{"id":114408,"date":"2020-05-25T09:29:18","date_gmt":"2020-05-25T13:29:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=114408"},"modified":"2020-06-01T10:21:13","modified_gmt":"2020-06-01T14:21:13","slug":"noli-me-tangere-blogoslawieni-ktorzy-nie-dotkneli-a-uwierzyli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=114408","title":{"rendered":"Noli me tangere<\/em>: b\u0142ogos\u0142awieni, kt\u00f3rzy nie dotkn\u0119li, a uwierzyli!"},"content":{"rendered":"

W oparciu o zarz\u0105dzenie Rady Sta\u0142ej Konferencji Episkopatu Polski z 12 marca 2020 r. polscy ordynariusze zach\u0119cili, aby w obliczu zagro\u017cenia korona wirusem przyjmowa\u0107 Komuni\u0119 \u015bw. na r\u0119k\u0119[1]<\/a>. Nie podano podstaw medycznych tej decyzji; najwidoczniej biskupi uznali, \u017ce rozdawanie w ten spos\u00f3b Komunii jest bezpieczniejsze ni\u017c udzielanie jej do ust. Zach\u0119t\u0119 ze strony biskup\u00f3w ksi\u0119\u017ca potraktowali jako zalecenie i obecnie w przewa\u017caj\u0105cej liczbie ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Polsce Komunia \u015bw. jest rozdawana na r\u0119k\u0119<\/strong>, a fakt ten uzasadnia si\u0119 dodatkowo konieczno\u015bci\u0105 pozostawienia zas\u0142oni\u0119tych maseczk\u0105 ust w chwili kontaktu z kap\u0142anem. W teorii nikt nie zmusza wiernych do przyjmowania Komunii na r\u0119k\u0119; ks. Pawe\u0142 Rytel-Andrianik, rzecznik prasowy KEP, zapytany przez portal PCh24.pl potwierdzi\u0142, \u017ce istotnie takiego przymusu nie ma – jednak w praktyce przyjmowanie Komunii \u015bw. bezpo\u015brednio do ust jest tolerowane jako wyj\u0105tek<\/strong>.<\/p>\r\n

<\/a><\/p>\r\n

\u015aw. Katarzyna ze Sieny przyjmuje Komuni\u0119 \u015bw. z r\u0105k samego Chrystusa do ust<\/em><\/p>\r\n

Odg\u00f3rne rozpowszechnienie w ostatnim czasie Komunii na r\u0119k\u0119 w Polsce spotka\u0142o si\u0119 z oddoln\u0105 krytyk\u0105, widoczn\u0105 przede wszystkim w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych w ramach dyskusji o braku przes\u0142anek medycznych dla takiego rozwi\u0105zania jak i o niegodziwo\u015bci rozdawania Komunii \u015bw. do r\u0105k. Z kolei w odpowiedzi na t\u0119 krytyk\u0119 odezwa\u0142o si\u0119 wiele g\u0142os\u00f3w twierdz\u0105cych, \u017ce oba sposoby przyjmowania Komunii s\u0105, co do zasady, r\u00f3wnie godne.<\/p>\r\n

Chcia\u0142bym pozostawi\u0107 na boku kwesti\u0119, kt\u00f3ry ze sposob\u00f3w udzielania Komunii \u015bw. jest bardziej \u201ehigieniczny\u201d, chocia\u017c warto wspomnie\u0107, \u017ce mimo i\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 w ci\u0105gu dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat mia\u0142 do czynienia z prawdziwymi pandemiami, kt\u00f3re dziesi\u0105tkowa\u0142y ludno\u015b\u0107 (jak cho\u0107by \u015bmierciono\u015bna \u201ehiszpanka\u201d sto lat temu),to jednak nigdy nie wprowadzono udzielania Komunii \u015bw. na r\u0119k\u0119 jako \u015brodka bezpiecze\u0144stwa sanitarnego<\/strong>. Stosowano natomiast inne \u015brodki, np. w \u015bredniowieczu chorym zaka\u017anie udzielano czasem Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu za pomoc\u0105 specjalnych szczypiec. W tym artykule chc\u0119 si\u0119 odnie\u015b\u0107 do innej problematyki, a mianowicie tezy postawionej przez o. Dariusza Pi\u00f3rkowskiego SJ odno\u015bnie do duchowych aspekt\u00f3w przyjmowania Komunii na r\u0119k\u0119.<\/p>\r\n

Polski jezuita opublikowa\u0142 na swoim koncie w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych wpis uzasadniaj\u0105cy przyjmowanie Komunii na r\u0119k\u0119 w oparciu o Dialog o Bo\u017cej Opatrzno\u015bci <\/em>\u015bw. Katarzyny Siene\u0144skiej, kt\u00f3ry to wpis portal deon.pl powieli\u0142 29 kwietnia br. pod tytu\u0142em \u201eDlaczego przyjmowa\u0107 Komuni\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 na r\u0119k\u0119? Odpowiada \u015bw. Katarzyna ze Sieny\u201d[2]<\/a>. Na skutek krytyki – m.in. ze strony ks. Dariusza Olewi\u0144skiego, kt\u00f3ry przedstawi\u0142 szersz\u0105 egzegez\u0119 przytoczonych tam fragment\u00f3w Dialogu<\/em> w oparciu o w\u0142oski orygina\u0142[3]<\/a> – o. Pi\u00f3rkowski uzupe\u0142ni\u0142 swoj\u0105 wypowied\u017a dwoma kolejnymi wpisami. Stanowisko jezuity, zupe\u0142nie abstrahuj\u0105cego od kwestii higienicznych, mo\u017cna sprowadzi\u0107 do twierdzenia, \u017ce przyjmowanie Komunii na r\u0119k\u0119 jest \u201eg\u0142\u0119bsz\u0105 i dojrzalsz\u0105\u201d form\u0105 ni\u017c bezpo\u015brednio do ust<\/strong>:<\/p>\r\n

