{"id":11607,"date":"2009-07-24T17:56:38","date_gmt":"2009-07-24T21:56:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=11607"},"modified":"2009-07-24T17:56:38","modified_gmt":"2009-07-24T22:56:38","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=11607","title":{"rendered":"Prywatyzator idzie na komisarza"},"content":{"rendered":"

Jako minister przekszta\u0142ce\u0144 w\u0142asno\u015bciowych Janusz Lewandowski sta\u0142 si\u0119 symbolem z\u0142odziejskiej prywatyzacji, sprzeda\u017cy pa\u0144stwowych firm kolesiom, rosn\u0105cego lawinowo bezrobocia<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

By\u0142 wsp\u00f3\u0142autorem programu prywatyzacji gospodarki ju\u017c w 1989 r., gdy trwa\u0142 jeszcze PRL, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Kongresu Liberalno-Demokratycznego. To otworzy\u0142o mu drzwi do najwa\u017cniejszych urz\u0119d\u00f3w w III RP. Jako minister przekszta\u0142ce\u0144 w\u0142asno\u015bciowych w dw\u00f3ch solidarno\u015bciowych rz\u0105dach sta\u0142 si\u0119 symbolem z\u0142odziejskiej prywatyzacji, sprzeda\u017cy pa\u0144stwowych firm kolesiom, rosn\u0105cego lawinowo bezrobocia. Dzi\u015b szykowany jest na unijnego komisarza. Bo w Brukseli przesz\u0142o\u015b\u0107 Janusza Lewandowskiego nikomu nie b\u0119dzie przeszkadza\u0107.<\/strong>
\r\n
\r\nJanusz Lewandowski pochodzi z Lublina, ale swoje doros\u0142e \u017cycie zwi\u0105za\u0142 z Tr\u00f3jmiastem. Uko\u0144czy\u0142 ekonomi\u0119 na Uniwersytecie Gda\u0144skim, gdzie uzyska\u0142 tak\u017ce stopie\u0144 doktora. Od 1980 do 1989 roku by\u0142 doradc\u0105 ekonomicznym NSZZ „Solidarno\u015b\u0107”, a w 1988 r. – wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Kongresu Liberalno-Demokratycznego. Wtedy te\u017c wraz z Janem Szomburgiem przedstawi\u0142 projekt szybkiej prywatyzacji gospodarki, kt\u00f3r\u0105 w skr\u00f3cie mo\u017cna by nazwa\u0107 prywatyzacj\u0105 przy pomocy bon\u00f3w prywatyzacyjnych, jakie dostaliby Polacy. Diagnoza Szomburga i Lewandowskiego by\u0142a trafna: szybki rozw\u00f3j gospodarczy Polsce mog\u0142o zapewni\u0107 oddanie pa\u0144stwowej w\u0142asno\u015bci w r\u0119ce prywatne, a Polacy powinni na tym jak najszerzej skorzysta\u0107. Niestety, idea szerokiej prywatyzacji przy udziale spo\u0142ecze\u0144stwa sta\u0142a si\u0119 w\u0142asn\u0105 karykatur\u0105, gdy wesz\u0142a w \u017cycie tzw. powszechna prywatyzacja przygotowana przez ministra Lewandowskiego i wystartowa\u0142y Narodowe Fundusze Inwestycyjne.
\r\n
\r\nNajgorszy prywatyzator<\/strong>
\r\nJanusz Lewandowski by\u0142 ministrem przekszta\u0142ce\u0144 w\u0142asno\u015bciowych w rz\u0105dach Jana Krzysztofa Bieleckiego (1990-1991) i Hanny Suchockiej (1992-1993). Swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zaczyna\u0142 w niezwykle sprzyjaj\u0105cych warunkach, jakich potem nie mia\u0142 po nim \u017caden minister. Polacy wtedy popierali w wi\u0119kszo\u015bci prywatyzacj\u0119, bo kojarzy\u0142a si\u0119 z czym\u015b pozytywnym, ze zmianami, kt\u00f3re wychodz\u0105 na dobre nie tylko przedsi\u0119biorstwu, ale tak\u017ce pracownikom i pa\u0144stwu. Nastawienie za\u0142\u00f3g i zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych by\u0142o pozytywne m.in. dlatego, \u017ce w momencie prywatyzacji pracownicy otrzymywali bezp\u0142atnie do podzia\u0142u pakiet 15 proc. akcji. To by\u0142 jednak cz\u0119sto tylko wabik dla zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych i za\u0142\u00f3g, by wyzby\u0107 si\u0119 za bezcen maj\u0105tku narodowego.
