{"id":11678,"date":"2009-07-25T15:15:38","date_gmt":"2009-07-25T20:15:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=11678"},"modified":"2009-07-25T15:15:38","modified_gmt":"2009-07-25T20:15:38","slug":"czempinski-%e2%80%93-zycie-nieznanego-tenora","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=11678","title":{"rendered":"Czempi\u0144ski \u2013 \u017cycie nieznanego tenora"},"content":{"rendered":"

Jako agent s\u0142u\u017cb PRL w USA Gromos\u0142aw Czempi\u0144ski szczeg\u00f3lnie uwa\u017cnie obserwowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u201epolonijnego kleru\u201d. W 1976 roku w raportach dla warszawskiej centrali SB opisywa\u0142 wizyt\u0119 abp. Karola Wojty\u0142y w Ameryce – pisze historyk<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

\u201eCzempi\u0144ski, m\u0119\u017cczyzna wysoki, o jastrz\u0119bim nosie i przeszywaj\u0105cym spojrzeniu, do czasu tej rewolucji [1989 r.] szybko pi\u0105\u0142 si\u0119 w hierarchii polskiego wywiadu\u201d – napisa\u0142 wieloletni oficer CIA Milton Bearden w fascynuj\u0105cej ksi\u0105\u017cce \u201eKGB kontra CIA\u201d (tytu\u0142 oryginalny: \u201eThe Main Enemy. The inside story of the CIA’s final showdown with the KGB\u201d). Kim jest gen. Gromos\u0142aw Czempi\u0144ski, cz\u0142owiek, kt\u00f3ry mimo bezpieczniacko-komunistycznej przesz\u0142o\u015bci zrobi\u0142 w wolnej Polsce zawrotn\u0105 karier\u0119 biznesow\u0105, medialn\u0105 i quasi-polityczn\u0105?<\/p>\r\n\r\n


Z Kulczykiem i Zasad\u0105<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Urodzony w 1945 r. Gromos\u0142aw Czempi\u0144ski uko\u0144czy\u0142 ekonomi\u0119 na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zawodowego \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 jednak w s\u0142u\u017cbach specjalnych: komunistycznych (1972 – 1990) i III Rzeczpospolitej (1990 – 1996). W gruncie rzeczy w dalszym ci\u0105gu nie wiele o nim wiadomo. W odr\u00f3\u017cnieniu do wielu kompan\u00f3w Czempi\u0144skiego i \u201egwiazd\u201d z Departamentu I MSW w rodzaju Henryka Jasika, Aleksandra Makowskiego czy Wiktora Borodzieja jego akta osobowe s\u0105 wci\u0105\u017c chronione przez w\u0142adze wolnej Polski i zapewne znajduj\u0105 si\u0119 w zbiorze zastrze\u017conym IPN.<\/p>\r\n\r\n

Rekonstrukcja jego bezpieczniackiej kariery wymaga zatem sporego nak\u0142adu pracy i skrupulatnej kwerendy w rozproszonych po r\u00f3\u017cnych archiwach materia\u0142ach wywiadu PRL. Jednak publiczna niewiedza na temat przesz\u0142o\u015bci Czempi\u0144skiego nie przeszkodzi\u0142a mu zyska\u0107 opinii swego rodzaju medialnej z\u0142otej r\u0105czki, specjalisty niemal od wszystkiego – s\u0142u\u017cb specjalnych, terroryzmu, lotnictwa, uzbrojenia, historii, archiwali\u00f3w IPN, teczki \u201eBolka\u201d, konsultingu, bankowo\u015bci, telekomunikacji, transportu, opakowa\u0144 dla przemys\u0142u spo\u017cywczego, utylizacji opon, ucieczki szyfranta Zielonki i politycznych analiz\u2026<\/p>\r\n\r\n

Potwierdza to tak\u017ce jego biznesowa droga, kt\u00f3ra oficjalnie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 po opuszczeniu Urz\u0119du Ochrony Pa\u0144stwa w kwietniu 1996 r. Wkr\u00f3tce po odej\u015bciu z tajnych s\u0142u\u017cb za\u0142o\u017cy\u0142 firm\u0119 Doradztwo GC i cz\u0119sto dzia\u0142a\u0142 na styku biznesu prywatnego i pa\u0144stwowego. Kilka lat temu czasopismo \u201eProfit\u201d pr\u00f3bowa\u0142o zliczy\u0107 wszystkie przedsi\u0119wzi\u0119cia gospodarcze Czempi\u0144skiego. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce lista firm i sp\u00f3\u0142ek, w zarz\u0105dach kt\u00f3rych zasiada\u0142 ten by\u0142y oficer SB i UOP, nie ma ko\u0144ca.<\/p>\r\n\r\n

\u0141\u0105czy\u0142y go zwi\u0105zki biznesowe z lud\u017ami z listy najbogatszych, m.in. Janem Kulczykiem i Sobies\u0142awem Zasad\u0105. Dziennikarze zdo\u0142ali ustali\u0107 zwi\u0105zek Czempi\u0144skiego z ponad 20 podmiotami gospodarczymi, zar\u00f3wno pa\u0144stwowymi, jak i prywatnymi, w tym m.in. z Polskimi Liniami Lotniczymi LOT, Zak\u0142adami Samochod\u00f3w Ci\u0119\u017carowych w Starachowicach, Polskimi Zak\u0142adami Lotniczymi w Mielcu, Aeroklubem Warszawskim, BRE Bankiem SA i The Quest Group.<\/p>\r\n\r\n


