{"id":116174,"date":"2020-08-13T20:00:26","date_gmt":"2020-08-14T00:00:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=116174"},"modified":"2020-08-13T20:00:26","modified_gmt":"2020-08-14T00:00:26","slug":"czy-slowo-murzyn-obraza-czarnoskorych-opinia-jezykoznawcy-kontra-oboz-politycznej-poprawnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=116174","title":{"rendered":"Czy s\u0142owo \u201eMurzyn” obra\u017ca czarnosk\u00f3rych? Opinia j\u0119zykoznawcy kontra ob\u00f3z politycznej poprawno\u015bci"},"content":{"rendered":"

Zdaniem przewodnicz\u0105cej Rady J\u0119zyka Polskiego PAN dr hab. Katarzyny K\u0142osi\u0144skiej z Uniwersytetu Warszawskiego nazwanie osoby czarnosk\u00f3rej s\u0142owem \u201eMurzyn\u201d nie jest obra\u017aliwe, cho\u0107 sam wyraz miewa w j\u0119zyku polskim negatywne konotacje oraz bywa u\u017cywany bez potrzeby, a za to z zamiarem podkre\u015blenia rzekomej \u201ewy\u017cszo\u015bci\u201d. Opinia naukowca zosta\u0142a skrytykowana, a autorce zarzucono m.in. brak zrozumienia \u201epoj\u0119cia rasizmu\u201d.<\/strong><\/p>\r\n

S\u0142owo \u201eMurzyn\u201d jest – zdaniem cz\u0119\u015bci j\u0119zykoznawc\u00f3w – neutralne. Inni s\u0105 odmiennego zdania i sugeruj\u0105 rezygnacj\u0119 z jego stosowania – podaje rp.pl. Warto jednak samemu dokona\u0107 swoistego \u201etestu\u201d s\u0142owa i zastanowi\u0107 si\u0119 czy np. zwrot \u201eprzystojny Murzyn\u201d obra\u017ca czarnosk\u00f3rego m\u0119\u017cczyzn\u0119? Wydaje si\u0119, \u017ce nie, wi\u0119c problem raczej nie tkwi w samym s\u0142owie, a w towarzysz\u0105cych mu przymiotnikach oraz ca\u0142ym kontek\u015bcie. Wszak inny zwrot – \u201eby\u0107 sto lat za Murzynami\u201d – sugeruje zacofanie os\u00f3b lub ca\u0142ych spo\u0142eczno\u015bci tworzonych przez czarnosk\u00f3rych, wi\u0119c jego wyd\u017awi\u0119k bez w\u0105tpienia stawia takie osoby w negatywnym \u015bwietle.<\/p>\r\n

Pytana o s\u0142owo \u201eMurzyn\u201d dr hab. Katarzyna K\u0142osi\u0144ska przypomnia\u0142a, \u017ce wyraz trafi\u0142 do polszczyzny poprzez j\u0119zyk czeski i wywodzi si\u0119 od \u0142aci\u0144skiego \u201eMaurus\u201d, kt\u00f3re oznacza mieszka\u0144ca Afryki P\u00f3\u0142nocnej. Inn\u0105 genez\u0119 maj\u0105 s\u0142owa takie jak angielskie \u201eNegro\u201d czy francuskie \u201eNegre\u201d – wywodz\u0105ce si\u0119 od \u0142aci\u0144skiego \u201eniger\u201d (l\u015bni\u0105co czarny). Zdaniem przewodnicz\u0105cej Rady J\u0119zyka Polskiego PAN wyrazy te z powod\u00f3w kolonializmu s\u0105 obci\u0105\u017cone \u0142adunkiem czyni\u0105cym z nich s\u0142owa obra\u017aliwe. Ich odpowiednikiem w j\u0119zyku polskim jest w\u0142a\u015bnie \u201eMurzyn\u201d i to by\u0107 mo\u017ce dlatego przypisuje si\u0119 mu negatywne nacechowanie. Tymczasem u nas o wiele gorsze konotacje ma wyraz \u201eczarny\u201d b\u0119d\u0105cy odpowiednikiem neutralnych \u201eBlack\u201d i \u201eNoir\u201d.<\/p>\r\n

\u201eNie mo\u017cna jednak zaprzeczy\u0107, \u017ce w polszczy\u017anie Murzyn ma negatywne konotacje – pojawia si\u0119 w kilku frazeologizmach odnosz\u0105cych si\u0119 do wykorzystywania kogo\u015b\u201d – zauwa\u017ca dr hab. Katarzyna K\u0142osi\u0144ska oceniaj\u0105c, \u017ce \u201ekonotacje te nie s\u0105 na tyle silne, by uwa\u017ca\u0107, \u017ce nazwanie osoby czarnosk\u00f3rej Murzynem jest obra\u017aliwe\u201d – podaje portal rp.pl.<\/p>\r\n

Zdaniem przewodnicz\u0105cej Rady J\u0119zyka Polskiego PAN zdarzaj\u0105 si\u0119 jednak sytuacje, w kt\u00f3rych wskazywanie na kolor sk\u00f3ry lub narodowo\u015b\u0107 nie jest istotne, a stanowi ch\u0119\u0107 podkre\u015blenia swojej wy\u017cszo\u015bci. Mimo tego s\u0142owo \u201eMurzyn\u201d odnosz\u0105ce si\u0119 do osoby czarnosk\u00f3rej samo w sobie nie jest obra\u017aliwe, jednak j\u0119zykoznawca zdaje sobie \u201espraw\u0119 z tego, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 czarnosk\u00f3rych Polak\u00f3w uwa\u017ca j\u0105 za niestosown\u0105, obra\u017aliw\u0105 czy wr\u0119cz rani\u0105c\u0105. Wiedz\u0105c o tym, staram si\u0119 jej przy nich nie u\u017cywa\u0107 – nie w imi\u0119 politycznej poprawno\u015bci, lecz zwyk\u0142ej ludzkiej \u017cyczliwo\u015bci\u201d.<\/p>\r\n