\r\nTen kapita\u0142 spo\u0142ecznego zaufania szybko si\u0119 zu\u017cy\u0142, bo pozytywnych przyk\u0142ad\u00f3w prywatyzacji zdarza\u0142o si\u0119 coraz mniej, a ludzie zacz\u0119li dostrzega\u0107 liczne b\u0142\u0119dy czy wr\u0119cz przest\u0119pstwa, jakie pope\u0142niono przy przekszta\u0142ceniach w\u0142asno\u015bciowych. Przede wszystkim nie by\u0142o jasnych i czystych regu\u0142 wyceny i sprzeda\u017cy pa\u0144stwowego maj\u0105tku. Firmy za grosze przejmowali r\u00f3\u017cnej ma\u015bci cwaniacy z kraju i zagranicy, bardzo cz\u0119sto uw\u0142aszcza\u0142a si\u0119 na nich dawna partyjna i esbecka nomenklatura (dzia\u0142acze partyjni, byli dyrektorzy pa\u0144stwowych zak\u0142ad\u00f3w, tajni wsp\u00f3\u0142pracownicy SB i s\u0142u\u017cb wojskowych oraz ich „prze\u0142o\u017ceni”). M\u0142odzi polscy kapitali\u015bci, kt\u00f3rzy dorabiali si\u0119 na handlu lub prowadzili warsztaty rzemie\u015blnicze, na takie wzgl\u0119dy nie mogli liczy\u0107.
\r\nSztandarowym przyk\u0142adem wyprzeda\u017cy za bezcen sta\u0142a si\u0119 „prywatyzacja” bardzo nowoczesnych Zak\u0142ad\u00f3w Papierniczych w Kwidzynie. Zak\u0142ady te, warte 600 milion\u00f3w dolar\u00f3w, sprzedano ameryka\u0144skiemu przedsi\u0119biorcy za 120 milion\u00f3w dolar\u00f3w.
\r\nZ ca\u0142ego kraju nap\u0142ywa\u0142y sygna\u0142y, \u017ce kto\u015b kupi\u0142 pa\u0144stwow\u0105 firm\u0119, ale sta\u0142a si\u0119 ona szybko wydmuszk\u0105, poniewa\u017c maszyny i zlecenia trafia\u0142y do innej sp\u00f3\u0142ki powi\u0105zanej z w\u0142a\u015bcicielami, a sp\u00f3\u0142ka-matka mia\u0142a tylko coraz wy\u017csze d\u0142ugi. Szybko wi\u0119c upada\u0142a, a ludzie zostawali na lodzie ze swoimi nic niewartymi udzia\u0142ami. Nie tylko nie dane im by\u0142o zosta\u0107 kapitalistami, ale w dodatku tysi\u0105cami szli na bezrobocie. „Inwestor” nie realizowa\u0142 oczywi\u015bcie \u017cadnych zobowi\u0105za\u0144 inwestycyjnych, jednak kara go za to nie spotyka\u0142a.
\r\nCo wa\u017cne, wielu potencjalnych inwestor\u00f3w, kt\u00f3rzy gotowi byli wej\u015b\u0107 do Polski z pieni\u0119dzmi, szybko si\u0119 wycofa\u0142o, kiedy okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce gdy chce si\u0119 kupi\u0107 jaki\u015b zak\u0142ad, to nie wystarczy dobry pakiet socjalny i inwestycyjny, ale trzeba te\u017c cz\u0119sto „posmarowa\u0107”. A pytanie, dlaczego w wielu przypadkach minister nie sprzedawa\u0142 przedsi\u0119biorstw w najprostszy spos\u00f3b: przez licytacj\u0119 („kto da wi\u0119cej”) – do tej pory pozostaje bez odpowiedzi.
