{"id":114840,"date":"2020-06-16T17:50:16","date_gmt":"2020-06-16T21:50:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=114840"},"modified":"2020-06-17T14:37:28","modified_gmt":"2020-06-17T18:37:28","slug":"pandemia-choroby-koronawirusowej-w-paradygmacie-rozproszenia-tomasz-gabis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=114840","title":{"rendered":"Pandemia „choroby koronawirusowej” w paradygmacie rozproszenia – Tomasz Gabi\u015b<\/em>"},"content":{"rendered":"

Ostatnie wydarzenia zwi\u0105zane z \u201echorob\u0105 koronawirusow\u0105\u201d (coronavirus disease<\/em> – covid) obna\u017cy\u0142y u\u0142omno\u015b\u0107 naszego postrzegania rzeczywisto\u015bci; wszystko by\u0142o zmieszane, niejasne, trudno uchwytne, rz\u0105dzi\u0142y komputerowe symulacje, modelowania i animacje – fikcje  nie odzwierciedlaj\u0105ce rzeczywisto\u015bci, ale j\u0105 wsp\u00f3\u0142tworz\u0105ce. Ton\u0119li\u015bmy w tsunami \u201enews\u00f3w\u201d – sprzecznych ze sob\u0105, niekoherentnych, uniewa\u017cniaj\u0105cych si\u0119 nawzajem. Media elektroniczne, tradycyjne i internetowe, zalewa\u0142y nas na\u0142adowanymi emocjonalnie obrazami, a raczej strz\u0119pami obraz\u00f3w; upiorny konw\u00f3j wojskowych ci\u0119\u017car\u00f3wek wioz\u0105cych trumny z cia\u0142ami zmar\u0142ych na \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d, jecha\u0142 i jecha\u0142 bez ko\u0144ca, jakby porusza\u0142 si\u0119 w p\u0119tli czasu a \u015bwiat\u0142o ulicznych latarni pot\u0119gowa\u0142o nastr\u00f3j grozy. Krematoria nie nad\u0105\u017caj\u0105 z kremacj\u0105 zw\u0142ok, stosy trumien si\u0119 pi\u0119trz\u0105. Co si\u0119 wydarzy\u0142o? Dlaczego nie chowano zmar\u0142ych na cmentarzach? Jedna pog\u0142oska m\u00f3wi\u0142a, \u017ce w\u0142a\u015bciciele zak\u0142ad\u00f3w pogrzebowych pozamykali je ze strachu, \u017ce mog\u0105 si\u0119 zarazi\u0107 straszliwym wirusem i umrze\u0107? Inna pog\u0142oska, \u017ce w\u0142adze nakaza\u0142y cia\u0142a wszystkich bez wyj\u0105tku zmar\u0142ych kremowa\u0107, co spowodowa\u0142o zator w krematoriach? Co jest prawd\u0105, co fa\u0142szem a co tylko prawdopodobie\u0144stwem? Maszyneria medialnej demokracji pracowa\u0142a na najwy\u017cszych obrotach, na ekranach komputerowy awatar wirusa, spotwornia\u0142y kulisty stw\u00f3r z wypustkami jakby wysuni\u0119tymi do ataku, kr\u0119ci\u0142 si\u0119, kr\u0105\u017cy\u0142, multiplikowa\u0142, to zbli\u017ca\u0142 si\u0119, to oddala\u0142, raz mala\u0142, raz ogromnia\u0142, szary, czarno-bia\u0142y albo mieni\u0105cy si\u0119 weso\u0142ymi kolorami – wszechobecny, przera\u017caj\u0105cy i groteskowy w\u0142adca wyobra\u017ani, suweren, powstaj\u0105cej na naszych oczach  wirusokracji.<\/p>\r\n

Co to w\u0142a\u015bciwie by\u0142o? \u201eManagement of truth\u201d? Zarz\u0105dzanie percepcj\u0105? Administrowanie obrazami, liczbami, wykresami i s\u0142owami? W jakim celu? Przez kogo? Co tu by\u0142o iluzj\u0105, a co realno\u015bci\u0105? Co si\u0119 dzia\u0142o z naszymi zmys\u0142ami i naszym my\u015bleniem wtedy, kiedy ogarnia\u0142 nas strach przed nieznanym, czaj\u0105cym si\u0119 wsz\u0119dzie, niewidzialnym wrogiem, kt\u00f3ry mo\u017ce uderzy\u0107 znienacka, w ka\u017cdej chwili, z ka\u017cdej strony, i nas zabi\u0107? Wszystko postrzegali\u015bmy wyolbrzymione, zdeformowane, wykrzywione, opanowywa\u0142a nas przepastna poznawcza niepewno\u015b\u0107, tracili\u015bmy orientacj\u0119 w\u015br\u00f3d masy sprzecznych wyja\u015bnie\u0144 i komentarzy, topili\u015bmy si\u0119 w tsunami spekulacji, domys\u0142\u00f3w i hipotez. Czy mo\u017cna wyj\u015b\u0107 z umys\u0142owego chaosu, w kt\u00f3rym si\u0119 pogr\u0105\u017cyli\u015bmy \/ zostali\u015bmy pogr\u0105\u017ceni. Jeden z bohater\u00f3w powie\u015bci Ernesto S\u00e1bato O bohaterach i grobach<\/em> opowiada, jak to musia\u0142 \u201eumocowywa\u0107 dryfuj\u0105ce od\u0142amki rzeczywisto\u015bci\u201d;  i to jest w\u0142a\u015bnie zadanie, kt\u00f3re nas czeka: pr\u00f3ba \u201eumocowania dryfuj\u0105cych od\u0142amk\u00f3w rzeczywisto\u015bci\u201d.<\/p>\r\n

Zanim tak\u0105 pr\u00f3b\u0119 si\u0119 podejmie, przyj\u0105\u0107 trzeba pewne fundamentalne przed-za\u0142o\u017cenia (presupozycje), wybra\u0107 najog\u00f3lniejsz\u0105 ram\u0119 interpretacyjn\u0105, konceptualn\u0105 matryc\u0119, generalny paradygmat my\u015blenia o \u015bwiecie i cz\u0142owieku. Przyj\u0105\u0107 a priori, ale innego wyj\u015bcia nie ma (zob. na tej stronie m\u00f3j tekst Do wyboru, do koloru\u2026paradygmat\u00f3w<\/em> http:\/\/www.tomaszgabis.pl\/2013\/08\/10\/do-wyboru-do-koloruparadygmatow\/<\/a>). Jeden paradygmat to \u201eparadygmat jedno\u015bci\u201d, drugi – \u201eparadygmat rozproszenia\u201d. Paradygmat jedno\u015bci to – w historii, kt\u00f3r\u0105 tu opowiadamy – jeden Wielki Straszliwy Wirus, b\u0119d\u0105cy Jedn\u0105 Wielk\u0105 Przyczyn\u0105. \u201eTO\u201d jest jedyn\u0105 przyczyn\u0105 \u201eTEGO\u201d. W paradygmacie rozproszenia nie istnieje \u201ejedna wielka przyczyna\u201d, zamiast monokauzalnych, mamy multikauzalne wyja\u015bnienia. W paradygmacie jedno\u015bci wszystkie przyczyny zebrane s\u0105 w jednym zawi\u0105zanym worku z naklejonym na\u0144 napisem \u201eWielki Wirus\u201d. W chwili kiedy przechodzimy do paradygmatu rozproszenia worek zostaje rozwi\u0105zany, a mo\u017ce i rozpruty, w\u00f3wczas przyczyny a w raz nimi symptomy, diagnozy, syndromy etc. rozlatuj\u0105 si\u0119 nagle na wszystkie strony \u015bwiata, stajemy w obliczu z\u0142o\u017conego, wieloczynnikowego zjawiska. W paradygmacie rozproszenia Wielki Wirus rozpada si\u0119 na r\u00f3\u017cne przyczyny, wsp\u00f3\u0142przyczyny i okoliczno\u015bci, zamierzone i niezamierzone skutki dzia\u0142a\u0144 ludzi, organizacji i instytucji. Przyj\u0119cie paradygmatu rozproszenia mo\u017ce pom\u00f3c – przy wykorzystaniu i scaleniu, pojawiaj\u0105cych si\u0119 w r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach i zaczerpni\u0119tych u r\u00f3\u017cnych autor\u00f3w, informacji i interpretacji – w skonstruowaniu obrazu rzeczywisto\u015bci, niepozbawionego wprawdzie luk, pustych albo szarych miejsc, niewyra\u017anych, kszta\u0142t\u00f3w i rozmazanych plam, ale – kto wie – mo\u017ce nieco bli\u017cszego prawdy.<\/p>\r\n

