{"id":114394,"date":"2020-05-22T21:13:25","date_gmt":"2020-05-23T01:13:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=114394"},"modified":"2020-05-22T21:13:25","modified_gmt":"2020-05-23T01:13:25","slug":"nie-wierze-by-kosciol-sam-sie-oczyscil-tomasz-terlikowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=114394","title":{"rendered":"Nie wierz\u0119, by Ko\u015bci\u00f3\u0142 sam si\u0119 oczy\u015bci\u0142 – Tomasz Terlikowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Rozmowa z Tomaszem Terlikowskim o kryzysie moralnym w Ko\u015bciele.<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Jak dosz\u0142o do tego, \u017ce zosta\u0142e\u015b ekspertem filmu braci Sekielskich „Zabawa w chowanego\u201d?<\/strong><\/p>\r\n

Uczestniczy\u0142em w debacie po\u015bwi\u0119conej problemowi nadu\u017cy\u0107 seksualnych w Ko\u015bciele, w kt\u00f3rej bra\u0142 udzia\u0142 tak\u017ce Marek Sekielski. Gdy si\u0119 zako\u0144czy\u0142a, zapyta\u0142 mnie, czy zgodzi\u0142bym si\u0119 wypowiedzie\u0107 w ich nast\u0119pnym filmie, bo zale\u017cy im na tym, \u017ceby wybrzmia\u0142 tak\u017ce g\u0142os strony katolickiej zatroskanej o ofiary i oczyszczenie. Zgodzi\u0142em si\u0119, bo od dawna mam wra\u017cenie, \u017ce bez zaanga\u017cowania medi\u00f3w \u015bwieckich nie spos\u00f3b sk\u0142oni\u0107 hierarchii do dzia\u0142ania. To smutna lekcja Ko\u015bcio\u0142a w innych krajach, a tak\u017ce w Polsce.<\/p>\r\n

Mia\u0142e\u015b jakie\u015b w\u0105tpliwo\u015bci, czy si\u0119 tego podejmowa\u0107?<\/strong><\/p>\r\n

Pierwszy tekst na ten temat napisa\u0142em kilkana\u015bcie lat temu. Od wielu lat pr\u00f3bowa\u0142em zainteresowa\u0107 tematem media katolickie i nigdy si\u0119 to nie udawa\u0142o, a z moich obserwacji sytuacji w innych krajach wynika\u0142o, \u017ce je\u015bli spraw\u0105 nie zainteresuj\u0105 si\u0119 media \u015bwieckie, to nic si\u0119 nie wydarzy. Ale odpowiadaj\u0105c wprost na Twoje pytanie, gdybym mia\u0142 wyb\u00f3r mi\u0119dzy produkcj\u0105 robion\u0105 przez dziennikarzy „Niedzieli” a tak\u0105 przez braci Sekielskich, to m\u00f3g\u0142bym si\u0119 zastanawia\u0107. Jednak wyboru nie by\u0142o. Po stronie ko\u015bcielnej niemal nikt nie chce m\u00f3wi\u0107 o tych sprawach. To temat tabu.<\/p>\r\n

Gdy patrz\u0119 na b\u0142yskawiczn\u0105 reakcj\u0119 abp. Wojciecha Polaka w sprawie bp. Edwarda Janiaka mam wra\u017cenie, jakby tym razem cz\u0119\u015b\u0107 biskup\u00f3w wr\u0119cz wyczekiwa\u0142a na ten film, by m\u00f3c wreszcie wyci\u0105gn\u0105\u0107 konsekwencje wobec swoich wsp\u00f3\u0142braci kryj\u0105cych przest\u0119pstwa seksualne.<\/strong><\/p>\r\n

My\u015bl\u0119, \u017ce to nie do ko\u0144ca tak. Mam wra\u017cenie, \u017ce po prostu Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Polsce ma r\u00f3\u017cne pr\u0119dko\u015bci w tej sprawie, a arcybiskup Polak zachowuje si\u0119 jak hierarcha „pierwszej pr\u0119dko\u015bci”. I dlatego tak szybko zg\u0142osi\u0142 spraw\u0119 do Watykanu. Inna sprawa, \u017ce wielu innych komentarzy do tej sprawy nie by\u0142o, a biskupi nabrali wody w usta, bo maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce film nie jest opowie\u015bci\u0105 tylko o Kaliszu, ale r\u00f3wnie\u017c o Wroc\u0142awiu – za poprzednich metropolit\u00f3w – i Bydgoszczy. Milczenie biskup\u00f3w, tak\u017ce tych, kt\u00f3rzy cz\u0119sto i obficie si\u0119 na r\u00f3\u017cne tematy wypowiadaj\u0105, cho\u0107by przewodnicz\u0105cego Konferencji Episkopatu Polski abp. Stanis\u0142awa G\u0105deckiego czy zast\u0119pcy przewodnicz\u0105cego KEP abp. Marka J\u0119draszewskiego, jest jednak zastanawiaj\u0105ce. I a\u017c trudno nie zada\u0107 odwrotnego pytania: czy oni sami czego\u015b si\u0119 nie obawiaj\u0105? Nad archidiecezj\u0105 krakowsk\u0105 ci\u0105\u017cy, skierowane do Watykanu, oskar\u017cenie o molestowanie dziewczynki przez bp. Jana Szkodonia, a nad Poznaniem wci\u0105\u017c niewyja\u015bniona do ko\u0144ca sprawa abp. Juliusza Paetza. By\u0142bym wi\u0119c ostro\u017cny z tez\u0105, \u017ce biskupi wyczekiwali na ten film. Je\u015bli czekali, to tylko po to, by uspokoi\u0107 si\u0119, \u017ce – tym razem – ich sprawa nie dotyczy.<\/p>\r\n

Czy mia\u0142e\u015b swobod\u0119 wyra\u017cenia swoich opinii o sytuacji w Ko\u015bciele i zosta\u0142y one rzetelnie przedstawione w filmie?<\/strong><\/p>\r\n

Mia\u0142em pe\u0142n\u0105 swobod\u0119 w wyra\u017caniu swoich opinii  i zosta\u0142y one przedstawione wiernie. Oczywi\u015bcie rozmowa trwa\u0142a o wiele d\u0142u\u017cej, a autorzy wykorzystali tylko niewielk\u0105 jej cz\u0119\u015b\u0107. To jednak standard, ale zrobili to zgodnie z zasadami sztuki.<\/p>\r\n

Jakie by\u0142y Twoje oczekiwania wobec udzia\u0142u w filmie?<\/strong><\/p>\r\n

Je\u015bli mia\u0142em jakie\u015b oczekiwania to jedynie takie, by przedstawiono w filmie tak\u017ce perspektyw\u0119 katolick\u0105. I tak si\u0119 sta\u0142o.<\/p>\r\n

M\u00f3g\u0142by\u015b przybli\u017cy\u0107 g\u0142\u00f3wne tezy swojego stanowiska z filmu?<\/strong><\/p>\r\n