W tym samym pionie SB<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Jednak ambicji Czempi\u0144skiego nie zaspokaja wy\u0142\u0105cznie biznes. W ostatnich dniach Czempi\u0144ski zab\u0142ysn\u0105\u0142 jako przenikliwy analityk polityczny wie\u0144cz\u0105cy \u015bwietlan\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 postkomunistycznemu Stronnictwu Demokratycznemu Paw\u0142a Piskorskiego i Andrzeja Olechowskiego. Przy okazji skrytykowa\u0142 Platform\u0119 Obywatelsk\u0105, przypominaj\u0105c przy tym swoj\u0105 rol\u0119 w jej powstaniu w styczniu 2001 r. \u201eDo\u015b\u0107 du\u017cy mia\u0142em w tym udzia\u0142, w tym, \u017ce powsta\u0142a Platforma (…) Mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce odby\u0142em wtedy olbrzymi\u0105 liczb\u0119 rozm\u00f3w, a przede wszystkim musia\u0142em przekona\u0107 Olechowskiego i Piskorskiego do pewnej koncepcji, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u017aniej oni \u015bwietnie realizowali (…) Z Tuskiem tak\u017ce rozmawia\u0142em\u201d – wyzna\u0142 nieoczekiwanie Czempi\u0144ski 3 lipca 2009 r. w Polsat News.<\/p>\r\n\r\n

Historyk, kt\u00f3ry od lat zajmuje si\u0119 dziejami komunistycznych s\u0142u\u017cb i ludzi je tworz\u0105cych, wie doskonale, \u017ce prawdom\u00f3wno\u015b\u0107 nie jest mocn\u0105 stron\u0105 funkcjonariuszy SB pokroju Czempi\u0144skiego. Wielokrotnie dawa\u0142 powody, by tak s\u0105dzi\u0107. Opanowana na szkoleniach w MSW sztuka dezinformacji okazywa\u0142a si\u0119 pomocna przy okazji publicznych opowie\u015bci na temat rzekomego patriotyzmu i niezale\u017cno\u015bci ludzi wywiadu PRL wzgl\u0119dem S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa, braku relacji i zwi\u0105zk\u00f3w z KGB, cz\u0119stego fa\u0142szowania akt przez SB.<\/p>\r\n\r\n

Ale w tym wypadku raczej nie mamy podstaw, by nie wierzy\u0107 Czempi\u0144skiemu, kt\u00f3ry przecie\u017c po\u015bpiesznie i nerwowo zacz\u0105\u0142 zaraz dezawuowa\u0107 w\u0142asne s\u0142owa. Ponadto jego wypowied\u017a autoryzowa\u0142 jeden z trzech tenor\u00f3w PO Andrzej Olechowski, kt\u00f3ry \u201eGazecie Polskiej\u201d powiedzia\u0142: – Gen. Czempi\u0144ski na pewno te\u017c uczestniczy\u0142 w jaki\u015b spos\u00f3b w formowaniu takich pomys\u0142\u00f3w. (\u2026) Rozmawia\u0142em z gen. Czempi\u0144skim na temat nowo tworzonej formacji.<\/p>\r\n\r\n

Znajomo\u015b\u0107 Olechowskiego z Czempi\u0144skim ci\u0105gnie si\u0119 od czas\u00f3w PRL. Olechowski przyzna\u0142 kiedy\u015b, \u017ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z wywiadem. Rzeczywi\u015bcie by\u0142 on kontaktem operacyjnym Wydzia\u0142u X Departamentu I MSW o pseudonimie Must (wcze\u015bniej, o czym ma\u0142o wiadomo, pseudonim Tener, nr ewidencyjny 9606). Pracownikiem tego samego pionu SB by\u0142 Czempi\u0144ski.<\/p>\r\n\r\n


Specjalista od Polonii i Ko\u015bcio\u0142a<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Czempi\u0144ski wst\u0105pi\u0142 do SB na pocz\u0105tku lat 70. Marzy\u0142 zapewne o karierze wywiadowczej. Musia\u0142 spe\u0142nia\u0107 \u201ekryteria pracownika Departamentu I MSW\u201d, kt\u00f3re w grudniu 1971 r. okre\u015bli\u0142 sam dyrektor wywiadu cywilnego p\u0142k J\u00f3zef Osek. \u201eSkrystalizowany materialistyczny \u015bwiatopogl\u0105d\u201d, \u201eprzynale\u017cno\u015b\u0107 do PZPR\u201d, \u201eprawid\u0142owa ocena polityczna zjawisk i wydarze\u0144 w \u015bwiecie i PRL\u201d, \u201eca\u0142kowita akceptacja i aktywne poparcie programu i linii politycznej PZPR\u201d, \u201euzdolnienia organizatorskie\u201d, \u201e\u0142atwo\u015b\u0107 wys\u0142awiania si\u0119, formu\u0142owania my\u015bli, pogl\u0105d\u00f3w i argument\u00f3w\u201d – oto cechy, kt\u00f3re powinien posiada\u0107 wywiadowca Polski Ludowej. Czempi\u0144ski spe\u0142nia\u0142 te kryteria i ju\u017c 1972 r. zosta\u0142 przyj\u0119ty na kurs do nowo utworzonego O\u015brodka Kszta\u0142cenia Kadr Wywiadowczych w Kiejkutach. Jesieni\u0105 1975 r. zosta\u0142 oddelegowany do tzw. instytucji przykrycia – Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Zosta\u0142 formalnie zatrudniony w MSZ i 15 pa\u017adziernika zosta\u0142 wicekonsulem w Konsulacie Generalnym PRL w Chicago.<\/p>\r\n\r\n

