{"id":113839,"date":"2020-04-27T11:27:32","date_gmt":"2020-04-27T15:27:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=113839"},"modified":"2020-04-27T11:27:32","modified_gmt":"2020-04-27T15:27:32","slug":"dlaczego-podczas-poprzednich-pandemii-nie-zamknieto-swiata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=113839","title":{"rendered":"Dlaczego podczas poprzednich pandemii nie zamkni\u0119to \u015bwiata?"},"content":{"rendered":"

W XX w. mieli\u015bmy do czynienia z du\u017co gorszymi w skutkach pandemiami ni\u017c obecnie. Mimo tego, rz\u0105dy nie zamra\u017ca\u0142y gospodarek i nie ogranicza\u0142y w tak drastyczny spos\u00f3b \u017cycia publicznego. Czy dzisiejsza sytuacja ma jaki\u015b zwi\u0105zek z przyj\u0119t\u0105 przez WHO, now\u0105 definicj\u0105 pandemii?<\/strong><\/p>\r\n

[Niniejszy artyku\u0142 jest fragmentem tekstu \u201eZamkni\u0119cie \u015bwiata. Jak zap\u0142acimy za reakcj\u0119 na pandemi\u0119 COVID-19\u201d<\/a> opublikowanego na \u0142amach PCh24.pl]<\/strong><\/p>\r\n

\u015amiertelna grypa<\/h4>\r\n

Po pierwszej pandemii grypy w XXI wieku og\u0142oszonej przez WHO w latach -2009-2010 [wirus grypy A (H1N1)], wiele pa\u0144stw cz\u0142onkowskich opracowa\u0142o kompleksowe plany zmniejszenia liczby zara\u017conych i ofiar \u015bmiertelnych. Po raz pierwszy opracowano szczepionk\u0119, wyprodukowano i wdro\u017cono j\u0105 w wielu krajach ju\u017c w pierwszym roku pandemii.<\/p>\r\n

Podczas gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w grypy H1N1 by\u0142a \u0142agodna, na ca\u0142ym \u015bwiecie szacuje si\u0119, \u017ce zgin\u0119\u0142o z jej powodu od 100 do 400 tys. os\u00f3b – w pierwszym roku. Najbardziej dotkn\u0119\u0142a ona dzieci i m\u0142odych doros\u0142ych – inaczej ni\u017c sezonowa grypa, kt\u00f3ra powoduje ci\u0119\u017ck\u0105 chorob\u0119 g\u0142\u00f3wnie u os\u00f3b starszych lub z chorobami przewlek\u0142ymi czy kobiet w ci\u0105\u017cy.<\/p>\r\n

Trzy pandemie grypy wyst\u0119powa\u0142y w odst\u0119pach kilku dziesi\u0119cioleci w XX wieku, z kt\u00f3rych najci\u0119\u017csz\u0105 by\u0142a tak zwana \u201ehiszpa\u0144ska grypa\u201d (spowodowana wirusem A H1N1). Szacuje si\u0119, \u017ce w jej wyniku zmar\u0142o od 20. do 50. milion\u00f3w os\u00f3b w latach 1918-1919. \u0141agodniejsze pandemie wyst\u0105pi\u0142y nast\u0119pnie w latach 1957-1958 [\u201egrypa azjatycka\u201d spowodowana wirusem A (H2N2)] oraz w 1968 r. (grypa Hongkong) wywo\u0142ana wirusem A (H3N2), kt\u00f3ra u\u015bmierci\u0142a od 1 do nawet 4 milion\u00f3w os\u00f3b!<\/p>\r\n