Ujmuj\u0105c rzecz najkr\u00f3cej, m\u00f3wi\u0142em o tym, \u017ce ze spraw\u0105 przest\u0119pstw seksualnych trzeba si\u0119 zmierzy\u0107 ze wzgl\u0119du na ofiary, ich dobro, ale tak\u017ce ze wzgl\u0119du na wiarygodno\u015b\u0107 instytucji ko\u015bcielnej. Niestety do\u015bwiadczenia Ko\u015bcio\u0142a w innych krajach ucz\u0105 nas, \u017ce nie da si\u0119 tego zrobi\u0107 bez nacisku ludzi \u015bwieckich, bez zaanga\u017cowania medi\u00f3w, proces\u00f3w s\u0105dowych i wreszcie pa\u0144stwa. Tego w Polsce jeszcze nie ma, ale w ko\u0144cu si\u0119 zacznie. Je\u015bli kto\u015b s\u0105dzi inaczej, to jest w b\u0142\u0119dzie. Wspomina\u0142em te\u017c o tym, \u017ce za\u0142atwienie spraw przest\u0119pstw seksualnych w Ko\u015bciele to nie tylko pedofilie, ale tak\u017ce homo i heteroseksualna efebofilia, a tak\u017ce wykorzystywanie bezbronnych doros\u0142ych, i \u017ce tego nie da si\u0119 rozwi\u0105za\u0107 bez uczciwego postawienia sprawy lobby homoseksualnego w Ko\u015bciele. Lobby to cz\u0119sto kryje sprawc\u00f3w przest\u0119pstw, tak by ich w\u0142asne sprawy nie wysz\u0142y na jaw. I wreszcie m\u00f3wi\u0142em o konieczno\u015bci przemiany podej\u015bcia do ofiar w duchu ogromnej empatii, a nie patrzenia jak na atakuj\u0105cych ksi\u0119\u017cy czy Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\r\n

Jest zaskakuj\u0105ce w filmie, \u017ce dzi\u0119ki wypowiedziom Twoim i ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego nabra\u0142 on „konserwatywnie” katolickiego zabarwienia. Tego raczej bym si\u0119 nie spodziewa\u0142, a mamy jasny znak, \u017ce katolicka ortodoksja nie oznacza obrony ludzi Ko\u015bcio\u0142a za wszelk\u0105 cen\u0119.<\/strong><\/p>\r\n

To dla wielu zaskakuj\u0105ce, ale rzeczywi\u015bcie tak to mo\u017ce wygl\u0105da\u0107. Mnie to jednak nie dziwi, bo tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce to raczej „konserwatywni\u201d katolicy jako pierwsi zacz\u0119li ten problem w polskim Ko\u015bciele stawia\u0107. Opowiadali si\u0119 za oczyszczaniem struktur, a tak\u017ce empatycznym podej\u015bciem do sprawy. Mo\u017ce tak by\u0107 dlatego, \u017ce te \u015brodowiska, kt\u00f3re nie id\u0105 z pr\u0105dem, cz\u0119sto styka\u0142y si\u0119 z bezduszno\u015bci\u0105 cz\u0119\u015bci hierarchii i s\u0105 na ni\u0105 wyczulone.<\/p>\r\n

Nie spodziewasz si\u0119 jednak, by „Zabawa w chowanego” mia\u0142a szerszy wyd\u017awi\u0119k? Potrzebny jest ca\u0142y serial o poszczeg\u00f3lnych diecezjach, by poruszy\u0107 sumienia biskup\u00f3w?<\/strong><\/p>\r\n

Obawiam si\u0119, \u017ce konieczne s\u0105 pozwy i odszkodowania. Serial braci Sekielskich uczy biskup\u00f3w reagowania na kryzys medialny, ale obawiam si\u0119, \u017ce na g\u0142\u0119bsz\u0105 zmian\u0119 musimy poczeka\u0107.<\/p>\r\n

Czy masz jakie\u015b zastrze\u017cenia wobec nowego filmu? Ksi\u0105dz Tadeusz Isakowicz-Zaleski po „Tylko nie m\u00f3w nikomu” uwa\u017ca\u0142, \u017ce zatajono w\u0105tek wsp\u00f3\u0142pracy ksi\u0119\u017cy napastnik\u00f3w z s\u0142u\u017cbami PRL.<\/strong><\/p>\r\n

Obawiam si\u0119, \u017ce niesprawiedliwie zosta\u0142o potraktowane porozumienie mi\u0119dzy prokuratur\u0105 a Ko\u015bcio\u0142em. Ono ma uzasadnienie, ale oczywi\u015bcie trzeba uwa\u017ca\u0107 z jego stosowaniem. Nie mo\u017cna natomiast ocenia\u0107 go jednoznacznie negatywnie.<\/p>\r\n

Czy m\u00f3g\u0142by\u015b to przybli\u017cy\u0107?<\/strong><\/p>\r\n

Je\u015bli chodzi o prokuratur\u0119 to porozumienie to oznacza mo\u017cliwo\u015b\u0107 wymiany informacji mi\u0119dzy s\u0105dami biskupimi a prokuratur\u0105. Pami\u0119tajmy, \u017ce w przypadku kap\u0142an\u00f3w oskar\u017conych o pedofili\u0119 tocz\u0105 si\u0119 dwa, a niekiedy trzy procesy. Karny, kanoniczny, a dodatkowo niekiedy jeszcze cywilny. Dzi\u0119ki temu porozumieniu mo\u017cna unikn\u0105\u0107 podw\u00f3jnego przes\u0142uchiwania \u015bwiadk\u00f3w czy ofiar, co – pami\u0119tajmy – jest dla nich zawsze ogromnym prze\u017cyciem. Jednak, \u017ceby rzeczywi\u015bcie by\u0142y to zapisy dobre, to musz\u0105 one dzia\u0142a\u0107 w dwie strony. A dodatkowo prokuratura musi pami\u0119ta\u0107, \u017ce niekiedy wydanie takich dokument\u00f3w mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do wzmocnienia strony ko\u015bcielnej, na przyk\u0142ad w sprawach o odszkodowania. Wystarczy – a ludzie Ko\u015bcio\u0142a te\u017c s\u0105 do tego zdolni – usun\u0105\u0107 niewygodne dokumenty, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 na przyk\u0142ad o zaniedbaniach w jakiej\u015b sprawie. O ile sama idea jest dobra, to trzeba uwa\u017ca\u0107 z jej wykonaniem.  <\/p>\r\n

Zmiana pokoleniowa jest potrzebna? Ludzi nieuwik\u0142anych w strach o w\u0142asn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\r\n

Zmiana pokoleniowa i zerwanie nieformalnych relacji, opartych na ukrywaniu grzech\u00f3w i grzeszk\u00f3w.<\/p>\r\n

Pytanie, czy one nie wytwarzaj\u0105 si\u0119 ju\u017c na etapie formacji seminaryjnej?<\/strong><\/p>\r\n

