{"id":11505,"date":"2009-07-15T14:00:30","date_gmt":"2009-07-15T19:00:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=11505"},"modified":"2009-07-15T14:00:30","modified_gmt":"2009-07-15T19:00:30","slug":"dlaczego-zydzi-nie-lubia-piwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=11505","title":{"rendered":"„Dlaczego \u017bydzi nie lubi\u0105 piwa?”"},"content":{"rendered":"

Przytaczamy interesuj\u0105cy tekst o relacjach \u017byd\u00f3w do piwa, napisany przez polskiego \u017byda i zamieszczony na „Portalu spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej” – Redakcja BIBU\u0141Y<\/em>.<\/p>\r\n\r\n\r\n

\r\n

Dlaczego \u017bydzi nie lubi\u0105 piwa?<\/h2>\r\n\r\n\r\n

Jak to nie lubi\u0105? Ja bardzo lubi\u0119, moja rodzina i znajomi r\u00f3wnie\u017c. No, mo\u017ce z wyj\u0105tkiem tych, kt\u00f3rzy stroni\u0105 od alkoholu.\u00a0 Ogromna liczba fakt\u00f3w przemawia jednak za tez\u0105, \u017ce Nar\u00f3d Wybrany nie wybiera piwa jako swojego ulubionego napoju. Narody, kt\u00f3re maj\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 do jakich\u015b przysmak\u00f3w, wyspecjalizowa\u0142y si\u0119 w ich produkcji i osi\u0105gn\u0119\u0142y mistrzostwo w ich wytwarzaniu. I tak Francuzi robi\u0105 najlepsze sery, W\u0142osi makarony, Japo\u0144czycy sushi, a Szkoci whisky.
\r\n
\r\n Najlepsze piwo kojarzy si\u0119 powszechnie z zakonnikami, kt\u00f3rzy w mrocznych i zimnych piwnicach swoich klasztor\u00f3w warz\u0105 z\u0142ocisty nap\u00f3j. Por\u00f3wnanie izraelskiego Goldstara czy Maccabi do Franciszkanera czy piwa Trapist\u00f3w, to jak por\u00f3wnanie Syrenki do Mercedesa. Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, \u017ce w wi\u0119kszych izraelskich miastach dost\u0119pne s\u0105 \u015bwiatowe marki oraz szeroki wyb\u00f3r piw produkowanych na Ukrainie, gdy\u017c niekt\u00f3rym ci\u0119\u017cko by\u0142oby przetrwa\u0107 upalne lato bez zimnego kufelka.
\r\n
\r\n To, \u017ce mnichom wychodzi, a \u017bydom nie wychodzi piwo, nie ma raczej zwi\u0105zku z r\u00f3\u017cnicami w religijnych dogmatach. Dlaczego niby Ewangelia mia\u0142aby bardziej sprzyja\u0107 warzeniu piwa ni\u017c Tora i Talmud? Cho\u0107 z drugiej strony, mo\u017ce co\u015b w tym jest? Studiowanie Talmudu nie zak\u0142ada kontemplacji \u015bwi\u0119tego tekstu ale dyskusj\u0119, sp\u00f3r, argumentacj\u0119. Gdyby \u017bydzi budowali klasztory- by\u0142y by to pewnie najg\u0142o\u015bniejsze klasztory na \u015awiecie. Pe\u0142ne krzyk\u00f3w, ruchu, bieganiny i gor\u0105czkowych polemik.
\r\n
\r\n Czy taka atmosfera s\u0142u\u017cy robieniu piwa? Strach pomy\u015ble\u0107 co by by\u0142o, gdyby zapami\u0119tali w dyskusji nad kolejn\u0105 stron\u0105 rabini, przenie\u015bli si\u0119 z Beit Midrasz do Irish Pubu.
