{"id":115137,"date":"2020-07-03T21:19:06","date_gmt":"2020-07-04T01:19:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=115137"},"modified":"2020-07-18T11:57:47","modified_gmt":"2020-07-18T15:57:47","slug":"uprawnienia-inwigilacyjne-polskich-sluzb-szansa-czy-zagrozenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=115137","title":{"rendered":"Uprawnienia inwigilacyjne polskich s\u0142u\u017cb. Szansa czy zagro\u017cenie?"},"content":{"rendered":"

Bez w\u0105tpienia s\u0142u\u017cby musz\u0105 dysponowa\u0107 odpowiednimi narz\u0119dziami w celu skutecznej realizacji swoich zada\u0144, szczeg\u00f3lnie w burzliwej rzeczywisto\u015bci XXI wieku. Pytanie, jakie si\u0119 jednak rodzi, to czy w obecnej sytuacji silnej polaryzacji spo\u0142ecznej w Polsce, ich szerokie uprawnienia, przy braku realnych mechanizm\u00f3w kontrolnych oraz bez odpowiedniej legitymizacji, nie prowadz\u0105 do dalszego podkopywania zaufania obywateli do pa\u0144stwa?<\/strong><\/p>\r\n

Tzw. ustawa inwigilacyjna[1]<\/a> wzbudza\u0142a emocje jeszcze przed jej przyj\u0119ciem dnia 15 stycznia 2016 r. Nic dziwnego – wszak obejmuje ona tak delikatne zagadnienia, jak uprawnienia s\u0142u\u017cb specjalnych, kt\u00f3rych dzia\u0142ania si\u0142\u0105 rzeczy w znacznej mierze pozostaj\u0105 tajemnic\u0105 dla spo\u0142ecze\u0144stwa, przez co mog\u0105 stanowi\u0107 niebezpiecze\u0144stwo dla praw i wolno\u015bci obywatelskich. Dodatkowo konieczno\u015b\u0107 przyj\u0119cia jej w ci\u0105gu sze\u015bciu tygodni od zaprzysi\u0119\u017cenia nowego rz\u0105du Prawa i Sprawiedliwo\u015bci oraz \u00f3wczesna perspektywa zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 \u015awiatowych Dni M\u0142odzie\u017cy i szczytu NATO w Warszawie, implikowa\u0142y niewskazany w tak delikatnej materii po\u015bpiech[2]<\/a>. Brak dostatecznej debaty uniemo\u017cliwi\u0142 wypracowanie spo\u0142ecznego konsensusu, dlatego sp\u00f3r formalno-prawny wci\u0105\u017c, w cztery lata po uchwaleniu ustawy, trwa. B\u0142\u0119dem by\u0142oby jednak postrzeganie tego zagadnienia jedynie w takich ramach. Wydaj\u0105c sprawiedliwy os\u0105d nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 tak\u017ce szerszy spo\u0142eczno-polityczny kontekst si\u0119gaj\u0105cy maja 2020 roku. Od niego warto zacz\u0105\u0107, aby p\u00f3\u017aniej przej\u015b\u0107 do kwestii \u201etechnicznych\u201d.<\/p>\r\n

Od kilku lat wyra\u017ane sta\u0142o si\u0119 globalne zjawisko kryzysu demokracji liberalnej[3]<\/a>, <\/em>w Polsce  przejawiaj\u0105ce si\u0119 poprzez rz\u0105dy (od 2015 r.) Prawa i Sprawiedliwo\u015bci. Liberalizm z wszystkimi jego sprzeczno\u015bciami i kompromisami jest zjawiskiem chwili. Odpowiedzi\u0105 na pytanie \u201eChrystus czy Barabasz?\u201d jest tutaj propozycja negocjacji, poszukiwania kompromisu w ramach parlamentarnej komisji. Taka postawa nie jest wszelako przypadkowa, lecz wynika z liberalnej metafizyki –<\/em> s\u0142usznie zauwa\u017ca\u0142 wybitny niemiecki prawnik Carl Schmitt[4]<\/a>. Niemo\u017cno\u015b\u0107 przewidzenia, w jakim kierunku pod\u0105\u017c\u0105 zmiany i naturalnie pojawiaj\u0105ce si\u0119 w takich warunkach tendencje autorytarne, stwarzaj\u0105 w oczywisty spos\u00f3b ca\u0142y szereg zagro\u017ce\u0144, przede wszystkim dla praw i wolno\u015bci obywateli. Szans\u0105 natomiast w tej sytuacji jest stworzenie sprawnego pa\u0144stwa, realizuj\u0105cego interesy narodowe, kt\u00f3rych \u201enawet istnienie zosta\u0142o zakwestionowane\u201d przez demokracj\u0119 liberaln\u0105 – jak zauwa\u017cy\u0142 Victor Orb\u00e1n[5]<\/a>. Zmianom, kt\u00f3re s\u0105 ju\u017c faktem, sprzyjaj\u0105 inne fundamentalne przemiany zachodz\u0105ce w dzisiejszym \u015bwiecie. Od kryzys\u00f3w migracyjnego czy klimatycznego po kryzys ekonomiczny, kt\u00f3ry nadejdzie po pandemii koronawirusa, i kt\u00f3ry, jak przekonuje prof. G\u00f3ralczyk, przyniesie najwi\u0119ksze zmiany od co najmniej O\u015bwiecenia[6]<\/a>. Trudno to wszystko przemilcze\u0107, ograniczaj\u0105c si\u0119 jedynie do formalno-prawnej analizy ustawy dalece poszerzaj\u0105cej uprawnienia s\u0142u\u017cb, kt\u00f3re w takiej rzeczywisto\u015bci tym bardziej zmuszone s\u0105 dzia\u0142a\u0107 skutecznie, aby zabezpiecza\u0107 interesy wsp\u00f3lnoty.<\/p>\r\n