Nie m\u00f3wi\u0119 o powi\u0105zaniach kole\u017ce\u0144skich, te s\u0105 oczywiste i od zawsze funkcjonowa\u0142y. M\u00f3wi\u0119 raczej o powi\u0105zaniach, kt\u00f3re powstaj\u0105 cz\u0119sto w p\u00f3\u017aniejszym okresie \u017cycia, niekiedy na bazie homoseksualnej (nie twierdz\u0119, \u017ce zawsze na bazie wsp\u00f3\u0142\u017cycia, czasem jedynie wsp\u00f3lnej sk\u0142onno\u015bcii) i konieczno\u015bci jej ukrywania, a tak\u017ce wzajemnego wspierania si\u0119. To jest niebezpiecze\u0144stwo, o kt\u00f3rym trzeba pami\u0119ta\u0107 i liczy\u0107 si\u0119 z nim. O nim m\u00f3wimy, jako o lawendowej mafii. Z wielu, tak\u017ce prowadzonych przez badaczy homoseksualnych analiz wynika, \u017ce homoseksualne relacje, ukrywanie ich, niekiedy jest powi\u0105zane z kryciem skandali seksualnych w og\u00f3le. To jest jedno z powa\u017cniejszych zagro\u017ce\u0144.<\/p>\r\n

Chodzi o to, czy lawendowa mafia ju\u017c w seminariach nie wy\u0142awia swoich i nie prowadzi selekcji potencjalnie niewygodnych?<\/strong><\/p>\r\n

Tak rzeczywi\u015bcie mo\u017ce by\u0107. Pisa\u0142 o tym Benedykt XVI w swojej analizie przyczyn skandali seksualnych. Ale warto mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce cz\u0119sto te niebezpieczne zwi\u0105zki pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce p\u00f3\u017aniej, podczas dalszych studi\u00f3w czy w powi\u0105zaniach homoseksualnych biskup\u00f3w z ich sekretarzami. Nie jest \u0142atwo wszystkie te powi\u0105zania prze\u015bledzi\u0107, ale warto wiedzie\u0107, \u017ce na przyk\u0142ad ks. prof. Walerian S\u0142omka, tw\u00f3rca Instytutu Teologii Duchowo\u015bci na KUL, kt\u00f3ry formowa\u0142 ojc\u00f3w duchownych dla polskich seminari\u00f3w, zosta\u0142 skazany za molestowanie ch\u0142opc\u00f3w. I trudno nie zada\u0107 pytania, jak wielu z jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w by\u0142o „werbowanych\u201d na bazie pozamerytorycznej i jak to wp\u0142yn\u0119\u0142o na ich formacj\u0119. Wszystkie te kwestie musz\u0105 by\u0107 uwa\u017cnie przebadane i oczyszczone. Intuicja Benedykta XVI jest absolutnie jednoznaczna.<\/p>\r\n

Czy te\u017c uwa\u017casz jak ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski, \u017ce skandale seksualne s\u0105 pok\u0142osiem braku lustracji w Ko\u015bciele? Ks. Tadeusz nie raz m\u00f3wi\u0142, \u017ce w\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w SB wielu ksi\u0119\u017cy by\u0142o umoczonych w sprawy seksualne, poniewa\u017c one stanowi\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142o kompromat\u00f3w. Z drugiej jednak strony w USA, Australii, czy Europie Zachodniej nie by\u0142o opresyjnych s\u0142u\u017cb, a skala skandali wygl\u0105da nawet na wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c w Polsce? <\/strong><\/p>\r\n

Skandale seksualne z jakimi si\u0119 borykamy maj\u0105 rozmaite przyczyny. Bezpieka cz\u0119sto je wykorzystywa\u0142a, niekiedy nawet prowokowa\u0142a, ale ich bezpo\u015brednie przyczyny by\u0142y podobne jak na Zachodzie. Do seminari\u00f3w czasem wst\u0119powali ch\u0142opcy, kt\u00f3rzy byli zdania, \u017ce ich brak poci\u0105gu do dziewcz\u0105t oznacza powo\u0142anie, niekiedy by\u0142a to dla nich ucieczka przed obawami homoseksualnymi, a tam – to akurat wynika z akt IPN – niekiedy dostawali si\u0119 w r\u0119ce klik homoseksualnych w seminariach czy innych miejscach. W tek\u015bcie o Jerzym Zawieyskim Ewy Siedleckiej mamy o tym wstrz\u0105saj\u0105ce materia\u0142y. Paradoksalnie zreszt\u0105 komunizm m\u00f3g\u0142 nieco w Polsce ograniczy\u0107 skal\u0119 zjawiska, bo zlikwidowa\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 katolickich szk\u00f3\u0142. A co do lustracji to gdyby j\u0105 przeprowadzono cz\u0119\u015b\u0107 dyskusji mieliby\u015bmy ju\u017c za sob\u0105, bo w aktach jest sporo informacji na temat skandali. I mieliby\u015bmy przerobion\u0105 kwesti\u0119 reagowania oraz dzia\u0142ania w sytuacji kryzysu.<\/p>\r\n

Mam wra\u017cenie, \u017ce w \u015brodowiskach lewicy katolickiej trwa cichy kult Zawieyskiego, poniewa\u017c jego homoseksualizm pasuje do aktualnych ideologii. Jednocze\u015bnie okoliczno\u015bci te sprawiaj\u0105, \u017ce zwi\u0105zek homoseksualizmu i skandali jest wypierany, a win\u0105 obci\u0105\u017ca si\u0119 – ma\u0142o rzeczowo – celibat. Z drugiej jednak strony prawica ko\u015bcielna woli cz\u0119sto dr\u0105\u017cy\u0107 s\u0142abo\u015bci takich produkcji jak filmy Sekielskich zamiast przej\u015b\u0107 do meritum. Masz nadziej\u0119, \u017ce wyjdziemy z tego klinczu, czy pozostaje nam indywidualne \u015bwiadectwo sprzeciwu? <\/strong><\/p>\r\n

My\u015bl\u0119, \u017ce w debacie o roli homoseksualnego lobby wyj\u015bcie z tego klinczu b\u0119dzie trudne. To wida\u0107 ju\u017c teraz, gdy cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowiska lewicy katolickiej i \u015brodowisko politycznego ruchu homoseksualnego ka\u017cd\u0105 uwag\u0119 na temat zwi\u0105zku tych dw\u00f3ch zjawisk traktuje jako homofobi\u0119. Dobro ofiar si\u0119 nie liczy, je\u015bli ich ochrona ma zawiera\u0107 elementy nieakceptowalne czy trudne do przyj\u0119cia dla nich. Dla strony prawej ten sp\u00f3r wygl\u0105da cz\u0119sto na czysto polityczny i mam obaw\u0119, \u017ce tu wcale nie chodzi o dobro Ko\u015bcio\u0142a, ale o bie\u017c\u0105cy interes cz\u0119\u015bci wspieraj\u0105cych ich hierarch\u00f3w. Ale my\u015bl\u0119, \u017ce sytuacja b\u0119dzie si\u0119 zmienia\u0107, gdy do ludzi zaczn\u0105 dociera\u0107 \u015bwiadectwa ofiar. Tak\u017ce tych, kt\u00f3re pozostaj\u0105 w Ko\u015bciele i musz\u0105 \u017cy\u0107 z tym, co im si\u0119 przydarzy\u0142o. Kilka takich spotka\u0144 zmienia g\u0142\u0119boko perspektyw\u0119. I s\u0105dz\u0119, \u017ce ona si\u0119 b\u0119dzie zmienia\u0107. Powoli, ale b\u0119dzie. Uwierz mi, nie mam ochoty sp\u0119dzi\u0107 ca\u0142ego \u017cycia na indywidualnym sprzeciwie. Nawet samotny rewolwerowiec potrzebuje czasem nadziei, \u017ce uda si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 elementarny porz\u0105dek moralny. Cho\u0107by w jednej drobnej sprawie.<\/p>\r\n