\r\n
\r\n Piwo wymaga ciszy i spokoju. Piwowar musi wykaza\u0107 si\u0119 du\u017c\u0105 cierpliwo\u015bci\u0105 przy kolejnych procesach. A cho\u0107 sawlanu\/ jest jednym z najwa\u017cniejszych s\u0142\u00f3w w j\u0119zyku hebrajskim, cierpliwo\u015b\u0107 nie jest dominuj\u0105c\u0105 cech\u0105 Izraela. Tora podaje par\u0119 przyk\u0142ad\u00f3w z \u017cycia naszych ojc\u00f3w, gdzie wykazali si\u0119 oni nadludzk\u0105 cierpliwo\u015bci\u0105. Jakub s\u0142u\u017cy\u0142 u Lawana przez 21 lat, aby dosta\u0107 Rachel za \u017con\u0119. Tak, tylko \u017ce tam dotyczy\u0142o to kobiety, \u017cony, przysz\u0142ej matki narodu – a nie napoju wyskokowego.
\r\n
\r\n Piwo wymaga te\u017c odpowiednich warunk\u00f3w. Potrzebuje zimnej piwnicy, du\u017cych kadzi i ca\u0142ego osprz\u0119tu, kt\u00f3ry wp\u0142ywa na jego smak. Przez lata w\u0119dr\u00f3wki, wygnania i ci\u0105g\u0142ej zmiany miejsca zamieszkania, nie by\u0142o \u0142atwo zgromadzi\u0107 wszystkie potrzebne narz\u0119dzia. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o ciemnych, zimnych i g\u0142\u0119bokich piwnicach.
\r\n
\r\n Najstarsze dowody, potwierdzaj\u0105ce warzenie piwa pochodz\u0105 sprzed 6000 lat, z czas\u00f3w kiedy, wed\u0142ug \u017cydowskiej tradycji, \u015awiat jeszcze nie rozpocz\u0105\u0142 swojego istnienia. Sumerowie mieszkaj\u0105cy w Mezopotamii przygotowywali piwo z orkiszu. Jeden z dokument\u00f3w spisanych pismem klinowym m\u00f3wi o napoju nazywanym sikaru. Sk\u0142adniki i opis produkcji sikaru mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w sumeryjskim poemacie z XIX w p.w.e. Wed\u0142ug podobnej receptury produkowane s\u0105 do dzi\u015b dnia belgijskie piwa lambic. \u201eHymn do Ninkasi\u201d, poemat spisany na cze\u015b\u0107 bogini piwa ko\u0144czy si\u0119 s\u0142owami \u201eNinkasi, ty kt\u00f3ra wylewasz piwo (sikaru) ze zbiorczych kadzi, To jak p\u0142yn\u0105cy Tygrys i Eufrat.\u201d.
\r\n
\r\n We wsp\u00f3\u0142czesnym hebrajskim u\u017cywa si\u0119 s\u0142owa \u00d7\u2018\u00d7\u2122\u00d7\u00a8\u00d7\u201d (bira) na okre\u015blenie piwa. Tak samo \u00d7\u2018\u00d7\u2122\u00d7\u00a8\u00d7\u201d, jak i beer, bi\u00c3\u00a8re, Bier czy birra, pochodz\u0105 od \u0142aci\u0144skiego bezokolicznika \/bibere\/- pi\u0107. Jednak Tora i Talmud i inne ksi\u0119gi prawa \u017cydowskiego gdy m\u00f3wi\u0105 o piwie u\u017cywaj\u0105 s\u0142owa \u00d7\u00a9\u00d7\u203a\u00d7\u00a8 (szechar) lub \u00d7\u00a9\u00d7\u2122\u00d7\u203a\u00d7\u00a8\u00d7\u0090 (szichra). Wsp\u00f3\u0142czesny hebrajski nazywa pijaka \u00d7\u00a9\u00d7\u2122\u00d7\u203a\u00d7\u2022\u00d7\u00a8 (szikor), podobnie jak Jidysz. Trudno nie doszuka\u0107 si\u0119 podobie\u0144stwa z sumeryjsk\u0105 nazw\u0105.
