{"id":113081,"date":"2020-04-01T13:32:37","date_gmt":"2020-04-01T17:32:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=113081"},"modified":"2020-04-01T13:32:37","modified_gmt":"2020-04-01T17:32:37","slug":"koronawirus-i-kosciol-w-niemczech-herezja-na-krotko-zatrzymana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=113081","title":{"rendered":"Koronawirus i Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Niemczech. Herezja \u2013 na kr\u00f3tko? \u2013 zatrzymana"},"content":{"rendered":"

Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w Niemczech, podobnie jak w Polsce, prze\u017cywa trudne chwile w zwi\u0105zku z epidemi\u0105 koronawirusa. Msze \u015bwi\u0119te, na mocy decyzji w\u0142adz pa\u0144stwowych, sprawowane s\u0105 bez ludu. Budzi to dwutorow\u0105 krytyk\u0119 ze strony wielu teolog\u00f3w.<\/strong> <\/strong><\/p>\r\n

Na epidemi\u0119 koronawirusa Konferencja Episkopatu Niemiec (DBK) zareagowa\u0142a ju\u017c 26 lutego. W\u00f3wczas Sekretariat DBK opublikowa\u0142 zalecenia dla wszystkich parafii w kraju. Poproszono o szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 i przestrzeganie surowych zasad higienicznych. Polecono rezygnacj\u0119 z u\u017cywania wody \u015bwi\u0119conej oraz z podawania sobie d\u0142oni w czasie przekazywania znaku pokoju. Sekretariat zaleci\u0142 te\u017c udzielanie Komunii \u015bwi\u0119tej na r\u0119k\u0119. To nie wywo\u0142a\u0142o w Niemczech jednak niemal \u017cadnej debaty; za Odr\u0105 to i tak ju\u017c dominuj\u0105ca forma komunikowania, a wielu ksi\u0119\u017cy nie wie nawet, jak udziela\u0107 Komunii do ust. Jednym z nielicznych g\u0142os\u00f3w krytycznych wobec tej decyzji by\u0142 artyku\u0142, jaki Michael Schneider-Flagmeyer og\u0142osi\u0142 na blogu Forum Niemieckich Katolik\u00f3w – najwa\u017cniejszej organizacji konserwatywnych katolik\u00f3w. Autor napisa\u0142, \u017ce Komunia do ust i na kl\u0119cz\u0105co jest zdecydowanie najgodniejsza; zaproponowa\u0142 jednak, by w obecnej sytuacji ci, kt\u00f3rzy koniecznie chc\u0105 przyjmowa\u0107 Cia\u0142o Chrystusa na r\u0119k\u0119, czynili to nie stoj\u0105c, ale kl\u0119cz\u0105c w\u0142a\u015bnie.<\/p>\r\n

 <\/strong><\/p>\r\n

Msza \u015bwi\u0119ta bez wiernych<\/strong><\/p>\r\n

Problem przyjmowania Eucharystii ju\u017c zreszt\u0105 nie istnieje, bo w Niemczech od prawie dw\u00f3ch tygodni nie sprawuje si\u0119 ju\u017c Mszy \u015bwi\u0119tej z udzia\u0142em wiernych. Ju\u017c w pierwszej po\u0142owie marca niemal wszystkie niemieckie diecezje podj\u0119\u0142y decyzj\u0119 o takim ograniczeniu. Co wi\u0119cej, 16 marca wieczorem kanclerz Angela Merkel og\u0142osi\u0142a wprowadzenie restrykcji w \u017cyciu publicznym; jeden z zakaz\u00f3w dotyczy\u0142 gromadzenia si\u0119 w ko\u015bcio\u0142ach, meczetach i synagogach. W ten spos\u00f3b kanclerz uniemo\u017cliwi\u0142a celebrowanie Naj\u015bwi\u0119tszej Ofiary. Wkr\u00f3tce stosowne wytyczne wyda\u0142o dw\u00f3ch najd\u0142u\u017cej opieraj\u0105cych si\u0119 biskup\u00f3w, Rudolf Voderholzer z Ratyzbony i Wolfgang Ipolt z G\u00f6rlitz. W efekcie na Msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 Niemcy chodzi\u0107 nie mog\u0105; w wi\u0119kszo\u015bci diecezji co najmniej do Wielkanocy, a obostrzenia te mog\u0105 zosta\u0107 jeszcze przed\u0142u\u017cone w zale\u017cno\u015bci od rozwoju sytuacji z epidemi\u0105. Prze\u0142o\u017cono tak\u017ce I komuni\u0119 i \u015bluby; terminowo odbywaj\u0105 si\u0119 jedynie pogrzeby, ale tylko na cmentarzach, nie w ko\u015bcio\u0142ach. Co ciekawe, jeszcze do niedawna funkcjonowa\u0142y tak\u017ce restauracje – ko\u015bcio\u0142y zamkni\u0119to wcze\u015bniej. Dopiero kilka dni temu wprowadzono restrykcje i w poszczeg\u00f3lnych landach restauracje i bary mog\u0105 sprzedawa\u0107 jedzenie wy\u0142\u0105cznie na wynos lub z dostaw\u0105. Rz\u0105d pozbawi\u0142 obywateli najpierw Niebieskiego Chleba, a dopiero potem pizzy.<\/p>\r\n