\r\n

Dlaczego powinni\u015bmy dotyka\u0107 r\u0119kami Cia\u0142a Pa\u0144skiego? Chodzi o to, \u017ce cz\u0142owiek posiada pi\u0119\u0107 zmys\u0142\u00f3w: wzrok, s\u0142uch, smak, powonienie i dotyk. Skoro ca\u0142e cz\u0142owiecze\u0144stwo obecne jest w Ciele Chrystusa, to tak\u017ce wszystkie zmys\u0142y ludzkie. [\u2026] do zmys\u0142\u00f3w duchowych wchodzi si\u0119 przez bram\u0119 zmys\u0142\u00f3w cielesnych. Pi\u0119kny obraz, kt\u00f3ry pokazuje jedno\u015b\u0107 cia\u0142a z duchem. Dotykowi cielesnemu odpowiada dotyk duchowy.<\/p>\r\n

Oddanie czci tajemnicy Wcielenia, a tak\u017ce uznanie obecno\u015bci cz\u0142owiecze\u0144stwa Chrystusa w Eucharystii, polega tak\u017ce na tym, \u017ce dotykam Pana r\u0119k\u0105. J\u0119zyk nie s\u0142u\u017cy do dotykania, lecz do wyczuwania smaku. Wykluczenie z przyjmowania Komunii \u015bwi\u0119tej zmys\u0142u dotyku jest niejako wy\u0142\u0105czeniem cz\u0119\u015bci cz\u0142owiecze\u0144stwa w Chrystusie. W ko\u0144cu Jezus m\u00f3wi Bierzcie<\/em> (dotyk) i jedzcie<\/em> (smak)!. Inne zmys\u0142y: s\u0142uch, wzrok, powonienie zak\u0142ada si\u0119. [\u2026] B\u00f3g chce, aby\u015bmy w ten spos\u00f3b poczuli zmys\u0142owo, \u017ce On jest pe\u0142nym i prawdziwym cz\u0142owiekiem <\/strong>[podkre\u015blenie moje – W.G.].<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Nie jest dla mnie do ko\u0144ca jasne, dlaczego autor wspomina o zmys\u0142ach Chrystusa ani dlaczego obawia si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci wy\u0142\u0105czenia cz\u0119\u015bci cz\u0142owiecze\u0144stwa w Chrystusie przez wiernego – czy opr\u00f3cz tego, \u017ce ja mam do\u015bwiadczy\u0107 zmys\u0142owo Chrystusa, On te\u017c ma mnie zmys\u0142owo do\u015bwiadczy\u0107 przez np. m\u00f3j dotyk? By\u0107 mo\u017ce jednak w\u0105tek fizycznych zmys\u0142\u00f3w Chrystusa jest wspomniany bez zwi\u0105zku z argumentacj\u0105, kt\u00f3r\u0105 o. Pi\u00f3rkowski podpiera trzema fragmentami dialogu nr 111 z Dialogu o Bo\u017cej Opatrzno\u015bci<\/em> \u015bw. Katarzyny Siene\u0144skiej[4]<\/a>:<\/p>\r\n

\r\n

Jakim okiem, najdro\u017csza c\u00f3rko, winni\u015bcie, ty i inni, patrze\u0107 na t\u0119 tajemnic\u0119 i dotyka\u0107 jej? Nie tylko cielesnym okiem i dotykiem, kt\u00f3re s\u0105 bezsilne. Oko twoje nie widzi nic innego, tylko biel chleba, r\u0119ka nie dotyka nic innego, tylko powierzchni chleba, smak nie kosztuje nic innego, tylko smaku chleba (1).<\/p>\r\n

Kto go dotyka? R\u0119ka mi\u0142o\u015bci. T\u0105 r\u0119k\u0105 dotyka dusza tego, co oko intelektu widzia\u0142o i pozna\u0142o w Sakramencie przez wiar\u0119 (2).<\/p>\r\n

Nie tylko zmys\u0142ami cielesnymi winni\u015bcie wi\u0119c przyjmowa\u0107 i rozwa\u017ca\u0107 ten sakrament, lecz zmys\u0142em duchowym, przygotowuj\u0105c przez mi\u0142o\u015b\u0107 w\u0142adze duszy do rozwa\u017cania, przyjmowania i kosztowania tej tajemnicy (3).<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Czy z Dialogu <\/em>rzeczywi\u015bcie wynika, \u017ce \u201eB\u00f3g chce, aby\u015bmy w ten spos\u00f3b [przyjmuj\u0105c Komuni\u0119 na r\u0119k\u0119] poczuli zmys\u0142owo, \u017ce On jest pe\u0142nym i prawdziwym cz\u0142owiekiem\u201d, jak twierdzi o. Dariusz Pi\u00f3rkowski? W rzeczywisto\u015bci jezuita pomin\u0105\u0142 kilka istotnych zda\u0144, rozwijaj\u0105cych powy\u017csze w\u0105tki.<\/strong> Np. zdanie nast\u0119puj\u0105ce bezpo\u015brednio po fragmencie (1) brzmi: \u201eWszystkie grube zmys\u0142y cia\u0142a myl\u0105 si\u0119, lecz zmys\u0142 duszy nie mo\u017ce si\u0119 myli\u0107, je\u015bli ona nie chce, to jest, je\u015bli nie zgadza si\u0119, aby przez niewiar\u0119 pozbawi\u0107 si\u0119 \u015bwiat\u0142a naj\u015bwi\u0119tszej wiary\u201d. Co ciekawe, zar\u00f3wno w\u0142oskie, jak i polskie wydanie po s\u0142owach \u201ezmys\u0142y cia\u0142a myl\u0105 si\u0119\u201d umieszcza odwo\u0142anie do przypisu cytuj\u0105cego werset z hymnu eucharystycznego \u015bw. Tomasza z Akwinu Adoro Te devote <\/em>(Zbli\u017cam si\u0119 w pokorze): Visus, tactus, gustus in te fallitur, sed auditu solo tuto creditur<\/em>, co przet\u0142umaczone dos\u0142ownie znaczy: \u201eWzrok, dotyk, smak myl\u0105 si\u0119 w Tobie, lecz z samego s\u0142uchania [s\u0142owa Chrystusowego] wierzy si\u0119 we wszystko\u201d[5]<\/a>.<\/p>\r\n