\r\n
\r\n Gdzie jednak Tora czy ca\u0142y Tanach m\u00f3wi o piwie? S\u0142owo \u00d7\u00a9\u00d7\u203a\u00d7\u00a8, w odniesieniu do napoju alkoholowego pojawia si\u0119 np. w Ksi\u0119dze Liczb 6.3, przy okazji zakazu spo\u017cywania wina przez nazira
\r\n
\r\n Biblia Tysi\u0105clecia t\u0142umaczy w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b\/: \u201emusi si\u0119 powstrzyma\u0107 od wina i (\u00d7\u00a9\u00d7\u203a\u00d7\u00a8) sycery, nie mo\u017ce u\u017cywa\u0107 octu winnego i octu z (\u00d7\u00a9\u00d7\u203a\u00d7\u00a8) sycery ani soku z winogron; nie wolno mu je\u015b\u0107 winogron zar\u00f3wno \u015bwie\u017cych, jak i suszonych\u201d\/. Sycera to, wed\u0142ug s\u0142ownik\u00f3w mocny sfermentowany nap\u00f3j przygotowywany z owoc\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie daktyli, czasami z dodatkiem zb\u00f3\u017c.
\r\n
\r\n Tysi\u0105clatka pos\u0142uguje si\u0119 w\u0142asnymi zasadami przy t\u0142umaczeniu oryginalnego tekstu Tory i trudno od niej wymaga\u0107 aby mia\u0142a baczenie na Halach\u0119. Raszi, Onkelos i Jonatan ben Uziel t\u0142umacz\u0105 \u00d7\u00a9\u00d7\u203a\u00d7\u00a8 jako stare wino, co logicznie pasuje do ca\u0142ego fragmentu Tory, po\u015bwi\u0119conego prawom nazirutu.
\r\n
\r\n Rambam w swoim kodeksie praw, Miszna Tora, idzie r\u00f3wnie\u017c za t\u0105 wyk\u0142adni\u0105 i zezwala nazirowi spo\u017cywanie (\u00d7\u00a9\u00d7\u203a\u00d7\u00a8) piwa z daktyli i zbo\u017ca. Dzi\u0119ki temu, kto\u015b kto z\u0142o\u017cy\u0142 \u015bluby nazirutu, nie jest skazany na abstynencj\u0119 i na r\u00f3\u017cnych imprezach mo\u017ce sobie wypi\u0107 piwko. Musi jednak uwa\u017ca\u0107 i zachowa\u0107 trze\u017awo\u015b\u0107 umys\u0142u, aby przez przypadek, roztargnienie lub inne skutki spo\u017cycia alkoholu nie pomyli\u0107 piwa z winem, nie da\u0107 si\u0119 ostrzyc ani zaci\u0105gn\u0105\u0107 na cmentarz.
\r\n
\r\n Jasne pozostaje, \u017ce o ile w chrze\u015bcija\u0144skich t\u0142umaczeniach Tory mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 kufel z pian\u0105, o tyle odczytuj\u0105c w \u017cydowski spos\u00f3b, Moj\u017cesz piwa nie dosta\u0142. Czy\u017c nie jest to oczywisty dow\u00f3d potwierdzaj\u0105cy tez\u0119 zawart\u0105 w tytu\u0142owym pytaniu?
\r\n
\r\n Spr\u00f3bujmy si\u0119gn\u0105\u0107 do najm\u0105drzejszego z ludzi, do kr\u00f3la Salomona. Czy w jego kr\u00f3lestwie, w kt\u00f3rym nie brakowa\u0142o niczego, do kt\u00f3rego razem z orszakami jego 700 ma\u0142\u017conek przywo\u017cono wszelkie dobra wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 napoju, kt\u00f3ry cieszy\u0142 si\u0119 tak wielkim powa\u017caniem w s\u0105siednich krajach? Czy kt\u00f3ra\u015b z jego, \u017con czy konkubin nie obdarowa\u0142a go \u201eboskim napojem\u201d bogini Ninkasi? I jest. Tysiaclatka nazywa go sycer\u0105, a aramejskie t\u0142umaczenie \u00d7\u00a9\u00d7\u203a\u00d7\u00a8\u00d7\u0090, czyli \u201eprawie\u201d piwo.