 <\/em><\/strong><\/p>\r\n

Missa sine populo<\/em><\/strong>. Dyskusja<\/strong><\/p>\r\n

Fakt odej\u015bcia od publicznych Mszy \u015bwi\u0119tych wywo\u0142a\u0142 w Niemczech du\u017c\u0105 krytyk\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 liturgist\u00f3w i teolog\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce celebracja Eucharystii bez wiernych jest niezgodna z duchem Novus Ordo Missae<\/em> i mo\u017ce prowadzi\u0107 do \u201ewt\u00f3rnej klerykalizacji\u201d, st\u0105d by\u0142oby lepiej, gdyby\u2026 Mszy \u015bwi\u0119tej nie sprawowa\u0107 w og\u00f3le. Tak\u0105 tez\u0119 przedstawili na \u0142amach p\u00f3\u0142oficjalnego portalu Episkopatu Katholisch.de liturgi\u015bci Albert Gerhards, Benedikt Kranemann i Stephan Winter. Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na Sacrosanctum Concilium<\/em> Soboru Watyka\u0144skiego II stwierdzili, \u017ce Msza musi by\u0107 celebrowana z udzia\u0142em wiernych, bo – zgodnie z soborowym tekstem – kult sprawowany jest zar\u00f3wno przez G\u0142ow\u0119 jak i przez Cz\u0142onki Cia\u0142a Chrystusa. Wed\u0142ug liturgist\u00f3w by\u0142oby zatem lepiej, gdyby Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Niemczech zawiesi\u0142 sprawowanie Mszy i skupi\u0142 si\u0119 na modlitwie oraz na s\u0142uchaniu S\u0142owa Bo\u017cego. T\u0119 propozycj\u0119 skrytykowa\u0142 dogmatyk prof. Helmut Hoping, zauwa\u017caj\u0105c, \u017ce rezygnacja ze sprawowania Mszy \u015bwi\u0119tej oznacza\u0142aby cios w sam\u0105 istot\u0119 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Z kolei ks. Wolfgang F. Rothe na \u0142amach tego samego portalu replikowa\u0142, \u017ce Missa sine populo<\/em> tak naprawd\u0119 w og\u00f3le nie istnieje; celebrans reprezentuje bowiem Jezusa Chrystusa, ale zarazem tak\u017ce Lud Bo\u017cy. Fakt przyj\u0119cia sakramentu \u015bwi\u0119ce\u0144, podkre\u015bli\u0142 ks. Rothe, nie usuwa uczestnictwa w kap\u0142a\u0144stwie powszechnym. Je\u017celi na Mszy \u015bwi\u0119tej jest ksi\u0105dz – to jest tak\u017ce i lud. Ks. Rothe przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 jednak do przestrogi trzech liturgist\u00f3w przed nawrotem klerykalizmu; zaapelowa\u0142, by samotne celebrowanie Mszy \u015bwi\u0119tej sta\u0142o si\u0119 okazj\u0105 do u\u015bwiadomienia sobie przez ksi\u0119\u017cy faktu bycia cz\u0142onkiem Ludu Bo\u017cego.<\/p>\r\n

