144skiej nie dotyczy miejsc pami\u0119ci zwi\u0105zanych z ludob\u00f3jstwem dokonanym na Polakach przez OUN-UPA. Nowe ukrai\u0144skie w\u0142adze toleruj\u0105 na stanowisku szefa rady ds. upami\u0119tnie\u0144 Swiatos\u0142awa Szeremet\u0119, mi\u0142o\u015bnika OUN-UPA i SS Galizien wsp\u00f3\u0142odpowiedzialnego za wprowadzenie zakazu poszukiwa\u0144 i ekshumacji w 2017 roku. Swoje miejsce w ukrai\u0144skiej polityce znalaz\u0142 tak\u017ce inny z urz\u0119dnik\u00f3w stoj\u0105cych za zakazem, Wo\u0142odymyr Wjatrowycz. Zosta\u0142 on co prawda zwolniony ze stanowiska szefa UIPN, jednak otrzyma\u0142 tam mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia programu historycznego<\/a>. Ostatnio dosta\u0142 si\u0119 do ukrai\u0144skiego parlamentu<\/a>.<\/p>\r\n

Przypomnijmy<\/a>, \u017ce 31. sierpnia br. podczas wizyty Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego w Warszawie z ust ukrai\u0144skiego prezydenta pad\u0142a obietnica zniesienia blokady prac polskich specjalist\u00f3w na Ukrainie. \u2013 Jestem got\u00f3w odblokowa\u0107 wydawanie pozwole\u0144 na prowadzenie prac poszukiwawczych na Ukrainie, za\u015b strona polska uporz\u0105dkuje ukrai\u0144skie miejsca pami\u0119ci w Polsce \u2013<\/em>\u00a0powiedzia\u0142 Ze\u0142enski. Ponadto, zaproponowa\u0142 Dudzie wsp\u00f3lne postawienie na granicy polsko-ukrai\u0144skiej \u201ememoria\u0142u pojednania\u201d.<\/p>\r\n

Z kolei po spotkaniu z kierownictwem IPN na pocz\u0105tku pa\u017adziernika, ambasador Ukrainy, Andrij Deszczycia o\u015bwiadczy\u0142<\/a>, \u017ce Polska ze zrozumieniem i bez zastrze\u017ce\u0144 zastosuje si\u0119 do ukrai\u0144skich procedur dotycz\u0105cych prowadzenia prac poszukiwawczo-ekshumacyjnych i zapewnia o gotowo\u015bci do \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy w kwestii uwiecznienia i zachowania ukrai\u0144skich miejsc pami\u0119ci w Polsce. Dodajmy, \u017ce dotychczas strona ukrai\u0144ska, w tym ambasador Deszczycia<\/a>, rozumia\u0142a to jako odnowienie miejsc na terenie Polski ku czci OUN-UPA. W szczeg\u00f3lno\u015bci strona ukrai\u0144ska akcentowa\u0142a kwesti\u0119 odnowienia pomnika na g\u00f3rze Monastyr w Werchracie. W 2015 roku nieznani sprawcy rozbili p\u0142yt\u0119 pomnika w Monastyrzu a krzy\u017c pomalowali na bia\u0142o-czerwono.<\/p>\r\n

W grudniu ub. roku wiceszef Biura Prezydenta Ukrainy Ihor \u017bowkwa po raz kolejny domaga\u0142 si\u0119 \u201eodpowiednich krok\u00f3w z polskiej strony\u201d ws. \u201euporz\u0105dkowania miejsc ukrai\u0144skiej pami\u0119ci na terytorium Polski\u201d<\/a>, czyli najpewniej obiekt\u00f3w ku czci UPA, w zamian za wydane Polakom zgody na prace poszukiwawcze na Ukrainie. Przypomnijmy<\/a>, \u017ce wcze\u015bniej, podczas spotkania z szefem gabinetu prezydenta Krzysztofem Szczerskim we Lwowie, Ihor \u017bowkwa zaznaczy\u0142, \u017ce jednym z rezultat\u00f3w wznowienia dialogu ukrai\u0144sko-polskiego powinno by\u0107 \u201ew\u0142a\u015bciwe uporz\u0105dkowanie miejsc ukrai\u0144skiej pami\u0119ci na terytorium Polski\u201d. Zaznaczmy, \u017ce w kontek\u015bcie wcze\u015bniejszych wypowiedzi przedstawicieli strony ukrai\u0144skiej, chodzi tu najpewniej o zniszczone lub zdewastowane obiektu ku czci UPA. Kancelaria Prezydenta odm\u00f3wi\u0142a portalowi Kresy.pl komentarza w tej sprawie<\/a>.<\/p>\r\n

