{"id":116179,"date":"2020-08-14T10:52:33","date_gmt":"2020-08-14T14:52:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=116179"},"modified":"2020-08-14T10:52:33","modified_gmt":"2020-08-14T14:52:33","slug":"przepis-na-doskonala-bezkarnosc-za-naduzycia-wladzy-projekt-nowelizacji-ustawy-antycovidowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=116179","title":{"rendered":"Przepis na doskona\u0142\u0105 bezkarno\u015b\u0107 za nadu\u017cycia w\u0142adzy: projekt nowelizacji ustawy antycovidowej"},"content":{"rendered":"

Pos\u0142owie zg\u0142osili projekt zmian w spec-ustawie antycovidowej, przewiduj\u0105cy wy\u0142\u0105czenie odpowiedzialno\u015bci karnej za z\u0142amanie dowolnych przepis\u00f3w, je\u015bli celem sprawcy by\u0142o przeciwdzia\u0142anie COVID-19.<\/strong><\/p>\r\n

To w praktyce przepis na bezkarno\u015b\u0107 w\u0142adzy politycznej i to bezkarno\u015b\u0107 absolutn\u0105. Pozwoli wy\u0142\u0105czy\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105 przedstawicieli w\u0142adzy za ju\u017c dokonane i przysz\u0142e nadu\u017cycia w\u0142adzy, zwi\u0105zane np. z organizacj\u0105 wybor\u00f3w korespondencyjnych czy nielegalnym wydatkowaniem \u015brodk\u00f3w publicznych.<\/p>\r\n

Przyjrzyjmy si\u0119 po kolei poszczeg\u00f3lnym fragmentom art. 10d, kt\u00f3ry ma znale\u017a\u0107 si\u0119 w ustawie z 2.03.2020<\/a> o szczeg\u00f3lnych rozwi\u0105zaniach zwi\u0105zanych z zapobieganiem, przeciwdzia\u0142aniem i zwalczaniem COVID-19, innych chor\u00f3b zaka\u017anych oraz wywo\u0142anych nimi sytuacji kryzysowych.<\/p>\r\n

Projekt wp\u0142yn\u0105\u0142 do Sejmu jako druk nr 539, a proponowany przepis g\u0142osi:<\/p>\r\n

\r\n

Art. 10d.<\/strong> Nie pope\u0142nia przest\u0119pstwa, kto w celu przeciwdzia\u0142ania COVID-19 narusza obowi\u0105zki s\u0142u\u017cbowe lub obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy, je\u017celi dzia\u0142a w interesie spo\u0142ecznym i bez naruszenia tych obowi\u0105zk\u00f3w lub przepis\u00f3w podj\u0119te dzia\u0142anie nie by\u0142oby mo\u017cliwe lub by\u0142oby istotnie utrudnione.<\/p>\r\nDruk sejmowy nr 539, Sejm IX kadencji<\/a><\/cite><\/blockquote>\r\n

 <\/h4>\r\n

1. „W celu przeciwdzia\u0142ania COVID-19\u201d<\/h4>\r\n

Jedna z najwa\u017cniejszych przes\u0142anek, opisuj\u0105ca intencje<\/strong> sprawcy. Nie chodzi o realne dzia\u0142ania obiektywnie przyczyniaj\u0105ce si\u0119 do zmniejszenia zagro\u017cenia epidemicznego, lecz o sam cel<\/strong> przeciwdzia\u0142ania koronawirusowi za spraw\u0105 takich dzia\u0142a\u0144.<\/p>\r\n

Dla karnisty jest to jasne: przes\u0142anka wskazuj\u0105ca na cel dzia\u0142ania sprawcy oznacza, \u017ce nie trzeba ustala\u0107 realnego wp\u0142ywu podj\u0119tych przez sprawc\u0119 dzia\u0142a\u0144 na przeciwdzia\u0142anie COVID-19. Wystarczy ustalenie, \u017ce taki cel chcia\u0142 osi\u0105gn\u0105\u0107 sprawca, kt\u00f3ry \u0142ama\u0142 przepisy.<\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n