Zakaz sprawowania Mszy \u015bwi\u0119tej z udzia\u0142em wiernych skrytykowa\u0142 te\u017c znany niemiecki teolog i duszpasterz, ks. Johannes zu Eltz z Frankfurtu. Ten sk\u0105din\u0105d liberalnie nastawiony kap\u0142an stwierdzi\u0142, \u017ce Msza \u015bwi\u0119ta nie jest jakim\u015b \u201ewydarzeniem kulturalnym\u201d, ale duchowym; st\u0105d w jego ocenie pa\u0144stwo post\u0105pi\u0142o \u017ale zakazuj\u0105c wiernym udzia\u0142u w Eucharystii. Wed\u0142ug ks. zu Eltza powinno dopu\u015bci\u0107 si\u0119 sprawowanie Mszy przy uczestnictwie ma\u0142ej grupy wiernych. Kap\u0142an podkre\u015bli\u0142, \u017ce udzia\u0142u w Eucharystii nic jest nie w stanie zast\u0105pi\u0107; katolicy wierz\u0105, \u017ce w Komunii \u015bwi\u0119tej jest realnie obecny Pan Jezus, st\u0105d transmisje telewizyjne lub radiowe nie s\u0105 szczeg\u00f3lnie pomocne.<\/p>\r\n

Ten w\u0105tek podchwyci\u0142 ks. prof. J\u00f3zef Niewiadomski, emerytowany profesor Instytutu Teologii Systematycznej w Uniwersytetu w Innsbrucku. Wed\u0142ug urodzonego w Lublinie uczonego kap\u0142ana transmisje Mszy \u015bwi\u0119tej s\u0105 g\u0142\u0119boko niewystarczaj\u0105ce; co wi\u0119cej obecny kryzys, rozci\u0105gaj\u0105c si\u0119 na Wielkanoc, mo\u017ce doprowadzi\u0107 do dalszej izolacji tych, kt\u00f3rzy i tak ju\u017c wcze\u015bniej byli wykluczani z udzia\u0142u w \u017cyciu ko\u015bcielnym i spo\u0142ecznym, to znaczy g\u0142\u00f3wnie starych i chorych. Ks. prof. Niewiadomski zaproponowa\u0142 zatem, by do dom\u00f3w takich os\u00f3b Komuni\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 przynosili krewni, co w jego ocenie jest zgodne z Tradycj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a i mog\u0142oby odbywa\u0107 si\u0119 godnie.<\/p>\r\n

Wprowadzone obostrzenia w pe\u0142ni popar\u0142 z kolei konserwatywny biskup Ratyzbony, Rudolf Voderholzer. W s\u0142owie skierowanym do swoich diecezjan przyzna\u0142, \u017ce ograniczenia s\u0105 dla katolik\u00f3w bardzo bolesne, ale bior\u0105c pod uwag\u0119 bardzo trudn\u0105 sytuacj\u0119 we W\u0142oszech, Hiszpanii czy Stanach Zjednoczonych wydaj\u0105 si\u0119 po prostu konieczne. Bp Voderholzer przestrzeg\u0142 przed por\u00f3wnywaniem obecnego kryzysu z czasami staro\u017cytnymi, gdy rzymskie pa\u0144stwo prze\u015bladowa\u0142o chrze\u015bcijan; aktualne ograniczenia nak\u0142adane na kult katolicki s\u0105 przej\u015bciowe i maj\u0105 zupe\u0142nie inny charakter, podkre\u015bli\u0142.<\/p>\r\n