\r\n
\r\n Prawda, to \u201eprawie\u201d robi du\u017ca r\u00f3\u017cnic\u0119. Jednak nie nale\u017cy wybrzydza\u0107. Tym bardziej je\u017celi mamy obali\u0107 tak straszn\u0105 tez\u0119. Przynajmniej raz w TaNaChu mamy nap\u00f3j alkoholowy inny od wina, kt\u00f3rego nie brakuje. Rado\u015b\u0107 jednak jest do\u015b\u0107 przedwczesna. Kr\u00f3l Salomon zna\u0142 smak piwa, ale zna\u0142 r\u00f3wnie\u017c jego wp\u0142yw na spo\u017cywaj\u0105cego, w szczeg\u00f3lno\u015bci gdy spo\u017cywane by\u0142o w du\u017cych ilo\u015bciach. Jako najm\u0105drzejszy m\u00f3wi stanowczo \/\u201eSzyderc\u0105 jest wino, swarliw\u0105 – sycera (\u00d7\u00a9\u00d7\u203a\u00d7\u00a8), ka\u017cdy, kto tutaj b\u0142\u0105dzi, niem\u0105dry\u201d (Ksi\u0119ga Przys\u0142\u00f3w 20\/.\/1)\/. Nie jest to z pewno\u015bci\u0105 slogan reklamowy i daleko mu do opiewania cudownego smaku sumeryjskiego napoju. By\u0107 mo\u017ce kr\u00f3l radowa\u0142 si\u0119 mog\u0105c po ca\u0142ym dniu sp\u0119dzonym na budowaniu \u015awi\u0105tyni; rozs\u0105dzaniu spor\u00f3w; rz\u0105dzeniu krajem; opiewaniu m\u0105dro\u015bci i marno\u015bci; zanurzy\u0107 w\u0105s w zimnej pianie. Nie mniej jednak nie zaleca\u0142 tego trunku szerokiemu og\u00f3\u0142owi.
\r\n
\r\n Rabini czas\u00f3w Talmudu, kt\u00f3rych du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0142a w Babilonii, musieli by\u0107 dobrze zaznajomieni z piwem. W ich czasach by\u0142o ono \u015brodkiem, p\u0142atniczym, s\u0142u\u017cy\u0142o jako waluta do poboru podatk\u00f3w, by\u0142o stosowane jako nap\u00f3j leczniczy a jego proces wytwarzania by\u0142 szanowany i czczony.
\r\n
\r\n Jednym z najwa\u017cniejszych zagadnie\u0144, z kt\u00f3rymi nauczyciele Miszny i Gemary, musieli si\u0119 upora\u0107, to czy piwu mo\u017cna przypisa\u0107 podobny charakter jak winu. I czy mo\u017ce by\u0107 stosowane do r\u00f3\u017cnych czynno\u015bci religijnych. Traktat Psachim daf 107a przeprowadza stosown\u0105 argumentacj\u0119, podaj\u0105c kilka przyk\u0142ad\u00f3w rabin\u00f3w, kt\u00f3rzy opowiadali si\u0119 z tym, \u017ceby robi\u0107 Kidusz nad piwem.
\r\n
\r\n I tak, pewnego razu Lewi pos\u0142a\u0142 do Rabbiego specjalne piwo, robione na trzynastokrotnym wyci\u0105gu z daktyli, o bardzo s\u0142odkim smaku. Rabbi posmakowawszy stwierdzi\u0142, \u017ce nad takim piwem mo\u017cna odprawia\u0107 B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa. Jednak w nocy odczu\u0142 bardzo niepo\u017c\u0105dany wp\u0142yw wypitego piwa i powiedzia\u0142 \u201eCzy co\u015b co powoduje tak z\u0142y efekt mo\u017ce by\u0107 u\u017cywane na Kidusz?\u201d.