To zapewne do\u015b\u0107 szybki awans, cho\u0107 pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce Chicago mia\u0142o status tzw. rezydentury klasy B (w odr\u00f3\u017cnieniu do plac\u00f3wek w Waszyngtonie, Nowym Jorku, Rzymie czy Londynie). Czempi\u0144ski by\u0142 faktycznie rezydentem Departamentu I MSW, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 kryptonim operacyjny \u201eRoy\u201d. Pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 nim w korespondencji z central\u0105 Departamentu I MSW. Szpiegowa\u0142 Amerykan\u00f3w, polskich emigrant\u00f3w, Poloni\u0119 i Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki.<\/p>\r\n\r\n

Na \u015blady tej dzia\u0142alno\u015bci natrafi\u0142em przed laty w O\u015brodku Dokumentacji Wychod\u017astwa Polskiego w Pu\u0142tusku, gdzie przechowywano akta powi\u0105zanego \u015bci\u015ble z wywiadem Towarzystwa \u0141\u0105czno\u015bci z Poloni\u0105 Zagraniczn\u0105 Polonia, kt\u00f3re w latach 1955 – 1990 prowadzi\u0142o do\u015b\u0107 przemy\u015blan\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 dezintegracyjn\u0105 wobec wychod\u017astwa i Polonii.<\/p>\r\n\r\n

Odnalezione w Pu\u0142tusku trzy do\u015b\u0107 obszerne raporty Czempi\u0144skiego z 1976 r. adresowane do centrali MSZ (opublikowane w ca\u0142o\u015bci w ksi\u0105\u017cce \u201eOczami bezpieki\u201d, Krak\u00f3w 2004) dotyczy\u0142y kilku zagadnie\u0144: strategii dezintegracji Polonii w kontek\u015bcie tzw. pracy z \u201eklerem polonijnym\u201d, oceny wizyty przedstawicieli episkopatu Polski w Stanach Zjednoczonych w zwi\u0105zku z 41. Kongresem Eucharystycznym w Filadelfii oraz opisu spotkania wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciela Komitetu Obrony Robotnik\u00f3w profesora Edwarda Lipi\u0144skiego z Poloni\u0105 ameryka\u0144sk\u0105 w Chicago. Wojty\u0142a na celowniku<\/p>\r\n\r\n

W jednym z wymienionych raport\u00f3w Czempi\u0144ski dokona\u0142 charakterystyki kardyna\u0142a Karola Wojty\u0142y, kt\u00f3ry w sierpniu 1976 r. odwiedzi\u0142 Stany Zjednoczone. Wicekonsul PRL zwraca\u0142 uwag\u0119 na \u201erewizjonistyczn\u0105\u201d wypowied\u017a Wojty\u0142y, kt\u00f3ry podczas kilku spotka\u0144 z Polonusami mia\u0142 \u201ewyrazi\u0107 duchowe braterstwo z walk\u0105 Polonii o odzyskanie Ziem Wschodnich z Wilnem i Lwowem\u201d. Wed\u0142ug niego arcybiskup krakowski powiedzia\u0142, \u017ce \u201enar\u00f3d polski nie zrezygnowa\u0142 ze swych historycznych granic wschodnich (…) Dlatego z du\u017c\u0105 satysfakcj\u0105 obserwujemy wasze dzia\u0142ania w tym kierunku (…) Nar\u00f3d polski przekazuje wam swe duchowe braterstwo w walce o odzyskanie Wilna i Lwowa\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Oburzenie \u201eRoya\u201d budzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c stale akcentowany przez Wojty\u0142\u0119 pogl\u0105d, \u017ce \u201ePolonia na ca\u0142ym \u015bwiecie jest cz\u0119\u015bci\u0105 substancji narodu i spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego\u201d, przy czym \u201ewyra\u017anie zaw\u0119zi\u0142 tutaj poj\u0119cie narodu polskiego tylko do tej cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra jest skupiona wok\u00f3\u0142 episkopatu polskiego\u201d. By\u0142 to zdaniem Czempi\u0144skiego pogl\u0105d do\u015b\u0107 niebezpieczny, gdy\u017c wychodzi\u0142 naprzeciw oczekiwaniom Amerykan\u00f3w i antykomunistycznych kr\u0119g\u00f3w polonijnych staraj\u0105cych si\u0119 uczyni\u0107 z instytucji ko\u015bcielnych alternatywn\u0105 dla poczyna\u0144 plac\u00f3wek PRL p\u0142aszczyzn\u0119 kontakt\u00f3w Polonii z krajem.<\/p>\r\n\r\n

\u201eRoy\u201d stara\u0142 si\u0119 \u015bledzi\u0107 poczynania Wojty\u0142y. Wyra\u017anie zaniepokojony charyzm\u0105 krakowskiego kardyna\u0142a informowa\u0142 central\u0119 w Warszawie, \u017ce polscy biskupi \u201ez kard. Wojty\u0142\u0105 na czele od pocz\u0105tku swego pobytu w USA na r\u00f3\u017cnego rodzaju spotkaniach, rozmowach itp. gloryfikowali dzia\u0142alno\u015b\u0107 i znaczenie Ligi Katolickiej, znanej ze swej prawicowej, skrajnie reakcyjnej politycznie dzia\u0142alno\u015bci\u201d.<\/p>\r\n\r\n