Inne, tak\u017ce pomini\u0119te przez o. Pi\u00f3rkowskiego uzupe\u0142niaj\u0105ce twierdzenie, nawi\u0105zuj\u0105ce do wizji \u015bw. Katarzyny w czasie konsekracji (dokonywanej przez kap\u0142ana!), poprzedzaj\u0105ce bezpo\u015brednio fragment (2), brzmi: \u201eOto, co ukaza\u0142a ci moja dobro\u0107. Kto dozna\u0142 tego dalszego widzenia? Oko intelektu o\u015bwiecone \u017arenic\u0105 naj\u015bwi\u0119tszej wiary. Jemu nale\u017ca\u0142o si\u0119 g\u0142\u00f3wne widzenie, bo ono nie mo\u017ce by\u0107 zwiedzone. Wi\u0119c tym okiem winni\u015bcie patrze\u0107 na ten Sakrament. Kto go dotyka? R\u0119ka mi\u0142o\u015bci. T\u0105 r\u0119k\u0105 dotyka dusza tego, co oko intelektu widzia\u0142o i pozna\u0142o w Sakramencie przez wiar\u0119<\/em>. Kto go kosztuje? Smak \u015bwi\u0119tego pragnienia. Smak cielesny kosztuje smaku chleba, a smak duszy, kt\u00f3rym jest \u015bwi\u0119te pragnienie, kosztuje Boga-Cz\u0142owieka. Widzisz wi\u0119c, \u017ce zmys\u0142y cia\u0142a myl\u0105 si\u0119, lecz nie zmys\u0142 duszy<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Twierdzenie o. Pi\u00f3rkowskiego \u201eB\u00f3g chce, aby\u015bmy w ten spos\u00f3b poczuli zmys\u0142owo, \u017ce On jest pe\u0142nym i prawdziwym cz\u0142owiekiem\u201d jest wi\u0119c w istocie rzeczy ZAPRZECZENIEM tekstu \u015bw. Katarzyny. <\/strong>Najwyra\u017aniej jezuita nie tylko abstrahuje od historycznych okoliczno\u015bci powstania tego tekstu (oraz od faktu, \u017ce tre\u015b\u0107 wizji \u015bw. Katarzyny dotyczy r\u00f3wnie\u017c kleru), ale wyrywa zdania z kontekstu i operuje czystymi skojarzeniami. Tymczasem B\u00f3g, rozmawiaj\u0105c ze \u015bw. Katarzyn\u0105, wyra\u017anie stwierdza, \u017ce zmys\u0142y ludzkie s\u0105 bezsilne, je\u015bli chodzi o obcowanie z rzeczywisto\u015bci\u0105 tajemnicy Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu. S\u0105 bezsilne, dlatego nie umo\u017cliwiaj\u0105 \u201eaby\u015bmy w ten spos\u00f3b poczuli zmys\u0142owo, \u017ce On jest pe\u0142nym i prawdziwym cz\u0142owiekiem\u201d<\/strong>. To, o czym pisze jezuita, jest niemo\u017cliwe zwa\u017cywszy na same uwarunkowania sakramentu Eucharystii, i jest to podstawowa prawda katechizmu. Ty jeste\u015b synem \u015bw. Ignacego, \u201ety jeste\u015b nauczycielem w Izraelu, a tego nie wiesz\u201d (Jan 3, 10)?<\/p>\r\n

Zmys\u0142y nie tylko s\u0105 bezsilne, ale – jak uczy nas teologia katolicka i jak pisze \u015bw. Katarzyna Siene\u0144ska – je\u015bli umys\u0142 nie by\u0142by o\u015bwiecony wiar\u0105, same zmys\u0142y wprowadzi\u0142yby nas w b\u0142\u0105d – zmys\u0142y bowiem odczuwaj\u0105 jedynie postacie chleba i wina, nie za\u015b Cia\u0142a i Krwi Pa\u0144skiej. Co wi\u0119cej, z tekstu Dialogu <\/em>jasno wynika, \u017ce \u201edotyk\u201d, jakiego domaga si\u0119 od nas B\u00f3g, to akty cn\u00f3t teologalnych: wiary, nadziei i mi\u0142o\u015bci, dzi\u0119ki kt\u00f3rym obcujemy z nadprzyrodzon\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105. Oczywi\u015bcie nie oznacza to, \u017ce zmys\u0142y nie mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do wzbudzenia akt\u00f3w cn\u00f3t teologalnych. S\u0142uch, do\u015bwiadczaj\u0105cy \u015bpiewu liturgicznego czy powonienie, odczuwaj\u0105ce pi\u0119kny zapach kadzid\u0142a, mog\u0105 nas pobudzi\u0107<\/em>, nie do odczuwania zmys\u0142ami Boga-Cz\u0142owieka, ale do wzniesienia naszej duszy ku Niemu. I jak wskazuje sam tekst \u015bw. Katarzyny, nic takiego nie zajdzie, gdy idzie o doznanie zmys\u0142owe przy przyjmowaniu konsekrowanej Hostii[6]<\/a>. M\u00f3wi\u0105c w skr\u00f3cie, Pan Jezus ukryty w Hostii pragnie od nas \u017cywej, oczyszczonej z pobudek zmys\u0142owych wiary, dlatego dusza szukaj\u0105ca Chrystusa winna rozwa\u017ca\u0107 s\u0142owa, kt\u00f3re wypowiedzia\u0142 po swym zmartwychwstaniu do \u015bw. Magdaleny: Noli me tangere <\/em>– Nie dotykaj mnie (Jan 20, 17)<\/strong>[7]<\/a>.<\/p>\r\n