Po tzw. prawej stronie martwi niezrozumienie problemu, nawet nie przez cz\u0119\u015b\u0107 medi\u00f3w, ale zwyk\u0142ych wierz\u0105cych ludzi, z kt\u00f3rymi na co dzie\u0144 si\u0119 spotykamy lub dyskutujemy w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Nagle uwa\u017caj\u0105 Ci\u0119 prawie za wroga, bo wzi\u0105\u0142e\u015b udzia\u0142 w nagraniu, a nie widz\u0105, \u017ce by\u0142 gwa\u0142t, by\u0142o molestowanie. Czy wszyscy stali\u015bmy si\u0119 politykierami? To by by\u0142a druzgoc\u0105ce zwyci\u0119stwo lewicy, kt\u00f3ra m\u00f3wi, \u017ce wszystko jest polityk\u0105.<\/strong><\/p>\r\n

Nie widzimy ofiary, bo nasze plemienne to\u017csamo\u015bci przes\u0142oni\u0142y nam obiektywne warto\u015bci, normy moralne, dobro drugiej osoby. \u0179yjemy w czasach tryumfu etyki Kalego, w kt\u00f3rej ocena moralna czynu zale\u017cy od tego, czy pope\u0142ni\u0142 go sw\u00f3j czy obcy. To nie jest lewicowy triumf tezy, \u017ce wszystko jest polityk\u0105, ale bezmy\u015blnie partyjnej plemienno\u015bci zgubnej dla Ko\u015bcio\u0142a, ale i dla prawdziwej polityki, o my\u015bleniu nie wspominaj\u0105c.<\/p>\r\n

Jakie jest do\u015bwiadczenie zwyk\u0142ych ksi\u0119\u017cy w chwilach takich przesile\u0144 medialnych, jak publikacja filmu Sekielskich? Masz sygna\u0142y jak oni prze\u017cywaj\u0105 ujawnianie przest\u0119pstw i reakcj\u0119 lub jej brak ze strony prze\u0142o\u017conych?<\/strong><\/p>\r\n

Cz\u0119\u015b\u0107, obawiam si\u0119, \u017ce wi\u0119ksza, zwiera szeregi, chce si\u0119 broni\u0107, a ludzi m\u00f3wi\u0105cych o problemach traktuje jak zdrajc\u00f3w. Oni s\u0105 wci\u0105\u017c przekonani, \u017ce nie ma tematu, \u017ce to tylko atak wra\u017cych si\u0142. Inni, i Ci do mnie pisz\u0105, s\u0105 zasmuceni brakiem reakcji biskup\u00f3w, chcieliby jasnego stanowiska i pot\u0119pienia krycia. Ciekawe, \u017ce to ludzie cz\u0119sto z przeciwnych stron spektrum eklezjalnego. Albo – nazwijmy ich – libera\u0142owie albo ortodoksyjni konserwaty\u015bci. Cz\u0119sto bardzo zaanga\u017cowani duszpastersko. Wielu te\u017c pisze do mnie duszpasterzy m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3rzy widz\u0105 op\u0142akane skutki braku reakcji. I s\u0105 wreszcie Ci, kt\u00f3rzy w tej walce uczestnicz\u0105: o. Adam \u0179ak SJ, ks. Piotr Studnicki, ks. Tadeusz Isakowicz Zaleski, ks. Andrzej Kobyli\u0144ski…<\/p>\r\n

Przejd\u017amy do konkretu. Kiedy pierwszy raz tak powa\u017cnie zderzy\u0142e\u015b si\u0119 bezpo\u015brednio ze \u015bwiadectwem wykorzystywania czy gwa\u0142tu przez duchownego?<\/strong><\/p>\r\n

Najpierw du\u017co o tym czyta\u0142em, g\u0142\u00f3wnie \u015bwiadectw z USA czy Wielkiej Brytanii i pierwszy raz postawi\u0142em tez\u0119 o tym, \u017ce warto sprawdzi\u0107 samemu, ile i jakich tego typu sytuacji mo\u017ce by\u0107 w Polsce. Wcze\u015bniej, gdy zetkn\u0105\u0142em si\u0119 z aktami IPN i z zawartymi w nich tre\u015bciami obyczajowymi, zacz\u0119\u0142y mi si\u0119 otwiera\u0107 oczy na pewne kwestie. Po kilku moich publikacjach zacz\u0119li ze mn\u0105 rozmawia\u0107 ksi\u0119\u017ca, w \u017cartach, tak niby na luzie opowiadali, a wiesz, jak by\u0142em klerykiem to pewien zakonnik si\u0119 na mnie po\u0142o\u017cy\u0142. Da\u0142em mu w z\u0119by – m\u00f3wi\u0142 jeden. Drugi opowiada\u0142 o innych tego rodzaju relacjach. Potem kto\u015b napisa\u0142, by w skr\u00f3cie opisa\u0107 jego histori\u0119, a\u017c wreszcie po kilku latach takiego oswajania si\u0119 z tematem nagra\u0142em dla Telewizji Republika wywiad ze zranionym. To by\u0142o wstrz\u0105saj\u0105ce do\u015bwiadczenie. Doros\u0142y m\u0119\u017cczyzna opowiada\u0142 histori\u0119 swojego \u017cycia, swoich do\u015bwiadcze\u0144, swoich zranie\u0144, lat narkomani i alkoholizmu, zmagania si\u0119 z Bogiem, i tego, jak ksi\u0105dz-zakonnik masturbowa\u0142 go, dobiera\u0142 si\u0119 do niego, zmusza\u0142 do seksu oralnego. Rok p\u00f3\u017aniej inny ksi\u0105dz zacz\u0105\u0142 go molestowa\u0107, ale to by\u0142o jednorazowe. Rodzicom nie powiedzia\u0142, bo oni mieli ogromny szacunek dla ksi\u0119\u017cy. I tylko brzydzi\u0142 si\u0119 sob\u0105. Opowiedzia\u0142 te\u017c o tym, jak prze\u0142o\u017ceni tego ksi\u0119dza zbywali go, jak przed kilkana\u015bcie lat nic nie zrobili, jak wreszcie podczas przes\u0142uchania w s\u0105dzie biskupim dopytywano go, czy mia\u0142 przyjemno\u015b\u0107 z tamtych akt\u00f3w… Wiele dni nie mog\u0142em si\u0119 otrz\u0105sn\u0105\u0107 po tej rozmowie. Od tego momentu s\u0142ysza\u0142em wi\u0119cej takich \u015bwiadectw, bo ludzie cz\u0119sto do mnie pisz\u0105. Rozmawia\u0142em z ksi\u0119dzem, kt\u00f3rego molestowa\u0142 jego biskup, z molestowanymi kobietami i za ka\u017cdym razem mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce to jest wstrz\u0105saj\u0105ce prze\u017cycie, bo widzisz cz\u0142owieka zranionego najg\u0142\u0119biej, jak si\u0119 da. <\/p>\r\n