W USA w sezonie grypowym, kt\u00f3ry trwa od pa\u017adziernika do maja, CDC szacuje, \u017ce zmar\u0142o do po\u0142owy marca br. od 29 do 59 tys. os\u00f3b. – Obecny sezon na gryp\u0119 by\u0142 trudny, ale nie osi\u0105gn\u0105\u0142 progu epidemii, komentowa\u0142 ekspert ds. chor\u00f3b zaka\u017anych, Amesh A. Adalja z Centrum Bezpiecze\u0144stwa Zdrowia Johns Hopkins w Baltimore. W sezonie 2017 – 2018 z powodu grypy zmar\u0142o w USA a\u017c 61 tys. os\u00f3b, a w sezonie 2018-2019 – 34 200 os\u00f3b.<\/p>\r\n

\u015awiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) szacuje, \u017ce grypa zabija na \u015bwiecie od 290 tys. do 650 tys. os\u00f3b rocznie! Grypa mo\u017ce by\u0107 trudniejsza do zwalczenia w przypadku okre\u015blonych populacji, takich jak niemowl\u0119ta i ma\u0142e dzieci, osoby starsze, z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105 z powodu przewlek\u0142ych chor\u00f3b, takich jak HIV czy nowotw\u00f3r.<\/p>\r\n

Przyk\u0142adowo w Polsce, jak podaje Portal healtcaremarketportal healtcaremarketxpert.com, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na dane Pa\u0144stwowego Zak\u0142adu Higieny, na gryp\u0119 w ci\u0105gu dw\u00f3ch pierwszych miesi\u0119cy 2020 r. zachorowa\u0142o prawie 1,2 mln Polak\u00f3w. W analogicznym okresie w 2019 r. chorych by\u0142o 1,5 mln. W samym lutym liczba zachorowa\u0144 oscylowa\u0142a wok\u00f3\u0142 200 tys. tygodniowo. W ci\u0105gu dw\u00f3ch pierwszych miesi\u0119cy 2020 r. zmar\u0142y z powodu grypy 33 osoby.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug opracowania \u201eTen years (2004-2014) of influenza surveillance in Northern Italy\u201d z 2015 r., \u201esezonowe epidemie grypy wywo\u0142ywane przez wirusy grypy A i B wyst\u0119puj\u0105 corocznie w okresie zimowym w regionach o klimacie umiarkowanym, z rocznym wska\u017anikiem ataku szacowanym na 5-10 proc. u doros\u0142ych i 20-30 proc u dzieci. Na ca\u0142ym \u015bwiecie szacuje si\u0119, \u017ce te roczne epidemie powoduj\u0105 3 do 5 milion\u00f3w przypadk\u00f3w powa\u017cnych chor\u00f3b i oko\u0142o 250 000 do 500 000 zgon\u00f3w\u201d. Szczeg\u00f3lnie du\u017co os\u00f3b choruje w Lombardii – najludniejszym regionie Italii licz\u0105cym oko\u0142o 10 mln os\u00f3b – na gryp\u0119 i zapalenie p\u0142uc.<\/p>\r\n

Epidemie i pandemie w ubieg\u0142ym i obecnym wieku<\/h4>\r\n

Tylko w ubieg\u0142ym wieku \u015bwiat boryka\u0142 si\u0119 z pandemi\u0105 cholery w latach 1899-1923 czy hiszpa\u0144skiej grypy w 1918 r., kt\u00f3ra zarazi\u0142a mniej wi\u0119cej jedn\u0105 trzeci\u0105 \u015bwiatowej populacji w owym czasie i zabi\u0142a oko\u0142o 50 mln os\u00f3b, powoduj\u0105c szczeg\u00f3ln\u0105 \u015bmiertelno\u015bci w\u015br\u00f3d zdrowych m\u0142odych doros\u0142ych.<\/p>\r\n

W latach 1957-1958 grypa azjatycka wykryta w Singapurze wkr\u00f3tce rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 na Chiny, Hongkong, Wielk\u0105 Brytani\u0119 i Stany Zjednoczone, zabijaj\u0105c ponad milion ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie. Druga fala tej grypy by\u0142\u0105 zab\u00f3jcza szczeg\u00f3lnie dla ma\u0142ych dzieci, os\u00f3b starszych i kobiet w ci\u0105\u017cy. Szybko opracowana szczepionka – wg ekspert\u00f3w – niewiele pomog\u0142a.<\/p>\r\n