Jednak, jak m\u00f3wi stare polskie przys\u0142owie, \u201ediabe\u0142 tkwi w szczeg\u00f3\u0142ach\u201d. Naruszanie uprzedniego liberalnego status quo jest operacj\u0105 ryzykown\u0105 i z pewno\u015bci\u0105 bardzo trudn\u0105 do przeprowadzenia. Kornel Morawiecki grzmia\u0142 z m\u00f3wnicy sejmowej w 2015 r.: Prawo jest wa\u017cn\u0105 rzecz\u0105, ale prawo to nie \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 (\u2026) nad prawem jest dobro Narodu! (\u2026) Prawo, kt\u00f3re nie s\u0142u\u017cy narodowi to jest bezprawie!<\/em>[7]<\/a> Wydaje si\u0119, \u017ce s\u0142owa te dobrze charakteryzuj\u0105 intencje rz\u0105dz\u0105cych z Prawa i Sprawiedliwo\u015bci (mimo \u017ce wyg\u0142aszaj\u0105cy je Morawiecki by\u0142 wtedy pos\u0142em Kukiz\u201915) oraz charakter przemian przez nich zaprowadzanych. St\u0105d uchwalanie licznych praw zmieniaj\u0105cych zupe\u0142nie obraz \u017cycia spo\u0142ecznego w naszym kraju, co dodatkowo nabra\u0142o tempa wraz z wprowadzeniem stanu epidemicznego, i co r\u00f3wnie\u017c nale\u017cy mie\u0107 na uwadze[8]<\/a>.<\/p>\r\n

Rz\u0105dz\u0105cy od ponad czterech lat d\u0105\u017c\u0105 do maksymalnego upolitycznienia[9]<\/a> sytuacji w Polsce, co w warunkach dodatkowej, niezale\u017cnej od tych dzia\u0142a\u0144, silnej polaryzacji spo\u0142ecznej, prowadzi do aroganckiego wr\u0119cz, narzucania sporej cz\u0119\u015bci narodu tego, co przez w\u0105sk\u0105 technokratyczn\u0105 kast\u0119 uznane zosta\u0142o za jego \u201edobro\u201d. I tak, np. zmiany w s\u0105downictwie, doprowadzi\u0142y do symbolicznego wr\u0119cz wycofania w 2018 r. przez Adama Bodnara, Rzecznika Praw Obywatelskich, wniosku do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego ws. zasad inwigilacji. Nie by\u0142o bowiem szansy na niezale\u017cne i merytoryczne rozpoznanie sprawy przez TK w obecnej sytuacji (\u2026) Wniosek mia\u0142y bowiem ocenia\u0107 w Trybunale osoby, kt\u00f3rych nie tylko status s\u0119dziowski ale bezstronno\u015b\u0107 w sprawie uprawnie\u0144 s\u0142u\u017cb mo\u017ce by\u0107 kwestionowana. RPO obawia si\u0119, \u017ce w takiej sytuacji wyrok Trybuna\u0142u m\u00f3g\u0142by zamrozi\u0107 stan prawny, kt\u00f3ry jest niezgodny ze standardami konstytucyjnymi i europejskimi<\/em> – uzasadni\u0142 swoj\u0105 decyzj\u0119 Bodnar[10]<\/a>. Sytuacja ta wskazuje na patologi\u0119 \u015bwiadcz\u0105ca o g\u0142\u0119bokim kryzysie jaki prze\u017cywa polskie pa\u0144stwo. Po pierwsze – w\u0142adza zamkn\u0119\u0142a si\u0119 w swojej \u201ewie\u017cy z ko\u015bci s\u0142oniowej\u201d[11]<\/a> i nie s\u0142ucha g\u0142os\u00f3w dobiegaj\u0105cych z \u201edrugiej strony barykady\u201d, interpretowanych jako element rozgrywki politycznej (kt\u00f3rymi de facto<\/em> cz\u0119sto s\u0105) i dzia\u0142anie zwyczajnie wrogie, obliczone na jej podkopanie[12]<\/a>. Po drugie – jeden ze \u201ezbuntowanych\u201d organ\u00f3w pa\u0144stwa kwestionuje kompetencje innych organ\u00f3w i ponad nie przedk\u0142ada o\u015brodki \u201eobce\u201d, zagraniczne[13]<\/a>. A wszystko to dzieje si\u0119 przy oboj\u0119tnej postawie spo\u0142ecze\u0144stwa. W swoim s\u0142ynnym dziele O demokracji w Ameryce <\/em>Alexis de Tocqueville sytuacj\u0119 tak\u0105 okre\u015bla\u0142 jako \u201edemokratyczny despotyzm\u201d (a tak\u017ce \u201enowym despotyzmem\u201d oraz \u201edespotyzmem administracyjnym\u201d). W przypadku jego wyst\u0105pienia mamy do czynienia z w\u0142adz\u0105 nadopieku\u0144cz\u0105 oraz biernym spo\u0142ecze\u0144stwem obsesyjnie zainteresowanym w\u0142asnym dobrobytem, dotkni\u0119tym zanikiem wi\u0119zi spo\u0142ecznych i indywidualizmem[14]<\/a>.  W warunkach takich tzw. ustawa inwigilacyjna dok\u0142ada swoj\u0105 \u201ecegie\u0142k\u0119\u201d do anarchizacji \u017cycia w kraju, a jej niew\u0105tpliwie pozytywny wp\u0142yw na dzia\u0142anie s\u0142u\u017cb jest nieproporcjonalny do szerszego, negatywnego wp\u0142ywu na \u017cycie polityczne i spo\u0142eczne.<\/p>\r\n