Czy rozmowa ze zranionym ksi\u0105\u017cki „Tylko prawda nas wyzwoli\u201d – bo to o niej tu wspominasz – mia\u0142a dla Ciebie tak szczeg\u00f3lne znaczenie, \u017ce zdecydowa\u0142e\u015b si\u0119 j\u0105 umie\u015bci na samym pocz\u0105tku tej pozycji?<\/strong><\/p>\r\n

Tak. To bardzo mocne \u015bwiadectwo, a do tego ta rozmowa w istocie pokazuje, o czym jest ta ksi\u0105\u017cka, do czego si\u0119 odnosi, \u017ce tu nie chodzi tylko o wa\u017cne spory, ale tak\u017ce o \u017cycie konkretnych ludzi.<\/p>\r\n

Jaki jest profil duchowy i psychologiczny ko\u015bcielnego drapie\u017cnika i ofiary. Dlaczego ofiary milcz\u0105?<\/strong><\/p>\r\n

To bardzo skomplikowane pytanie. Sprawca cz\u0119sto sam jest ofiar\u0105, niekiedy by\u0142 molestowany seksualnie tak\u017ce wewn\u0105trz Ko\u015bcio\u0142a, niekiedy to dramatyczna sytuacja w domu (czasem religijnym), a niekiedy to stopniowe opadanie w g\u0142\u0105b grzechu. Oko\u0142o 60 procent przest\u0119pstw mo\u017cna by unikn\u0105\u0107, gdyby dostrze\u017cono kryzys, skierowano ksi\u0119dza na terapi\u0119, odsuni\u0119to go od pos\u0142ugi, albo zmieniono model zaanga\u017cowania. Tym jednak, co \u0142\u0105czy tych ludzi jest zazwyczaj inteligencja pozwalaj\u0105ca im wybra\u0107 na ofiary dzieci, kt\u00f3re raczej nie p\u00f3jd\u0105 do rodzic\u00f3w, bo si\u0119 ich boj\u0105, albo ci im nie uwierz\u0105, albo po prostu nie maj\u0105 z nimi kontaktu. A potem szukaj\u0105 brak\u00f3w, jakie te dzieci maj\u0105 i uderzaj\u0105 dok\u0142adnie w nie, cz\u0119sto ofiarowuj\u0105c im ich zaspokojenie. Dopiero na ko\u0144cu jest wykorzystanie. To dlatego tak cz\u0119sto ofiary nie m\u00f3wi\u0105, obawiaj\u0105 si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o tym, a cz\u0119sto tak\u017ce ze wstydu – bo to jedna z cech tego uwiedzenia, \u017ce wstydzi si\u0119 nie sprawca, a ofiara. Rany s\u0105 za\u015b na tyle g\u0142\u0119bokie, \u017ce cz\u0119sto przepracowuje si\u0119 je po wielu latach, niekiedy dwudziestu i dopiero wtedy zaczyna o nich m\u00f3wi\u0107. Je\u015bli w og\u00f3le si\u0119 o nich m\u00f3wi, bo zdaniem cz\u0119\u015bci badaczy ostatecznie na wyznanie decyduje si\u0119 jedna na sto ofiar.<\/p>\r\n

Je\u015bli za\u015b chodzi o profil duchowy, to prawda jest taka, \u017ce na pewnym etapie, to s\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci ludzie niewierz\u0105cy. I nie chodzi o to, \u017ce s\u0105 ateistami, ale albo nienawidz\u0105 Boga, albo kompletnie nie rozumiej\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa. Przyczyna takie ich postawy jest za\u015b prosta, cz\u0142owiek potrzebuje sp\u00f3jno\u015bci intelektualnej ze swoimi czynami.<\/p>\r\n

Ju\u017c ojcowie Ko\u015bcio\u0142a uwa\u017cali, \u017ce problemy moralne s\u0105 g\u0142\u00f3wnym powodem utraty wiary…<\/strong><\/p>\r\n

I tym razem jest podobnie.<\/p>\r\n

Czyli mamy do czynienia ze spo\u0142eczn\u0105 reprodukcj\u0105 ludzkiej tragedii, tyle \u017ce w Ko\u015bciele. Metaforycznie wygl\u0105da to jak wirus\u2026 Zraniony szuka kogo\u015b kogo mo\u017ce zrani\u0107, itd. Z\u0142o szuka innego nosiciela.<\/strong><\/p>\r\n

Metafory choroby bywaj\u0105 niebezpieczne, ale tu akurat pasuj\u0105. Jednak obok tego wirusa, by poci\u0105gn\u0105\u0107 Twoj\u0105 analogi\u0119, s\u0105 jeszcze choroby towarzysz\u0105ce: korporacyjna solidarno\u015b\u0107, fa\u0142szywy klerykalizm, brak troski o powierzone sobie zadania czy wreszcie absolutne przekonanie o nieomylno\u015bci struktur.<\/p>\r\n

Z naszej rozmowy mo\u017cna wynie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce skala przest\u0119pstw seksualnych w Ko\u015bciele jest du\u017ca. Czy liczba przest\u0119pc\u00f3w jest du\u017ca czy mo\u017ce raczej wygl\u0105da to tak, \u017ce w\u0105ska grupa upad\u0142ych sieje wielkie spustoszenie. Jaka jest twoja opinia na ten temat?<\/strong><\/p>\r\n

Liczba przest\u0119pc\u00f3w seksualnych nie jest bardzo du\u017ca. Problemem s\u0105 jednak nie tyle oni, ile to, \u017ce niemal ca\u0142a struktura – z r\u00f3\u017cnym zaanga\u017cowaniem i z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w – chroni\u0142a ich, okazywa\u0142a im przebaczenie, czy przenosi\u0142a. Kwesti\u0105 jest wi\u0119c nie tyle liczba samych przest\u0119pc\u00f3w, ile strukturalnie zakorzeniona i sakralne usprawiedliwiona korporacyjna solidarno\u015b\u0107. Istotne jest tak\u017ce to, \u017ce na przest\u0119pstwa seksualne nak\u0142ada si\u0119 szara strefa czego\u015b, co przest\u0119pstwem nie jest, a jest d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 hipokryzj\u0105, tolerowaniem publicznego grzechu czy kultur\u0105 tajemnicy nie pozwalaj\u0105c\u0105 wyja\u015bnia\u0107 do ko\u0144ca pewnych problem\u00f3w.<\/p>\r\n

Mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 opini\u0119, \u017ce spotkanie z ksi\u0119dzem-drapie\u017cnikiem zostawia w ludziach g\u0142\u0119bsze rany ni\u017c gdy, gwa\u0142ciciel lub molestuj\u0105cy jest z innej grupy spo\u0142ecznej. Co o tym s\u0105dzisz? <\/strong><\/p>\r\n

My\u015bl\u0119, \u017ce do pewnego stopnia jest to prawda. Nie chodzi oczywi\u015bcie, by warto\u015bciowa\u0107 czy segregowa\u0107 cierpienie czy uk\u0142ada\u0107 je w porz\u0105dku hierarchicznym, bo to bzdura. Ka\u017cde cierpienie i zranienie osoby molestowanej czy wykorzystanej seksualnie jest takie samo. W tym przypadku mamy jednak cz\u0119sto do czynienia z manipulacj\u0105 tak\u017ce duchow\u0105, a zatem i z tym z tym, \u017ce zdarzenie to pozostawia ogromne \u015blady w \u017cyciu duchowym, poniewa\u017c uderza w obraz Boga, obraz kap\u0142a\u0144stwa i wreszcie obraz Ko\u015bcio\u0142a. Ko\u015bci\u00f3\u0142 z miejsca do\u015bwiadczenia mi\u0142osierdzia przekszta\u0142ca si\u0119 w miejsce zagro\u017cenia, a kap\u0142ani i B\u00f3g cz\u0119sto maj\u0105 p\u00f3\u017aniej oblicze predatora. Warto o tym pami\u0119ta\u0107.<\/p>\r\n

Od dziesi\u0119cioleci Ko\u015bci\u00f3\u0142 idzie jednak kursem, \u017ce twarde stosowanie prawa jest nieewangeliczne, \u017ce wa\u017cna jest wsp\u00f3lnota, mi\u0142osierdzie i czu\u0142o\u015b\u0107. Czy ta retoryka i praktyki nie zawiod\u0142y? <\/strong><\/p>\r\n

To skomplikowane. Problemem jest to, \u017ce ta retoryka nie sta\u0142a si\u0119 praktyk\u0105. O niej si\u0119 m\u00f3wi, ale si\u0119 jej nie realizuje. Ka\u017cdy, kto dzia\u0142a w instytucjach ko\u015bcielnych wie, \u017ce w relacjach biskup wikariusz niecz\u0119sto spotyka si\u0119 mi\u0142osierdzie i czu\u0142o\u015b\u0107, a ofiary doskonale wiedz\u0105, \u017ce nie ma ich tak\u017ce w relacji do nich. Samo wpojenie tych idei wi\u0119c si\u0119 nie uda\u0142o. Konserwatysta powiedzia\u0142by, \u017ce nic w tym dziwnego, bo taka jest natura ludzka, i zamiast liczy\u0107 na to, \u017ce ludzie b\u0119d\u0105 dla siebie czuli, pe\u0142ni mi\u0142osierdzia, kt\u00f3re w przypadku ofiar oznacza tak\u017ce sprawiedliwo\u015b\u0107 wobec sprawc\u00f3w, trzeba stworzy\u0107 procedury, i to opatrzone karami. Karami, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 zas\u0105dzane i wymierzane. Nie robiono tego. Efekt by\u0142 taki, \u017ce ludzie zachowali si\u0119, jak cz\u0119sto, gdy nie ma \u017cadnych konsekwencji nieodpowiedniego zachowania. Biskupi nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w tej sprawie od \u015bwieckich. \u0141atwo jest pi\u0119knie gada\u0107, ale je\u015bli mo\u017cna mie\u0107 \u015bwi\u0119tym spok\u00f3j, a za lekcewa\u017cenie problem\u00f3w nie grozi kara, to cz\u0119sto b\u0119d\u0105 to w\u0142a\u015bnie robili.<\/p>\r\n

Jak by\u015b wyt\u0142umaczy\u0142 nadreprezentacj\u0119 skandali seksualnych w\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142czesnych za lider\u00f3w duchowych i za\u0142o\u017cycieli? Maciel, Efraim, Vanier, bracia Philippe, ks. Finet. Naprawd\u0119 wynika z tego twarda nauka, \u017ce nie nale\u017cy pok\u0142ada\u0107 nadziei w cz\u0142owieku\u2026<\/strong><\/p>\r\n

Znowu stajemy wobec splotu r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bci. Z jednej strony mamy do czynienia z kompletnym zanikiem kontroli prawnej. I Maciel Degollado, i o. Thomas Philippe byli przecie\u017c ukarani, ograniczono im mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania w czasach przed Soborem, a po nim… co mo\u017ce szokowa\u0107, jakby kompletnie o tym zapomniano. Naiwna wiara w dobro\u0107 cz\u0142owieka zwyci\u0119\u017cy\u0142a. Ale jest i inny pow\u00f3d, to, jak si\u0119 zdaje, przesadne zaufanie do osobistych charyzmat\u00f3w jednostek (a osoby, o kt\u00f3rych m\u00f3wimy niew\u0105tpliwie by\u0142y charyzmatyczne) przy zaniku \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce ka\u017cdy charyzmat musi by\u0107 kontrolowany, pilnowany i ograniczany. Wiara w charyzmatyczno\u015b\u0107 zast\u0105pi\u0142a wiar\u0119 w prawo, i sko\u0144czy\u0142o si\u0119 mo\u017cna powiedzie\u0107, jak zwykle. I wreszcie kwestia ostatnia, warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce – jak mawia\u0142 Lord Acton – ka\u017cda w\u0142adza deprawuje, ale w\u0142adza absolutna deprawuje absolutnie, a wymienione przez CIebie osoby cz\u0119sto mia\u0142y w\u0142adz\u0119 absolutn\u0105, i to duchow\u0105, w swoich wsp\u00f3lnotach, a jakakolwiek krytyka traktowana by\u0142a jako atak na Bo\u017cych ludzi. I znowu dochodzimy do regu\u0142 i zdrowego rozs\u0105dku. Charyzmaty ich nie zast\u0119puj\u0105.<\/p>\r\n

Czy w krajach, w kt\u00f3rych dosz\u0142o do powa\u017cnych pozw\u00f3w, bankructw diecezji rzeczywi\u015bcie co\u015b si\u0119 zmieni\u0142o?<\/strong><\/p>\r\n

Ujmuj\u0105c rzecz otwarcie, dopiero lawina pozw\u00f3w rozpocz\u0119\u0142a proces szybkiego oczyszczania struktur. A doko\u0144czone ono zosta\u0142o przez dochodzenia w\u0142adz federalnych w USA. To smutne, ale w zasadzie nie ma Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry bez pot\u0119\u017cnego nacisku w\u0142adz \u015bwieckich rozpocz\u0105\u0142by ten proces sam i doprowadzi\u0142 go do ko\u0144ca.<\/p>\r\n