W 1961r. pandemia cholery pochodz\u0105cej z Indonezji rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 na inne cz\u0119\u015bci Azji, Bliskiego Wschodu i Afryki w ci\u0105gu dekady i trwa do dzi\u015b. Do lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych wybucha\u0142a tak\u017ce w Ameryce Po\u0142udniowej. W Zimbabwe w latach 2008-2009 zabi\u0142a ona ponad 4 tys. os\u00f3b. W 2016 r. w Jemenie i Haiti zabi\u0142a ponad p\u00f3\u0142 miliona ludzi. Oko\u0142o trzech milion\u00f3w os\u00f3b jest zaka\u017canych bakteriami wywo\u0142uj\u0105cymi choler\u0119 ka\u017cdego roku i choroba ta wyst\u0119puje endemicznie w blisko pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu krajach. Eksperci ds. zdrowia twierdz\u0105, \u017ce jedynie lepsze warunki sanitarne mog\u0105 pomoc w jej zwalczeniu – szczepionki niekoniecznie.<\/p>\r\n

W latach 1968-1969 pandemia grypy Hongkong, kt\u00f3ra dotar\u0142a r\u00f3wnie\u017c do Europy i obu Ameryk zabi\u0142a milion os\u00f3b, z czego prawie po\u0142ow\u0119 w Hongkongu i w wi\u0119kszo\u015bci osoby w wieku 65 lat lub starsze. Potomkowie wirusa H3N2 nadal kr\u0105\u017c\u0105 sezonowo na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\r\n

W latach 1977 – 1980 szala\u0142a ospa, ale po trwaj\u0105cej prawie dwie dekady globalnej kampanii szczepie\u0144 WHO oficjalnie og\u0142osi\u0142a, ze \u201d\u2039\u201d\u2039wyeliminowano j\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\r\n

W 1981 r pojawi\u0142a si\u0119 pandemia HIV\/AIDS, kt\u00f3ra trwa do dzi\u015b. Na pocz\u0105tku lat 90. AIDS by\u0142o g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 \u015bmierci m\u0119\u017cczyzn w wieku od 25 do 44 lat w USA. Obecnie jest blisko czterdzie\u015bci milion\u00f3w nosicieli wirusa HIV \/ AIDS, z czego ponad dwie trzecie z nich znajduje si\u0119 w Afryce Subsaharyjskiej. Dziesi\u0105tki milion\u00f3w ludzi zmar\u0142o z powodu tej choroby.<\/p>\r\n

W latach 2002-2003 w Chinach pojawi\u0142a si\u0119 epidemia wywo\u0142ana przez koronawirusa powoduj\u0105cego chorob\u0119 SARS (zesp\u00f3\u0142 ci\u0119\u017ckiej ostrej niewydolno\u015bci oddechowej – objawy nietypowego zapalania p\u0142uc: kaszel, duszno\u015b\u0107 itp.). Choroba rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 na ponad 20 pa\u0144stw na czterech kontynentach, zara\u017caj\u0105c ponad 8 tysi\u0119cy ludzi. SARS zabi\u0142a prawie 800 os\u00f3b, najwi\u0119cej w Chinach i Hongkongu, do czasu ustania wybuchu epidemii w po\u0142owie 2003 roku. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce wirus zosta\u0142 przeniesiony na ludzi poprzez kontakt z kotami.<\/p>\r\n