*****<\/p>\r\n

Co ujrzymy, kiedy paradygmat rozproszenia przy\u0142o\u017cymy na przyk\u0142ad do sytuacji we W\u0142oszech,  \u015bci\u015blej rzecz bior\u0105c – w p\u00f3\u0142nocnych W\u0142oszech, a dok\u0142adniej – w Lombardii? Sytuacja ta wa\u017cna jest z dw\u00f3ch powod\u00f3w: po pierwsze, obrazy z tamtego regionu i zastosowane tam drastyczne \u015brodki antywirusowe wywo\u0142a\u0142y reakcj\u0119 \u0142a\u0144cuchow\u0105 w Europie i sk\u0142oni\u0142y rz\u0105dy innych kraj\u00f3w do wprowadzenia blokady gospodarki i obj\u0119cia kwarantann\u0105 ca\u0142ej populacji (zrealizowano odwr\u00f3con\u0105 koncepcj\u0119 kwarantanny – zamiast odizolowa\u0107 tylko chorych, odizolowano wszystkich). Po drugie, w odniesieniu do wydarze\u0144 w Lombardii pada niekiedy okre\u015blenie \u201eanomalia w skali globu\u201d, tak odbiega\u0142y one nie tylko od tego, co dzia\u0142o si\u0119 w innych krajach, ale te\u017c od tego, co dzia\u0142o si\u0119 w \u015brodkowych i po\u0142udniowych regionach W\u0142och. W regionie Lacjum (w kt\u00f3rym le\u017cy Rzym) liczba zgon\u00f3w w marcu tego roku by\u0142a o 8% ni\u017csza od \u015bredniej z poprzednich pi\u0119ciu lat. Spadki, cho\u0107 nie tak znaczne, zanotowano te\u017c na Sycylii i regionie Kampania. W samym Rzymie umieralno\u015b\u0107 spad\u0142a o 9%. Podobnie, o 9% mniej ludzi zmar\u0142o w marcu w stolicy Sycylii – Palermo. Na p\u00f3\u0142nocne W\u0142ochy przypada prawie  \u00be wszystkich zgon\u00f3w zarejestrowanych we W\u0142oszech jako spowodowane przez \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d, na Lombardi\u0119 przypada po\u0142owa zgon\u00f3w w ca\u0142ych W\u0142oszech i prawie 2\/3 zgon\u00f3w w p\u00f3\u0142nocnych W\u0142oszech. Przy dziesi\u0119ciomilionowej ludno\u015bci i 16 000 zmar\u0142ych zarejestrowanych jako zmarli na \u201echorob\u0119 koronowirusow\u0105\u201d w Lombardii przypada 1600 zmar\u0142ych na milion mieszka\u0144c\u00f3w, czyli dwa razy tyle co w prowadz\u0105cej w tej statystyce Belgii  (ponad 800 zmar\u0142ych na milion mieszka\u0144c\u00f3w).<\/p>\r\n

*****<\/p>\r\n

Ludzie umieraj\u0105 , ale jakie s\u0105 przyczyny ich \u015bmierci? Na co umarli? Odpowied\u017a udzielona zgodnie z paradygmatem jedno\u015bci brzmi: umarli na \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d (covid<\/em>) wywo\u0142an\u0105 – przyczyna jest zawarta ju\u017c w samej nazwie – przez koronawirusa. Jego obecno\u015b\u0107 wykrywa si\u0119 za pomoc\u0105 testu. Jednak\u017ce obecno\u015b\u0107 wirusa w organizmie cz\u0142owieka o niczym jeszcze nie \u015bwiadczy; jego obecno\u015b\u0107 nie jest chorob\u0105. U znakomitej wi\u0119kszo\u015bci ludzi nie wywo\u0142uje \u017cadnych objaw\u00f3w lub tylko \u0142agodne, nie wymagaj\u0105ce leczenia szpitalnego. Kto wi\u0119c jest chory na \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d?<\/p>\r\n

Zr\u00f3bmy tutaj ma\u0142y eksperyment my\u015blowy i przesu\u0144my og\u0142oszenie pandemii koronawirusa na stycze\u0144 2021 roku. Mamy zatem wiosn\u0119 2020 roku, u pewnego cz\u0142owieka nagle pojawiaj\u0105 si\u0119: wysoka gor\u0105czka (powy\u017cej 38\u00cb\u0161C), z\u0142e samopoczucie, b\u00f3l g\u0142owy, b\u00f3l mi\u0119\u015bni i staw\u00f3w, og\u00f3lne rozbicie organizmu, a tak\u017ce kaszel, b\u00f3l gard\u0142a, duszno\u015b\u0107 (zob. objawy grypy na: https:\/\/www.gov.pl\/web\/zdrowie\/objawy-i-przebieg-choroby<\/a>). Udaje si\u0119 do lekarza, kt\u00f3ry po zbadaniu go diagnozuje gryp\u0119, zapisuje jakie\u015b leki, wypisuje tygodniowe L4, ka\u017ce si\u0119 po\u0142o\u017cy\u0107 do \u0142\u00f3\u017cka. Mija rok, wiosn\u0105 2021 roku, ju\u017c po og\u0142oszeniu \u201epandemii koronawirusa\u201d ten sam cz\u0142owiek ponownie przychodzi do tego samego lekarza z dok\u0142adnie takimi samymi objawami jak rok wcze\u015bniej. Jednak teraz lekarz, kt\u00f3ry wie ju\u017c o \u201epandemii\u201d , widzi kogo\u015b innego ni\u017c przed rokiem – cz\u0142owieka chorego na \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d. Rok wcze\u015bniej takie rozpoznanie w og\u00f3le nie mog\u0142oby pojawi\u0107 si\u0119 w polu jego widzenia (my\u015blenia), jednak\u017ce teraz, kiedy zaaprobowa\u0142, podan\u0105 przez najwy\u017csze w\u0142adze polityczno-medyczne, naukow\u0105 prawd\u0119 o pandemii, koronawirusie i objawach nieodr\u00f3\u017cnialnych – u przeci\u0119tnie zdrowego cz\u0142owieka z normalnym uk\u0142adem odporno\u015bciowym – od objaw\u00f3w przezi\u0119bienia czy \u0142agodnych objaw\u00f3w grypy, wszystko uleg\u0142o przewarto\u015bciowaniu: wystarczy\u0142o przesuni\u0119cie ramy percepcyjnej. Za\u0142\u00f3\u017cmy jeszcze, \u017ce \u00f3w cz\u0142owiek, kt\u00f3ry zjawi\u0142 si\u0119 u lekarza wiosn\u0105 2020 roku, nie pos\u0142ucha\u0142 jego rad, nie po\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 do \u0142\u00f3\u017cka, nie bra\u0142 przepisanych lek\u00f3w, w rezultacie dosta\u0142 obustronnego zapalenia p\u0142uc i zmar\u0142. Lekarz wystawiaj\u0105cy kart\u0119 zgonu ani przez chwil\u0119 nie waha\u0142by si\u0119 przed wpisaniem jako bezpo\u015bredniej przyczyny \u015bmierci: \u201ezapalenie p\u0142uc\u201d. Gdyby natomiast sytuacja taka zdarzy\u0142a si\u0119 w 2021 roku i chory z identycznymi objawami, ale maj\u0105cy pozytywny wynik testu, zmar\u0142 na zapalenie p\u0142uc, do karty zgonu lekarz wpisa\u0142by: \u201echoroba koronawirusowa\u201d.<\/p>\r\n

Kontynuujmy nasz my\u015blowy eksperyment. Oto hamburski Urz\u0105d Zdrowia zleci\u0142 wiosn\u0105 2020 roku przeprowadzenie sekcji zw\u0142ok zmar\u0142ych, kt\u00f3rych \u015bmier\u0107 zaklasyfikowano – po wykryciu u nich obecno\u015bci koronawirusa – jako spowodowan\u0105 przez \u201e chorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d. Sekcje przeprowadzi\u0142 zesp\u00f3\u0142 pod kierownictwem prof. Klausa P\u00fcschela, dyrektora Instytutu Medycyny S\u0105dowej Kliniki Uniwersyteckiej Hamburg-Eppendorf, jednego z najbardziej renomowanych lekarzy s\u0105dowych w RFN. W wypowiedziach dla prasy i wyst\u0119puj\u0105c w programach telewizyjnych prof. P\u00fcschel poinformowa\u0142, \u017ce wszyscy zmarli klasyfikowani jako \u201ezmarli na chorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d byli ju\u017c chorzy na co najmniej jedn\u0105 powa\u017cn\u0105 chorob\u0119, cz\u0119\u015b\u0107 znajdowa\u0142a si\u0119 u schy\u0142ku \u017cycia. Trapi\u0142y ich m.in. ci\u0119\u017ckie choroby p\u0142uc, ci\u0119\u017ckie schorzenia sercowo-naczyniowe, nowotwory, tak\u017ce choroby innych uk\u0142ad\u00f3w; \u015brednia wieku zmar\u0142ych wynosi\u0142a 80 lat (jedna ze zmar\u0142ych os\u00f3b mia\u0142a 100 lat).<\/p>\r\n

Przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce pandemia koronawirusa nie zosta\u0142a og\u0142oszona na pocz\u0105tku 2020 roku, ale na pocz\u0105tku 2021 roku, to czy w 2020 r. hamburski Urz\u0105d Zdrowia zleca\u0142by prof. P\u00fcschelowi przeprowadzenie sekcji zw\u0142ok? Czy \u015bmier\u0107 tych os\u00f3b wzbudzi\u0142aby jakiekolwiek w\u0105tpliwo\u015bci czy podejrzenia lekarzy lub w\u0142adz ? Czy po \u015bmierci na przyk\u0142ad stuletniego cz\u0142owieka ci\u0119\u017cko chorego na serce, kt\u00f3ry do tego zachorowa\u0142 na obustronne zapalenie p\u0142uc, wzywano by prof. P\u00fcschela, aby przeprowadzi\u0142 obdukcj\u0119? Oczywi\u015bcie nie, bo i po co, sprawa by\u0142aby ca\u0142kowicie oczywista. Co innego, gdyby licz\u0105cy sto lat ci\u0119\u017cko chory na serce cz\u0142owiek zmar\u0142 na obustronne zapalenie p\u0142uc wiosn\u0105 2021 roku, czyli ju\u017c po og\u0142oszeniu pandemii, a test wykaza\u0142by u niego obecno\u015b\u0107 koronawirusa. W\u00f3wczas dla hamburskiego Urz\u0119du Zdrowia sprawa sta\u0142aby si\u0119 nieoczywista i postanowi\u0142by si\u0119 upewni\u0107, czy ci\u0119\u017cko chory na serce stulatek zmar\u0142 dlatego, \u017ce zachorowa\u0142 na obustronne zapalenie p\u0142uc, czy te\u017c dlatego, \u017ce zapad\u0142 na \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d.<\/p>\r\n

*****<\/p>\r\n

W paradygmacie jedno\u015bci (Wielki Wirus jako przyczyna \u015bmierci) ka\u017cdy zmar\u0142y, w kt\u00f3rego organizmie wykryto obecno\u015b\u0107 wirusa, mo\u017ce zosta\u0107 uznany za zmar\u0142ego na \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d. Ludzie, kt\u00f3rzy zmarli na zawa\u0142 serca albo na raka przed \u201epandemi\u0105\u201d, zmarli na zawa\u0142 serca albo raka, natomiast ludzie zmarli na zawa\u0142 serca albo na raka w okresie \u201epandemii\u201d, ale maj\u0105cy pozytywny wynik, przeprowadzonego przed lub po \u015bmierci, testu zmarli na \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d. Wspomniany wy\u017cej prof. Klaus P\u00fcschel stwierdzi\u0142, \u017ce niekt\u00f3rzy zmarli, kt\u00f3rych bada\u0142, byli umieraj\u0105cy (im moribunden Zustand<\/em>), zanim si\u0119 zainfekowali koronawirusem. Przed \u201epandemi\u0105\u201d umieraj\u0105cy cz\u0142owiek po prostu umiera\u0142, natomiast po og\u0142oszeniu \u201epandemii\u201d umieraj\u0105cy cz\u0142owiek z pozytywnym wynikiem testu umiera na \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d. Wystarczy przesun\u0105\u0107 ram\u0119 interpretacyjn\u0105 a dwie identyczne sytuacje przestaj\u0105 by\u0107 identyczne. St\u0105d mo\u017cna odpowiednio – w zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tej metody i wymog\u00f3w polityczno-medycznych – klasyfikowa\u0107 i reklasyfikowa\u0107 choroby i przyczyny zgon\u00f3w.<\/p>\r\n

W czasie \u201epandemii\u201d ludzie umieraj\u0105: \u201ena koronawirusa\u201d, \u201ez powodu koronawirusa\u201d, \u201ez koronawirusem\u201d, \u201ew zwi\u0105zku z koronawirusem\u201d. Przyczyn\u0105 \u015bmierci mo\u017ce by\u0107 \u201eprzypuszczalnie choroba koronawirusowa\u201d lub \u201eprawdopodobnie choroba koronawirusowa\u201d. Czasami istnieje \u201epodejrzenie\u201d, \u017ce przyczyn\u0105 \u015bmierci by\u0142a \u201echoroba koronawirusowa\u201d.<\/p>\r\n

Wszystko, co zwi\u0105zane z \u201epandemi\u0105\u201d i koronawirusem staje si\u0119 niejasne i niepewne: diagnozy, definicje przypadku, przyczyny \u015bmierci, liczba zgon\u00f3w. Paradygmat jedno\u015bci wciskaj\u0105c wielo\u015b\u0107 mo\u017cliwych przyczyn w jeden sztywny gorset monokauzalno\u015bci, musi w efekcie wytwarza\u0107 chaos, a nie – jak chcieliby jego zwolennicy – porz\u0105dek. W paradygmacie rozproszenia gorset zostaje rozerwany, Wielki Wirus rozpada si\u0119 na kawa\u0142ki, przestaj\u0105c skrywa\u0107 za swoimi szerokimi plecami wielorakie przyczyny zgon\u00f3w.<\/p>\r\n

 <\/strong>  <\/strong>*****<\/p>\r\n

Przy rozpatrywaniu kwestii zgon\u00f3w w Lombardii uwzgl\u0119dnia\u0107 nale\u017cy istotny fakt, \u017ce wszystko to, co si\u0119 tam dzia\u0142o, dzia\u0142o si\u0119 w warunkach paniki wywo\u0142anej przez w\u0142adze i media, w tym tzw. media spo\u0142eczno\u015bciowe. Pojawi\u0142 si\u0119 nagle nowy wirus, tajemniczy, gro\u017any, nios\u0105cy \u015bmier\u0107, na kt\u00f3rego nie ma lekarstwa. Czynnikiem wzmagaj\u0105cym w Lombardii panik\u0119 by\u0142y informacje o tym, \u017ce \u201ezaraza\u201d przybywa z Chin. Pami\u0119ta\u0107 trzeba, \u017ce we W\u0142oszech, zw\u0142aszcza w regionach p\u00f3\u0142nocnych \u017cyje oficjalnie 210 tysi\u0119cy Chi\u0144czyk\u00f3w a wraz z nielegalnymi imigrantami ok. 300 000. Dzielnica Chinatown w Mediolanie liczy 40 tys. mieszka\u0144c\u00f3w; w mie\u015bcie tym chi\u0144skie nazwisko Hu znalaz\u0142o si\u0119 na drugim miejscu najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych nazwisk mieszka\u0144c\u00f3w, zaraz po typowym w\u0142oskim Rossi. Na li\u015bcie dziesi\u0119ciu najpopularniejszych nazwisk mediola\u0144czyk\u00f3w s\u0105 a\u017c trzy chi\u0144skie. Pokazywane w mediach dramatyczne obrazki z chi\u0144skiego Wuhanu, gdzie wybuch\u0142a \u201ezaraza\u201d, musia\u0142y wywo\u0142a\u0107 powa\u017cny niepok\u00f3j. Lombardia sta\u0142a si\u0119 epicentrum paniki, w du\u017cej mierze determinuj\u0105cej zachowania instytucji pa\u0144stwowych, s\u0142u\u017cby zdrowia i mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\r\n

*****<\/p>\r\n

Opr\u00f3cz bezpo\u015brednich przyczyn chor\u00f3b i zgon\u00f3w istnieje te\u017c ich pod\u0142o\u017ce, warunki, w kt\u00f3rych choroby \u0142atwiej i szybciej si\u0119 rozwijaj\u0105. Pewne czynniki o charakterze lokalnym czy regionalnym sprzyjaj\u0105ce rozwojowi chor\u00f3b s\u0105 sta\u0142e, istnia\u0142y ju\u017c w poprzednich latach, ale mog\u0105 one wytworzy\u0107 stan, w kt\u00f3rym dodatkowe czynniki ulegn\u0105 kumulacji i spowoduj\u0105 ponadproprocjonalny wzrost umieralno\u015bci.<\/p>\r\n