 <\/strong><\/p>\r\n

Czy koronawirus to kara Bo\u017ca?<\/strong><\/p>\r\n

W przestrzeni niemieckoj\u0119zycznej rozgorza\u0142a te\u017c du\u017ca dyskusja o koronawirusie jako Bo\u017cej karze. Wszystko za spraw\u0105 biskupa Mariana Elegantiego ze szwajcarskiego Chur. Hierarcha opublikowa\u0142 w sieci wideo, w kt\u00f3rym zadeklarowa\u0142, \u017ce nie boi si\u0119 zara\u017cenia podczas przyjmowania Komunii \u015bwi\u0119tej. Biskup zwr\u00f3ci\u0142 te\u017c uwag\u0119 na wyra\u017any zwi\u0105zek r\u00f3\u017cnych katastrof i ludzkich grzech\u00f3w dobrze widoczny w Starym Testamencie, a tak\u017ce na jednoznaczn\u0105 jego zdaniem teologi\u0119 Nowego Testamentu. Jego wypowied\u017a spotka\u0142a si\u0119 z niezwykle ostr\u0105 krytyk\u0105. Konferencja Episkopatu Szwajcarii ustami swojego rzecznika odci\u0119\u0142a si\u0119 od bp. Elegantiego, podaj\u0105c, \u017ce wyrazi\u0142 wy\u0142\u0105cznie swoje w\u0142asne zdanie. Redaktor naczelny serwisu Kath.ch, oficjalnego medium Ko\u015bcoio\u0142a w Szwajcarii, nazwa\u0142 go horror-clownem<\/em>. Bp Eleganti zosta\u0142 te\u017c skrytykowany przez administratora apostolskiego diecezji Chur, bp. Pierre’a Buchera. W efekcie ten konserwatywny i g\u0142\u0119boko wierz\u0105cy hierarcha zosta\u0142 ob\u0142o\u017cony \u201ekar\u0105\u201d: administrator zaleci\u0142 mu udzielanie mediom komentarzy tylko wtedy, je\u017celi zyskaj\u0105 one aprobat\u0119 Episkopatu. W Niemczech tez\u0119 bp. Elegantiego o koronawirusie jako karze Boga skrytykowali – nie wymieniaj\u0105c biskupa z nazwiska – bp Georg B\u00c3\u00a4tzing, przewodnicz\u0105cy Episkopatu, oraz abp Ludwig Schick, metropolita Bambergu. Pozytywnie do wyst\u0105pienia bp. Elegantiego odni\u00f3s\u0142 si\u0119 katolicki dziennik \u201eDie Tagespost\u201d. Publicysta Simon Kajan, nie przes\u0105dzaj\u0105c, czy szwajcarski hierarcha mia\u0142 racj\u0119 czy nie, zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na rol\u0119 kary Bo\u017cej w Nowym Testamencie. Kajan zacytowa\u0142 te\u017c artyku\u0142, jaki, r\u00f3wnie\u017c po niemiecku, na temat kary Bo\u017cej opublikowa\u0142 w\u0142oski historyk Ko\u015bcio\u0142a, prof. Roberto de Mattei. Wypowiedzi hierarchy jako g\u0142os autorytatywny i s\u0142uszny cytowa\u0142 ponadto austriacki konserwatywny portal Kath.net.<\/p>\r\n

Na tym samym portalu pojawi\u0142 si\u0119 te\u017c ciekawy i autorytatywny g\u0142os kard. Waltera Brandm\u00fcllera, jednego z sygnatariuszy s\u0142ynnych \u201edubi\u00f3w\u201d do papie\u017ca Franciszka i by\u0142ego przewodnicz\u0105cego Papieskiego Komitetu Nauk Historycznych. Purpurat w kontek\u015bcie koronawirusa stwierdzi\u0142, \u017ce B\u00f3g bynajmniej nas nie karze; jest nieco inaczej – to my sami \u015bci\u0105gamy na siebie kar\u0119 za sw\u00f3j grzech. Hierarcha przypomnia\u0142, \u017ce bunt Adama wobec Pana Boga jest \u017ar\u00f3d\u0142em nieszcz\u0119\u015b\u0107 spadaj\u0105cych dzi\u015b na cz\u0142owieka; zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na p\u0119dz\u0105c\u0105 sekularyzacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stw zachodnich, a tak\u017ce na rugowanie samego poczucia grzechu z Ko\u015bcio\u0142a. \u201eIlu\u017c jest ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3rzy nie spowiadali si\u0119 ju\u017c od wielu lat!\u201d – napisa\u0142 z b\u00f3lem kardyna\u0142. Kard. Brandm\u00fcller wezwa\u0142 do tego, by szukaj\u0105c w\u0142a\u015bciwej odpowiedzi na epidemi\u0119 nie poprzestawa\u0107 na rozwi\u0105zaniach politycznych i medycznych, ale i\u015b\u0107 g\u0142\u0119biej, a\u017c do duchowego korzenia obecnego kryzysu.<\/p>\r\n