Problem z nadzorem polskich s\u0142u\u017cb (nie tylko specjalnych) nie jest czym\u015b nowym. Oburzenie wci\u0105\u017c wzbudza sprawa \u201eStarucha\u201d[15]<\/a>, prowokacji m.in. na Marszu Niepodleg\u0142o\u015bci w 2012 r.[16]<\/a> czy podpalenia budki przed rosyjsk\u0105 ambasad\u0105 na tym\u017ce Marszu w roku 2013[17]<\/a>. Wszystkie te sprawy zakwalifikowa\u0107 mo\u017cna jako polityczne i w ka\u017cdym z ww. przypadk\u00f3w w zwi\u0105zku z niejasnymi dzia\u0142aniami s\u0142u\u017cb cierpia\u0142y niewinne osoby. W 2014 r. Najwy\u017csza Izba Kontroli informowa\u0142a o potrzebie stworzeniach mechanizm\u00f3w nadzorczych dla polskich s\u0142u\u017cb. Alarmowa\u0142a wtedy, \u017ce \u201eobowi\u0105zuj\u0105ce przepisy ograniczaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 sprawowania skutecznego nadzoru nad s\u0142u\u017cbami specjalnymi przez Prezesa Rady Ministr\u00f3w (\u2026) w wielu obszarach s\u0142u\u017cby specjalne, pozbawione zewn\u0119trznego cywilnego nadzoru, kontroluj\u0105 same siebie\u201d[18]<\/a>. W tym samym roku wydana zosta\u0142a Strategia Bezpiecze\u0144stwa Narodowego, w kt\u00f3rej stwierdzono, \u017ce \u201ekonieczne jest skorygowanie systemu nadzoru nad nimi oraz zwi\u0119kszenie ich zdolno\u015bci do przygotowania zintegrowanego produktu informacyjnego\u201d[19]<\/a> oraz wyrok Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci UE w sprawach po\u0142\u0105czonych C-293\/12 i C-594\/12, gdzie orzeczono niezgodno\u015b\u0107 zapis\u00f3w tzw. dyrektywy retencyjnej[20]<\/a> z art. 7 i 8 Karty Praw Podstawowych[21]<\/a>. TSUE stwierdzi\u0142 m.in. konieczno\u015b\u0107 informowania jednostki o pobieraniu jej danych telekomunikacyjnych po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144[22]<\/a>. Dodatkowo ukaza\u0142 si\u0119 wyrok Trybuna\u0142u Konstytucyjnego, wedle kt\u00f3rego niekt\u00f3re przepisy dotycz\u0105ce uprawnie\u0144 s\u0142u\u017cb obowi\u0105zuj\u0105ce w Polsce okaza\u0142y si\u0119 niezgodne z Konstytucj\u0105 – w efekcie ich obowi\u0105zywanie mia\u0142o zako\u0144czy\u0107 si\u0119 18 miesi\u0119cy po publikacji w wyroku w Dzienniku Ustaw RP[23]<\/a>. <\/em>Wed\u0142ug TK niejawne pozyskiwanie informacji poprzez czynno\u015bci operacyjno-rozpoznawcze powinno odbywa\u0107 si\u0119 jedynie w celu \u201ezapobiegania powa\u017cnym przest\u0119pstwom, ich \u015bcigania i wykrywania\u201d, a katalog przest\u0119pstw powinien by\u0107 zamkni\u0119ty i regularnie weryfikowany[24]<\/a>. Stwierdzono, \u017ce nieograniczone si\u0119ganie po billingi obywateli jest niekonstytucyjne, a w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w jednostka powinna zosta\u0107 tak\u017ce poinformowana po zako\u0144czeniu czynno\u015bci o znalezieniu si\u0119 w centrum zainteresowania s\u0142u\u017cb, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 z kolei powinna by\u0107 kontrolowana przez s\u0105dy.<\/p>\r\n

W uzasadnieniu projektu ustawy inwigilacyjnej stwierdzono, \u017ce \u201emusi [ona] zapewnia\u0107 przewidywalno\u015b\u0107 rozstrzygni\u0119\u0107 organ\u00f3w w\u0142adzy publicznej wobec jednostek\u201d oraz, \u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 ma \u201epog\u0142\u0119bieniu zaufania obywateli do organ\u00f3w pa\u0144stwowych\u201d[25]<\/a>. Projekt zosta\u0142 poddany ocenie przez  Biuro Analiz Sejmowych, kt\u00f3re stwierdzi\u0142o, \u017ce jest on niezgodny z prawem UE chroni\u0105cym ochron\u0119 danych osobowych i prywatno\u015bci[26]<\/a>. Skrytykowa\u0142a go r\u00f3wnie\u017c Krajowa Rada S\u0105downictwa[27]<\/a>  oraz cz\u0119\u015bciowo S\u0105d Najwy\u017cszy[28]<\/a> za rozwi\u0105zania godz\u0105ce w prawa i wolno\u015bci jednostki. W podobnym tonie wypowiedzia\u0142a si\u0119 Krajowa Izba Radc\u00f3w Prawnych, Naczelna Rada Adwokacka oraz Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych[29]<\/a>. Po przyj\u0119ciu ustawy Biuro Trybuna\u0142u Konstytucyjnego stwierdzi\u0142o, \u017ce  \u201eustawa jedynie cz\u0119\u015bciowo realizuje wyrok z 30 lipca 2014 r., a dodatkowo wprowadza inne rozwi\u0105zania prawne, kt\u00f3rych wyrok TK w sprawie o sygn. K 23\/11 nie wymaga\u0142 b\u0105d\u017a, do kt\u00f3rych w og\u00f3le si\u0119 nie odnosi\u0142\u201d. Zwr\u00f3cono tak\u017ce uwag\u0119, \u017ce nadal nie zapewniono \u201eochrony konstytucyjnych praw os\u00f3b poddanych kontroli operacyjnej\u201d, czyli nie uwzgl\u0119dniono konieczno\u015bci informowania os\u00f3b o prowadzonych wobec nich czynno\u015bciach operacyjno –  rozpoznawczych[30]<\/a>. Krytyka pozosta\u0142a jednak ostatecznie bez odzewu[31]<\/a>.<\/p>\r\n