\r\n
\r\n Inny rabin Rabi Josef z\u0142o\u017cy\u0142 publiczny \u015blub, ze nigdy wi\u0119cej nie b\u0119dzie pi\u0142 piwa. Rabba natomiast stwierdzi\u0142: \u201e Pr\u0119dzej wypije wod\u0119 w kt\u00f3rej moczono len ni\u017c piwo\u201d. Og\u0142osi\u0142 te\u017c, \u017ce ten kto robi Kidusz nad winem, oby nigdy nie mia\u0142 nic innego do picia. Mia\u0142o to oczywi\u015bcie by\u0107 rozumiane jako straszne z\u0142orzeczenie. Ko\u0144cz\u0105c dyskusje na temat Kiduszu, rabini postanowili, \u017ce nie wolno robi\u0107 go nad piwem. Podobnie, g\u0142osi Halacha, kt\u00f3ra m\u00f3wi, \u017ce nawet tam gdzie nie ma wina, Kidusz powinno si\u0119 zrobi\u0107 nad chlebem a nie nad piwem.
\r\n
\r\n Troch\u0119 inaczej rzecz si\u0119 ma z Hawdal\u0105. Tu r\u00f3wnie\u017c, zdania s\u0105 podzielone, ale nie padaj\u0105 tak ostre i stanowcze argumenty przeciwko biednemu piwu. Gemara przytacza historie o Ameimarze, kt\u00f3ry go\u015bci\u0142 u syn\u00f3w rabina Hisdy. Poniewa\u017c nie mieli wina na Hawdal\u0119 zaoferowali go\u015bciowi piwo, on odm\u00f3wi\u0142 i nie jad\u0142 nic a\u017c do rana. Po wielkich poszukiwaniach, nast\u0119pnego dnia wino zosta\u0142o znalezione i Ameimar m\u00f3g\u0142 zrobi\u0107 Hawdal\u0119 i spo\u017cy\u0107 posi\u0142ek. Nast\u0119pnego roku kiedy zn\u00f3w przyjecha\u0142 do nich w go\u015bci, sytuacja si\u0119 powt\u00f3rzy\u0142a i znowu zaoferowali mu piwo do Hawdali. Go\u015b\u0107 widz\u0105c, \u017ce brak wina w domu Raw Hisdy nie jest jednorazowy powiedzia\u0142: \u201e Skoro wino jest tak ci\u0119\u017cko u was osi\u0105galne a waszym codziennym napojem jest piwo, w takim wypadku piwo mo\u017ce by\u0107 traktowane jak wino w waszym kraju.\u201d. Po czym wykona\u0142 Hawdal\u0119 nad piwem.
\r\n
\r\n Halacha posz\u0142a za opinia Ameimara i tam gdzie nie ma wina, piwo mo\u017ce by\u0107 u\u017cywane do Hawdali, z tym warunkiem, \u017ce jest \u00d7\u2014\u00d7\u017e\u00d7\u00a8 \u00d7\u017e\u00d7\u201c\u00d7\u2122\u00d7\u00a0\u00d7\u201d, czyli popularnym napojem w danym kraju.
\r\n
\r\n Co jednak zrobi\u0107 gdy Hawdala i Kidusz \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 a wino jest nieosi\u0105galne? Tak jak piwo nie nadaje si\u0119 do Kiduszu, tak chleb nie nadaje si\u0119 do Hawdali. Takie zjawisko mo\u017ce mie\u0107 miejsce gdy \u015awi\u0119to, kt\u00f3re rozpoczyna si\u0119 Kiduszem przypada w zaraz po zako\u0144czeniu Szabatu, kiedy jest czas na zrobienie Hawdali. W tej sprawie Poskim nie doszli do porozumienia. Szulchan Aruch podaje obydwie opinie tzn. \u017ce powinno si\u0119 zrobi\u0107 nad chlebem, ale s\u0105 tacy (np. RO\u201dSZ z\u2019l) kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce nale\u017cy zrobi\u0107 nad piwem. REMU oraz Miszna Brura opowiadaj\u0105 si\u0119 za chlebem, wiec powszechna Halacha aszkenazyjska jak i sefardyjska pod\u0105\u017ca wed\u0142ug ich nakaz\u00f3w.