\u201eSzczeg\u00f3lnie kard. Wojty\u0142a – pisa\u0142 Czempi\u0144ski – zwraca\u0142 uwag\u0119 w swych wyst\u0105pieniach na konieczno\u015b\u0107 sta\u0142ego i szczerego popierania Ligi Katolickiej, kt\u00f3ra jest nieustannie potrzebna jako dow\u00f3d solidarno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa Polonii z naszym spo\u0142ecze\u0144stwem katolickim w Polsce, co wyra\u017ca si\u0119 nie tylko w pomocy materialnej, ale i moralnej. I dalej: \u201eDyrektor wykonawczy Ligi Katolickiej – bp Abramowicz, uchodz\u0105cy za najbardziej nieprzejednanego wroga rz\u0105du PRL, odby\u0142 najwi\u0119cej rozm\u00f3w z przedstawicielami episkopatu polskiego – g\u0142\u00f3wnie z kard. Wojty\u0142\u0105. Co prawda, Liga Katolicka steruje programem pomocy finansowej dla Ko\u015bcio\u0142a w Polsce, lecz jest zarazem jednym z instrument\u00f3w nieoficjalnej polityki rz\u0105du USA wobec PRL\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Co ciekawe, w 2004 r. w reakcji na ujawnienie powy\u017cszych raport\u00f3w wywiadowczych Czempi\u0144ski w swoim stylu twierdzi\u0142, \u017ce zosta\u0142y one b\u0142\u0119dnie zinterpretowane przez historyka i \u015bwiadcz\u0105 jedynie o tym, \u017ce \u201etrafnie prognozowa\u0142 przysz\u0142e wydarzenia, m.in. wyb\u00f3r Karola Wojty\u0142y na papie\u017ca, wzrastaj\u0105c\u0105 rol\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i konieczno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy z nim\u201d (\u201eWprost\u201d, 25 lipca 2004 r.).<\/p>\r\n\r\n


Zdekonspirowany przez koleg\u0119<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Mimo interesuj\u0105cych efekt\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci Czempi\u0144skiego w Chicago ju\u017c po roku zosta\u0142 on odwo\u0142any z plac\u00f3wki. Jesieni\u0105 1976 r. \u201eRoy\u201d zosta\u0142 zdradzony przez koleg\u0119 – por. Andrzeja Kopczy\u0144skiego – absolwenta szko\u0142y w Kiejkutach, kt\u00f3ry jako oficer dzia\u0142aj\u0105cy pod legend\u0105 pracownika Polskiego Instytutu Spraw Mi\u0119dzynarodowych, przebywaj\u0105c na kursie j\u0119zykowym w Instytucie Goethego ko\u0142o Monachium, odda\u0142 si\u0119 w r\u0119ce Niemc\u00f3w (BND) i Amerykan\u00f3w (CIA), kt\u00f3rym przekaza\u0142 m.in. informacje na temat struktury i kadr wywiadu, w tym tak\u017ce \u201edane osobowe oficer\u00f3w\u201d dzia\u0142aj\u0105cych na terenie Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\r\n\r\n

Wspomniany ju\u017c Milton Bearden z CIA napisa\u0142, \u017ce w\u0142a\u015bnie za spraw\u0105 tej zdrady \u201eCzempi\u0144ski zosta\u0142 odwo\u0142any do Warszawy, zanim Amerykanie zd\u0105\u017cyli go wyrzuci\u0107\u201d. 31 grudnia 1976 r. Czempi\u0144skiego odwo\u0142ano z Chicago. Jako zdekonspirowany wywiadowca dzia\u0142aj\u0105cy pod szyldem dyplomaty musia\u0142 si\u0119 po\u017cegna\u0107 z prac\u0105 w MSZ (w lutym 1977 r.), a na jaki\u015b czas r\u00f3wnie\u017c w centrali wywiadu.<\/p>\r\n\r\n

Nast\u0119pne trzy lata sp\u0119dzi\u0142 w kontrwywiadzie (Departament II MSW), by zn\u00f3w wr\u00f3ci\u0107 do wywiadu. Nie wiadomo, czym konkretnie zajmowa\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas Czempi\u0144ski. Wiemy natomiast, \u017ce w latach 80. trafi\u0142 do kom\u00f3rki zajmuj\u0105cej si\u0119 kontrwywiadem zagranicznym w Departamencie I (Wydzia\u0142u X).<\/p>\r\n\r\n

W 1982 r. Gromos\u0142aw Czempi\u0144ski ponownie zosta\u0142 zatrudniony w MSZ. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z obj\u0119ciem przez niego w pa\u017adzierniku 1982 r. funkcji I sekretarza Sta\u0142ego Przedstawicielstwa PRL przy Biurze ONZ w Genewie. Przyj\u0105\u0142 kryptonim operacyjny \u201eAca\u201d i przez prawie pi\u0119\u0107 lat (do lipca 1987 r.) kierowa\u0142 genewsk\u0105 rezydentur\u0105 wywiadowcz\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Genewa, ze wzgl\u0119du na krzy\u017cowanie si\u0119 interes\u00f3w politycznych, finansowych i wywiadowczych wynikaj\u0105cych z obecno\u015bci przedstawicielstw wielu znacz\u0105cych organizacji mi\u0119dzynarodowych (m.in. siedziby europejskiej ONZ, \u015awiatowej Organizacji Zdrowia, Mi\u0119dzynarodowej Organizacji Pracy, \u015awiatowej Organizacji Handlu i \u015awiatowej Organizacji Zdrowia), odgrywa\u0142a wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w dzia\u0142alno\u015bci komunistycznych tajnych s\u0142u\u017cb.<\/p>\r\n\r\n