Lombardia jest regionem silnie uprzemys\u0142owionym i drugim pod wzgl\u0119dem g\u0119sto\u015bci zaludnienia we W\u0142oszech; jako\u015b\u0107 powietrza jest tam najgorsza w kraju. Liczba samochod\u00f3w osobowych we W\u0142oszech – \u00ad605 na 1000 mieszka\u0144c\u00f3w – jest wy\u017csza ni\u017c w takim \u201esamochodowym\u201d kraju jak Niemcy. W Lombardii na 1000 mieszka\u0144c\u00f3w przypada a\u017c 827 samochod\u00f3w osobowych, co lokuje ten region w \u015bwiatowej czo\u0142\u00f3wce. Cz\u0119stym zjawiskiem wyst\u0119puj\u0105cym pomi\u0119dzy Alpami i Apeninami jest inwersja temperatury, odwr\u00f3cenie normalnego spadku temperatury wraz ze wzrostem wysoko\u015bci. W takich warunkach nast\u0119puje osiadanie powietrza, a to prowadzi do wyj\u0105tkowo du\u017cej koncentracji jego zanieczyszcze\u0144 w warstwie przyziemnej. Nizina Pada\u0144ska bywa kot\u0142em, w kt\u00f3rym powietrze, w okre\u015blonych warunkach pogodowych, pozostaje nieruchome – nie ma wiatru, ani cyrkulacji zanieczyszczonego powietrza, tworzy si\u0119 mgielna pokrywa mog\u0105c\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na intensyfikowanie si\u0119 zjawiska smogu nad obszarami o du\u017cej emisji zanieczyszcze\u0144. W styczniu 2020 roku mo\u017cna by\u0142o przeczyta\u0107 nag\u0142\u00f3wki: \u201eCi\u0119\u017ckie smogowe chmury nad ca\u0142ymi p\u00f3\u0142nocnymi W\u0142ochami\u201d, \u201eNiesamowita chmura smogowa pokrywa ca\u0142e p\u00f3\u0142nocne W\u0142ochy\u201d, \u201eP\u00f3\u0142nocne W\u0142ochy le\u017c\u0105 pod ogromn\u0105 szar\u0105 chmur\u0105 brudu\u201d. Trudno nie podejrzewa\u0107, \u017ce w regionie wyst\u0119puje chroniczne obci\u0105\u017cenie dr\u00f3g oddechowych, sprzyjaj\u0105ce rozwojowi chor\u00f3b uk\u0142adu oddechowego. W 2016 r. w ca\u0142ych W\u0142oszech odnotowano 46 411 zgon\u00f3w na choroby dr\u00f3g oddechowych. Nie mamy danych, ile z nich przypad\u0142o na Lombardi\u0119.<\/p>\r\n

Og\u00f3lna sytuacja zdrowotna w tamtym regionie nie jest dobra. Na przyk\u0142ad w 2018 r. nast\u0105pi\u0142 w Lombardii  wybuch \u201enietypowego zapalenia p\u0142uc\u201d, tak\u017ce mi\u0119dzy pa\u017adziernikiem a grudniem 2019 r. w Mediolanie i Lodi odnotowano nag\u0142y \u201eznacz\u0105cy wzrost\u201d liczby os\u00f3b hospitalizowanych ze wzgl\u0119du na zapalenie p\u0142uc i gryp\u0119; niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a m\u00f3wi\u0105, \u017ce by\u0142y to \u201esetki os\u00f3b\u201d i cz\u0119\u015b\u0107 z nich zmar\u0142a.<\/p>\r\n

 *****<\/strong><\/p>\r\n

Ka\u017cda szczepionka ma jakie\u015b skutki uboczne i przej\u015bciowo os\u0142abia system odporno\u015bciowy, zw\u0142aszcza u os\u00f3b , kt\u00f3rych system ten ju\u017c jest os\u0142abiony, np. ludzi w zaawansowanym wieku i chorych na przewlek\u0142e choroby. Wzrasta u nich cho\u0107by ryzyko infekcji bakteryjnych. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 szczepienia przeciwko grypie powoduj\u0105 wzrost ryzyka infekcji dr\u00f3g oddechowych przez inne wirusy. W ostatnich kilku latach W\u0142ochy wprowadzi\u0142y program masowych szczepie\u0144 os\u00f3b w starszym wieku na najwi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 w Europie.<\/p>\r\n

W 2019 r. lombardzka prowincja Bergamo zakupi\u0142a 154 tys. szczepionek nowego typu przeciwko zimowej grypie, we wrze\u015bniu zaaplikowano ich 141 tys., w tym 129 tys. osobom w wieku 65 lat i starszym – tym osobom, tak\u017ce tym przebywaj\u0105cym w domach opieki, oferowano je bezp\u0142atnie. Ponadto od ko\u0144ca grudnia 2019 roku przez stycze\u0144 roku 2020 w gminach prowincji Bergamo i Brescia zaszczepiono w sumie 34 000 os\u00f3b przeciwko meningokokom. Szczepienia tego typu obejmuj\u0105 przede wszystkim dzieci i osoby w m\u0142odszym wieku, ale niewykluczone – informacje na ten temat s\u0105 niejednoznaczne\u00ad – \u017ce zaszczepiono te\u017c pewn\u0105 liczb\u0119 os\u00f3b starszych.<\/p>\r\n

Podkre\u015blmy, \u017ce tak jak zanieczyszczone powietrze nie jest bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 choroby, ale tworzy pod\u0142o\u017ce sprzyjaj\u0105ce wyst\u0105pieniu wi\u0119kszej liczby przypadk\u00f3w chor\u00f3b uk\u0142adu oddechowego, tak masowe szczepienia, zw\u0142aszcza ludzi w starszym wieku, mog\u0105 stworzy\u0107 podatny grunt dla wyst\u0105pienia  wi\u0119kszej liczby przypadk\u00f3w takich czy innych chor\u00f3b.<\/p>\r\n

*****<\/p>\r\n

Kiedy m\u00f3wimy o zmar\u0142ych na \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d (\u015bci\u015blej rzecz bior\u0105c o tych, kt\u00f3rym wpisano j\u0105 do karty zgonu jako przyczyn\u0119 \u015bmierci), nale\u017cy sprecyzowa\u0107 o jakich zmar\u0142ych chodzi: zmar\u0142e kobiety mia\u0142y przeci\u0119tnie ok. 84 lata, zmarli m\u0119\u017cczy\u017ani ok. 80 lat (m\u0119\u017cczy\u017ani stanowili wi\u0119kszo\u015b\u0107 zmar\u0142ych). Wszyscy cierpieli na przewlek\u0142e, najcz\u0119\u015bciej ci\u0119\u017ckie choroby; na jedn\u0105 chorob\u0119 – 14 % z nich, na dwie choroby – 21,5 %, na trzy lub wi\u0119cej – 63 %, innymi s\u0142owy na \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d choruj\u0105 chorzy na inne choroby. Wszyscy podlegali d\u0142ugotrwa\u0142ym terapiom lekowym. Zaledwie 1 proc. zmar\u0142ych nie chorowa\u0142o na inne choroby, ale byli to ludzie w najwy\u017cszej kategorii wiekowej, czyli znajduj\u0105cy si\u0119 u kresu \u017cycia. Ludzie starzy i chorzy zawsze stanowili nadwy\u017ck\u0119 zmar\u0142ych w okresie od p\u00f3\u017anej zimy do wczesnej wiosny (wyra\u017ca to polskie powiedzenie: \u201ecieszy si\u0119 starzec, gdy prze\u017cyje marzec\u201d).<\/p>\r\n

Pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce W\u0142ochy to jedna z najstarszych populacji na \u015bwiecie. W 2017 roku by\u0142 tam najwi\u0119kszy odsetek w Europie ludzi maj\u0105cych 65 lat i wi\u0119cej – 22,3% populacji. Osoby w wieku 75 lat i wi\u0119cej stanowi\u0142y 10% populacji, a wieku 80 lat i wi\u0119cej – 6,8%.  A p\u00f3\u0142nocne W\u0142ochy maj\u0105 jedn\u0105 z najstarszych populacji w Europie – na ten fakt zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 w\u0142oski epidemiolog prof. Giacomo Grasseli (zob. Pawe\u0142 \u0141epkowski Covid-19 i grypa – r\u00f3wni rywale<\/em>, \u201eRzeczpospolita\u201d, 31 marca 2020). Istnieje wi\u0119c tam du\u017cy \u201erezerwuar\u201d ludzi, kt\u00f3rym gro\u017c\u0105 infekcje wirusowe, grypa, powik\u0142ania pogrypowe, zapalenia p\u0142uc itd.<\/p>\r\n