Zanim przyjrzymy si\u0119 epoce, w kt\u00f3rej \u017cy\u0142a \u015bw. Katarzyna, odnie\u015bmy si\u0119 jeszcze do s\u0142\u00f3w Pana Jezusa przywo\u0142anych przez o. Pi\u00f3rkowskiego: \u201eW ko\u0144cu Jezus m\u00f3wi Bierzcie<\/em> (dotyk) i jedzcie<\/em> (smak)!\u201d. Wielu zwolennik\u00f3w przyjmowania Komunii na r\u0119k\u0119 widzi w tych s\u0142owach Chrystusa w\u0142a\u015bnie polecenie takiego komunikowania; Bierzcie i jedzcie<\/em> by\u0142 to tak\u017ce tytu\u0142 broszury ameryka\u0144skiego episkopatu, promuj\u0105cego Komuni\u0119 na r\u0119k\u0119 w latach 70. XX wieku – Take and Eat<\/em>. Tymczasem w rzeczywisto\u015bci s\u0142owa te zosta\u0142y wypowiedziane przez Zbawiciela podczas ostatniej wieczerzy jedynie do aposto\u0142\u00f3w, nie za\u015b do wszystkich wiernych[8]<\/a>;gdy za\u015b Chrystus oznajmi\u0142 otwarcie wszystkim, \u017ce jest chlebem \u017cywota (Jan 6, 48-59), m\u00f3wi\u0142 o obowi\u0105zku spo\u017cywania Eucharystii jako o warunku dost\u0105pienia \u017cycia wiecznego, nie da\u0142 jednak polecenia przyjmowania jej do r\u0119ki.<\/p>\r\n

Wr\u00f3\u0107my jeszcze do samych wypowiedzianych podczas ostatniej wieczerzy s\u0142\u00f3w \u201ebierzcie i jedzcie\u201d, kt\u00f3re w wersji \u0142aci\u0144skiej brzmi\u0105: accipite et manducate<\/em>. Czasownik accipere<\/em> ma a\u017c dziewi\u0119\u0107 r\u00f3\u017cnych grup znaczeniowych[9]<\/a>, z kt\u00f3rych podstawowa to \u2018wzi\u0119cie lub przyj\u0119cie czego\u015b\u2019. W przypadku podawania pokarmu w tym pierwszym znaczeniu spotykamy w \u0142acinie wyra\u017cenia pokroju\u201eprzyj\u0105\u0107 co\u015b z czyjej\u015b r\u0119ki\u201d (Pliniusz: accipere aliquid ex manu alicujus<\/em>), \u201eprzyj\u0105\u0107 lekarstwo do ust\u201d (Cycero: ore accipere medicinam<\/em>), a przede wszystkim sam Chrystus u\u017cywa tego wyra\u017cenia w podobnym znaczeniu przy okazji ustanowienia innego sakramentu, mianowicie pokuty: \u201etchn\u0105\u0142 na nich, i rzek\u0142 im: We\u017amijcie Ducha \u015awi\u0119tego\u201d – Accipite Spiritum Sanctum<\/em> (Jan 20, 22). Czasownik accipere<\/em> sam z siebie nie oznacza wi\u0119c brania czego\u015b w\u0142asnymi r\u0119koma, nawet w przypadku spo\u017cywania pokarmu, st\u0105d natarczywe stosowanie takiej nadinterpretacji przez zwolennik\u00f3w Komunii na r\u0119k\u0119 jest po prostu nadu\u017cyciem[10]<\/a><\/strong>.<\/p>\r\n

Co do kontekstu historycznego, pod naporem krytyki o. Pi\u00f3rkowski przyzna\u0142, \u017ce rzeczywi\u015bcie sama \u015bw. Katarzyna nie przyjmowa\u0142a Komunii na r\u0119k\u0119, a praktyka ta nie istnia\u0142a w tamtej epoce.Ten dysonans mi\u0119dzy oczywistym znaczeniem tekstu i kontekstem historycznym a postawion\u0105 przez jezuit\u0119 tez\u0105 jest naprawd\u0119 zastanawiaj\u0105cy. Niezale\u017cnie od intencji o. Pi\u00f3rkowskiego jest to przejaw zupe\u0142nego ju\u017c nawet nie naci\u0105gania, ale wprost przeczenia faktom w celu podtrzymania w\u0142asnego stanowiska.<\/strong><\/p>\r\n