\r\n
\r\n Satysfakcja, ze zwyci\u0119stwa piwa w rozgrywkach o Hawdale, mo\u017ce stanowi\u0107 troch\u0119 naci\u0105gany, ale zawsze remis pomi\u0119dzy chlebem a piwem. W dogrywce, albo nawet w rzutach karnych, bochenek, czy raczej cha\u0142ka strzeli\u0142a decyduj\u0105c\u0105 bramk\u0119. I znowu biedne piwo spocz\u0119\u0142o pokonane na dnie lod\u00f3wki.
\r\n
\r\n Na tym samym dafie Gemary , Raw Hisda wymienia r\u00f3\u017cne rodzaje piw jakie by\u0142y osi\u0105galne w jego czasach w pobliskim sklepiku, i w niedalekim barze. Jest tam piwo z fig, z truskawek i z daktyli. Jest te\u017c piwo kt\u00f3re nosi nazw\u0119 \u00d7\u00a4\u00d7\u2122\u00d7\u00a8\u00d7\u2013\u00d7\u2022\u00d7\u017e\u00d7\u0090 (Pirzoma). Raszi wyja\u015bnia, \u017ce piwo to by\u0142o robione ze zbo\u017ca i po staro-francusku nazywa si\u0119 \u00d7\u2018\u00d7\u00a8\u00d7\u2022\u00d7\u2122”\u00d7\u00a9 (brais). To ju\u017c daje nam pewno\u015b\u0107, \u017ce to o czym m\u00f3wimy, to prawdziwe piwo, przypominaj\u0105ce wsp\u00f3\u0142czesne piwa typu lambic.
\r\n
\r\n A co z samym piciem piwa? Mo\u017ce przynajmniej w tej kwestii Gemara znajdzie jakie\u015b pozytywne aspekty? Mo\u017ce doceni m\u0119skie spotkania przy barze, wzbogacane stosownymi pie\u015bniami i radosn\u0105 muzyk\u0105? Mo\u017ce odnajdzie urok we wsp\u00f3lnym ogl\u0105daniu meczu na stadionie w Pompadicie pomi\u0119dzy dru\u017cyna Beit Szamaj kontra Beit Hilel, gdzie oczywi\u015bcie nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 zimnych napoj\u00f3w nisko procentowych?
\r\n
\r\n Tu niestety, nasi rabini s\u0105 nieub\u0142agani. Tak samo trudno odnale\u017a\u0107 fragmenty zachwalaj\u0105ce przebywanie w knajpie jak fragmenty pochwalaj\u0105ce spo\u017cywanie golonki lub kaszanki. Chc\u0105c unaoczni\u0107, \u017ce pieni\u0105dze uzyskane przez zarz\u0105d gminy ze sprzeda\u017cy synagogi, straci\u0142y jak\u0105kolwiek \u015bwi\u0119to\u015b\u0107, (oczywi\u015bcie je\u017celi odby\u0142o to si\u0119 za zgod\u0105 ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci)- Gemara Megila, daf 26a m\u00f3wi, \u017ce zarz\u0105d mo\u017ce je przeznaczy\u0107 na piwo. Pewnie nie jeden, m\u00f3g\u0142by powiedzie\u0107, \u201eto nie tak \u017ale!\u201d- jednak w j\u0119zyku Talmudu trudno doszuka\u0107 si\u0119 gorszej degradacji.
\r\n
\r\n W innym miejscu w traktacie Baba Mecyja daf 66b, Raw Papa, m\u00f3wi, \u017ce je\u017celi kto\u015b odda swoje pole pod zastaw, obiecuj\u0105c, \u017ce w ci\u0105gu okre\u015blonego terminu odda po\u017cyczon\u0105 sum\u0119, a w przypadku gdyby si\u0119 nie wywi\u0105za\u0142 z obietnicy- po\u017cyczkodawca mo\u017ce przej\u0105\u0107 pole. Je\u017celi zostanie przy\u0142apany na piciu piwa w barze, to wierzyciel mo\u017ce przej\u0105\u0107 pole przed um\u00f3wionym czasem. Widz\u0105c swojego d\u0142u\u017cnika w takim miejscu mo\u017ce on uzna\u0107 za granicz\u0105ce z pewno\u015bci\u0105, \u017ce kredytobiorca zaniecha\u0142 oddanie po\u017cyczki i porzuci\u0142 wszelk\u0105 nadzieje na odpracowanie d\u0142ugu.