*****<\/p>\r\n

Ponad 50% zmar\u0142ych \u201ena chorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d by\u0142o pensjonariuszami dom\u00f3w opieki, dom\u00f3w seniora, dom\u00f3w spokojnej staro\u015bci, zwykle maj\u0105cymi 75 lat i wi\u0119cej, z rozmaitymi chorobami (m.in. demencja, choroba Alzheimera), schorzeniami i niepe\u0142nosprawno\u015bciami. Codziennie w plac\u00f3wkach tego umiera kilkaset os\u00f3b np. w Niemczech – ok. 900. Najwi\u0119cej oczywi\u015bcie w sezonie zimowo-wiosennym. Wczesn\u0105 wiosn\u0105 2020 r. w systemie opieki nad lud\u017ami starymi, niedo\u0142\u0119\u017cnymi, przewlekle chorymi powsta\u0142a sytuacja wyj\u0105tkowa spowodowana kilkoma czynnikami. Nast\u0105pi\u0142o zmniejszenie liczebno\u015bci personelu – cz\u0119\u015b\u0107 nie pojawi\u0142a si\u0119 w miejscach pracy przera\u017cona tajemniczym \u015bmierciono\u015bnym wirusem, na kt\u00f3rego nie ma lekarstwa. Inni, maj\u0105cy pozytywny wynik testu musieli podda\u0107 si\u0119 kwarantannie. Jeszcze inni musieli z powodu zamkni\u0119cia przedszkoli i szk\u00f3\u0142 pozosta\u0107 w domu opiekuj\u0105c si\u0119 dzie\u0107mi. Niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a m\u00f3wi\u0105, \u017ce opiekunki z Europy Wschodniej opu\u015bci\u0142y Lombardi\u0119 w pop\u0142ochu uciekaj\u0105c w kierunku ojczyzn, w obawie przed zakazem opuszczania dom\u00f3w i zamkni\u0119ciem granic. W tym przypadku mieli\u015bmy chyba do czynienia z opiekunkami pracuj\u0105cymi zar\u00f3wno w domach spokojnej staro\u015bci, jak i opiekuj\u0105cymi si\u0119 prywatnie pojedynczymi pacjentami.<\/p>\r\n

O tym, do jakich tragicznych skutk\u00f3w doprowadzi\u0142 kryzys w systemie opieki nad starszymi lud\u017ami, poinformowa\u0142 po\u0142owie kwietnia \u201eNew York Times\u201d: \u201e31 Deaths Toll at Quebec Nursing Home in Pandemic Reflects Global Phenomenon<\/em>\u201d – w domu opieki dla senior\u00f3w w Dorval ko\u0142o Montrealu prawie ca\u0142y personel uciek\u0142 ze strachu przed \u015bmierciono\u015bnym korona wirusem; na 130 podopiecznych, niekt\u00f3rzy byli sparali\u017cowani, z przewlek\u0142ymi chorobami, pozosta\u0142y tylko dwie osoby personelu. Wed\u0142ug \u201eNew York Timesa\u201d to, co sta\u0142o si\u0119 w Quebecu, \u201ejest odbiciem globalnego zjawiska\u201d. W Hiszpanii personel cz\u0119\u015bci dom\u00f3w opieki w obawie przed koronawirusem porzuci\u0142 prac\u0119 i zostawi\u0142 podopiecznych samym sobie. \u0179o\u0142nierze podczas akcji dezynfekowania budynk\u00f3w znale\u017ali odwodnionych pensjonariuszy pozostawionych bez jedzenia, bez opieki i bez zachowania zasad higieny; w niekt\u00f3rych plac\u00f3wkach odkryto cia\u0142a zmar\u0142ych. Z Lombardii o takich drastycznych przypadkach nie informowano, ale wolno przypuszcza\u0107, \u017ce zjawisko na mniejsz\u0105 skal\u0119 tak\u017ce i tam wyst\u0105pi\u0142o.<\/p>\r\n

Sytuacja w domach opieki pogorszy\u0142a si\u0119, poniewa\u017c, aby zrobi\u0107 miejsce w szpitalach dla pacjent\u00f3w z podejrzeniem \u201echoroby koronawirusowej\u201d, przewieziono tam chorych ze szpitali. Przewiezieni ze szpitali pacjenci przywlekli ze sob\u0105 ze sob\u0105 infekcje bakteryjne, co zwi\u0119kszy\u0142o prawdopodobie\u0144stwo zainfekowania si\u0119 innych pensjonariuszy.<\/p>\r\n

Czynniki, kt\u00f3re – jak mo\u017cna  podejrzewa\u0107 – zwi\u0119kszy\u0142y umieralno\u015b\u0107 to: nag\u0142a izolacja pensjonariuszy (zakaz odwiedzin dla rodzin i znajomych), samotno\u015b\u0107 (cz\u0119sto nie mo\u017cna by\u0142o opuszcza\u0107 pokoju), atmosfera strachu, ekstremalny stres (np. pojawienie si\u0119 ludzi w maskach, fartuchach ochronnych lub kombinezonach), nieopuszczanie \u0142\u00f3\u017cek (okoliczno\u015b\u0107 zwi\u0119kszaj\u0105ca ryzyko zapalenia p\u0142uc), wy\u017csza ni\u017c zazwyczaj liczba upadk\u00f3w, wi\u0119cej  lek\u00f3w uspokajaj\u0105cych; istniej\u0105 pewne przes\u0142anki pozwalaj\u0105ce przypuszcza\u0107, \u017ce zdarza\u0142y si\u0119 przypadki podawania cierpi\u0105cym i niespokojnym podopiecznym morfiny. U pensjonariuszy z demencj\u0105, potrzebuj\u0105cych czu\u0142o\u015bci, blisko\u015bci, dotyku, znanego g\u0142osu, gwa\u0142townie narasta dezorientacja, kiedy sta\u0142e ramy, w kt\u00f3rych \u017cyj\u0105, nagle si\u0119 zmieniaj\u0105. Ich stan si\u0119 pogarsza, mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 hipokinezja (bezczynno\u015b\u0107 ruchowa), objawiaj\u0105ca si\u0119 w konsekwentnej odmowie jedzenia i opuszczania \u0142\u00f3\u017cka. Nie bez przyczyny hipokinezja nazywana bywa \u201esamob\u00f3jstwem na raty\u201d.<\/p>\r\n

Kiedy u pensjonariusza domu opieki wyst\u0105pi\u0142y objawy typu kaszel, gor\u0105czka to wszystkie zgony w palc\u00f3wce by\u0142y kwalifikowane jako \u201eprzypuszczalne przypadki \u015bmierci na chorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d. Je\u015bli  cho\u0107by jeden pensjonariusz albo jeden cz\u0142onek personelu mia\u0142 pozytywny wynik testu (\u201epotwierdzony przypadek\u201d) wszystkie zgony mog\u0142y by\u0107 potraktowane jako \u201epotwierdzone zgony na koronawirusa\u201d.<\/p>\r\n

 <\/strong>*****<\/p>\r\n

I tak na okr\u0105g\u0142o. Kierat przerywa przyjazd ludzi w kombinezonach. Musz\u0105 zrobi\u0107 testy. Cz\u0119\u015b\u0107 pensjonariuszek na widok zamaskowanych postaci chce ucieka\u0107 .(\u2026)<\/em><\/p>\r\n

Pos\u0142a\u0142e\u015b nas na \u015bmier\u0107! Umrzemy tu wszyscy! Umrzemy!- wieczorem jedna z piel\u0119gniarek \u0142apie za telefon i krzyczy do Szyndzielorza. (\u2026)<\/em><\/p>\r\n

Nie mamy r\u0105k do pracy! Wi\u0119kszo\u015b\u0107 personelu jest chora. Piel\u0119gniarki, zamiast przebywa\u0107 w kwarantannie, s\u0142aniaj\u0105 si\u0119 na nogach i pomagaj\u0105 przy leczeniu chorych. D\u0142u\u017cej tak nie poci\u0105gniemy. (\u2026)<\/em><\/p>\r\n

-Nie wiem, co b\u0119dzie. Jeste\u015bmy tu, bo tak nam nakazano. Nikt z personelu nie uciek\u0142, bo nie m\u00f3g\u0142. Ja te\u017c, je\u015bli oka\u017ce si\u0119, \u017ce jestem zdrowa, DPS nie zostawi\u0119. B\u0119d\u0119 dalej chodzi\u0107 do pracy – deklaruje Wi\u015bniewska. (\u2026)<\/em><\/p>\r\n

Lesiczka przyznaje, \u017ce kiedy widzia\u0142a w telewizji obrazki z w\u0142oskich plac\u00f3wek, p\u0142aka\u0142a. – Nie chcia\u0142abym, by moi mieszka\u0144cy umierali w samotno\u015bci. Tych, kt\u00f3rzy nie chcieli dalej pracowa\u0107, pr\u00f3buj\u0119 zrozumie\u0107. Kto\u015b ma niepe\u0142nosprawn\u0105 mam\u0119, kt\u00f3r\u0105 musi si\u0119 zaj\u0105\u0107. Kto inny boi si\u0119 tak, \u017ce strach go parali\u017cuje. Nie wiem, jak b\u0119dzie. Nie my\u015bl\u0119 o tym.<\/em><\/p>\r\n