Naturalnie znane s\u0105 przypadki, kiedy prywatne objawienia uznane przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 przyczynia\u0142y si\u0119 do ustanowienia – i to w stosunkowo kr\u00f3tkim czasie – nowych \u015bwi\u0105t liturgicznych. Tak by\u0142o w przypadku \u015bw. Julianny z Mont Cornillon (1193-1258), augustia\u0144skiej zakonnicy, kt\u00f3ra do\u015bwiadczywszy wizji mistycznych czyni\u0142a starania o ustanowienie \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Cia\u0142a. I rzeczywi\u015bcie, w jej diecezji (Li\u00c3\u00a8ge) dosz\u0142o do pierwszych obchod\u00f3w tego \u015bwi\u0119ta jeszcze za jej \u017cycia, w 1246 r., a nast\u0119pnie, archidiakon z Li\u00c3\u00a8ge, Jakub Pantal\u00c3\u00a9on, zostawszy papie\u017cem, jako Urban IV w 1264 r. rozszerzy\u0142 to \u015bwi\u0119to na ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142, powierzaj\u0105c \u015bw. Tomaszowi z Akwinu redakcj\u0119 tekst\u00f3w liturgicznych i oficjum. Podobnie by\u0142o ze \u015bwi\u0119tem Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Jezusowego za spraw\u0105 wizji \u015bw. Ma\u0142gorzaty Marii Alacoque (1647-1690). Wprawdzie na ustanowienie tego \u015bwi\u0119ta dla ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a trzeba by\u0142o czeka\u0107 a\u017c do XIX w., jednak jeszcze za \u017cycia \u015bw. Ma\u0142gorzaty by\u0142o ono obchodzone w niekt\u00f3rych diecezjach Francji, a za spraw\u0105 polskich biskup\u00f3w Klemens XIII w 1765 r. ustanowi\u0142 je dla ca\u0142ego Kr\u00f3lestwa Polskiego. W przypadku \u015bw. Katarzyny Siene\u0144skiej, kt\u00f3ra przecie\u017c do\u015bwiadczy\u0142a wielu wizji, nic takiego nie mia\u0142o miejsca; co wi\u0119cej, nie czyni\u0142a ona – ani jej kierownicy duchowi – \u017cadnych podobnych stara\u0144, jest zatem rzecz\u0105 niedopuszczaln\u0105 i niedorzeczn\u0105 insynuowanie, cho\u0107by w samym tytule przytoczonego wpisu, jakoby \u015bw. Katarzyna Siene\u0144ska mia\u0142a cokolwiek wsp\u00f3lnego z promowaniem praktyki Komunii na r\u0119k\u0119. Jest to tym bardziej skandaliczne, \u017ce praktyka ta w epoce nowo\u017cytnej zosta\u0142a wprowadzona po raz pierwszy przez jawnych heretyk\u00f3w – od\u0142amy protestanckie nieuznaj\u0105ce rzeczywistej obecno\u015bci Chrystusa w Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramencie, mianowicie przez kap\u0142an\u00f3w-apostat\u00f3w Jana Kalwina i Ulricha Zwingliego<\/strong>[11]<\/a>. W czasach wsp\u00f3\u0142czesnych, w XX w., wprowadzono j\u0105 natomiast wbrew obowi\u0105zuj\u0105cym przepisom i w duchu protestantyzacji liturgii katolickiej w Holandii, sk\u0105d nast\u0119pnie to nadu\u017cycie – wbrew woli Stolicy Apostolskiej – stopniowo rozpleni\u0142o si\u0119 po kolejnych krajach. T\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 rewolucj\u0119 i jej mechanizm omijania prawa opisa\u0142 zwi\u0119\u017ale angielski historyk i apologeta Michael Davies w broszurze O Komunii na r\u0119k\u0119 i podobnych nadu\u017cyciach<\/em><\/strong>[12]<\/a>.<\/p>\r\n

Spogl\u0105daj\u0105c daleko wstecz poza epok\u0119 \u015bw. Katarzyny, a mianowicie ku pocz\u0105tkom chrze\u015bcija\u0144stwa, jest faktem, \u017ce w staro\u017cytno\u015bci udzielano Komunii \u015bw. na r\u0119k\u0119; jest jednak rzecz\u0105 pewn\u0105, \u017ce odbywa\u0142o si\u0119 to w inny spos\u00f3b ni\u017c jest to praktykowane obecnie<\/strong>[13]<\/a>. Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadectwa patrystyczne wskazuj\u0105ce na przyjmowanie Komunii \u015bw. bezpo\u015brednio do ust. Jednak\u017ce z punktu widzenia rozwa\u017ca\u0144 teologiczno-historycznych najwa\u017cniejszym elementem jest niezaprzeczalny fakt, \u017ce przyjmowanie Komunii \u015bw. do r\u0105k wygas\u0142o w zupe\u0142no\u015bci we wczesnym \u015bredniowieczu, a tak\u017ce, co wa\u017cne, zosta\u0142o odg\u00f3rnie zakazane przez Ko\u015bci\u00f3\u0142<\/strong>[14]<\/a>.Zanik ten by\u0142 powszechny – zwyczaj rozdawania Komunii na r\u0119k\u0119 wygas\u0142 zar\u00f3wno na Zachodzie, jak i na Wschodzie<\/strong>; prawos\u0142awie, kt\u00f3re przez wieki pod wzgl\u0119dem liturgicznym by\u0142o monolitem, nie zna zwyczaju udzielania Komunii na r\u0119k\u0119, co oznacza, \u017ce na Wschodzie zanikn\u0105\u0142 on jeszcze przed wielk\u0105 schizm\u0105 z 1054 r.<\/p>\r\n