Wyra\u017cony przez ni\u0105 w serwisie PWN pogl\u0105d – sk\u0105din\u0105d wywa\u017cony, umiarkowany i oparty o refleksj\u0119 naukow\u0105 – spotka\u0142 si\u0119 z krytyk\u0105, za\u015b dr hab. Katarzynie K\u0142osi\u0144skiej zarzucono brak zrozumienia dla \u201epoj\u0119cia rasizmu i kontekstu historycznego i spo\u0142ecznego determinuj\u0105cego negatywne konotacje s\u0142owa Murzyn\u201d.<\/p>\r\n

Odpowiadaj\u0105c na zarzuty przewodnicz\u0105ca Rady J\u0119zyka Polskiego PAN zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce \u201ecelem dzia\u0142alno\u015bci poradniczej jest opisywanie sposob\u00f3w funkcjonowania wyraz\u00f3w (i na tej podstawie wyci\u0105ganie wniosk\u00f3w o charakterze normatywnym), a nie decydowanie (za u\u017cytkownik\u00f3w j\u0119zyka) o nacechowaniu s\u0142\u00f3w\u201d. Jednocze\u015bnie odrzuci\u0142a ide\u0119, by to j\u0119zykoznawca mia\u0142 og\u0142asza\u0107, \u017ce dany wyraz jest jednoznacznie obra\u017aliwy, skoro fakty i badania pokazuj\u0105 co\u015b przeciwnego. Jej zdaniem emocje wywo\u0142uje nie tylko wyraz, ale r\u00f3wnie\u017c stygmatyzowanie os\u00f3b z powodu odmienno\u015bci i to w\u0142a\u015bnie z ch\u0119ci niebycia naznaczanym wyp\u0142ywaj\u0105 – jej zdaniem – apele o rezygnacj\u0119 z u\u017cywania s\u0142owa \u201eMurzyn\u201d.<\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: rp.pl
\r\nMW\u0142<\/p>\r\n

\r\n

[Wybrane wypowiedzi internaut\u00f3w pod w\/w tekstem na stronie \u017ar\u00f3d\u0142owej:<\/strong>]<\/p>\r\n

To jak mamy m\u00f3wi\u0107 o mieszka\u0144cach Afryki? Rozumuj\u0105c w ten spos\u00f3b, to ka\u017cde okre\u015blenie jest nacechowane negatywnie. I jeszcze gorzej to wygl\u0105da w odniesieniu do s\u0142owa „czarny” ni\u017c „Murzyn”! Argument p. \u0141azi\u0144skiego przypomina mi dzia\u0142ania bolszewickie: wyrzuci\u0107 ze s\u0142ownika wyrazy, kt\u00f3re s\u0105 niezgodne z obecn\u0105 ideologi\u0105. Szczeg\u00f3lnie w Polsce oskar\u017canie o rasizm wymierzony historycznie w mieszka\u0144c\u00f3w Afryki jest kompletnym nonsensem. Proponuj\u0119 podj\u0105\u0107 walk\u0119 ze s\u0142owem Niemiec, bo to uw\u0142acza temu narodowi.
\r\nJanina<\/em>
\r\n
\r\nOch co za walka nas czeka. Ma\u0142a czarna, bia\u0142y dom, ciemno a\u017c oko wykole, czarny jak smo\u0142a, Czarnobyl, czarnuszka, murzynek ciasto, czarna \u015bmier\u0107, czarny humor, czarna robota, czarna owca, bia\u0142y jak \u015bnieg, bia\u0142og\u0142owa, Bia\u0142ka Tatrza\u0144ska, Bia\u0142ystok, ciemnota, Bielsko Bia\u0142a, czary ko\u0144, itd itp D\u0142ugo by jeszcze wymienia\u0107, Ta rewolucja przeorze nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 je\u015bli nie zostanie powstrzymana.
\r\nemk<\/em>
\r\n
\r\nKa\u017cde polskie dziecko zna\u0142o kiedy\u015b wierszyk o murzynku Bambo, kt\u00f3ry t\u0142umaczy\u0142, \u017ce jest on dzieckiem takim samym, jak ka\u017cde inne.<\/strong>
\r\nsp<\/em><\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zdaniem przewodnicz\u0105cej Rady J\u0119zyka Polskiego PAN dr hab. Katarzyny K\u0142osi\u0144skiej z Uniwersytetu Warszawskiego nazwanie osoby czarnosk\u00f3rej s\u0142owem \u201eMurzyn\u201d nie jest obra\u017aliwe, cho\u0107 sam wyraz miewa w j\u0119zyku polskim negatywne konotacje oraz bywa u\u017cywany bez potrzeby, a za to z zamiarem podkre\u015blenia rzekomej \u201ewy\u017cszo\u015bci\u201d. Opinia naukowca zosta\u0142a skrytykowana, a autorce zarzucono m.in. brak zrozumienia \u201epoj\u0119cia rasizmu\u201d. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[98,25,31,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/116174"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=116174"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/116174\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=116174"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=116174"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=116174"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}