Kiedy mo\u017cemy si\u0119 spodziewa\u0107 takiego przesilenia w Polsce? Gdy zmieni si\u0119 w\u0142adza polityczna czy gdy pojawi si\u0119 sprawa nie do zlekcewa\u017cania?<\/strong><\/p>\r\n

My\u015bl\u0119, \u017ce nie szybko to nast\u0105pi. Polski Ko\u015bci\u00f3\u0142, zar\u00f3wno \u015bwieccy jak i duchowni w swojej wi\u0119kszo\u015bci uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za atakowan\u0105 ostoj\u0119 moralno\u015bci i nie chc\u0105 rozlicze\u0144. Zwolennicy oczyszczenia s\u0105, obawiam si\u0119, w mniejszo\u015bci. A w\u0142adzy op\u0142aca si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry jest coraz s\u0142abszy i coraz bardziej od niej zale\u017cny, obawiaj\u0105cy si\u0119 zmiany, bo ta mo\u017ce oznacza\u0107 dochodzenia, komisje i niech\u0119\u0107 w\u0142adzy.<\/p>\r\n

Czy jako ludzie \u015bwieccy mo\u017cemy cokolwiek zrobi\u0107 dla uzdrawiania sytuacji w Ko\u015bcio\u0142a?<\/strong><\/p>\r\n

Musimy mie\u0107 odwag\u0119 m\u00f3wi\u0107 o problemie, nag\u0142a\u015bnia\u0107 go, wspiera\u0107 ofiary i nie da\u0107 si\u0119 wzi\u0105\u0107 na przeczekanie. Czeka nas d\u0142ugi proces zmiany mentalno\u015bci, ale i proces\u00f3w. To nie b\u0119dzie \u0142atwy okres.<\/p>\r\n

Cz\u0119\u015b\u0107 autor\u00f3w m\u00f3wi, \u017ce potrzeba reorganizacji ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a, demokratyzacji, prawie rezygnacji z kap\u0142a\u0144stwa. Te\u017c tak uwa\u017casz?<\/strong><\/p>\r\n

Nie. Nie wierz\u0119 w sprawcz\u0105 moc demokratyzacji, ani rezygnacji z kap\u0142a\u0144stwa. Ale wydaje mi si\u0119, \u017ce konieczne jest udro\u017cnieni kana\u0142\u00f3w komunikacji z do\u0142u do g\u00f3ry, rekonstrukcja przej\u0119tego z absolutyzmu rozumienia w\u0142adzy w Ko\u015bciele i wi\u0119ksze jego uwsp\u00f3lnotowienie. Kap\u0142a\u0144stwo hierarchiczne jest istotowo zro\u015bni\u0119te z katolicko\u015bci\u0105, odrzucenie go oznacza\u0142oby protestantyzacj\u0119, a wbrew pozorom wcale nie uzdrowi\u0142oby sytuacji, bo w Ko\u015bciele Anglii – by wymieni\u0107 tylko ten przyk\u0142ad – te\u017c jest pot\u0119\u017cny problem z wykorzystywaniem seksualnym nieletnich. Demokratyzacja oznacza\u0142aby wy\u0142\u0105cznie, \u017ce przejmujemy model zarz\u0105dzania, kt\u00f3ry odchodzi w przesz\u0142o\u015b\u0107. Zamiast szuka\u0107 w\u0142asnych rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re wyrasta\u0142yby z Tradycji, a jednocze\u015bnie otwiera\u0142y nas na now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Tak dzia\u0142a\u0142 Sob\u00f3r Trydencki, kt\u00f3ry odpowiada\u0142 na wyzwanie Reformacji. Po Trydencie Ko\u015bci\u00f3\u0142 g\u0142\u0119boko si\u0119 zmieni\u0142, a jednocze\u015bnie pozosta\u0142 sob\u0105. I wydaje mi si\u0119, \u017ce stajemy obecnie przed podobnym zjawiskiem. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wchodzi w czas reformy i to g\u0142\u0119bokiej. Sam cz\u0119sto m\u00f3wisz, z czym si\u0119 zgadzam, o konieczno\u015bci przemy\u015blenia granic w\u0142adzy papieskiej. To tylko jedno ze zjawisk. Ja doda\u0142bym do tego wprowadzenie mechanizm\u00f3w kontroli w\u0142adzy biskupiej. W \u015bredniowieczu one istnia\u0142y, nie by\u0142y doskona\u0142e, ale by\u0142y.<\/p>\r\n

Coraz bardziej jestem przekonany, \u017ce model w\u0142adzy jaki mamy dzi\u015b w Ko\u015bciele wcale nie jest modelem trydenckim, ale specyficzn\u0105 formu\u0142\u0105 kt\u00f3ra ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 w XX wieku. Tak\u017ce m\u00f3wienie o feudalizmie jest do\u015b\u0107 mitologiczne. Por\u00f3wnania do korporacji s\u0105 znacznie bardziej trafne – nastawienie na pragmatyczn\u0105 skuteczno\u015b\u0107 i wizerunek, a cz\u0119sto zostawianie na boku Tego, w Kt\u00f3rego Ko\u015bci\u00f3\u0142 wierzy, ale te\u017c sposobu \u017cycia duchownych – moralno\u015bci i dyscypliny.<\/strong><\/p>\r\n

Tyle, \u017ce ja nie twierdz\u0119, i tu si\u0119 zgadzamy, \u017ce to jest model feudalny. Twierdz\u0119, \u017ce mamy tu raczej do czynienia z systemem w\u0142adzy absolutystycznej z XVII i XVIII wieku, w duchu Kr\u00f3la S\u0142o\u0144ce, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142 Francja to ja. Teraz cz\u0119\u015b\u0107 biskup\u00f3w i kap\u0142an\u00f3w m\u00f3wi Ko\u015bci\u00f3\u0142 to my. Na to si\u0119 nak\u0142ada lekka modyfikacji w duchu biurokracji totalnej i wiary w debatowanie. To nie jest feudalizm, bo w \u015bredniowieczu wiele mechanizm\u00f3w kontrolnych istnia\u0142o. Korporacyjne my\u015blenie nak\u0142ada si\u0119 dopiero na te zjawiska.<\/p>\r\n

Tak, by\u0142e\u015b jednym z autor\u00f3w, kt\u00f3ry zwr\u00f3ci\u0142 moj\u0105 uwag\u0119 na mitologiczno\u015b\u0107 narracji o  Ko\u015bciele trydenckim i feudalnym. Te w\u0105tki moim zdaniem wskazuj\u0105 nam na zjawisko sekularyzacji, kt\u00f3ra jest czym\u015b zupe\u0142nie innym ni\u017c spadek katolik\u00f3w w Ko\u015bcio\u0142ach – to dekompozycja samej wiary. Wiara jest zast\u0119powana przez \u017ale poj\u0119t\u0105 lojalno\u015b\u0107, a przynale\u017cno\u015b\u0107 do Boga staje si\u0119 przynale\u017cno\u015bci\u0105 do organizacji.<\/strong><\/p>\r\n