Dwa lata po epidemii SARS, WHO zmieni\u0142a mi\u0119dzynarodowe przepisy zdrowotne, pierwotnie opracowane w 1969 r., kt\u00f3re obowi\u0105zuj\u0105 wszystkie pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie. Nowe zasady maj\u0105 poprawi\u0107 gotowo\u015b\u0107 i reakcj\u0119 na pandemi\u0119. Wesz\u0142y one w \u017cycie w czerwcu 2007 r. i wymagaj\u0105 od pa\u0144stw powiadamiania WHO o potencjalnych globalnych zagro\u017ceniach zdrowotnych. Udzielaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c dyrektorowi generalnemu WHO uprawnienia do og\u0142oszenia zagro\u017cenia zdrowia publicznego o zasi\u0119gu mi\u0119dzynarodowym (PHEIC), w celu zmobilizowania globalnej reakcji.<\/p>\r\n

W latach 2009-2010 pojawi\u0142 si\u0119 wirus \u015bwi\u0144skiej grypy, kt\u00f3ry rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 na pocz\u0105tku w Meksyku i USA. W przeciwie\u0144stwie do innych szczep\u00f3w, H1N1 nieproporcjonalnie wp\u0142ywa\u0142 na dzieci i osoby m\u0142odsze. CDC nazwa\u0142a go \u201epierwsz\u0105 globaln\u0105 pandemi\u0105 grypy od czterdziestu lat\u201d. WHO og\u0142osi\u0142o PHEIC w kwietniu 2009 r., a nast\u0119pnie w czerwcu pandemi\u0119, gdy wirus dotar\u0142 do ponad 70. kraj\u00f3w. W odpowiedzi niekt\u00f3re pa\u0144stwa odradza\u0142y podr\u00f3\u017c do Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, a Chiny na\u0142o\u017cy\u0142y kwarantann\u0119. CDC szacuje, \u017ce w ci\u0105gu pierwszego roku po wykryciu wirusa na \u015bwiecie umar\u0142o od 151 700 do 575 400 os\u00f3b, z tego oko\u0142o 12 500 w USA. Prawie 80 procent umieraj\u0105cych mia\u0142o mniej ni\u017c 65 lat. W sierpniu 2010 r. WHO og\u0142osi\u0142a koniec pandemii, cho\u0107 szczep nadal kr\u0105\u017cy sezonowo.<\/p>\r\n

W 2012 r. pojawi\u0142 si\u0119 koronawirus MERS (bliskowschodni zesp\u00f3\u0142 niewydolno\u015bci oddechowej) przenoszony na ludzi z wielb\u0142\u0105d\u00f3w. Jego epicentrum znajdowa\u0142o si\u0119 w Arabii Saudyjskiej, W 2015 r. MERS da\u0142 si\u0119 we znaki mieszka\u0144com Korei Po\u0142udniowej, stamt\u0105d rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 na ponad dwadzie\u015bcia kilka kraj\u00f3w, wywo\u0142uj\u0105c zapalenie p\u0142uc. Spo\u015br\u00f3d oko\u0142o 2500 os\u00f3b, u kt\u00f3rych zdiagnozowano MERS, ponad 850 zmar\u0142o.<\/p>\r\n

W maju 2014 r. dyrektor generalna WHO Margaret Chan og\u0142osi\u0142a alarm PHEIC w zwi\u0105zku ze wzrostem liczby przypadk\u00f3w polio w Afryce i Azji. Alarm obowi\u0105zuje do dzi\u015b, a choroba ta szczeg\u00f3lnie dotyka Afganistan, Nigeri\u0119 i Pakistan.<\/p>\r\n