Teolog katolicki, uwzgl\u0119dniaj\u0105c organiczny, to znaczy sp\u00f3jny rozw\u00f3j dogmatyki i kultu katolickiego na przestrzeni wiek\u00f3w zada sobie przede wszystkim pytanie, dlaczego praktyka ta wygas\u0142a (mog\u0142y przecie\u017c to by\u0107 powody zar\u00f3wno praktyczne, jak i teoretyczne), a tak\u017ce jak\u0105 prawd\u0119 wiary podkre\u015blono lub dodatkowo zabezpieczono, zabraniaj\u0105c tej praktyki. Pozostawiaj\u0105c na boku powody praktyczne (co nie znaczy, \u017ce nieistotne), zobaczmy, co w XIII w. pisa\u0142 \u015bw. Tomasz z Akwinu (1225-1274) na temat mo\u017cliwo\u015bci dotykania Cia\u0142a Pa\u0144skiego d\u0142o\u0144mi przez \u015bwieckich: \u201eUszanowanie dla sakramentu Eucharystii wymaga, by dotyka\u0142y si\u0119 go tylko przedmioty konsekrowane. Tote\u017c konsekruje si\u0119 korpora\u0142 i kielich a tak\u017ce r\u0119ce kap\u0142ana, ujmuj\u0105ce ten sakrament. Dlatego bez koniecznej potrzeby nie godzi si\u0119 dotyka\u0107 tego sakramentu innym osobom, chyba \u017ce domaga si\u0119 tego podniesienie upuszczonej Hostii lub jaka\u015b inna konieczno\u015b\u0107\u201d<\/strong>[15]<\/a>. Cytat ten, wraz z kontrastuj\u0105cym go przypomnieniem, \u017ce protestanci odrzucaj\u0105c wiar\u0119 w Eucharysti\u0119 zacz\u0119li rozdawa\u0107 chleb ze swoich \u201eWieczerzy Pa\u0144skich\u201d bezpo\u015brednio do r\u0105k, m\u00f3g\u0142by w zasadzie zamkn\u0105\u0107 ca\u0142\u0105 t\u0119 dyskusj\u0119. Dodajmy jednak, \u017ce \u017cyj\u0105ca sto lat po \u015bw. Tomaszu \u015bw. Katarzyna Siene\u0144ska (1347-1380) by\u0142a tercjark\u0105 tego samego zakonu, nale\u017ca\u0142a do wielkiej duchowej rodziny dominika\u0144skiej i \u017cywi\u0142a, jak zapewnia nas o tym jej biograf i spowiednik, b\u0142. Rajmund z Kapui, wielki szacunek do nauki Akwinaty, kt\u00f3ry ju\u017c od 1323 r. by\u0142 czczony w ca\u0142ym Ko\u015bciele jako \u015bwi\u0119ty[16]<\/a>. Co wi\u0119cej, b\u0142. Rajmund zapewnia nas o jej przywi\u0105zaniu i szacunku do nauki Tomaszowej w\u0142a\u015bnie w rozdziale opisuj\u0105cym \u017cycie eucharystyczne \u015bw. Katarzyny[17]<\/a>. O. Rajmund pe\u0142ni\u0142 w zakonie dominika\u0144skim r\u00f3\u017cne odpowiedzialne funkcje; prze\u0142o\u017ceni specjalnie oddelegowali tego do\u015bwiadczonego, uczonego i rozwa\u017cnego kap\u0142ana (co jest bardzo wa\u017cne, gdy idzie o ocen\u0119 zjawisk nadprzyrodzonych) do opieki duchowej nad t\u0105 nietypow\u0105 zakonnic\u0105. Ot\u00f3\u017c b\u0142. Rajmund twierdzi, \u017ce zar\u00f3wno on, jak i inni kap\u0142ani w chwili udzielania Komunii \u015bw. Katarzynie odczuwali, \u017ce konsekrowana Hostia jakby wyrywa si\u0119 im z r\u0105k, aby bezzw\u0142ocznie i bezpo\u015brednio dosta\u0107 si\u0119 do ust oblubienicy Chrystusowej. B\u0142. Rajmund opisuje te\u017c inne cudowne zdarzenia przy przyjmowaniu przez \u015bw. Katarzyn\u0119 Komunii \u015bw. – jednak za ka\u017cdym razem otrzymywa\u0142a j\u0105 do ust.<\/p>\r\n

Skoro Boski Oblubieniec we w\u0142asnej osobie nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 doczeka\u0107, \u017ceby zaspokoi\u0107 pragnienie swojej oblubienicy i sam udziela\u0142 si\u0119 jej bezpo\u015brednio do ust, to na jakiej podstawie o. Pi\u00f3rkowski chce nas przekona\u0107 – w oparciu o pisma tej samej \u015bw. Katarzyny – \u017ce przyjmowanie Komunii \u015bw. na r\u0119k\u0119 jest dojrzalsz\u0105 form\u0105 obcowania z Chrystusem eucharystycznym? Jaka mo\u017ce by\u0107 dojrzalsza i g\u0142\u0119bsza forma obcowania z Chrystusem eucharystycznym ni\u017c przyk\u0142ad samego Chrystusa, kt\u00f3ry udziela si\u0119 \u015bw. Katarzynie bezpo\u015brednio do ust, powoduj\u0105c u niej kilkugodzinn\u0105 ekstaz\u0119? Czy kap\u0142an jezuita naprawd\u0119 nie jest w stanie dostrzec tego, co w jej pismach i w \u015bwiadectwach o niej jest oczywiste?<\/strong><\/p>\r\n

Jest jednak pewien pozytywny aspekt uporu, z jakim ks. Pi\u00f3rkowski zniekszta\u0142ca znaczenie pism i duchowo\u015b\u0107 \u015bw. Katarzyny, albowiem zmusi\u0142 swoich polemist\u00f3w do si\u0119gni\u0119cia do \u017ar\u00f3de\u0142. Jest wiele zbie\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy jej epok\u0105 a nasz\u0105 – takich cho\u0107by jak kryzys i zepsucie w\u015br\u00f3d duchowie\u0144stwa, skutkuj\u0105ce letnio\u015bci\u0105 chrze\u015bcijan, zaraza grzech\u00f3w homoseksualizmu, napi\u0119cia geopolityczne, kontrowersje teologiczne, a nawet \u015bmiertelne epidemie. Dialog<\/em> porusza wszystkie te kwestie, wskazuj\u0105c jednocze\u015bnie przyst\u0119pne \u015brodki zaradcze: modlitw\u0119, wytrwa\u0142\u0105 praktyk\u0119 cn\u00f3t, ducha ofiary, pokuty i po\u015bwi\u0119cenia, trwanie przy prawowiernej nauce, gorliwe i owocne przyjmowanie sakrament\u00f3w\u2026 Zaiste, \u015bw. Katarzyna uczy nas g\u0142\u0119bokiego i dojrza\u0142ego przyjmowania Eucharystii poprzez wzbudzanie akt\u00f3w cn\u00f3t wiary, nadziei i mi\u0142o\u015bci, dzi\u0119ki kt\u00f3rym w\u0142a\u015bciwie obcujemy z Bogiem i Jego darami. Pami\u0119tajmy bowiem, \u017ce gdy idzie o sakramenty, b\u0142ogos\u0142awionymi s\u0105 ci, kt\u00f3rzy – nie do\u015bwiadczaj\u0105c zmys\u0142owo ich rzeczywisto\u015bci – uwierzyli s\u0142owu ich Boskiego dawcy (Jan 20, 29)<\/strong>.<\/p>\r\n

dr Wojciech Golonka<\/em><\/strong><\/p>\r\n

[Przypisy:]<\/p>\r\n

[1]<\/a> \u201e2. W czasie liturgii do dnia 29 marca br. nale\u017cy przestrzega\u0107<\/em> w ko\u015bcio\u0142ach nast\u0119puj\u0105cych zasad: [\u2026] b. przypominamy, \u017ce przepisy liturgiczne Ko\u015bcio\u0142a przewiduj\u0105 przyjmowanie Komunii \u015bw. na r\u0119k\u0119, do czego teraz zach\u0119camy<\/em>\u201d (wyr\u00f3\u017cnienie autora).<\/p>\r\n