2. Pojemny cel dzia\u0142ania<\/h4>\r\n

Zgodnie z definicj\u0105 zawart\u0105 w ustawie, w kt\u00f3rej ma znale\u017a\u0107 si\u0119 nowy art. 10d:<\/p>\r\n

\r\n

Art. 2 ust. 2 ustawy z 2.03.2020: <\/strong>(\u2026) ilekro\u0107 w ustawie jest mowa o „przeciwdzia\u0142aniu COVID-19\u201d rozumie si\u0119 przez to wszelkie <\/strong>czynno\u015bci zwi\u0105zane ze zwalczaniem zaka\u017cenia, zapobieganiem rozprzestrzenianiu si\u0119, profilaktyk\u0105 oraz zwalczaniem skutk\u00f3w, w tym spo\u0142eczno-gospodarczych, choroby, o kt\u00f3rej mowa w ust. 1 [wywo\u0142anej wirusem SARS-CoV-2].<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Cel przeciwdzia\u0142ania COVID-19 oznacza zatem cel polegaj\u0105cy na zwalczaniu zaka\u017cenia, zapobieganiu rozprzestrzeniania si\u0119 czy profilaktyce obejmuj\u0105cej wszelkie<\/strong> czynno\u015bci. Okre\u015blenie to jest bardzo pojemne i dotyczy\u0107 mo\u017ce bardzo r\u00f3\u017cnych zachowa\u0144, od nielegalnego zakupu maseczek czy sprz\u0119tu medycznego po drukowanie pakiet\u00f3w wyborczych bez podstawy prawnej.<\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n

3. „Narusza obowi\u0105zki s\u0142u\u017cbowe lub obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy\u201d<\/h4>\r\n

Okre\u015blenie to oznacza, \u017ce przepis dedykowany jest dla wszystkich podmiot\u00f3w naruszaj\u0105cych jakiekolwiek <\/strong>przepisy. Nie chodzi wi\u0119c wy\u0142\u0105cznie o odpowiedzialno\u015b\u0107 urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych, ministr\u00f3w czy prezes\u00f3w sp\u00f3\u0142ek.<\/p>\r\n

Mowa tu tak\u017ce o „obowi\u0105zuj\u0105cych\u201d przepisach, a wi\u0119c tych obowi\u0105zuj\u0105cych w czasie pope\u0142niania danego nadu\u017cycia – ich naruszenie ma zosta\u0107 usprawiedliwione za spraw\u0105 nowego art. 10d.<\/p>\r\n

Umiejscowienie przepisu w spec-ustawie niczego w tym zakresie nie zmienia, gdy\u017c staje si\u0119 on cz\u0119\u015bci\u0105 porz\u0105dku prawnego, a dotyczy generalnego wy\u0142\u0105czenia przest\u0119pno\u015bci czynu w rozumieniu przepis\u00f3w prawa karnego („Nie pope\u0142nia przest\u0119pstwa\u2026\u201d).<\/p>\r\n

Projekt ma wi\u0119c dotyczy\u0107 wszystkich os\u00f3b<\/strong>, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c tych, kt\u00f3re na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 b\u0119d\u0105 stara\u0142y si\u0119 przeciwdzia\u0142a\u0107 covidowi, np. w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu si\u0119 wirusa si\u0142\u0105 wyrzuc\u0105 z autobusu pasa\u017cera, kt\u00f3ry zdj\u0105\u0142 maseczk\u0119. A to ju\u017c staje si\u0119 gro\u017ane, bo potencjalnie mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 do usprawiedliwiania zachowa\u0144 niezwi\u0105zanych z epidemi\u0105.<\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n