(Anna Malinowska Le\u017c\u0105cy w odchodach<\/em>, \u201eGazeta Wyborcza”, 14 kwietnia 2012)<\/p>\r\n

*****<\/p>\r\n

Je\u015bli chodzi o szpitale, to mieli\u015bmy do czynienia z dwoma r\u00f3wnoleg\u0142ymi procesami, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do kryzysu w systemie plac\u00f3wek szpitalnych. Z jednej strony w warunkach paniki ludzie z \u0142agodnymi objawami grypy i przezi\u0119bienia, niewymagaj\u0105cy lekarskiej interwencji czy hospitalizacji, ale podejrzewaj\u0105cy u siebie \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d, zamiast pozosta\u0107 w domu i w \u0142\u00f3\u017cku udali si\u0119 do praktyk lekarskich (cz\u0119\u015b\u0107 z nich zosta\u0142a zamkni\u0119ta), sk\u0105d skierowano ich do szpitali, lub meldowali si\u0119 bezpo\u015brednio w szpitalach. Rodziny wzywa\u0142y pogotowie ratunkowe do swoich bliskich, kt\u00f3rzy znajdowali si\u0119 w ci\u0119\u017ckim, by\u0107 mo\u017ce terminalnym stadium, z powodu ca\u0142kiem innych chor\u00f3b. Szpitale zosta\u0142y przyt\u0142oczone fal\u0105 pacjent\u00f3w, brakowa\u0142o miejsca, ludzie le\u017celi na korytarzach. Z drugiej strony wi\u0119cej pracy spad\u0142o na personel, kt\u00f3rego liczebno\u015b\u0107 zmala\u0142a, poniewa\u017c niekt\u00f3rzy pracownicy szpitali poszli na zwolnienia lekarskie (szacunki m\u00f3wi\u0105, \u017ce nawet 15-30%), inni musieli zosta\u0107 w domu, by opiekowa\u0107 si\u0119 dzie\u0107mi z powodu zamkni\u0119cia szk\u00f3\u0142 i przedszkoli. Jeszcze inni, ci z pozytywnym wynikiem  testu, zostali obj\u0119ci kwarantann\u0105.<\/p>\r\n

Oba procesy – z jednej strony zwi\u0119kszony nap\u0142yw ludzi do szpitali a z drugiej zmniejszenie ilo\u015bci personelu medycznego, doprowadzi\u0142y do przeci\u0105\u017cenia systemu s\u0142u\u017cby zdrowia czy wr\u0119cz, przynajmniej w pewnym zakresie, do jego zapa\u015bci. Jest rzecz\u0105 do\u015b\u0107 oczywist\u0105, \u017ce w przepe\u0142nionych szpitalach, gdzie intensywn\u0105 terapi\u0119 prowadzono na korytarzach, w salach operacyjnych i pooperacyjnych; nast\u0105pi\u0142o pogorszenie warunk\u00f3w higieniczno-sanitarnych – tymczasem w szpitalach znale\u017ali si\u0119 ludzie w wieku ok. 80 lat, cz\u0119sto z przewlek\u0142ymi chorobami, kt\u00f3rych przywieziono z podejrzeniem \u201echoroby koronawirusowej\u201d, czyli ci stanowi\u0105cy \u201egrup\u0119 najwy\u017cszego ryzyka\u201d, je\u015bli chodzi o zagro\u017cenie szpitalnymi zaka\u017ceniami bakteryjnymi wywo\u0142ywanymi przez bakterie zazwyczaj oporne na najcz\u0119\u015bciej stosowane antybiotyki. Przypomnijmy, \u017ce szpitalne zapalenia p\u0142uc nale\u017c\u0105 do jednych z najcz\u0119stszych zaka\u017ce\u0144 wyst\u0119puj\u0105cych w warunkach szpitalnych, s\u0105 one drugim, co do cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania zaka\u017ceniem i pierwsz\u0105 przyczyn\u0105 zgonu w przebiegu zaka\u017ce\u0144. Ponad 20% szpitalnych zapale\u0144 p\u0142uc wyst\u0119puje u chorych przebywaj\u0105cych na oddzia\u0142ach intensywnej terapii. Tymczasem trafili tam starzy ludzie, kt\u00f3rzy powinni podlega\u0107 nie intensywnej, a paliatywnej terapii, poniewa\u017c ta pierwsza mo\u017ce im bardziej zaszkodzi\u0107 ni\u017c pom\u00f3c.<\/p>\r\n

Wspomnijmy na marginesie, \u017ce w og\u00f3le osoby w podesz\u0142ym wieku s\u0105 nara\u017cone wielokrotnie bardziej na zapalenie p\u0142uc ni\u017c m\u0142odsze grupy wiekowe, st\u0105d w tej grupie umiera na nie znacznie wi\u0119cej os\u00f3b. Szczeg\u00f3lnie gro\u017ana dla przebywaj\u0105cych w szpitalu pacjent\u00f3w w zaawansowanym wieku i o obni\u017conej odporno\u015bci jest sepsa (zaka\u017cenie krwi), kt\u00f3ra najcz\u0119\u015bciej ko\u0144czy si\u0119 dla nich \u015bmierci\u0105. Zatem im wi\u0119cej starych i cz\u0119sto przewlekle chorych os\u00f3b znalaz\u0142o si\u0119 szpitalach z podejrzeniem \u201echoroby koronawirusowej\u201d, tym wi\u0119cej z nich mog\u0142o ulec zaka\u017ceniom szpitalnym i umrze\u0107.<\/p>\r\n

Innym zagro\u017ceniem dla tej \u201egrupy najwy\u017cszego ryzyka\u201d by\u0142o nadmierne, inwazyjne u\u017cycie respirator\u00f3w – zw\u0142aszcza intubowanie. Intubacja jest niezwykle delikatnym i niebezpiecznym zabiegiem powoduj\u0105cym bardzo powa\u017cne komplikacje; pacjent nie tylko musi by\u0107 uspokojony przy pomocy lek\u00f3w, tak\u017ce potrzebne jest podanie leku, kt\u00f3ry sparali\u017cuje drogi oddechowe, aby zapobiec wykrztuszaniu obcego cia\u0142a w tchawicy. Poniewa\u017c p\u0142uca s\u0105 bardzo wra\u017cliwe na zbyt wysokie ci\u015bnienie oraz zbyt du\u017c\u0105 koncentracj\u0119 tlenu w doprowadzonym powietrzu, to w rezultacie intubowania mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 ich uszkodzenie – ventilator-associated lung injury<\/em> lub ventilator-induced lung injury<\/em>. Do grupy najci\u0119\u017cszych i najcz\u0119stszych szpitalnych zapale\u0144 p\u0142uc nale\u017cy tzw. odrespiratorowe zapalenie p\u0142uc (ventilator-associated pneumonia<\/em>) tj. zapalenie wyst\u0119puj\u0105ce 48-72 godziny od rozpocz\u0119cia mechanicznej wentylacji u chorego.<\/strong> Intubowanie mo\u017ce prowadzi\u0107 do \u015bmierci z powodu niewydolno\u015bci p\u0142uc. Kiedy pacjenta z chorob\u0105 serca, rakiem, cukrzyc\u0105 lub innymi gro\u017anymi schorzeniami pod\u0142\u0105czy si\u0119 do respiratora w chwili, kiedy ma symptomy grypy, mo\u017ce nie opu\u015bci\u0107 \u017cywy oddzia\u0142u intensywnej terapii. Im d\u0142u\u017cej jest pod\u0142\u0105czony, tym mniejsze szanse, \u017ce b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 oddycha\u0107 samodzielnie. Wiadomo, \u017ce pacjenci z \u201epodejrzeniem choroby koronawirusowej\u201d s\u0105 pod\u0142\u0105czeni do respirator\u00f3w d\u0142u\u017cej ni\u017c inni pacjenci – siedem, dziesi\u0119\u0107, pi\u0119tna\u015bcie dni. Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 nie prze\u017cy\u0142o 50-80 % (wed\u0142ug innych \u017ar\u00f3de\u0142 nawet 90%) pacjent\u00f3w z \u201epodejrzeniem choroby koronawirusowej\u201d wentylowanych mechanicznie metod\u0105 inwazyjn\u0105.<\/p>\r\n