Przemo\u017cny wp\u0142yw Reagana<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Nad Jeziorem Genewskim Czempi\u0144skiego interesowa\u0142o wszystko. Podczas spotka\u0144 ze \u015bwiadom\u0105 i nie\u015bwiadom\u0105 agentur\u0105 sondowa\u0142 i zbiera\u0142 informacje m.in. na temat mo\u017cliwo\u015bci zniesienia sankcji ekonomicznych na\u0142o\u017conych na PRL po wprowadzeniu stanu wojennego, szans Polski Ludowej na przyj\u0119cie do Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego, uznania przez Mi\u0119dzynarodow\u0105 Organizacj\u0119 Pracy powsta\u0142ego na gruzach zdelegalizowanej \u201eSolidarno\u015bci\u201d Og\u00f3lnopolskiego Porozumienia Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych.<\/p>\r\n\r\n

G\u0142\u00f3wnym obiektem zainteresowa\u0144 oficera \u201eAca\u201d by\u0142y przedstawicielstwa i delegacje ameryka\u0144skie. W swoich szyfrogramach \u201eAca\u201d skrz\u0119tnie odnotowywa\u0142 udzia\u0142 Amerykan\u00f3w polskiego pochodzenia w strategii politycznej USA oraz akcentowa\u0142 znaczenie i przemo\u017cny wp\u0142yw administracji Ronalda Reagana na dzia\u0142alno\u015b\u0107 niemal wszystkich organizacji mi\u0119dzynarodowych reprezentowanych w Genewie.<\/p>\r\n\r\n

Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na swoje \u017ar\u00f3d\u0142a informacji (\u201eMer\u201d), w maju 1983 r. przestrzega\u0142 central\u0119 MSW przed wiar\u0105 w mo\u017cliwo\u015b\u0107 z\u0142agodzenia przez Reagana kursu wobec PRL i cofni\u0119cia poparcia dla podziemnej \u201eSolidarno\u015bci\u201d. Wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce Reagan po raz drugi wygra wybory prezydenckie, \u201eAca\u201d uwa\u017ca\u0142, \u017ce w\u0142adze PRL powinny si\u0119 zdecydowa\u0107 na jaki\u015b gest (zniesienie stanu wojennego i amnestia), kt\u00f3ry w znacz\u0105cy spos\u00f3b poprawi wizerunek Polski Ludowej w \u015bwiecie i wp\u0142ynie na jej sytuacj\u0119 ekonomiczn\u0105 (uzyskanie kredyt\u00f3w i zniesienie sankcji). \u201eAdministracja waszyngto\u0144ska zbyt mocno zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w poparcie \u201eSolidarno\u015bci\u201d, by pozostawi\u0107 ten ruch w osamotnieniu. Jest to m.in. niemo\u017cliwe z uwagi na czynne udzielanie poparcia \u201eSolidarno\u015bci\u201d przez wiele autorytet\u00f3w i instytucji z USA. Domaga si\u0119 tego tak\u017ce Polonia\u201d – ubolewa\u0142 Czempi\u0144ski w szyfrogramie z 4 maja 1986 r.<\/p>\r\n\r\n


Watykanista<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Wiele miejsca \u201eAca\u201d po\u015bwi\u0119ca\u0142 Stolicy Apostolskiej i Ko\u015bcio\u0142owi katolickiemu. Interesowa\u0142 si\u0119 przede wszystkim polityk\u0105 wschodni\u0105 Watykanu i relacjami Jana Paw\u0142a II z polsk\u0105 hierarchi\u0105. Jednak przekazywa\u0142 te\u017c informacje dotycz\u0105ce stosunkowo w\u0105skich zagadnie\u0144, jak np. reakcji ni\u017cszego duchowie\u0144stwa na zdecydowane stanowisko kardyna\u0142a Josepha Ratzingera w sprawie tzw. teologii wyzwolenia czy relacji katolicko-\u017cydowskich (w tym kontek\u015bcie wiele miejsca po\u015bwi\u0119ci\u0142 np. kwestii sporu wok\u00f3\u0142 klasztoru Si\u00f3str Karmelitanek w O\u015bwi\u0119cimiu).<\/p>\r\n\r\n

\u201eAca\u201d nawi\u0105za\u0142 m.in. kontakt z ks. Giuseppe Bertello z Nuncjatury Apostolskiej przy ONZ, od kt\u00f3rego uzyska\u0142 m.in. negatywny stosunek niekt\u00f3rych rzymskich kurialist\u00f3w do polskich ksi\u0119\u017cy zaanga\u017cowanych po stronie \u201eSolidarno\u015bci\u201d, interwencji Jana Paw\u0142a II u prezydenta Reagana w sprawie zniesienia sankcji. \u201eBertello interesowa\u0142 si\u0119 nasz\u0105 ocen\u0105 polityki Glempa – raportowa\u0142 w sierpniu 1984 r. \u201eAca\u201d. – Podkre\u015bli\u0142em pozytywny element dialogu, zrozumienia z\u0142o\u017cono\u015bci sytuacji, cho\u0107 zarazem niedostatek w konsekwencji realizacji wsp\u00f3lnych uzgodnie\u0144, co odczytywane jest jako nacisk Watykanu. Zaznaczy\u0142, \u017ceby\u015bmy brali pod uwag\u0119, \u017ce dost\u0119p do papie\u017ca maj\u0105 przede wszystkim osoby nie zawsze rozumiej\u0105ce z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 sytuacji w Polsce, a przede wszystkim nieprzychylne gen. Jaruzelskiemu\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Po zab\u00f3jstwie ks. Jerzego Popie\u0142uszki i w trakcie trwania procesu toru\u0144skiego \u201eAca\u201d stara\u0142 si\u0119 uzyska\u0107 informacje na temat ewentualnych konsekwencji tej sprawy dla wizerunku PRL i relacji z Watykanem. Jednak ju\u017c w lutym 1985 r., powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na rozmow\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142a \u201eWik\u201d z kardyna\u0142em Silvestrinim, uspokaja\u0142 central\u0119 wywiadu, pisz\u0105c: \u201eObecna sytuacja na linii Ko\u015bci\u00f3\u0142 – pa\u0144stwo traktowana jest jako przej\u015bciowa, gdy\u017c Watykan nie jest zainteresowany kursem konfrontacyjnym, kt\u00f3ry w d\u0142u\u017cszym okresie musia\u0142by si\u0119 negatywnie odbi\u0107 na pozycji Ko\u015bcio\u0142a w Polsce. St\u0105d m.in. wypowied\u017a \u0141opatki [na temat \u201emo\u017cliwo\u015bci aresztowania ksi\u0119\u017cy za dzia\u0142alno\u015b\u0107 niezgodn\u0105 z prawem\u201d – przyp. S.C.] Watykan odczytuje tylko jako konieczny gest rz\u0105du wobec aparatu MSW po procesie toru\u0144skim\u201d.<\/p>\r\n\r\n