Jak zauwa\u017ca Fundacja Panoptykon, ustawa inwigilacyjna wprowadzi\u0142a \u201etrzy fundamentalne zmiany dotycz\u0105ce uprawnie\u0144 s\u0142u\u017cb do pozyskiwania danych telekomunikacyjnych i internetowych\u201d[32]<\/a>. Po pierwsze, u\u0142atwi\u0142a dost\u0119p do danych internetowych – obecnie Policja i inne s\u0142u\u017cby mog\u0105 pozyskiwa\u0107 dane internetowe bezpo\u015brednio od firm bez udzia\u0142u ich pracownik\u00f3w z wykorzystaniem tzw. bezpiecznego \u0142\u0105cza, przy czym brak jest jasnego okre\u015blenia, czym dane internetowe w\u0142a\u015bciwie s\u0105 (wiadomo tylko, \u017ce nie s\u0105 tre\u015bci\u0105 komunikat\u00f3w). Rodzi to ryzyko masowej inwigilacji i zbierania danych \u201ena wszelki wypadek\u201d[33]<\/a>. Po drugie, ustawa wprowadzi\u0142a mechanizm pozornej kontroli nad pobieraniem danych. Zgodnie z jej brzmieniem sprawuje j\u0105 w\u0142a\u015bciwy s\u0105d okr\u0119gowy, a Policja lub s\u0142u\u017cba specjalna w okresach p\u00f3\u0142rocznych przekazuj\u0105 sprawozdania obejmuj\u0105ce liczb\u0119 przypadk\u00f3w pozyskania danych, ich rodzaj, a tak\u017ce kwalifikacje prawne czyn\u00f3w, w zwi\u0105zku z zaistnieniem kt\u00f3rych wyst\u0105piono o dane. W ramach prowadzonej kontroli s\u0105d mo\u017ce zapozna\u0107 si\u0119 z materia\u0142ami uzasadniaj\u0105cymi pobranie danych, ale jak wskazuje praktyka, czyni to dosy\u0107 rzadko, powodem jest nat\u0142ok spraw i brak wyspecjalizowanych kom\u00f3rek s\u0105dowych[34]<\/a>. Po trzecie, zmniejszy\u0142a przejrzysto\u015b\u0107 dzia\u0142ania s\u0142u\u017cb poprzez wprowadzenie m.in. przes\u0142anki pozyskiwania danych w postaci \u201ezapobiegania przest\u0119pstwom\u201d lub \u201edzia\u0142alno\u015bci analitycznej\u201d obok pozyskiwania ich w ramach prowadzonych post\u0119powa\u0144. Dodatkowo zmala\u0142a ch\u0119\u0107 s\u0142u\u017cb do informowania spo\u0142ecze\u0144stwa o rozmiarach prowadzonych dzia\u0142a\u0144[35]<\/a>. We wcze\u015bniejszych latach np. ABW nie mia\u0142a problemu z udost\u0119pnianiem takich informacji, od wej\u015bcia w \u017cycie ustawy inwigilacyjnej s\u0142u\u017cba zacz\u0119\u0142a zas\u0142ania\u0107 si\u0119 \u201ezagro\u017ceniem dla interesu pa\u0144stwa\u201d. Na takiej zasadzie Agencja obroni\u0142a przed s\u0105dem decyzj\u0119, o braku ujawniania informacji z iloma firmami internetowymi zawar\u0142a porozumienie o udost\u0119pnianiu danych internetowych[36]<\/a>.<\/p>\r\n

Polska jest jednym z trzech kraj\u00f3w Unii Europejskiej (obok \u0141otwy i Czech), w kt\u00f3rych nie wyst\u0119puje pozas\u0105dowe cia\u0142o[37]<\/a> przyjmuj\u0105ce skargi obywateli na dzia\u0142ania s\u0142u\u017cb[38]<\/a>. W naszym kraju nie informuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c obywatela na \u017cadnym etapie post\u0119powania o byciu przedmiotem ich zainteresowania. Na obie te kwestie zwr\u00f3cono uwag\u0119 w raporcie eksperckim stworzonym pod patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich[39]<\/a>. Po ich uwzgl\u0119dnieniu i skorygowaniu przez osoby decyzyjne w kraju zaistnia\u0142aby szansa na powstanie sprawnie dzia\u0142aj\u0105cych s\u0142u\u017cb, posiadaj\u0105cych kredyt zaufania spo\u0142ecznego wynikaj\u0105cy z pewnej bezpiecznej z punktu widzenia interesu narodowego przejrzysto\u015bci dzia\u0142a\u0144, b\u0119d\u0105cej norm\u0105 w pa\u0144stwach Unii Europejskiej. Niestety, w obecnej sytuacji raczej nie ma co na to liczy\u0107. Dlatego ustawa inwigilacyjna prawdopodobnie pozostanie jeszcze d\u0142ugo co najmniej niewykorzystan\u0105 szans\u0105.<\/p>\r\n

Adam Szabelak<\/strong><\/em><\/p>\r\n

[Przypisy:]<\/p>\r\n

[1]<\/a>     Ustawa z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niekt\u00f3rych innych ustaw<\/em>, Dz.U.2016. poz. 147.<\/p>\r\n

[2]<\/a>     Zob. A. Nyzio, Wok\u00f3\u0142 \u201eustawy inwigilacyjnej\u201d. Geneza, przepisy i konsekwencje Ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niekt\u00f3rych innych ustaw, <\/em>Jagiello\u0144ski Przegl\u0105d Bezpiecze\u0144stwa 2017, s. 56-58.<\/p>\r\n