\r\nWyprzeda\u017c polskich firm obcym inwestorom, cz\u0119sto poni\u017cej warto\u015bci, oznacza\u0142a niejednokrotnie wrogie przej\u0119cie – po to, by zak\u0142ad zlikwidowa\u0107, bo by\u0142 konkurencyjny dla przedsi\u0119biorstw na Zachodzie. Firm\u0119 doprowadzano do bankructwa i zamykano, a pracownicy szli na bruk.
\r\n
\r\nKrakchemia i Techma<\/strong>
\r\nTypowym przyk\u0142adem b\u0142\u0119d\u00f3w i wynaturze\u0144 przy prywatyzacji prowadzonej przez Janusza Lewandowskiego jest sprawa sprzeda\u017cy dw\u00f3ch krakowskich sp\u00f3\u0142ek: Krakchemia i Techma. Po pierwsze, jednym z kupuj\u0105cych by\u0142 kolega ministra z Kongresu Liberalno-Demokratycznego. Po drugie, odrzucono lepsz\u0105, bo o prawie 2,5 mln z\u0142 dro\u017csz\u0105 ofert\u0119. Po trzecie, wiele w\u0105tpliwo\u015bci budzi do dzisiaj dokumentacja prywatyzacji, a jeden z wa\u017cnych dokument\u00f3w by\u0142 antydatowany. Po czwarte, kupuj\u0105cy przejmowa\u0142 ca\u0142y zysk prywatyzowanych firm, czyli faktycznie zosta\u0142y one sprywatyzowane za swoje w\u0142asne pieni\u0105dze. Wystarczy, \u017ce czytelnik wyobrazi sobie tak\u0105 oto sytuacj\u0119: kupujemy od pa\u0144stwa firm\u0119 X za, powiedzmy, 5 mln z\u0142otych. Ale wiemy, \u017ce w jej kasie le\u017cy 5 mln z\u0142otych, kt\u00f3re przejmiemy od razu po podpisaniu umowy. Ile w takim razie to przedsi\u0119biorstwo nas kosztowa\u0142o? Nic, zero. Tak by\u0142o mniej wi\u0119cej w tym przypadku.
\r\nSprawa sta\u0142a si\u0119 na tyle g\u0142o\u015bna i szyta grubymi ni\u0107mi, \u017ce prokuratura nie mog\u0142a uda\u0107, \u017ce nic si\u0119 nie sta\u0142o, tak jak by\u0142o wcze\u015bniej i p\u00f3\u017aniej z wieloma podejrzanymi prywatyzacjami. Oczywi\u015bcie, skandalem jest, \u017ce akt oskar\u017cenia powsta\u0142 dopiero w 1997 roku, czyli pi\u0119\u0107 lat po prywatyzacji, a jeszcze wi\u0119kszym skandalem jest to, \u017ce prawomocny wyrok zapad\u0142 dopiero w tym roku. Lewandowski zosta\u0142 ostatecznie uniewinniony, jednak kuriozalne jest uzasadnienie tego orzeczenia, kt\u00f3re wyg\u0142osi\u0142 s\u0119dzia Tomasz Kudla z S\u0105du Okr\u0119gowego w Krakowie, odrzucaj\u0105c apelacj\u0119 prokuratury od wyroku uniewinniaj\u0105cego, jaki zapad\u0142 przed s\u0105dem rejonowym. S\u0119dzia uzna\u0142 co prawda, \u017ce przy tej prywatyzacji dosz\u0142o do nieprawid\u0142owo\u015bci, ale nie do z\u0142amania prawa. Powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 na to, \u017ce w \u00f3wczesnych latach brakowa\u0142o w ministerstwie fachowych kadr do prowadzenia prywatyzacji, a wiele przepis\u00f3w si\u0119 zmienia\u0142o i by\u0142o niejasnych. Ale w takim razie, czy ministra nie obowi\u0105zywa\u0142a zasada, \u017ce nieznajomo\u015b\u0107 prawa nie zwalnia od jego przestrzegania? Niejeden Polak zapewne tak\u0105 nieznajomo\u015bci\u0105 si\u0119 przed s\u0105dem t\u0142umaczy\u0142, ale nie s\u0105dz\u0119, aby s\u0105d mu odpu\u015bci\u0142. Kuriozalnie brzmia\u0142o te\u017c t\u0142umaczenie s\u0119dziego, \u017ce „ta sprawa mia\u0142a by\u0107 wielk\u0105 afer\u0105 pokazuj\u0105c\u0105, \u017ce w \u00f3wczesnym ministerstwie przekszta\u0142ce\u0144 