Informacje o niskiej warto\u015bci<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Mimo tak szerokiego wachlarza poruszanych przez Czempi\u0144skiego kwestii jego praca w Genewie nie zyska\u0142a aprobaty centrali Departamentu I MSW. Oceny pracy za lata 1983 – 1987 s\u0105 dla niego mia\u017cd\u017c\u0105ce. Stosunkowo najwy\u017cej oceniono prac\u0119 Czempi\u0144skiego \u201epo zagadnieniu watyka\u0144skim\u201d i \u201edywersji ideologicznej\u201d. Najmniej warto\u015bciowe materia\u0142y i informacje dotyczy\u0142y spraw ameryka\u0144skich, niemieckich i s\u0142u\u017cb specjalnych pa\u0144stw NATO.<\/p>\r\n\r\n

\u201e\u0179adna informacja nie zosta\u0142a oceniona jako bardzo dobra, a oceny dobre otrzyma\u0142o jedynie 7 proc. ca\u0142o\u015bci nades\u0142anych materia\u0142\u00f3w i informacji. (\u2026) Powy\u017csze dane wskazuj\u0105, \u017ce rezydentura przekazywa\u0142a na og\u00f3\u0142 informacje fragmentaryczne, niepog\u0142\u0119bione, o niskiej warto\u015bci. Przewa\u017ca\u0142y zas\u0142yszane pogl\u0105dy, opinie os\u00f3b przypadkowych. St\u0105d te\u017c znikoma ich cz\u0119\u015b\u0107 kwalifikowa\u0142a si\u0119 do wykorzystania. Brak by\u0142o informacji o charakterze \u015bci\u015ble wywiadowczym, w tym z zakresu polityki mi\u0119dzynarodowej\u201d – czytamy w ocenie pracy oficera \u201eAca\u201d z lipca 1985 r.<\/p>\r\n\r\n

Podobn\u0105 opini\u0119 uzyska\u0142 Czempi\u0144ski za okres 1985 – 1987, cho\u0107 pp\u0142k Krzysztof Siwek z Departamentu I MSW odnotowa\u0142 pewn\u0105 popraw\u0119 jako\u015bciow\u0105 przesy\u0142anych materia\u0142\u00f3w. Jednak og\u00f3lnie \u201ewyniki pracy informacyjnej rezydentury w Genewie\u201d uznano jedynie za \u201ezadowalaj\u0105ce (dostateczne)\u201d. Czempi\u0144ski polemizowa\u0142 z opiniami centrali MSW. Przypomina\u0142, \u017ce ca\u0142o\u015b\u0107 pracy musi realizowa\u0107 w pojedynk\u0119. – Dochodzi do tego izolacjonizm ze strony dyplomat\u00f3w NATO wobec polskich przedstawicieli. Okoliczno\u015bci te powa\u017cnie ograniczaj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci pracy operacyjnej – t\u0142umaczy\u0142 podczas narady w lipcu 1985 r.<\/p>\r\n\r\n

Niewykluczone, \u017ce nik\u0142e efekty pracy Czempi\u0144skiego w Genewie wynika\u0142y r\u00f3wnie\u017c z faktu, \u017ce zosta\u0142 ponowne zdekonspirowany. W sierpniu 1983 r., czyli niemal na pocz\u0105tku pracy Czempi\u0144skiego w rezydenturze genewskiej, pp\u0142k. Jerzy Koryci\u0144ski przekaza\u0142 Amerykanom wiele bezcennych tajemnic wywiadu PRL (m.in. informacje dotycz\u0105ce oficer\u00f3w, agentury i spraw zwi\u0105zanych z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Mariana Zacharskiego).<\/p>\r\n\r\n

W lipcu 1987 r. odwo\u0142ano mjr. Gromos\u0142awa Czempi\u0144skiego z plac\u00f3wki w Genewie. Zosta\u0142 najpierw zast\u0119pc\u0105, a p\u00f3\u017aniej naczelnikiem Wydzia\u0142u X Departamentu I MSW. Funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 do lipca 1990 r.<\/p>\r\n\r\n


Wiarygodny sojusznik<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Cytowany ju\u017c na pocz\u0105tku Milton Bearden w \u201eThe Main Enemy\u201d pod dat\u0105 20 lipca 1990 r. opisa\u0142 nie najlepsze nastroje panuj\u0105ce w\u015br\u00f3d by\u0142ych funkcjonariuszy wywiadu PRL. \u201eIch przekonanie o przera\u017caj\u0105cej sile CIA os\u0142abia\u0142o ich pewno\u015b\u0107 siebie i u\u0142atwia\u0142o doj\u015bcie do wniosku, \u017ce upadek re\u017cimu jest nieuchronny\u201d – pisze Bearden, kt\u00f3ry przebywa\u0142 w\u00f3wczas w Warszawie i by\u0107 mo\u017ce prowadzi\u0142 jakie\u015b rozmowy z elit\u0105 Departamentu I MSW.<\/p>\r\n\r\n