[3]<\/a>     W. Anio\u0142, Populizm jako reakcja na demoliberalizm. O spo\u0142ecznym pod\u0142o\u017cu kryzysu demokracji liberalnej,<\/em> [w:] Zmierz demokracji liberalnej?<\/em>, K. A. Wojtaszczyk, P. Stawarz, J. Wi\u015bniewska-Grzelak (red.), Warszawa 2018,          s. 379-385.<\/p>\r\n

[4]<\/a>     C. Schmitt, The Crisis of Parliamentary Democracy<\/em>, Cambridge 1985, s. 62.<\/p>\r\n

[5]<\/a>     Przem\u00f3wienie w B\u00c4\u0192ile Tu\u00c5\u0178nad (Tusn\u00e1df\u00fcrd\u00c5\u2018), 26.07.2014, https:\/\/budapestbeacon.com\/full-text-of-viktor-orbans-speech-at-baile-tusnad-tusnadfurdo-of-26-july-2014\/ (dost\u0119p: 3.05.2020).<\/p>\r\n

[6]<\/a>     Bohdan G\u00f3ralczyk: przechodzimy przez najwi\u0119kszy zwrot w dziejach ludzko\u015bci<\/em>, 2.04.2020, https:\/\/www.polskieradio.pl\/8\/3664\/Artykul\/2485027,Bogdan-Goralczyk-przechodzimy-przez-najwiekszy-zwrot-w-dziejach-ludzkosci (dost\u0119p: 3.05.2020).<\/p>\r\n

[7]<\/a>     Kornel Morawiecki (Kukiz\u201915) Prawo, kt\u00f3re nie s\u0142u\u017cy narodowi, to bezprawie!,<\/em> 26.11.2015, https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=OK4maOASQIs (dost\u0119p: 3.05.2020).<\/p>\r\n

[8]<\/a>     Zob. Fundacja Ad Arma, ANALIZA WYBRANYCH ASPEKT\u00d3W USTAWY Z DNIA 2 III 2020 r. o szczeg\u00f3lnych rozwi\u0105zaniach zwi\u0105zanych z zapobieganiem, przeciwdzia\u0142aniem i zwalczaniem COVID-19, innych chor\u00f3b zaka\u017anych oraz wywo\u0142ywanych nimi sytuacji kryzysowych<\/em>, 20.03.2020, https:\/\/adarma.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Analiza-wybranych-aspektow-specustawy-o-koronawirusie-1.pdf  (dost\u0119p: 3.05.2020).<\/p>\r\n

[9]<\/a>     Polityczno\u015b\u0107 mo\u017cna zrozumie\u0107 tylko przez antagonizm, przez odniesienie si\u0119 go do realnej mo\u017cliwo\u015bci i jednoczenia si\u0119 ludzi wed\u0142ug r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy przyjacielem i wrogiem, niezale\u017cnie od tego, jak ocenia\u0107 b\u0119dziemy polityczno\u015b\u0107 z punktu widzenia religii, moralno\u015bci, norm estetycznych czy ekonomii – <\/em>definiowa\u0142 \u201epolityczno\u015b\u0107\u201d Carl Schmitt. Zob. C. Schmitt,  Poj\u0119cie polityczno\u015bci<\/em>, [w:] Teologia polityczna i inne pisma, <\/em>Krak\u00f3w 2000, s. 206-207.<\/p>\r\n

[10]<\/a>   RPO wycofuje wniosek do Trybuna\u0142y Konstytucyjnego w sprawie inwigilacji,<\/em> 14.03.2018, https:\/\/www.rpo.gov.pl\/pl\/content\/rpo-wycofuje-wniosek-do-trybuna%C5%82u-konstytucyjnego-w-sprawie-inwigilacji (dost\u0119p: 3.05.2020).<\/p>\r\n

[11]<\/a>   Jacek Kuro\u0144 w 1997 r. stwierdzi\u0142, \u017ce Leszek Balcerowicz zamkn\u0105\u0142 si\u0119 w swojej \u201eresortowej wie\u017cy z ko\u015bci s\u0142oniowej\u201d, okre\u015blaj\u0105c w ten spos\u00f3b jego dogmatyczn\u0105 postaw\u0119 ws. reform gospodarczych lat 90. Balcerowicz, podobnie jak obecnie rz\u0105dz\u0105cy, nie dopuszcza\u0142 do siebie \u017cadnych g\u0142os\u00f3w krytycznych.<\/p>\r\n

[12]<\/a>   W 2016 r., po protestach obywatelskich, prezydent Andrzej Duda deklarowa\u0142 konieczno\u015b\u0107 reformy uprawnie\u0144 s\u0142u\u017cb. Od tego czasu strona rz\u0105dowa przesta\u0142a zajmowa\u0107 si\u0119 tematem. Zob. Ustawa inwigilacyjna. Prezydent powiedzia\u0142, \u017ce jest gotowy do przygotowania nowego projektu,<\/em> 26.02.2016, https:\/\/www.rdc.pl\/podcast\/ustawa-inwigilacyjna-prezydent-powiedzial-ze-jest-gotowy-do-przygotowania-nowego-projektu\/ (dost\u0119p: 3.05.2020).<\/p>\r\n

[13]<\/a>   Pod koniec 2019 r. Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka w Strasburgu zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do polskiego rz\u0105du o wyja\u015bnienia w sprawie inwigilacji prowadzonej przez s\u0142u\u017cby specjalne na podstawie ustawy o Policji oraz ustawy antyterrorystycznej. RPO poprosi\u0142 ETPC o zgod\u0119 na z\u0142o\u017cenie opinii tzw. przyjaciela s\u0105du. Zob. Polskie zasady inwigilacji w Trybunale w Strasburgu. RPO chce z\u0142o\u017cy\u0107 opini\u0119 w tej sprawie<\/em>, 5.03.2020, https:\/\/www.rpo.gov.pl\/pl\/content\/inwigilacja-w-etpc-rpo-chce-zlozyc-opinie-w-sprawie (dost\u0119p: 3.05.2020).<\/p>\r\n