w\u0142asno\u015bciowych istnia\u0142a grupa trzymaj\u0105ca w\u0142adz\u0119, pozwalaj\u0105ca kolesiom uw\u0142aszcza\u0107 si\u0119 na maj\u0105tku pa\u0144stwowym”, a ponadto mia\u0142 to by\u0107 s\u0105d „nad pewn\u0105 formacj\u0105 polityczn\u0105, kt\u00f3ra podj\u0119\u0142a si\u0119 przekszta\u0142ce\u0144 w\u0142asno\u015bciowych w naszym kraju”. Szkoda, \u017ce s\u0105d nie ograniczy\u0142 si\u0119, tak jak powinien, tylko do oceny materia\u0142u dowodowego, a s\u0119dzia wyg\u0142osi\u0142 polityczno-publicystyczn\u0105 tyrad\u0119, kt\u00f3rej nie powstydzi\u0142aby si\u0119 „Gazeta Wyborcza” i inne media broni\u0105ce zawzi\u0119cie przed wszelkimi oskar\u017ceniami by\u0142ego ministra.
\r\nEpilog tej sprawy jest taki, \u017ce prokuratura nie z\u0142o\u017cy\u0142a wniosku do S\u0105du Najwy\u017cszego o kasacj\u0119 wyroku, cho\u0107 by\u0142 on ju\u017c podobno gotowy. Ale przecie\u017c nie mo\u017cna by\u0142o dopu\u015bci\u0107 do tego, aby kandydat na komisarza unijnego by\u0142 jeszcze uwik\u0142any w jakie\u015b procesy.
\r\n
\r\nKl\u0119ska NFI<\/strong>
\r\nW 1988 roku Janusz Lewandowski proponowa\u0142 emisj\u0119 specjalnych bon\u00f3w, za kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142oby kupowa\u0107 pa\u0144stwowy maj\u0105tek. Mia\u0142a to by\u0107 powszechna prywatyzacja, ale nigdy nie zosta\u0142a zrealizowana. Gdy Lewandowski zosta\u0142 ministrem, szybko o niej zapomnia\u0142. Dopiero w kwietniu 1993 roku, po fali spo\u0142ecznych protest\u00f3w, chc\u0105c udobrucha\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo, parlament przyj\u0105\u0142 przedstawiony przez rz\u0105d Hanny Suchockiej Program Powszechnej Prywatyzacji – chodzi o ustaw\u0119 o Narodowych Funduszach Inwestycyjnych, a dwa lata p\u00f3\u017aniej Polacy mogli odebra\u0107 \u015bwiadectwa udzia\u0142owe NFI. Koncepcja wymy\u015blona przez Lewandowskiego okaza\u0142a si\u0119 \u017ca\u0142osn\u0105 karykatur\u0105 idei powszechnej prywatyzacji. Powsta\u0142o 15 NFI, do kt\u00f3rych skierowano ponad 500 przedsi\u0119biorstw, ale tylko nieliczne mo\u017cna by\u0142o uwa\u017ca\u0107 za dochodowe, kt\u00f3re dawa\u0142yby potencjalnym przysz\u0142ym w\u0142a\u015bcicielom nadziej\u0119 na zarobek. W dodatku jedno \u015bwiadectwo udzia\u0142owe, kt\u00f3re m\u00f3g\u0142 otrzyma\u0107 ka\u017cdy doros\u0142y Polak, by\u0142o warte raptem 20 nowych z\u0142otych. W efekcie firmy wniesione przez pa\u0144stwo do NFI nie sta\u0142y si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy wiedz\u0105c, i\u017c 20 z\u0142 to \u017cadna w\u0142asno\u015b\u0107, zbywali swoje udzia\u0142y r\u00f3\u017cnym podmiotom, w znacznej cz\u0119\u015bci zagranicznym. Setki milion\u00f3w zarobi\u0142y na tym tylko firmy zarz\u0105dzaj\u0105ce Funduszami i podmioty skupuj\u0105ce udzia\u0142y – dochodzi\u0142o do sprzeda\u017cy najbardziej atrakcyjnych firm, wyprowadzania z nich maj\u0105tku – w efekcie wiele zak\u0142ad\u00f3w szybko zbankrutowa\u0142o, a ludzie trafili na bruk. I nie mog\u0142o by\u0107 inaczej, skoro minister Lewandowski nie zadba\u0142 o przygotowanie ustawy, kt\u00f3ra chroni\u0142aby interesy firm i pracownik\u00f3w.