Jak pisali\u015bmy<\/a>, obecnie stoj\u0105cy pomnik na g\u00f3rze Monastyrz (w przeciwie\u0144stwie do pierwotnego z lat 90. XX wieku), oficjalnie powsta\u0142 w zgodzie z polskim prawem. Ma on sta\u0107 na zbiorowym grobie kilkudziesi\u0119ciu cz\u0142onk\u00f3w UPA (w tym SB OUN) zabitych przez NKWD. Nie do ko\u0144ca spe\u0142nia\u0142 jednak okre\u015blone w porozumieniu warunki, m.in. nie by\u0142o na nim inskrypcji w j\u0119zyku polskim, tre\u015b\u0107 napisu nie odpowiada\u0142a uzgodnionemu wzorowi. W styczniu br. szef pionu upami\u0119tnie\u0144 IPN Adam Siwek komentuj\u0105c spraw\u0119 odbudowy pomnika na grobie UPA na g\u00f3rze Monastyrz<\/a>, przypomnia\u0142, \u017ce w Polsce nie ma, postulowanych przez IPN od d\u0142u\u017cszego czasu, przepis\u00f3w reguluj\u0105cych status miejsc poch\u00f3wku cz\u0142onk\u00f3w UPA.<\/p>\r\n

W styczniu br. stwierdzono, \u017ce kto\u015b zabra\u0142 z pomnika kawa\u0142ki tablicy i wrzuci\u0142 do do\u0142u razem z wyszywanymi \u201erusznykami\u201d, kt\u00f3re\u00a0w listopadzie ub. roku na pomniku oraz pobliskich drzewach zawi\u0105zali proukrai\u0144scy aktywi\u015bci na znak oddania czci zmar\u0142ym<\/a>. W lutym br. na mogile bojownik\u00f3w OUN-UPA pojawi\u0142a si\u0119 nowa tablica<\/a> z tzw. prawos\u0142awnym krzy\u017cem oraz napisem \u201e\u015aP \/ Obywatele Polski narodowo\u015bci ukrai\u0144skiej polegli w walce z NKWD 2\/3 marca 1945 \/ Wieczna im pami\u0119\u0107\u201d. Czyn ten z oburzeniem skomentowano na ukrai\u0144skim portalu vgolos.com.ua<\/a>, sympatyzuj\u0105cym z nacjonalistyczn\u0105 parti\u0105 \u201eSwoboda\u201d. Publicysta portalu Wasyl Serpe\u0144 w artykule pt. \u201eJak mamy \u017cy\u0107 z Polakami w pokoju\u201d okre\u015bli\u0142 go mianem \u201eblu\u017anierstwa\u201d. Skrytykowa\u0142 nazywanie upowc\u00f3w \u201eobywatelami Polski\u201d.<\/p>\r\n

W marcu br. pisali\u015bmy<\/a>, \u017ce wojewoda podkarpacki zawnioskowa\u0142 do wiceszefa IPN, prof. Krzysztofa Szwagrzyka, o przeprowadzenie prac archeologiczno-ekshumacyjnych na mogile cz\u0142onk\u00f3w UPA na G\u00f3rze Monastyrz w Werchracie. Oddzia\u0142owe Biuro Upami\u0119tnienia Walk i M\u0119cze\u0144stwa IPN w Rzeszowie uzna\u0142o przeprowadzenie takich prac za zasadne.<\/p>\r\n