Mieli\u015bmy do czynienia  z sytuacj\u0105, kiedy do szpitali trafiali starzy, cz\u0119sto przewlekle chorzy ludzie, przera\u017ceni tym, \u017ce s\u0105 \u201ezainfekowani\u201d, co oznacza pewn\u0105 \u015bmier\u0107, zdezorientowani  obcym otoczeniem, samotni, odizolowani od rodziny i przyjaci\u00f3\u0142, pod\u0142\u0105czeni do respirator\u00f3w, poddawali si\u0119 i umierali.<\/p>\r\n

*****<\/p>\r\n

Maj\u0105cy \u015brednio 80 lat pacjenci, z jedn\u0105 lub nawet kilkoma powa\u017cnymi chorobami, byli tak\u017ce nara\u017ceni na skutki b\u0142\u0119dnych, bo stosowanych w warunkach paniki, terapii. Lekarze, zaskoczeni nadzwyczajn\u0105 sytuacj\u0105, przeci\u0105\u017ceni prac\u0105, wyczerpani, obawiaj\u0105cy si\u0119 – w obliczu zagro\u017cenia ze strony nieznanego \u015bmierciono\u015bnego wirusa – o zdrowie i \u017cycie swoje i swoich bliskich, pracuj\u0105cy w maksymalnym stresie, nie mieli czasu na d\u0142u\u017csz\u0105 obserwacj\u0119 ani mo\u017cliwo\u015bci, aby w\u0142a\u015bciwie oceni\u0107 stan pacjenta i trafnie prognozowa\u0107 rokowania. Trzeba jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce dzia\u0142ali w dobrej wierze, pod, zrozumia\u0142\u0105, moraln\u0105 presj\u0105, aby robi\u0107 wszystko co mo\u017cliwe dla ratowania zdrowia i \u017cycia. St\u0105d bra\u0142y si\u0119 decyzje o przedwczesnym i nazbyt pospiesznym intubowaniu. A tak\u017ce decyzje o zastosowaniu – w obliczu nieznanego, \u015bmierciono\u015bnego wirusa i nieznanej choroby – agresywnych, \u201eeksperymentalnych\u201d terapii lekowych, podawaniu starych lek\u00f3w, kt\u00f3re stosuje si\u0119 ju\u017c na inne choroby, podawanie lek\u00f3w antywirusowych o du\u017cym stopniu toksyczno\u015bci, maj\u0105cych dzia\u0142anie immunosupresyjne i powa\u017cne niepo\u017c\u0105dane skutki uboczne. Aby unicestwi\u0107 \u015bmierciono\u015bnego wirusa uderzano w niego \u201elekowymi koktajlami\u201d, wysy\u0142ano przeciwko niemu regularne \u201earmady lek\u00f3w\u201d <\/strong>np. najpierw kortyzon, potem moksyfloksacyna i lopinawir-rytonawir, wreszcie szerokospektralny antybiotyk i interferon.<\/p>\r\n

Przebadanie pewnej grupy zmar\u0142ych zakwalifikowanych jako cierpi\u0105cych na \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d wykaza\u0142o, \u017ce 85% otrzyma\u0142o antybiotyki, 57% leki przeciwwirusowe, 37% steroidy; w 20% przypadk\u00f3w zaordynowano wszystkie trzy preparaty; 4,2% zmar\u0142ych otrzyma\u0142o tocilizumab, znany na rynku pod nazw\u0105 actemra (\u015brodek przeciwko reumatoidalnemu zapaleniu staw\u00f3w); remdesiwir maj\u0105cy ci\u0119\u017ckie efekty uboczne – zak\u0142\u00f3cenia pracy wielu organ\u00f3w m.in. w\u0105troby, niewydolno\u015b\u0107 nerek; lopinawir-rytonawir, produkowany pod nazw\u0105 kaletra i aluwia stosowany do zwalczania wirusa HIV – do jego skutk\u00f3w ubocznych nale\u017c\u0105 m.in. infekcje dr\u00f3g oddechowych; tamiflu (oseltamiwir) – skutki uboczne: duszno\u015bci, pogorszenie ju\u017c istniej\u0105cych schorze\u0144 dr\u00f3g oddechowych, tocilizumab- skutki uboczne: infekcje dr\u00f3g oddechowych i inne. Nie jest do ko\u0144ca jasne, jakie skutki ma podawanie chlorochiny i hydroksychlorochiny, stosowanych wcze\u015bniej przeciwko malarii. Wed\u0142ug jednych ekspert\u00f3w ma to by\u0107 cudowny \u015brodek przeciwko \u201echorobie koronawirusowej\u201d, wed\u0142ug innych  mo\u017ce mie\u0107, zw\u0142aszcza w wi\u0119kszych dawkach albo w kombinacji z antybiotykiem azithromycinem – bardzo negatywne skutki dla uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia (kardiotoksyczno\u015b\u0107) w\u0105troby, nerek, nadmiernie obni\u017cenie poziomu cukru, zak\u0142\u00f3cenia rytmu pracy serca. By\u0107 mo\u017ce te negatywne skutki dotykaj\u0105 osoby z \u201egrupy najwy\u017cszego ryzyka\u201d – w zaawansowanym wieku i chorych nie na \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d, ale na inne choroby. Nale\u017cy te\u017c uwzgl\u0119dni\u0107 zjawisko polipragmazji, czyli przyjmowania wielu lek\u00f3w jednocze\u015bnie i mo\u017cliwe mi\u0119dzy nimi interakcje, kt\u00f3re mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 gro\u017ane dla \u017cycia skutki uboczne.<\/p>\r\n

 <\/strong>*****<\/strong><\/p>\r\n

Poniewa\u017c nie ma zasob\u00f3w i \u015brodk\u00f3w nieograniczonych, to kiedy przesuwa si\u0119 je z jednej dziedziny do drugiej, to w tej pierwszej zaczyna ich brakowa\u0107. Tak sta\u0142o si\u0119 w czasie \u201epandemii koronawirusa”, kiedy w wyniku skoncentrowania zasob\u00f3w i \u015brodk\u00f3w na jej zwalczaniu opr\u00f3\u017cniono ca\u0142e oddzia\u0142y szpitali, kt\u00f3re znacznie ograniczy\u0142y planowe przyjmowanie  chorych, od\u0142o\u017cono regularne badania, testy, operacje, zabiegi i terapie. Nast\u0105pi\u0142o dramatyczne pogorszenie dost\u0119pu do diagnostyki i leczenia. Ludzie z chronicznymi chorobami, jak np. cukrzyca nie mieli mo\u017cliwo\u015bci uzyskania takiej pomocy jak wcze\u015bniej. Ponadto wielu chorych z obawy przed zara\u017ceniem si\u0119 \u015bmierciono\u015bnym wirusem zrezygnowa\u0142o z udania si\u0119 do szpitali i innych plac\u00f3wek medycznych. Znacz\u0105co spad\u0142o leczenie atak\u00f3w serca i udar\u00f3w. Powsta\u0142o te\u017c zagro\u017cenie  dla  potrzebuj\u0105cych natychmiastowej pomocy lekarskiej. Jak powiedzia\u0142 jeden z w\u0142oskich lekarzy: \u201eDo tej pory karetki w Lombardii przyje\u017cd\u017ca\u0142y do chorego w ci\u0105gu o\u015bmiu minut, teraz mo\u017ce to by\u0107 nawet godzina. W przypadku np. zawa\u0142u, to wielkie niebezpiecze\u0144stwo\u201d.<\/p>\r\n

*****<\/p>\r\n

Masowa kwarantanna oznacza\u0142a zamkni\u0119cie w domach ludzi w zaawansowanym wieku, o os\u0142abionej kondycji psychofizycznej, odci\u0119cie ich od \u015bwiata, skazanie na jeszcze wi\u0119ksz\u0105 samotno\u015b\u0107, na \u017cycie w atmosferze paniki i strachu, rozpaczy i braku nadziei. \u0141atwo wtedy o szybkie wyczerpanie si\u0142 witalnych i przyspieszenie \u015bmierci tych, kt\u00f3rzy zbli\u017caj\u0105 si\u0119 ju\u017c do kresu \u017cycia.<\/p>\r\n

*****<\/p>\r\n

Tygodnik \u201ePolityka\u201d z 22-27 kwietnia (2020 nr 17) da\u0142 na ok\u0142adce nag\u0142\u00f3wek: \u201eZapa\u015b\u0107 s\u0142u\u017cby zdrowia powoduje wi\u0119cej ofiar ni\u017c COVID\u201d. W \u015brodku znajdziemy artyku\u0142 Martyny Bundy Niewidzialni umieraj\u0105cy<\/em> , kt\u00f3ry zaczyna si\u0119 tak:<\/p>\r\n