[14]<\/a>   A. de Tocqueville, O demokracji w Ameryce,<\/em> Krak\u00f3w 1996, s. 329.<\/p>\r\n

[15]<\/a>   S\u0105d zmia\u017cd\u017cy\u0142 zeznania \u201eHaniora\u201d. \u201eStaruch\u201d uniewinniony,<\/em> 10.11.2017, https:\/\/www.tvp.info\/34771395\/sad-zmiazdzyl-zeznania-haniora-staruch-uniewinniony (dost\u0119p: 3.05.2020) oraz rozmowa autora z Paw\u0142em Reszk\u0105, dziennikarzem \u015bledczym z Newsweeka, kt\u00f3ry bada\u0142 temat.<\/p>\r\n

[16]<\/a>   Pyta.pl, Historia Jednego Marszu<\/em>, 8.11.2017, https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=EEC71l8fK_w (dost\u0119p: 4.05.2020)<\/p>\r\n

[17]<\/a>   Na ta\u015bmach opublikowanych w ramach tzw. afery ta\u015bmowej Pawe\u0142 Wojtunik, \u00f3wczesny szef CBA m\u00f3wi\u0142: Znaczy Bartek ma ze mn\u0105 taki problem, \u017ce Bartek si\u0119 nauczy\u0142 zarz\u0105dza\u0107 wszystkim przez telefon. Nawet jak siedzieli\u015bmy na tej trybunie, to szef BOR-u do niego telefonem, czy \u015bmig\u0142owiec nie mo\u017ce dalej lata\u0107. No ja piernicz\u0119. No to minister. Jak on do mnie zadzwoni\u0142, czy mo\u017ce \u015bmig\u0142owiec dalej lata\u0107,czy nie. Jakbym go pierdykn\u0105\u0142 telefonem. (\u2026) Widzisz, ale facet nauczy\u0142 ich, \u017ce on dzwoni i on im rozkazuje. I tak samo poszli, spalili budk\u0119 pod ambasad\u0105, bo minister osobi\u015bcie wymy\u015bli\u0142 tak\u0105\u2026 wiesz z takiego\u2026; <\/em>Zob. Magazyn \u015bledczy Anity Gargas,<\/em> 7.11.2019, https:\/\/vod.tvp.pl\/video\/magazyn-sledczy-anity-gargas,07112019,44938086 (dost\u0119p 4.05.2020); Prokuratura umorzy\u0142a \u015bledztwo ws. podpalenia budki przy ambasadzie Rosji<\/em>, 24.09.2019, https:\/\/www.polsatnews.pl\/wiadomosc\/2019-09-24\/prokuratura-umorzyla-sledztwo-ws-podpalenia-budki-przy-ambasadzie-rosji\/ (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>\r\n

[18]<\/a>   Najwy\u017csza Izba Kontroli, Nadz\u00f3r nad s\u0142u\u017cbami specjalnymi<\/em>, 26.08.2014, https:\/\/www.nik.gov.pl\/aktualnosci\/nadzor-nad-sluzbami-specjalnymi.html (dost\u0119p 4.05.2020).<\/p>\r\n

[19]<\/a>   Strategia Bezpiecze\u0144stwa Narodowego Rzeczpospolitej Polskiej,<\/em> Warszawa 2014, s. 48.<\/p>\r\n

[20]<\/a>   Wprowadza\u0142a ona mechanizm prewencyjnego gromadzenia danych. Powsta\u0142a w zwi\u0105zku z atakami terrorystycznymi w kilku europejskich stolicach i wywo\u0142anym nimi strachem spo\u0142ecze\u0144stwa. Zob. Dyrektywa 2006\/24\/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie zatrzymywania generowanych lub przetwarzanych danych w zwi\u0105zku ze \u015bwiadczeniem og\u00f3lnie dost\u0119pnych us\u0142ug \u0142\u0105czno\u015bci elektronicznej lub udost\u0119pnianiem publicznych sieci \u0142\u0105czno\u015bci oraz zmieniaj\u0105ca dyrektyw\u0119 2002\/58\/WE. <\/em><\/p>\r\n

[21]<\/a>   Art. 7: Ka\u017cdy ma prawo do poszanowania \u017cycia prywatnego i rodzinnego, domu i komunikowania si\u0119<\/em>; art. 8: Ka\u017cdy ma prawo do ochrony danych osobowych, kt\u00f3re go dotycz\u0105.<\/em> Zob. Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej<\/em>, Dz.Urz.UE 2016 C 202 z dnia 14 grudnia 2007 r.<\/p>\r\n

[22]<\/a>   Wyrok Trybuna\u0142u z dnia 8 kwietnia 2014r.<\/em> https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/PL\/TXT\/PDF\/?uri=CELEX:62012CJ0293<\/a> (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>\r\n

[23]<\/a>   Zob. Wyrok Trybuna\u0142u Konstytucyjnego z dnia 30 lipca 2014 r. sygn. akt K 23\/11, <\/em>Dz. U. 2014 poz. 1055.<\/p>\r\n