[2]<\/a>[on-line] https:\/\/deon.pl\/wiara\/dlaczego-przyjmowac-komunie-swieta-na-reke-odpowiada-sw-katarzyna-ze-sieny,854564<\/a><\/p>\r\n

[3]<\/a> [on-line] https:\/\/teologkatolicki.blogspot.com\/2020\/04\/czy-sw-htmlkatarzyna-sienenska-popiera<\/a><\/p>\r\n

[4]<\/a> Cytaty za: \u015bw. Katarzyna ze Sieny, Dialog o Bo\u017cej Opatrzno\u015bci czyli Ksi\u0119ga Boskiej Nauki<\/em>, t\u0142um. Leopold Staff, W Drodze, Pozna\u0144 1987.<\/p>\r\n

[5]<\/a> Por. \u201eWiara wi\u0119c ze s\u0142uchania [fides ex auditu<\/em>], s\u0142uchanie za\u015b przez s\u0142owo Chrystusowe\u201d (Rz 10, 17).<\/p>\r\n

[6]<\/a> Z punktu widzenia psychologii \u015bwiadomo\u015b\u0107<\/em> trzymania po raz pierwszy <\/em>swego Stw\u00f3rcy i Zbawiciela w d\u0142oni mog\u0142aby by\u0107 powodem do okazjonalnego<\/em> wzruszenia, przyczyniaj\u0105cego si\u0119 do pobudzenia akt\u00f3w cn\u00f3t nadprzyrodzonych – ale po pierwsze nie wynika\u0142oby to z samego doznania zmys\u0142owego, a po drugie takie ewentualne wzruszenie (z pewno\u015bci\u0105 nie automatyczne!) zanik\u0142oby wraz z przyzwyczajeniem. Przede wszystkim za\u015b sama mo\u017cliwo\u015b\u0107 przyj\u0119cia \u017cywego Boga do swego wn\u0119trza i obcowania z Nim aktami cn\u00f3t teologalnych jest czym\u015b niepor\u00f3wnywalnie zaszczytniejszym<\/em> ni\u017c ewentualna mo\u017cliwo\u015b\u0107 trzymania Go w swej d\u0142oni.<\/p>\r\n

[7]<\/a>Widzimy wi\u0119c, \u017ce \u015bw. Maria Magdalena, kt\u00f3ra z racji oznajmienia aposto\u0142om wie\u015bci o zmartwychwstaniu Pana zyska\u0142a miano Aposto\u0142ki Aposto\u0142\u00f3w, nie mog\u0142a dotkn\u0105\u0107 zmartwychwsta\u0142ego Chrystusa, kt\u00f3ry przecie\u017c dawa\u0142 si\u0119 dotyka\u0107 aposto\u0142om: \u201eOgl\u0105dajcie r\u0119ce moje i nogi, \u017ce ja ten sam jestem; dotykajcie<\/em> si\u0119, i przypatrujcie: bo duch nie ma cia\u0142a ani ko\u015bci, jako widzicie, \u017ce ja mam\u201d (\u0141k 24, 39).<\/p>\r\n

[8]<\/a> Powszechnie przyjmuje si\u0119, \u017ce przy tej samej okazji aposto\u0142owie zostali wy\u015bwi\u0119ceni na kap\u0142an\u00f3w; zreszt\u0105 s\u0142owa hoc facite in mei commemorationem<\/em> – \u201eto czy\u0144cie na moj\u0105 pami\u0105tk\u0119\u201d dotycz\u0105 jedynie samych kap\u0142an\u00f3w, gdy\u017c tylko oni maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 sk\u0142adania Naj\u015bwi\u0119tszej Ofiary in persona Christi<\/em>.<\/p>\r\n

[9]<\/a> Korzystam tu z klasyfikacji i przyk\u0142ad\u00f3w podanych przez s\u0142awnego filologa Feliksa Gaffiota w jego ilustrowanym s\u0142owniku \u0142aci\u0144sko-francuskim dla has\u0142a accipio<\/em>; por. Dictionnaire illustr\u00c3\u00a9 latin-fran\u00c3\u00a7ais<\/em>, Hachette, Pary\u017c 1934, s. 17.<\/p>\r\n

[10]<\/a>Podobny schemat wyst\u0119puje w j\u0119zyku greckim; w obu wspomnianych przypadkach (Mt 26, 26 i Jan 20, 22), a tak\u017ce w kilku innych miejscach (np. Jak 5, 10: \u201eBracia, bierzcie za przyk\u0142ad znoszenia z\u0142a\u201d) grecki tekst Ewangelii u\u017cywa tego samego s\u0142owa \u00ce\u00bb\u00ce\u00ac\u00ce\u00b2\u00ce\u00b5\u00cf\u201e\u00ce\u00b5 \u2018bierzcie\u2019, kt\u00f3re nie musi oznacza\u0107 brania czego\u015b do r\u0105k. Bliski j\u0119zykowi Chrystusa dialekt syro-aramejski stosowany w Ko\u015bciele chaldejskim u\u017cywa dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych czasownik\u00f3w dla okre\u015blenia brania czego\u015b w opisie ustanowienia sakramentu Eucharystii w Ewangelii \u015bw. Mateusza, kt\u00f3ra pierwotnie zosta\u0142a napisana w j\u0119zyku aramejskim. Gdy Pan Jezus \u201ewzi\u0105\u0142\u201d w Swoje r\u0119ce chleb, a potem kielich, u\u017cyty jest czasownik shqal<\/em>; gdy za\u015b powiedzia\u0142 do aposto\u0142\u00f3w \u201ebierzcie\u201d, jest to nsaw<\/em>. W przeciwie\u0144stwie do shqal, nsaw<\/em> oznacza w tym wypadku pewn\u0105 bierno\u015b\u0107, czyli przyjmowanie, otrzymywanie czego\u015b. – przyp. red. WTK.<\/p>\r\n