Jego zdaniem r\u00f3wnie\u017c Czempi\u0144ski nie mia\u0142 pewno\u015bci co do w\u0142asnej przysz\u0142o\u015bci w nowych s\u0142u\u017cbach. \u201eBy\u0142 zawsze chwalony za odwag\u0119 i wyobra\u017ani\u0119, ale teraz jego kariera by\u0142a w r\u0119kach stoczniowc\u00f3w, przyw\u00f3dc\u00f3w zwi\u0105zkowych i by\u0142ych prawnik\u00f3w, kt\u00f3rzy sp\u0119dzili czas w podziemiu b\u0105d\u017a w wi\u0119zieniu za swoje niepos\u0142usze\u0144stwo wobec re\u017cimu, kt\u00f3remu on s\u0142u\u017cy\u0142\u201d – napisa\u0142. Tym te\u017c oficer CIA t\u0142umaczy zorganizowan\u0105 akcj\u0119 niszczenia akt Departamentu I, kt\u00f3rej celem mia\u0142o by\u0107 ukrycie \u201edobrze ulokowanych szpieg\u00f3w\u201d w szeregach \u201eSolidarno\u015bci\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Bearden przywo\u0142uje s\u0142owa p\u0142k. Aleksandra Makowskiego, by\u0142ego naczelnika elitarnego i \u201ezas\u0142u\u017conego\u201d w walce z solidarno\u015bciowym podziemiem Wydzia\u0142u XI Departamentu I MSW, kt\u00f3ry w obliczu przej\u0119cia w\u0142adzy przez ludzi \u201eSolidarno\u015bci\u201d m\u00f3g\u0142 powiedzie\u0107, \u017ce \u201edokumenty faktycznie znikn\u0119\u0142y\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Warto si\u0119 zastanowi\u0107, dlaczego wspomina o tym wszystkim Milton Bearden – legendarny oficer CIA maj\u0105cy za sob\u0105 operacje wywiadowcze w Niemczech, Pakistanie i Afganistanie. By\u0107 mo\u017ce sugeruje on w ten spos\u00f3b, \u017ce zaprawieni w bojach przeciwko Stanom Zjednoczonym byli wywiadowcy Departamentu I MSW w warunkach niepewno\u015bci zaoferowali Amerykanom swoje do\u015bwiadczenie i pomoc, licz\u0105c, \u017ce ich dawne przewinienia zostan\u0105 zapomniane.<\/p>\r\n\r\n

Do tej hipotezy sk\u0142ania mnie lektura innego fragmentu ksi\u0105\u017cki Beardena. Pod dat\u0105 25 pa\u017adziernika 1990 r. opisa\u0142 on wydarzenia, kt\u00f3re z udzia\u0142em Czempi\u0144skiego rozegra\u0142y si\u0119 w Bagdadzie: \u201eCzempi\u0144ski zdecydowa\u0142 si\u0119 sam przeprowadzi\u0107 operacj\u0119 ratunkow\u0105. W\u015blizgn\u0105\u0142 si\u0119 do Iraku z grup\u0105 funkcjonariuszy polskiego wywiadu i opracowywa\u0142 plan napr\u0119dce, tu\u017c pod nosem szpiegowskiej aparatury Saddama Husajna. Pocz\u0105tkowo prawie straci\u0142 nadziej\u0119 na znalezienie sposobu przechytrzenia irackiej inwigilacji. Lecz ostatecznie, 25 pa\u017adziernika – dwa miesi\u0105ce po tym, jak CIA zwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 do niego o pomoc – Czempi\u0144skiemu i jego grupie, pos\u0142uguj\u0105cym si\u0119 fa\u0142szywymi dokumentami, uda\u0142o si\u0119 po cichu wywie\u017a\u0107 Amerykan\u00f3w z Iraku, zanim Irakijczycy zd\u0105\u017cyli ich namierzy\u0107\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Dalej pisa\u0142 Bearden: \u201eSukces tej operacji przyni\u00f3s\u0142 ogromn\u0105 ulg\u0119 ministrowi spraw wewn\u0119trznych Andrzejowi Milczanowskiemu. Podj\u0105\u0142 on du\u017ce, osobiste ryzyko, trzymaj\u0105c j\u0105 w tajemnicy przed swoim premierem, z tym wi\u0119kszym zadowoleniem i wyra\u017an\u0105 dum\u0105 przywita\u0142 oficer\u00f3w CIA, kt\u00f3rzy w swojej drodze powrotnej do Stan\u00f3w Zjednoczonych zatrzymali si\u0119 w Warszawie. Decyzja Milczanowskiego o niewtajemniczaniu swoich prze\u0142o\u017conych szybko posz\u0142a w niepami\u0119\u0107 na fali euforii, jaka nast\u0105pi\u0142a w Warszawie z powodu niesamowitego wp\u0142ywu operacji irackiej na stosunki polsko-ameryka\u0144skie. Nagle negocjacje w sprawie umorzenia d\u0142ugu zacz\u0119\u0142y przebiega\u0107 pozytywnie, a Polsk\u0119 postrzegano teraz jako partnera i wiarygodnego sojusznika\u201d.<\/p>\r\n\r\n