4. Rozszerzenie bezkarno\u015bci<\/h4>\r\n

Szerokie dzia\u0142anie nowego art. 10d wynika te\u017c z analizy por\u00f3wnawczej, opartej na ju\u017c obowi\u0105zuj\u0105cym art. 10c ustawy z 2.03.2020. To podobny, wprowadzony wcze\u015bniej „wytrych\u201d s\u0142u\u017c\u0105cy do zniesienia przest\u0119pno\u015bci poczyna\u0144 w\u0142adzy politycznej.<\/p>\r\n

M\u00f3wi on, \u017ce nie pope\u0142nia przest\u0119pstwa okre\u015blonego w art. 231 k.k. [nadu\u017cycie w\u0142adzy] lub art. 296 k.k. [dzia\u0142anie na szkod\u0119 podmiotu gospodarczego],<\/p>\r\n

\r\n

kto w okresie stanu zagro\u017cenia epidemicznego lub stanu epidemii og\u0142oszonego z powodu COVID-19, nabywaj\u0105c towary lub us\u0142ugi niezb\u0119dne dla zwalczania tej choroby zaka\u017anej, narusza obowi\u0105zki s\u0142u\u017cbowe lub obowi\u0105zuj\u0105ce w tym zakresie przepisy<\/strong>, je\u017celi dzia\u0142a w interesie spo\u0142ecznym, za\u015b bez dopuszczenia si\u0119 tych narusze\u0144 nabycie tych towar\u00f3w lub us\u0142ug nie mog\u0142oby zosta\u0107 zrealizowane albo by\u0142oby istotnie zagro\u017cone.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Jak wida\u0107, wy\u0142\u0105czenia odpowiedzialno\u015bci ograniczaj\u0105 si\u0119 tu do podmiot\u00f3w „naruszaj\u0105cych obowi\u0105zki s\u0142u\u017cbowe lub obowi\u0105zuj\u0105ce w tym zakresie <\/strong>przepisy\u201d. Czyli mowa jest wy\u0142\u0105cznie o przepisach nale\u017c\u0105cych zakresowo do jakich\u015b obowi\u0105zk\u00f3w s\u0142u\u017cbowych, a nie o wszelkie mo\u017cliwe naruszenia prawa. Projektowany art. 10d ma wi\u0119c w tym kontek\u015bcie usprawiedliwi\u0107 ka\u017cde bezprawie<\/strong>.<\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n

5. „Je\u017celi dzia\u0142a w interesie spo\u0142ecznym\u201d<\/h4>\r\n

Jest to tak og\u00f3lna klauzula, \u017ce da si\u0119 ni\u0105 uzasadni\u0107 bardzo wiele nadu\u017cy\u0107 prawa. Przyk\u0142adowo, Policja t\u0142umi\u0105ca obywatelskie protesty czy przekraczaj\u0105ca przepisy w zwi\u0105zku z zatrzymaniem dzia\u0142a przecie\u017c w interesie spo\u0142ecznym. Bo jest Policj\u0105, bo jest formacj\u0105 dbaj\u0105c\u0105 o porz\u0105dek spo\u0142eczny. Proste?<\/p>\r\n

Og\u00f3lna klauzula interesu spo\u0142ecznego jako znami\u0119 kontratypu – przy za\u0142o\u017ceniu prawid\u0142owego stosowania prawa – pozwala na rozumne wywa\u017cenie roli interesu spo\u0142ecznego, w zwi\u0105zku z okre\u015blonym dzia\u0142aniem tej czy innej osoby dopuszczaj\u0105cej si\u0119 pogwa\u0142cenia przepis\u00f3w. Wiele zale\u017cy jednak w tym wypadku od nastawienia i rzetelno\u015bci organu stosuj\u0105cego prawo, np. prokuratury zarz\u0105dzanej przez danego ministra.<\/p>\r\n