\r\n
\r\n Czy mo\u017ce by\u0107 gorzej?
\r\n
\r\n Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, \u017ce w por\u0119 pojawia si\u0119 Raw Acha z miejscowo\u015bci Difti. Rozumie on smutny los cz\u0142owieczy i docenia lecznicz\u0105 funkcj\u0119 zbo\u017cowego, b\u0105d\u017a daktylowego napoju. Raw Acha protestuje przeciwko sugestii Raw Papy m\u00f3wi\u0105c, \u017ce przecie\u017c ww. jegomo\u015b\u0107 m\u00f3g\u0142 uda\u0107 si\u0119 do baru aby przep\u0119dzi\u0107 niepok\u00f3j jaki go ogarn\u0105\u0142, spowodowany sytuacja w jakiej si\u0119 znalaz\u0142. Raw Acha jako jeden z nielicznych przemawia za dobrodziejstwem piwa. Nie wiemy, czy sam smakowa\u0142 w tym trunku.\u00a0 Ale par\u0119 przyk\u0142ad\u00f3w z Gemary potwierdza, ze by\u0142o ono znane i stosowane. Daleko mu do wina. Nie doczeka\u0142o si\u0119 specjalnego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa, cho\u0107 ta kwestia r\u00f3wnie\u017c by\u0142a dyskutowana. By\u0142o postrzegane jako nap\u00f3j pity z konieczno\u015bci, posiadaj\u0105cy r\u00f3\u017cne w\u0142a\u015bciwo\u015bci przyspieszaj\u0105ce trawienie. O jego smaku m\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce jest tak gorzki, \u017ce nie trzeba si\u0119 obawia\u0107, \u017ce w nocy w\u0105\u017c b\u0119dzie pi\u0142 z nie zakrytego dzbana. Gorycz jaka w nim jest, skutecznie go odstraszy. Podobnych epitet\u00f3w mo\u017cna znale\u017a\u0107 wi\u0119cej, podobnie jak r\u00f3\u017cnych praw odno\u015bnie picia piwa, ale nie zostan\u0105 one tu przytoczone.
\r\n
\r\n W\u0105tpliwo\u015bci nie ulega, \u017ce \u017bydzi nie s\u0105 narodem piwoszy. Z czego to wynika, dlaczego nie rozsmakowali\u015bmy si\u0119 w tym wspania\u0142ym trunku? Pozostaje nie do ko\u0144ca zbadane. Dobrze \u017ce przynajmniej mamy mac\u0119, gefilte fisz i\u00a0 czulent.
\r\n
\r\n Ale czulent bez szklanki dobrego, sch\u0142odzonego piwa\u2026.?
\r\n
\r\n Tomek Krakowski<\/em><\/p><\/blockquote>\r\n\r\n\r\n


\r\n<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Przytaczamy interesuj\u0105cy tekst o relacjach \u017byd\u00f3w do piwa, napisany przez polskiego \u017byda i zamieszczony na „Portalu spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej” – Redakcja BIBU\u0141Y. Dlaczego \u017bydzi nie lubi\u0105 piwa? Jak to nie lubi\u0105? Ja bardzo lubi\u0119, moja rodzina i znajomi r\u00f3wnie\u017c. No, mo\u017ce z wyj\u0105tkiem tych, kt\u00f3rzy stroni\u0105 od alkoholu.\u00a0 Ogromna liczba fakt\u00f3w przemawia jednak za tez\u0105, \u017ce […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[18],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11505"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11505"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11505\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}