[11]<\/a> Co wa\u017cne, w przeciwie\u0144stwie do np. kalwinizmu, w luteranizmie przy okazji obrz\u0119d\u00f3w \u201eWieczerzy Pa\u0144skiej\u201d pocz\u0105tkowo kontynuowano zwyczaj przyjmowania Komunii na kl\u0119cz\u0105co i bezpo\u015brednio do ust (Luter g\u0142osi\u0142, \u017ce po s\u0142owach konsekracji w hostii obecny jest zar\u00f3wno Chrystus, jak i chleb).<\/p>\r\n

[12]<\/a> Te Deum, Warszawa 1999, 80 s.<\/p>\r\n

[13]<\/a> Zob. bp Athanasius Schneider, Dominus est. Refleksje Biskupa z Azji \u015arodkowej o Komunii \u015bwi\u0119tej<\/em>, Wydawnictwo Si\u00f3str Loretanek Warszawa 2008, 77 s. Autor zauwa\u017ca, \u017ce nierzadko do przyjmowania Komunii na r\u0119k\u0119 u\u017cywano korpora\u0142\u00f3w, a Komunia by\u0142a po\u0142ykana bezpo\u015brednio z roz\u0142o\u017conej r\u0119ki; przede wszystkim wykazywano najwi\u0119ksz\u0105 trosk\u0119 o uchronienie cz\u0105steczek Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu od pozostania na r\u0119ce czy upadku na ziemi\u0119.<\/p>\r\n

[14]<\/a>Z tego powodu nie mo\u017cna por\u00f3wnywa\u0107 zaniku przyjmowania Komunii \u015bw. do r\u0105k z przej\u015bciow\u0105 tendencj\u0105 do rzadszego przyst\u0119powania do Eucharystii – w tym drugim przypadku by\u0142 to efekt pewnej ozi\u0119b\u0142o\u015bci wiernych, kt\u00f3rej Ko\u015bci\u00f3\u0142 stara\u0142 si\u0119 przeciwdzia\u0142a\u0107 (synody wydawa\u0142y dekrety nakazuj\u0105ce przyjmowanie Cia\u0142a Pa\u0144skiego, zach\u0119cali te\u017c do tego teologowie tacy jak \u015bw. Tomasz z Akwinu czy \u015bw. Franciszek Salezy). Zreszt\u0105 ten zanik cz\u0119stej Komunii \u015bw. nie by\u0142 systematyczny. Nale\u017cy te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce o ile odnowa dokonana w tym zakresie przez \u015bw. Piusa X nie by\u0142a przejawem archeolog izmu (pot\u0119piony przez Piusa XII b\u0142\u0105d odwo\u0142ywania si\u0119 do staro\u017cytno\u015bci w celu podwa\u017cenia obowi\u0105zuj\u0105cych ryt\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a), to nie mo\u017cna tego powiedzie\u0107 o przywracaniu praktyki przyjmowania Komunii \u015bw. na r\u0119k\u0119.<\/p>\r\n

[15]<\/a>Suma<\/em> III, q. 82, a. 3, co.<\/p>\r\n

[16]<\/a>Dialog<\/em> wymienia \u015bw. Tomasza z Akwinu a\u017c cztery razy (dialogi nr 85, 96, 119, 158), podkre\u015blaj\u0105c jego pokor\u0119 i modlitw\u0119 kontemplacyjn\u0105 jako \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy i m\u0105dro\u015bci, ale tak\u017ce zaanga\u017cowanie w obron\u0119 prawdy objawionej i zwalczanie herezji.<\/p>\r\n

[17]<\/a> Zob. cz\u0119\u015b\u0107 II, rozdzia\u0142 12, zatytu\u0142owany Umi\u0142owanie Eucharystii i cuda zwi\u0105zane z blisko\u015bci\u0105 Katarzyny z Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem i relikwiami \u015bwi\u0119tych<\/em> (b\u0142. Rajmund z Kapui, \u0179ywot \u015awi\u0119tej Katarzyny ze Sieny<\/em>, t\u0142um. Kalikst Suszy\u0142o OP, W Drodze, Pozna\u0144 2010). Po\u017cytek duchowy mo\u017cna tak\u017ce odnie\u015b\u0107 z lektury biograficznej powie\u015bci o \u015bw. Katarzynie Siene\u0144skiej autorstwa Louisa de Wohla, jednak nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie jest to \u017ar\u00f3d\u0142o \u015bci\u015ble historyczne.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W oparciu o zarz\u0105dzenie Rady Sta\u0142ej Konferencji Episkopatu Polski z 12 marca 2020 r. polscy ordynariusze zach\u0119cili, aby w obliczu zagro\u017cenia korona wirusem przyjmowa\u0107 Komuni\u0119 \u015bw. na r\u0119k\u0119[1]. Nie podano podstaw medycznych tej decyzji; najwidoczniej biskupi uznali, \u017ce rozdawanie w ten spos\u00f3b Komunii jest bezpieczniejsze ni\u017c udzielanie jej do ust. Zach\u0119t\u0119 ze strony biskup\u00f3w ksi\u0119\u017ca […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114408"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=114408"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114408\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=114408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=114408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=114408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}