Przesz\u0142o\u015b\u0107 procentuje<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Wydaje si\u0119, \u017ce wci\u0105\u017c wyj\u0105tkowe wp\u0142ywy polityczno-biznesowe Gromos\u0142awa Czempi\u0144skiego wynikaj\u0105 z dw\u00f3ch powod\u00f3w: wieloletniej pracy w tajnych s\u0142u\u017cbach PRL – zar\u00f3wno w centrali Departamentu I MSW, jak i na plac\u00f3wkach w Stanach Zjednoczonych i Szwajcarii oraz udzia\u0142u w operacji ewakuacyjnej sze\u015bciu agent\u00f3w CIA z Iraku w przededniu tzw. pierwszej wojny irackiej (1990 r.).<\/p>\r\n\r\n

W III RP przesz\u0142o\u015b\u0107 Czempi\u0144skiego zacz\u0119\u0142a procentowa\u0107. Umiej\u0119tnie po\u0142\u0105czy\u0142 on swoje do\u015bwiadczenia i wiedz\u0119 z okresu pracy w tajnych s\u0142u\u017cbach PRL (kontakty, dzia\u0142anie w sytuacji ryzyka, znajomo\u015b\u0107 mechanizm\u00f3w gry rynkowej, kontakty z zachodnim \u015bwiatem biznesu, polityki i s\u0142u\u017cb) z wygodnym alibi \u201enajlepszego przyjaciela Amerykan\u00f3w\u201d, puszczaj\u0105cych w niepami\u0119\u0107 jego komunistyczn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Jest faktem, \u017ce dzi\u0119ki operacji irackiej \u017cycie p\u0142k. Gromos\u0142awa Czempi\u0144skiego rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 jakby od nowa. Przeszed\u0142 szkolenie antyterrorystyczne w Stanach Zjednoczonych. W latach 1990 – 1992 by\u0142 zast\u0119pc\u0105 dyrektora zarz\u0105du I UOP ds. operacyjnych. Z r\u0105k prezydenta Wa\u0142\u0119sy, kt\u00f3remu pom\u00f3g\u0142 \u201eskompletowa\u0107\u201d akta \u201eBolka\u201d (mia\u0142 w tej sprawie zarzuty prokuratorskie), otrzyma\u0142 awans na genera\u0142a brygady.<\/p>\r\n\r\n

By\u0142 najpierw wiceszefem (1993 r.) a p\u00f3\u017aniej szefem UOP (1993 – 1996). We wrze\u015bniu 1994 r. ostrzeg\u0142 \u00f3wczesnego marsza\u0142ka Sejmu J\u00f3zefa Oleksego przed kontynuowaniem kontakt\u00f3w z W\u0142adimirem A\u0142ganowem. B\u0119d\u0105c odpowiedzialnym za wywiad i kontrwywiad, nadzorowa\u0142 spraw\u0119 \u201eOlina\u201d i s\u0142ynn\u0105 operacj\u0119 \u201eMajorka\u201d, kt\u00f3r\u0105 realizowa\u0142 jego kolega Marian Zacharski.<\/p>\r\n\r\n

T\u0142umaczy\u0142 p\u00f3\u017aniej, \u017ce nie traktowa\u0142 Oleksego jako agenta rosyjskich s\u0142u\u017cb specjalnych. Wed\u0142ug niego Oleksy \u201em\u00f3g\u0142 by\u0107 natomiast \u017ar\u00f3d\u0142em informacji, informatorem, kontaktem s\u0142u\u017cbowym lub czym\u015b innym, np. towarzyskim kontaktem wykorzystywanym kapturowo\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Skonfliktowany z SLD (sprawa \u201eOlina\u201d) i ekip\u0105 prezydenta Aleksandra Kwa\u015bniewskiego odszed\u0142 z tajnych s\u0142u\u017cb. Ku zaskoczeniu wielu wyst\u0105pi\u0142 niedawno na konferencji prasowej SLD, protestuj\u0105c przeciwko ustawie deubekizacyjnej przygotowanej przez PO, kt\u00f3ra pozbawia by\u0142ych funkcjonariuszy SB cz\u0119\u015bci \u015bwiadcze\u0144 emerytalnych.<\/p>\r\n\r\n

W dalszym ci\u0105gu zapewnia, \u017ce jest zwyk\u0142ym obywatelem i mocno zapracowanym biznesmenem. Okazuje si\u0119, \u017ce nie tylko biznesmenem\u2026 <\/em><\/p>\r\n\r\n

S\u0142awomir Cenckiewicz <\/em><\/strong>
\r\n Autor jest historykiem, by\u0142ym pracownikiem IPN. Wyda\u0142 m.in. (wsp\u00f3lnie z Piotrem Gontarczykiem) ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. \u201eSB a Lech Wa\u0142\u0119sa. Przyczynek do biografii\u201d <\/em><\/p>\r\n\r\n

<\/em><\/p>\r\n\r\n

<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jako agent s\u0142u\u017cb PRL w USA Gromos\u0142aw Czempi\u0144ski szczeg\u00f3lnie uwa\u017cnie obserwowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u201epolonijnego kleru\u201d. W 1976 roku w raportach dla warszawskiej centrali SB opisywa\u0142 wizyt\u0119 abp. Karola Wojty\u0142y w Ameryce – pisze historyk \u201eCzempi\u0144ski, m\u0119\u017cczyzna wysoki, o jastrz\u0119bim nosie i przeszywaj\u0105cym spojrzeniu, do czasu tej rewolucji [1989 r.] szybko pi\u0105\u0142 si\u0119 w hierarchii polskiego wywiadu\u201d […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11678"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11678"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11678\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}