\r\n
\r\n„Najwi\u0119kszy paser III RP”<\/strong>
\r\nJanusza Lewandowskiego obci\u0105\u017ca te\u017c brak reprywatyzacji. Na pocz\u0105tku lat 90. by\u0142y warunki, \u017ceby przyj\u0105\u0107 ustaw\u0119 reprywatyzacyjn\u0105, kt\u00f3ra naprawi\u0142aby krzywdy, jakich od komunist\u00f3w doznali dawni w\u0142a\u015bciciele maj\u0105tk\u00f3w ziemskich, zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych czy dom\u00f3w handlowych. W pierwszej kolejno\u015bci zak\u0142ady, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 sprywatyzowane, powinny trafi\u0107 cz\u0119\u015bciowo lub w ca\u0142o\u015bci do os\u00f3b, kt\u00f3re mia\u0142y wobec nich roszczenia reprywatyzacyjne. Tego nie zrobiono, bo rz\u0105d i minister woleli sprzedawa\u0107 takie przedsi\u0119biorstwa zagranicznym koncernom. Janusz Lewandowski lubi si\u0119 chwali\u0107, \u017ce dopiero prywatyzacja by\u0142a rzeczywistym ko\u0144cem komunizmu, bo zmieni\u0142a stosunki w\u0142asno\u015bciowe w gospodarce, daj\u0105c przewag\u0119 w\u0142asno\u015bci prywatnej. Powtarza wszem i wobec, \u017ce pa\u0144stwo musi chroni\u0107 „\u015bwi\u0119te prawo w\u0142asno\u015bci”. Dlaczego jednak tego prawa odmawia\u0142 dawnym w\u0142a\u015bcicielom i ich spadkobiercom? Dla tych ludzi sta\u0142 si\u0119 po prostu „najwi\u0119kszym paserem III RP”, kt\u00f3ry sprzedawa\u0142 zagrabiony maj\u0105tek.
\r\n<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Krzysztof Losz<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jako minister przekszta\u0142ce\u0144 w\u0142asno\u015bciowych Janusz Lewandowski sta\u0142 si\u0119 symbolem z\u0142odziejskiej prywatyzacji, sprzeda\u017cy pa\u0144stwowych firm kolesiom, rosn\u0105cego lawinowo bezrobocia By\u0142 wsp\u00f3\u0142autorem programu prywatyzacji gospodarki ju\u017c w 1989 r., gdy trwa\u0142 jeszcze PRL, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Kongresu Liberalno-Demokratycznego. To otworzy\u0142o mu drzwi do najwa\u017cniejszych urz\u0119d\u00f3w w III RP. Jako minister przekszta\u0142ce\u0144 w\u0142asno\u015bciowych w dw\u00f3ch solidarno\u015bciowych rz\u0105dach sta\u0142 si\u0119 symbolem […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[23,92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11607"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11607"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11607\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11607"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11607"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}