W latach 2014-2016 w Afryce Zachodniej szala\u0142a Ebola, powoduj\u0105c \u015bmier\u0107 oko\u0142o po\u0142owy zara\u017conych. Choroba dotar\u0142a do kilku pa\u0144stw europejskich i USA, zabijaj\u0105c \u0142\u0105cznie ponad 11 tys. os\u00f3b. W 2015 – 2016 wybuch\u0142a Zika w Ameryce P\u0142d., g\u0142\u00f3wnie w Brazylii, chocia\u017c wirus wykryto po raz pierwszy w latach 40. ub. wieku w Ugandzie. W lutym 2016 r. WHO og\u0142osi\u0142a epidemi\u0119 PHEIC, a do po\u0142owy roku ponad sze\u015b\u0107dziesi\u0105t kraj\u00f3w zg\u0142osi\u0142o przypadki wirusa, w wyniku kt\u00f3rego tysi\u0105ce kobiet urodzi\u0142o dzieci z ma\u0142og\u0142owiem i innymi wadami wrodzonymi. Pomimo wezwa\u0144 do odwo\u0142ania Letnich Igrzysk Olimpijskich w 2016 w Rio de Janeiro, przebieg\u0142y one zgodnie z planem, a WHO og\u0142osi\u0142a koniec epidemii w listopadzie tego samego roku.<\/p>\r\n

W 2018 roku Ebola powr\u00f3ci\u0142a do Demokratycznej Republiki Konga i Ugandy. W lipcu WHO og\u0142osi\u0142a PHEIC. Wirus zarazi\u0142 ponad 3400 os\u00f3b, a ponad 2200 umar\u0142o. Na pocz\u0105tku 2020 r. epidemia usta\u0142a.<\/p>\r\n

Pod koniec 2019 r. w chi\u0144skiej prowincji Hubei pojawi\u0142 si\u0119 nowy koronawirus, kt\u00f3ry wywo\u0142uje chorob\u0119 COVID-19. WHO og\u0142osi\u0142a w marcu, \u017ce epidemia przerodzi\u0142a si\u0119 w pandemi\u0119, chocia\u017c – jak sami eksperci WHO przyznaj\u0105 – trwaj\u0105 spory odno\u015bnie tego, kiedy mamy do czynienia z epidemi\u0105, a kiedy z pandemi\u0105. Pandemi\u0119 definiuje si\u0119 jako \u201eepidemi\u0119 wyst\u0119puj\u0105c\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie lub na bardzo du\u017cym obszarze, przekraczaj\u0105c\u0105 granice mi\u0119dzynarodowe i zwykle dotykaj\u0105c\u0105 du\u017cej liczby os\u00f3b\u201d.<\/p>\r\n

Zgodnie z t\u0105 definicj\u0105 mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce pandemie wyst\u0119puj\u0105 co roku na ka\u017cdej z p\u00f3\u0142kul, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce sezonowe epidemie przekraczaj\u0105 granice mi\u0119dzynarodowe i dotykaj\u0105 wielu ludzi. Jednak sezonowe epidemie nie s\u0105 uwa\u017cane za pandemie.<\/p>\r\n

W zwi\u0105zku z chorob\u0105 COVID-19 cz\u0119\u015b\u0107 rz\u0105d\u00f3w zdecydowa\u0142a si\u0119 na drastyczne ograniczenie mobilno\u015bci, kwarantanny i blokady, aby powstrzyma\u0107 rozprzestrzenianie si\u0119 koronawirusa, powoduj\u0105cego w 95 proc. przypadk\u00f3w zara\u017cenia \u0142agodne objawy. W pozosta\u0142ych – wymagana jest hospitalizacja i intubacja.<\/p>\r\n

Agnieszka Stelmach<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W XX w. mieli\u015bmy do czynienia z du\u017co gorszymi w skutkach pandemiami ni\u017c obecnie. Mimo tego, rz\u0105dy nie zamra\u017ca\u0142y gospodarek i nie ogranicza\u0142y w tak drastyczny spos\u00f3b \u017cycia publicznego. Czy dzisiejsza sytuacja ma jaki\u015b zwi\u0105zek z przyj\u0119t\u0105 przez WHO, now\u0105 definicj\u0105 pandemii? [Niniejszy artyku\u0142 jest fragmentem tekstu \u201eZamkni\u0119cie \u015bwiata. Jak zap\u0142acimy za reakcj\u0119 na pandemi\u0119 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[433,105,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/113839"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=113839"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/113839\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=113839"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=113839"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=113839"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}