Nowoczesno\u015b\u0107 zast\u0105pi\u0142a ide\u0119 Boga ideami erzac\u00f3w absolutu, a zbudowane wok\u00f3\u0142 nich wsp\u00f3lnoty zacz\u0119\u0142y rzutowa\u0107 na postrzeganie Ko\u015bcio\u0142a. I w istocie on przestaje by\u0107 postrzegany jako wsp\u00f3lnota, a zaczyna jak partia. Tylko gorsza, bo wymaga si\u0119 od Niego jedno\u015bci partii, a taka nie jest Mu w\u0142a\u015bciwa.<\/p>\r\n

Jakie dobre wzorce widzia\u0142by\u015b w Ko\u015bciele \u015bredniowiecznym?<\/strong><\/p>\r\n

System feudalny umo\u017cliwia\u0142 realny wp\u0142yw cz\u0119\u015bci wiernych, w\u0142adcy, ale te\u017c lokalnych feuda\u0142\u00f3w na obsad\u0119 stanowisk, ale przede wszystkim umo\u017cliwia\u0142 mianowanie biskup\u00f3w przez kapitu\u0142\u0119, kt\u00f3ry papie\u017c jedynie zatwierdza\u0142. To oznacza\u0142o, \u017ce wiele decyzji zapada\u0142o na dole. I wydaje mi si\u0119, \u017ce jako\u015b do tego zwyczaju warto wr\u00f3ci\u0107. Nie wszystko musi odbywa\u0107 si\u0119 na g\u00f3rze. Paradoksalnie te\u017c feudalne struktury by\u0142y nieco bardziej przejrzyste, ni\u017c te proponowane przez korporacje. Nie ma oczywi\u015bcie mo\u017cliwo\u015bci prostego powr\u00f3t do tego, co by\u0142o, ale warto zastanowi\u0107 si\u0119, jak tamte wzorce zastosowa\u0107 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nie popadaj\u0105c jednocze\u015bnie w demokratyzacj\u0119 czy biurokratyzacj\u0119 czy tym bardziej uzale\u017cnienie od pa\u0144stwa. Kilka lekcji od tamtego czasu odrobili\u015bmy.<\/p>\r\n

Interwencja pa\u0144stwa zawsze jest dwuznaczna w takich sytuacjach. Jednocze\u015bnie jest ono z katolickiej perspektywy obro\u0144c\u0105 sprawiedliwo\u015bci, wi\u0119c sprz\u0105taj\u0105c w Ko\u015bciele dzia\u0142a\u0142oby ono dla dobra Ko\u015bcio\u0142a. Zrozumienie tego jednak wymaga przeciwstawienia si\u0119 logice plemiennej na rzecz my\u015blenia zasadami. Rzecz jasna niech\u0119\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych pa\u0144stw do Ko\u015bcio\u0142a utrudnia sytuacj\u0119. Ale to chyba jest troch\u0119 analogiczna sprawa jak z filmem „Zabawa w chowanego” – my\u015blenie plemienne nakazuje go pot\u0119pi\u0107, my\u015blenie wed\u0142ug zasad – nawet je\u015bli z b\u00f3lem – nakazuje uzna\u0107 jego warto\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\r\n

My\u015bl\u0119, \u017ce jest dok\u0142adnie tak jak m\u00f3wisz. Pa\u0144stwo nosi miecz, by wymierza\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107, a gdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie jest w stanie zrobi\u0107 porz\u0105dk\u00f3w u siebie to ono powinno to zrobi\u0107 za niego. Warto tu przywo\u0142a\u0107, ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 odmiennego kontekstu, s\u0142owa \u015bw. Paw\u0142a o w\u0142adzy, kt\u00f3ra tak\u017ce nie by\u0142a przychylna Ko\u015bcio\u0142owi. „Ka\u017cdy niech b\u0119dzie poddany w\u0142adzom, sprawuj\u0105cym rz\u0105dy nad innymi. Nie ma bowiem w\u0142adzy, kt\u00f3ra by nie pochodzi\u0142a od Boga, a te, kt\u00f3re s\u0105, zosta\u0142y ustanowione przez Boga. Kto wi\u0119c przeciwstawia si\u0119 w\u0142adzy – przeciwstawia si\u0119 porz\u0105dkowi Bo\u017cemu. Ci za\u015b, kt\u00f3rzy si\u0119 przeciwstawili, \u015bci\u0105gn\u0105 na siebie wyrok pot\u0119pienia. Albowiem rz\u0105dz\u0105cy nie s\u0105 postrachem dla uczynku dobrego, ale dla z\u0142ego. A chcesz nie ba\u0107 si\u0119 w\u0142adzy? Czy\u0144 dobrze, a otrzymasz od niej pochwa\u0142\u0119. Jest ona bowiem dla ciebie narz\u0119dziem Boga, [prowadz\u0105cym] ku dobremu. Je\u017celi jednak czynisz \u017ale, l\u0119kaj si\u0119, bo nie na pr\u00f3\u017cno nosi miecz. Jest bowiem narz\u0119dziem Boga do wymierzenia sprawiedliwej kary temu, kt\u00f3ry czyni \u017ale. Nale\u017cy wi\u0119c jej si\u0119 podda\u0107 nie tylko ze wzgl\u0119du na kar\u0119, ale ze wzgl\u0119du na sumienie” Rz 13, 1-5). Antyreligijno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych w\u0142adz nie u\u0142atwia zadania, ale niestety nic nie wskazuje na to, by Ko\u015bci\u00f3\u0142 sam by\u0142 w stanie rozbi\u0107 korporacyjn\u0105 solidarno\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Na razie pozostaje wi\u0119c rola rewolwerowca?<\/strong><\/p>\r\n

Na szcz\u0119\u015bcie nie a\u017c tak samotnego. Nie brakuje towarzyszy drogi. I jest te\u017c solidne zaplecze modlitewne.<\/p>\r\n

Rozmawia\u0142 Tomasz Rowi\u0144ski<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rozmowa z Tomaszem Terlikowskim o kryzysie moralnym w Ko\u015bciele. Jak dosz\u0142o do tego, \u017ce zosta\u0142e\u015b ekspertem filmu braci Sekielskich „Zabawa w chowanego\u201d? Uczestniczy\u0142em w debacie po\u015bwi\u0119conej problemowi nadu\u017cy\u0107 seksualnych w Ko\u015bciele, w kt\u00f3rej bra\u0142 udzia\u0142 tak\u017ce Marek Sekielski. Gdy si\u0119 zako\u0144czy\u0142a, zapyta\u0142 mnie, czy zgodzi\u0142bym si\u0119 wypowiedzie\u0107 w ich nast\u0119pnym filmie, bo zale\u017cy im na […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[26,98,86,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114394"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=114394"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114394\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=114394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=114394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=114394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}