 <\/strong><\/p>\r\n

Wezwania do modlitwy<\/strong><\/p>\r\n

Niemieccy biskupi powszechnie zach\u0119caj\u0105 te\u017c wiernych do modlitwy. W uroczysto\u015b\u0107 Zwiastowania Pa\u0144skiego bp Bertram Meier po\u015bwi\u0119ci\u0142 diecezj\u0119 Augsburga Matki Bo\u017cej; tego samego dnia Sercom Pana Jezusa i Maryi diecezj\u0119 Pasawy po\u015bwi\u0119ci\u0142 bp Stefan Oster. Z kolei przewodnicz\u0105cy Episkopatu bp Georg B\u00c3\u00a4tzing wezwa\u0142 wszystkich wiernych do w\u0142\u0105czenia si\u0119 w papiesk\u0105 inicjatyw\u0119 modlitewn\u0105 przewidzian\u0105 na pi\u0105tek na godzin\u0119 18. Hierarcha opublikowa\u0142 te\u017c odezw\u0119 do wszystkich chrze\u015bcijan wesp\u00f3\u0142 z przewodnicz\u0105cymi Ewangelickiego \u201eKo\u015bcio\u0142a\u201d Niemiec oraz niemieckiej cerkwi prawos\u0142awnej, w kt\u00f3rej prosi\u0142 o modlitw\u0119 i zaufanie Bogu oraz o nadziej\u0119 na ustanie epidemii.<\/p>\r\n

 <\/strong><\/p>\r\n

Sakramenty na odleg\u0142o\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\r\n

W Niemczech koronawirus sprowokowa\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 teolog\u00f3w do debaty o udzielaniu sakrament\u00f3w na odleg\u0142o\u015b\u0107. Ju\u017c 15 marca bp Reinhold Nann, rodowity Niemiec pos\u0142uguj\u0105cy w peruwia\u0144skiej diecezji Caravel\u00c3\u00ad, wyda\u0142 dekret, w kt\u00f3rym dopu\u015bci\u0142 spowied\u017a przez telefon. Hierarcha po kilku dniach dekret odwo\u0142a\u0142. T\u0142umaczy\u0142, \u017ce przyj\u0105\u0142 wytyczne, jakie wyda\u0142a Penitencjaria Apostolska w sprawie udzielania sakramentu pojednania w warunkach pandemii; Watykan nie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 w \u017caden spos\u00f3b do spowiedzi na odleg\u0142o\u015b\u0107, st\u0105d bp Nann uzna\u0142, \u017ce powinien si\u0119 wycofa\u0107. Wytyczne Stolicy Apostolskiej nie odstraszy\u0142y jednak od promowania niezgodnego z nauczaniem pomys\u0142u p\u00f3\u0142oficjalnego portalu Konferencji Episkopatu Niemiec, Katholisch.de. 30 marca ukaza\u0142 si\u0119 tam wywiad, jaki przeprowadzi\u0142 dziennikarz Felix Neumann z dogmatykiem Thomasem Rusterem z Dortmundu. Profesor stwierdzi\u0142, \u017ce ko\u015bcielna niezgoda na udzielanie sakrament\u00f3w na odleg\u0142o\u015b\u0107 jest wyrazem przedsoborowego ducha i st\u0105d nale\u017cy j\u0105 odrzuci\u0107. Uczony uzna\u0142, \u017ce w sakramencie najwa\u017cniejsze jest s\u0142owo, a kontakt fizyczny jedynie wzmacnia i podkre\u015bla jego wypowiedzenie, nie jest jednak niezb\u0119dny. St\u0105d, powiedzia\u0142 Ruster, niemieccy duszpasterze nie powinni czu\u0107 si\u0119 zanadto sp\u0119tani prawem kanonicznym i musz\u0105 samodzielnie decydowa\u0107 si\u0119 na zmiany. Wed\u0142ug dogmatyka mo\u017cliwa jest zar\u00f3wno spowied\u017a za po\u015brednictwem telefonu czy internetu, jak i zdalne namaszczenie chorych. Problem spowiedzi przez telefon podni\u00f3s\u0142 te\u017c cytowany wy\u017cej dziennik \u201eDie Tagespost\u201d, wskazuj\u0105c, \u017ce rzecz jest zgodnie z nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a wykluczona; medium przytoczy\u0142o jednak wypowied\u017a w\u0142oskiego profesora prawa ko\u015bcielnego ks. Giorgio Giovanellego z Uniwersytetu Latera\u0144skiego, wed\u0142ug kt\u00f3rego zmiana praktyki w tym zakresie by\u0142aby mo\u017cliwa, ale wymaga\u0142aby decyzji Ojca \u015awi\u0119tego.<\/p>\r\n

 <\/strong><\/p>\r\n

Austria bez Mszy, ale z codziennym r\u00f3\u017ca\u0144cem przez radio<\/strong><\/p>\r\n