[24]<\/a>   Artyku\u0142 19 Ustawy o Policji by\u0142 ju\u017c nowelizowany ponad 20 razy, a zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych nowelizacji odnosi\u0142a si\u0119 do katalogu przest\u0119pstw, w zwalczaniu kt\u00f3rych mo\u017cliwe jest stosowanie kontroli operacyjnej. Ci\u0105g\u0142e rozszerzanie katalogu o nowe kategorie przest\u0119pstw jest reakcj\u0105 ustawodawcy na dokonuj\u0105ce si\u0119 bardzo szybko przemiany spo\u0142eczne. Je\u017celi mamy do czynienia ju\u017c z kilkunastokrotn\u0105 zmian\u0105 tego samego przepisu oznacza to, \u017ce przychodzi czas na wypracowanie nowej koncepcji kontroli operacyjnych i pods\u0142uchu procesowego <\/em>– stwierdzi\u0142 w kwietniu 2020 r. dr Alfred Staszak z Katedry Prawa Karnego i Post\u0119powania Karnego Uniwersytetu Zielonog\u00f3rskiego. Niejasny jest te\u017c w ostatecznie przyj\u0119tej w 2016 r. ustawie status os\u00f3b, kt\u00f3re maj\u0105 kontakt z osob\u0105 obj\u0119t\u0105 kontrol\u0105 operacyjn\u0105. P. Rojek-Socha, Przest\u0119pstwa obj\u0119te kontrol\u0105 operacyjn\u0105 – jak worek bez dna, a rz\u0105d dorzuca kolejne<\/em>, 20.04.2020, https:\/\/www.prawo.pl\/prawnicy-sady\/kontrola-operacyjna-rzad-chce-rozszerzenia-katalogu-przestepstw,499602.html (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>\r\n

[25]<\/a>   Druk 154. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o Policji oraz niekt\u00f3rych innych ustaw,<\/em> 23.12.2015, http:\/\/www.sejm.gov.pl\/sejm8.nsf\/druk.xsp?nr=154 (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>\r\n

[26]<\/a>   Opinia Biura Analiz Sejmowych, 31.12.2015, http:\/\/obserwatoriumdemokracji.pl\/ustawa\/poselski-projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-policji-oraz-niektorych-innych-ustaw\/  (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>\r\n

[27]<\/a>   Opinia Krajowej Rady S\u0105downictwa,<\/em> 13.01.2016, ibidem (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>\r\n

[28]<\/a>   Opinia S\u0105du Najwy\u017cszego<\/em>, 25.01.2016, ibidem (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>\r\n

[29]<\/a>   Opinia KIRP, NRA, GIODO do druku 154, <\/em>30.12.2015, http:\/\/orka.sejm.gov.pl\/Druki8ka.nsf\/0\/9E317D85E84BDE3DC1257F310041F2E8\/%24File\/154-002.pdf (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>\r\n

[30]<\/a>   Komunikat Biura Trybuna\u0142u Konstytucyjnego w zwi\u0105zku z nowelizacj\u0105 ustawy o Policji<\/em>, 10.02.2016, http:\/\/niezniknelo.pl\/trybunal\/uploads\/media\/Komunikat_BTK_w_zwiazku_z_nowela_ustawy_o_Policji.pdf (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>\r\n

[31]<\/a>   Z g\u0142osami krytycznymi wyst\u0105pi\u0142y tak\u017ce m.in.: Amnesty International, Polska: Zmiany w ustawie o policji ra\u017c\u0105co naruszaj\u0105 prawa cz\u0142owieka<\/em>, 29.01.2016, https:\/\/amnesty.org.pl\/polska-zmiany-w-ustawie-o-policji-ra%C5%BC%C4%85co-naruszaj%C4%85-prawa-cz%C5%82owieka\/ (dost\u0119p: 4.05.2020); Komisja Wenecka, Poland – Opinion on the Act of 15 January 2016 amending the Police Act and certain other Acts<\/em>, 10-11.06.2016,  http:\/\/citizensobservatory.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Komisja-Wenecka_opinia-dot.-inwigilacji.pdf (dost\u0119p:4.05.2020);  Heli\u0144ska Fundacja Praw Cz\u0142owieka wraz z dziewi\u0119cioma pomniejszymi organizacjami pozarz\u0105dowymi, Apel 10 organizacji pozarz\u0105dowych ws. zmian w uprawnieniach s\u0142u\u017cb<\/em>, 13.01.2016, https:\/\/www.hfhr.pl\/apel-10-organizacji-pozarzadowych-ws-zmian-w-uprawnieniach-sluzb\/ (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>\r\n

[32]<\/a>   Zob. Fundacja Panoptykon, Rok z ustaw\u0105 inwigilacyjn\u0105. Co si\u0119 zmieni\u0142o? Czy by\u0142o si\u0119 czego ba\u0107?<\/em>, 18.01.2017, https:\/\/panoptykon.org\/sites\/default\/files\/publikacje\/fp_rok_z_tzw._ustawa_inwigilacyjna_18-01-2017.pdf (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>\r\n

[33]<\/a>    Wiadomo, \u017ce nadu\u017cycia si\u0119 zdarzaj\u0105. Chocia\u017cby Policja np. si\u0119ga\u0142a po dane w kontek\u015bcie wykrocze\u0144, na co nie pozwala polskie prawo. Nie jest wiadome ile danych pozyskano bezpodstawnie i ilu os\u00f3b one dotyczy\u0142y. Zob.  Fundacja Panoptykon, <\/em>S\u0105d: nie mamy jak kontrolowa\u0107 dzia\u0142a\u0144 Policji, 7.07.2017, <\/em>https:\/\/panoptykon.org\/wiadomosc\/sad-nie-mamy-jak-kontrolowac-dzialan-policji<\/em><\/a> (dost\u0119p 4.05.2020)<\/em><\/p>\r\n