Gdyby chcie\u0107 poprowadzi\u0107 uczciwie statystyk\u0119 \u015bmierci koronawirusowych, trzeba by pr\u00f3cz zara\u017conych wpisa\u0107 tak\u017ce ofiary systemu opieki zdrowia. Mo\u017ce kilka tysi\u0119cy \u015bmierci co miesi\u0105c. Janusz je\u017adzi otwiera\u0107 zamkni\u0119te od \u015brodka drzwi. Jest stra\u017cakiem. W ka\u017cdej chwili mog\u0105 go pos\u0142a\u0107 do kolejnego mieszkania. W tym tygodniu by\u0142o ich a\u017c sze\u015b\u0107 – rekordowo. W ostatnim znale\u017ali odwodnionego 77-latka u kresu si\u0142. Ale przynajmniej \u017cywego. Bo teraz najcz\u0119\u015bciej przyje\u017cd\u017caj\u0105 za p\u00f3\u017ano. W jakim\u015b sensie te\u017c do ofiar koronawirusa. Ile ich jest? Tysi\u0105ce. Dok\u0142adnie nie wiadomo: po prostu czasem trudno powiedzie\u0107 co przewa\u017cy\u0142o; bardziej sama choroba, czy bardziej brak dost\u0119pu do lekarza; bardziej nawracaj\u0105ca depresja, czy samotno\u015b\u0107 i izolacja. <\/em><\/p>\r\n

*****<\/p>\r\n

Obserwacja grupy zainfekowanych nowym koronawirusem, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 pod mikroskopami elektronowymi w laboratoriach wirusologicznych pod koniec 2019 roku wykazuje, \u017ce \u00adwed\u0142ug szacunk\u00f3w r\u00f3\u017cnych ekspert\u00f3w ponad 95% wszystkich zainfekowanych ma co najwy\u017cej \u0142agodne symptomy. Z kolei zdaniem specjalist\u00f3w z Imperial College w Londynie nawet do 80 proc. wszystkich zainfekowanych nie ma \u017cadnych objaw\u00f3w lub w og\u00f3le ich nie dostrzega. U pozosta\u0142ych 20% koronawirus wywo\u0142uje \u0142agodne symptomy grypowe i przezi\u0119bieniowe. Czy to oznacza, \u017ce nie stanowi on \u017cadnego zagro\u017cenia dla ludzi chorych i w zaawansowanym wieku? Oczywi\u015bcie, \u017ce stanowi, tak samo jak wszystkie inne patogenne wirusy kr\u0105\u017c\u0105ce po \u015bwiecie w sezonie zimowo-wiosennym 2019\/2020, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 wsp\u00f3\u0142przyczyn\u0105 (mniej lub bardziej istotn\u0105) \u015bmierci ludzi nale\u017c\u0105cych do \u201egrupy najwy\u017cszego ryzyka\u201d, to znaczy tych, kt\u00f3rzy ze wzgl\u0119du na wiek i stan zdrowia s\u0105 bardziej podatni na infekcje ze strony wszelkich mo\u017cliwych patogen\u00f3w. Wszystkie dolegliwo\u015bci, schorzenia i wypadki, wszystkie czynniki fizyczne i psychiczne, wszystkie stresory, obci\u0105\u017cenia organizmu wp\u0142ywaj\u0105ce negatywnie na stan zdrowia, maj\u0105 dla nich skutki o wiele gro\u017aniejsze ni\u017c to jest w przypadku os\u00f3b m\u0142odszych, zdrowych, o normalnym systemie odporno\u015bciowym np. wi\u0119kszo\u015b\u0107 powik\u0142a\u0144 grypowych i zgon\u00f3w z tego powodu dotyczy os\u00f3b po 65 roku \u017cycia – w og\u00f3lnej populacji wyst\u0119puj\u0105 \u015brednio u 6% pacjent\u00f3w, ale w\u015br\u00f3d senior\u00f3w odsetek ten ro\u015bnie do 30%.<\/p>\r\n

W tym sezonie \u201ewst\u0119pne dane ameryka\u0144skiej agencji rz\u0105dowej Centers for Disease Control and Prevention (CDCP) wskazuj\u0105, \u017ce od 1 pa\u017adziernika do 21 marca gryp\u0105 mog\u0142o si\u0119 zarazi\u0107 ok. 50 mln ludzi, z tego 26 mln odwiedzi\u0142o z tego powodu lekarza, ponad p\u00f3\u0142 miliona hospitalizowano, a ok. 62 tys. zmar\u0142o. A jak wygl\u0105da realny wska\u017anik \u015bmiertelno\u015bci tzw. grypy sezonowej? Ameryka\u0144skie Narodowe Centrum Statystyki Zdrowia (NCHS) informuje, \u017ce \u0142\u0105czna \u015bmiertelno\u015b\u0107 na gryp\u0119 sezonow\u0105 i jej powik\u0142ania w USA, w tym g\u0142\u00f3wnie zapalenie p\u0142uc, tylko w ci\u0105gu jednego tygodnia, w okresie od 1 do 7 marca wynios\u0142a 7,4 proc.\u201d (Pawe\u0142 \u0141epkowski Covid-19 i grypa – r\u00f3wni rywale<\/em>, \u201eRzeczpospolita\u201d, 31 marca 2020).<\/p>\r\n

W po\u0142owie czerwca br. austriacka Agencja ds. Zdrowia i Bezpiecze\u0144stwa \u0179ywno\u015bciowego poda\u0142a, \u017ce w tegorocznym sezonie zimowo-wiosennym na \u201eklasyczn\u0105\u201d gryp\u0119 zmar\u0142y w Austrii 834 osoby, za\u015b na \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d zmar\u0142y do tej pory 673 osoby. W sezonie 2018\/2019 na \u201eklasyczn\u0105\u201d gryp\u0119 zmar\u0142o 1373 osoby, co odpowiada mniej wi\u0119cej sumie zgon\u00f3w na gryp\u0119 i na \u201echorob\u0119 koronawirusow\u0105\u201d (w sezonie 2018\/2019 na gryp\u0119 zmar\u0142o w Austrii 2851 os\u00f3b).<\/p>\r\n

Przezi\u0119bienie czy lekka grypa wywo\u0142ane przez koronawirusa mocniej oddzia\u0142ywa\u0107 b\u0119d\u0105 jako choroby towarzysz\u0105ce na organizm cz\u0142owieka 80-letniego cierpi\u0105cego ponadto na jedn\u0105 lub nawet kilka chor\u00f3b i mo\u017ce da\u0107 powa\u017cne powik\u0142ania zdrowotne, przede wszystkim – gro\u017c\u0105ce \u015bmierci\u0105 – zapalenie p\u0142uc. Jak czytamy w publikacjach medycznych, nieleczone przezi\u0119bienie mo\u017ce doprowadzi\u0107 nawet do zapalenia osierdzia sercowego, zatoru t\u0119tnicy p\u0142ucnej b\u0105d\u017a wywo\u0142a\u0107 chorob\u0119 zakrzepowo-zatorow\u0105.<\/p>\r\n

*****<\/p>\r\n

Kiedy z paradygmatu jedno\u015bci przeniesiemy \u201epandemi\u0119\u201d do paradygmatu rozproszenia, Wielki Wirus jako jedyna i g\u0142\u00f3wna przyczyna \u015bmierci rozpadnie si\u0119, koronawirus wywo\u0142uj\u0105cy grypowe i przezi\u0119bieniowe objawy, pozostanie jako wsp\u00f3\u0142przyczyna (jaki jest jej udzia\u0142 w \u015bmierci terminalnie chorego 80-letniego cz\u0142owieka trudno precyzyjnie ustali\u0107). Wy\u0142oni\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas przed nami, nie tyle ostre kontury, co zarysy dramatycznych wydarze\u0144 zimy i wiosny 2020 roku.<\/p>\r\n

Tomasz Gabi\u015b<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ostatnie wydarzenia zwi\u0105zane z \u201echorob\u0105 koronawirusow\u0105\u201d (coronavirus disease – covid) obna\u017cy\u0142y u\u0142omno\u015b\u0107 naszego postrzegania rzeczywisto\u015bci; wszystko by\u0142o zmieszane, niejasne, trudno uchwytne, rz\u0105dzi\u0142y komputerowe symulacje, modelowania i animacje – fikcje  nie odzwierciedlaj\u0105ce rzeczywisto\u015bci, ale j\u0105 wsp\u00f3\u0142tworz\u0105ce. Ton\u0119li\u015bmy w tsunami \u201enews\u00f3w\u201d – sprzecznych ze sob\u0105, niekoherentnych, uniewa\u017cniaj\u0105cych si\u0119 nawzajem. Media elektroniczne, tradycyjne i internetowe, zalewa\u0142y nas na\u0142adowanymi […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[451,328],"tags":[433,20,412],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114840"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=114840"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114840\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=114840"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=114840"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=114840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}