Zauwa\u017cmy te\u017c, \u017ce ka\u017cdy kontratyp ma s\u0142u\u017cy\u0107 do rozwi\u0105zania konfliktu d\u00f3br prawnych w kierunku spo\u0142ecznie op\u0142acalnym<\/strong>. Nietrudno doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce spo\u0142ecznie op\u0142acalne mo\u017ce by\u0107 ju\u017c samo w sobie dzia\u0142anie w celu zapobiegania epidemii COVID-19, co pozwoli \u0142atwo rozprawi\u0107 si\u0119 z ocen\u0105 spo\u0142ecznej op\u0142acalno\u015bci naruszenia przepis\u00f3w (np. lepiej naruszy\u0107 prawo i zakupi\u0107 nieprzydatne do niczego maseczki, ni\u017c w og\u00f3le nic nie robi\u0107).<\/p>\r\n

Tak og\u00f3lne przes\u0142anki prowadz\u0105 do ryzyka manipulowania przepisem<\/strong> bez szans na racjonaln\u0105 kontrol\u0119 procesow\u0105 danego rozstrzygni\u0119cia.<\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n

6. „Bez naruszenia tych obowi\u0105zk\u00f3w lub przepis\u00f3w podj\u0119te dzia\u0142anie nie by\u0142oby mo\u017cliwe lub by\u0142oby istotnie \u0003utrudnione\u201d<\/h4>\r\n

To najbardziej absurdalny fragment projektowanego art. 10d. R\u00f3wnie dobrze mo\u017cna by tu napisa\u0107, \u017ce nie pope\u0142nia przest\u0119pstwa ten, kto je pope\u0142nia.<\/p>\r\n

Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119, \u017ce nie ma tu mowy o klasycznej klauzuli subsydiarno\u015bci – je\u017celi celu<\/strong> nie da\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 w inny spos\u00f3b, je\u017celi niebezpiecze\u0144stwa<\/strong> nie da\u0142o si\u0119 uchyli\u0107 na innej drodze itp. Mowa jest za to o tym, \u017ce dane dzia\u0142anie nie by\u0142oby mo\u017cliwe bez naruszania przepis\u00f3w lub \u017ce by\u0142oby ono utrudnione bez z\u0142amania prawa.<\/p>\r\n

Z prawnego punktu widzenia okre\u015blenie to nie ma sensu: mo\u017cna twierdzi\u0107, \u017ce dane dzia\u0142anie zawsze b\u0119dzie mo\u017cliwe bez naruszenia przepis\u00f3w – wystarczy po prostu przestrzega\u0107 prawa\u2026 W tym uj\u0119ciu projektowany przepis by\u0142by wi\u0119c ca\u0142kowicie pusty.<\/p>\r\n

Z drugiej strony mo\u017cna jednak powiedzie\u0107, \u017ce okre\u015blone dzia\u0142anie – naruszaj\u0105ce wszak przepisy – nie by\u0142o mo\u017cliwe, je\u015bli nie naruszy\u0142o si\u0119 tych w\u0142a\u015bnie przepis\u00f3w. To jakie\u015b wewn\u0119trzne zap\u0119tlenie, na mocy kt\u00f3rego wszystko da si\u0119 uzasadni\u0107 – przes\u0142anka spe\u0142niona jest przez sam fakt dopuszczenia si\u0119 przez sprawc\u0119 naruszenia prawa.<\/p>\r\n

\r\n

Projekt. art.10d nie ma nic wsp\u00f3lnego ze „stanem wy\u017cszej konieczno\u015bci”: nie liczy si\u0119 proporcjonalno\u015b\u0107, mo\u017cna po\u015bwi\u0119ci\u0107 ka\u017cde dobro, brak prawid\u0142owo opisanej subsydiarno\u015bci, legalizacja bez granic, gro\u017any rykoszet. To niekonstytucyjny,bezwstydny stan ni\u017cszej potrzeby politycznej.<\/p>\r\n\r\n\u201d\u201d Miko\u0142aj Ma\u0142ecki (@MikolajMalecki) August 13, 2020<\/a><\/blockquote>\r\n