W Austrii, podobnie jak w Niemczech, zakazano sprawowania Naj\u015bwi\u0119tszej Ofiary z udzia\u0142em wiernych w dniu 16. marca. Koronawirus w tym kraju mia\u0142 ponadto do\u015b\u0107 nieoczekiwany skutek: w zwi\u0105zku z epidemi\u0105 od\u0142o\u017cono organizacj\u0119 zebrania plenarnego Episkopatu, na kt\u00f3rym mia\u0142o doj\u015b\u0107 do wyboru nowego przewodnicz\u0105cego. W efekcie u w\u0142adzy pozosta\u0142 arcybiskup Wiednia kard. Christoph Sch\u00f6nborn, kt\u00f3ry ju\u017c kilka miesi\u0119cy temu zapowiedzia\u0142 rezygnacj\u0119 z funkcji.<\/p>\r\n

Austriaccy biskupi w dobie epidemii zach\u0119caj\u0105 wiernych do modlitwy, szczeg\u00f3lnie r\u00f3\u017ca\u0144cowej. Ka\u017cdego dnia o godzinie 20 na antenie austriackiej edycji Radio Maria jeden z hierarch\u00f3w prowadzi r\u00f3\u017caniec. Z kolei proboszcz jednej z wiede\u0144skich parafii, ks. Christian Sieberer, zach\u0119ci\u0142 wszystkich kap\u0142an\u00f3w do udzielania wiernym b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem na ulicach miast ca\u0142ego kraju.<\/p>\r\n

 <\/strong><\/p>\r\n

Herezja w tymczasowym odwrocie<\/strong><\/p>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki u naszych zachodnich s\u0105siad\u00f3w prze\u017cywa podobnie trudne chwile jak w Polsce. Na konserwatywnych portalach wielu internaut\u00f3w wyra\u017ca nadziej\u0119, \u017ce ten przedziwny czas stanie si\u0119 pocz\u0105tkiem uzdrowienia niemieckiego katolicyzmu. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce na czas koronawirusa z niemieckiej medialnej debaty ko\u015bcielnej niemal ca\u0142kowicie znikn\u0119\u0142y propozycje wprowadzania kolejnych herezji. Wci\u0105\u017c m\u00f3wi si\u0119 o \u015bwi\u0119ceniach dla kobiet czy Komunii dla protestant\u00f3w, ale o wiele wi\u0119cej uwagi dziennikarze, publicy\u015bci i teologowie po\u015bwi\u0119caj\u0105 kwestiom eschatologicznym czy fundamentalnemu znaczeniu Eucharystii w \u017cyciu katolik\u00f3w. Rzeczywiste cierpienie zwi\u0105zane z chorob\u0105, brakiem sakrament\u00f3w i rygorami w \u017cyciu codziennym okaza\u0142o si\u0119 by\u0107 prawdziwym m\u0142otem na herezj\u0119. Oby dobry B\u00f3g pom\u00f3g\u0142 Ko\u015bcio\u0142owi w Niemczech wyci\u0105gn\u0105\u0107 z kryzysu epidemiologicznego jak najwi\u0119cej dobra. Tym wi\u0119cej, \u017ce ju\u017c jesieni\u0105 pe\u0142n\u0105 par\u0105 rusza nies\u0142awna Droga Synodalna i je\u017celi tylko choroba ust\u0105pi daj\u0105c progresistom swobod\u0119 dzia\u0142ania, rozp\u0119ta si\u0119 niesamowita wewn\u0105trzko\u015bcielna burza.<\/p>\r\n

Pawe\u0142 Chmielewski<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w Niemczech, podobnie jak w Polsce, prze\u017cywa trudne chwile w zwi\u0105zku z epidemi\u0105 koronawirusa. Msze \u015bwi\u0119te, na mocy decyzji w\u0142adz pa\u0144stwowych, sprawowane s\u0105 bez ludu. Budzi to dwutorow\u0105 krytyk\u0119 ze strony wielu teolog\u00f3w.  Na epidemi\u0119 koronawirusa Konferencja Episkopatu Niemiec (DBK) zareagowa\u0142a ju\u017c 26 lutego. W\u00f3wczas Sekretariat DBK opublikowa\u0142 zalecenia dla wszystkich parafii w […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[433,166,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/113081"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=113081"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/113081\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=113081"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=113081"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=113081"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}