[34]<\/a>   Zob. A. Nyzio, Inwigilacja w Polsce A.D. 2018, <\/em>16.09.2019, https:\/\/www.zbn.inp.uj.edu.pl\/documents\/ 92718966\/141790378\/Komentarz50-Nyzio\/a9f03257-2d9f-449e-ac87-5fc612f61a9b (dost\u0119p: 4.05.2020); Jest to sytuacja zgo\u0142a odmienna od zarz\u0105dzania kontroli operacyjnej, na kt\u00f3r\u0105 zgod\u0119 wyrazi\u0107 musi s\u0105d, a wcze\u015bniej prokurator. Praktyka wskazuje jednak, \u017ce s\u0105dy i prokuratura w przyt\u0142aczaj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w id\u0105 s\u0142u\u017cbom na r\u0119k\u0119. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce s\u0105d zarz\u0105dzaj\u0105cy kontrol\u0119 raczej nie otrzymuje od policji czy s\u0142u\u017cb specjalnych pe\u0142nych materia\u0142\u00f3w sprawy, a tylko te, kt\u00f3re przemawiaj\u0105 na rzecz zarz\u0105dzenia kontroli. W 2017 r. s\u0105d okr\u0119gowy w Gda\u0144sku stwierdzi\u0142, \u017ce ustawa nie stwarza \u201emo\u017cliwo\u015bci zweryfikowania, czy si\u0119gni\u0119cie po informacje by\u0142o niezb\u0119dne, celowe i nale\u017cycie uzasadnione w kontek\u015bcie subsydiarno\u015bci dzia\u0142a\u0144 operacyjnych, a wi\u0119c nie daje podstawy do przeprowadzenia realnej – spe\u0142niaj\u0105cej standardy ochrony praw cz\u0142owieka – kontroli uzyskiwania przez Policj\u0119 danych telekomunikacyjnych, pocztowych lub internetowych\u201d – zob. L. Jantowski,<\/em> Odpowied\u017a na wniosek o udost\u0119pnienie informacji publicznej, 31.05.2017, https:\/\/panoptykon.org\/sites\/default\/files\/so_gdansk_wyniki_kontroli_sprawozdania_31.05.2017.pdf (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/em><\/p>\r\n

[35]<\/a>   Analizuj\u0105c dane udost\u0119pniane np. przez Facebooka zauwa\u017cy\u0107 mo\u017cna wzrost aktywno\u015bci inwigilacyjnej s\u0142u\u017cb. Facebook Transparency, https:\/\/transparency.facebook.com\/government-data-requests\/country\/PL (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>\r\n

[36]<\/a>    S\u0105dy po stronie s\u0142u\u017cb. Nie dowiemy si\u0119, od ilu firm ABW pobiera dane o u\u017cytkownikach, 1.07.2019, https:\/\/panoptykon.org\/sady-po-stronie-sluzb (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/em><\/p>\r\n

[37]<\/a>   Pozas\u0105dowe \u015brodki odwo\u0142awcze charakteryzuj\u0105 si\u0119 zwykle wi\u0119ksz\u0105 dost\u0119pno\u015bci\u0105 ni\u017c mechanizmy s\u0105dowe, z uwagi na ni\u017csze koszty, szybszy bieg post\u0119powania i mniej restrykcyjne przepisy proceduralne. Dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 pa\u0144stw cz\u0142onkowskich dopuszcza wnoszenie przez osoby skarg dotycz\u0105cych inwigilacji do takich organ\u00f3w. Dla swojej skuteczno\u015bci organy odwo\u0142awcze r\u00f3wnie\u017c musz\u0105 dysponowa\u0107 okre\u015blonymi uprawnieniami – zw\u0142aszcza prawem dost\u0119pu do informacji niejawnych oraz wydawania wi\u0105\u017c\u0105cych decyzji. Organy eksperckie i organy ochrony danych dysponuj\u0105 takimi uprawnieniami w wi\u0119kszo\u015bci pa\u0144stw cz\u0142onkowskich<\/em> – stwierdzono w podsumowaniu raportu Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Zob. FRA, Inwigilacja prowadzona przez s\u0142u\u017cby wywiadowcze: \u015brodki zabezpieczaj\u0105ce prawa podstawowe oraz \u015brodki prawne dost\u0119pne w Unii Europejskiej – cz\u0119\u015b\u0107 II. Streszczenie<\/em>, Wiede\u0144 2018, s. 7, https:\/\/fra.europa.eu\/sites\/default\/files\/fra_uploads\/fra-2017-surveillance-intelligence-services-vol-2-summary_pl.pdf (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>\r\n

[38]<\/a>   FRA, Surveillance by intelligence services: fundamental rights safeguards and remedies in the EU Volume II: field perspectives and legal update, <\/em>Wiede\u0144 2018, s. 112, https:\/\/fra.europa.eu\/sites\/default\/files\/fra_uploads\/fra-2017-surveillance-intelligence-services-vol-2_en.pdf  (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>\r\n

[39]<\/a>   Powo\u0142ajmy niezale\u017cn\u0105 instytucj\u0119 do nadzoru s\u0142u\u017cb specjalnych. Propozycja Rzecznika Praw Obywatelskich i grupy ekspert\u00f3w,<\/em> 23.09.2019, https:\/\/www.rpo.gov.pl\/pl\/content\/powolajmy-niezalezna-instytucje-do-nadzoru-sluzb-specjalnych-propozycja-ekspertow-i-rpo (dost\u0119p: 4.05.2020).<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bez w\u0105tpienia s\u0142u\u017cby musz\u0105 dysponowa\u0107 odpowiednimi narz\u0119dziami w celu skutecznej realizacji swoich zada\u0144, szczeg\u00f3lnie w burzliwej rzeczywisto\u015bci XXI wieku. Pytanie, jakie si\u0119 jednak rodzi, to czy w obecnej sytuacji silnej polaryzacji spo\u0142ecznej w Polsce, ich szerokie uprawnienia, przy braku realnych mechanizm\u00f3w kontrolnych oraz bez odpowiedniej legitymizacji, nie prowadz\u0105 do dalszego podkopywania zaufania obywateli do pa\u0144stwa? […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[84,98,136],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/115137"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=115137"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/115137\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=115137"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=115137"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=115137"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}