{"id":112986,"date":"2020-03-28T19:17:36","date_gmt":"2020-03-28T23:17:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=112986"},"modified":"2020-03-28T19:17:36","modified_gmt":"2020-03-28T23:17:36","slug":"rosja-niemcy-i-kwestia-polska-stanislaw-michalkiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=112986","title":{"rendered":"Rosja, Niemcy i kwestia polska – Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

W latach 70-tych, a \u017ce ju\u017c 80-tych znany rysownik Andrzej Mleczko sporz\u0105dzi\u0142 rysunek, jak to krotochwilny Pan B\u00f3g m\u00f3wi do asystuj\u0105cych Mu anio\u0142k\u00f3w: \u201ea Polakom zrobi\u0119 kawa\u0142, umieszcz\u0119 ich mi\u0119dzy Niemcami i Rosj\u0105!<\/i>\u201d Je\u015bli tak, to Pan B\u00f3g musia\u0142 doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce taka lokalizacja jest rodzajem z\u0142o\u015bliwego kawa\u0142u, stosunkowo niedawno. Polska bowiem od ponad tysi\u0105ca lat le\u017cy mniej wi\u0119cej w tym samym miejscu. Wprawdzie przesuwa\u0142a si\u0119, jak nie na wsch\u00f3d, to na zach\u00f3d, ale zasadniczy trzon polskiego terytorium jest tu, gdzie by\u0142 zawsze. Dzisiaj po\u0142o\u017cenie mi\u0119dzy Niemcami a Rosj\u0105 mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 fatalne, ale nie zawsze tak by\u0142o. Warto tedy zastanowi\u0107 si\u0119, co w\u0142a\u015bciwie sprawi\u0142o, \u017ce to samo po\u0142o\u017cenie nie przeszkadza\u0142o w wybijaniu si\u0119 Polski na stanowisko mocarstwowe, a teraz uwa\u017cane jest za fataln\u0105 przyczyn\u0119 naszej politycznej s\u0142abo\u015bci.<\/p>\r\n

Rosja<\/h4>\r\n

Pocz\u0105tk\u00f3w Rosji mo\u017cna doszukiwa\u0107 si\u0119 w Rusi Nowogrodzkiej za\u0142o\u017conej przez Ruryka i Rusi Kijowskiej. W po\u0142owie X wieku ksi\u0119\u017cniczka Olga po\u0142\u0105czy\u0142a obydwa pa\u0144stwa i zapocz\u0105tkowa\u0142a korzystne kontakty z Bizancjum. Pod koniec wieku X W\u0142odzimierz I o\u017ceni\u0142 si\u0119 z siostr\u0105 bizantyjskiego cesarza Ann\u0105 i przyja\u0142 chrzest w obrz\u0105dku wschodnim, podobnie jak w Polsce Mieszko I, kt\u00f3ry nieco wcze\u015bniej ustanowi\u0142 jako religi\u0119 pa\u0144stwow\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwo w obrz\u0105dku zachodnim. Kronika Nestora sugeruje, jakoby pierwsi w\u0142adcy z Rurykiem na czele, byli norweskimi wikingami, zaproszonymi przez miejscowe ludy, by nimi w\u0142adali: \u201eZiemia nasza wielka jest i obfita, a \u0142adu w niej nie ma, p\u00f3jd\u017acie wi\u0119c rz\u0105dzi\u0107 i w\u0142ada\u0107 nami<\/i>\u201d. Podobnie zreszt\u0105 mia\u0142o by\u0107 i w Polsce, gdzie dynastia Piast\u00f3w mia\u0142a korzenie normandzkie. Co\u015b musi by\u0107 na rzeczy, skoro patron Norwegii, \u015bwi\u0119ty Olaf, pr\u00f3buj\u0105c wprowadzi\u0107 u wiking\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwo (Olaf sam by\u0142 wikingiem, a nawet od 12 roku \u017cycia ich hersztem, kt\u00f3ry chrze\u015bcija\u0144stwem zafascynowa\u0142 si\u0119 u podczas pobytu u dawnego wikinga Roberta, pod\u00f3wczas ju\u017c chrze\u015bcija\u0144skiego wasala kr\u00f3la francuskiego, kt\u00f3ry w\u0142ada\u0142 lennem Normandi\u0105, nazwan\u0105 tak w\u0142a\u015bnie od Norman\u00f3w) – zmuszony do ucieczki z kraju schroni\u0142 si\u0119 u swojej siostry w Nowogrodzie. Potem Ru\u015b popad\u0142a w rozbicie dzielnicowe, a\u017c wreszcie w XIII wieku dosta\u0142a si\u0119 pod panowanie tatarskie, z tym, \u017ce Tatarzy nie w\u0142adali ni\u0105 bezpo\u015brednio, tylko za po\u015brednictwem tubylczych ksi\u0105\u017c\u0105t, kt\u00f3rzy musieli \u015bci\u0105ga\u0107 jar\u0142yk i wymusza\u0107 pos\u0142usze\u0144stwo. Cz\u0119\u015b\u0107 dawnej Rusi (mniej wi\u0119cej obszar dzisiejszej Bia\u0142orusi) podbi\u0142a Litwa. W pocz\u0105tkach wieku XIV Iwan Kalita z dynastii Rurykowicz\u00f3w przeni\u00f3s\u0142 stolic\u0119 z W\u0142odzimierza do Moskwy. Pod koniec XIV wieku wnuk Iwana Kality, Dymitr Do\u0144ski, pokona\u0142 Tatar\u00f3w w bitwie na Kulikowym Polu i pr\u00f3bowa\u0142 zjednoczenia innych ziem pod swoim ber\u0142em, ale na przeszkodzie stan\u0119\u0142a Litwa, kt\u00f3ra w tym czasie pozostawa\u0142a ju\u017c w unii personalnej z Polsk\u0105. W 1462 roku tron moskiewski obj\u0105\u0142 Iwan III Srogi, kt\u00f3ry uwolni\u0142 ziemie ruskie od panowania tatarskiego, a jego ma\u0142\u017ce\u0144stwo z bratanic\u0105 ostatniego cesarza bizantyjskiego (Cesarstwo upad\u0142o w roku 1453), Zofi\u0105 Paleolog, co sk\u0142oni\u0142o Iwana III Srogiego do przyj\u0119cia tytu\u0142u cara ca\u0142ej Rusi i dwug\u0142owego or\u0142a, jako god\u0142a swego pa\u0144stwa.) . W 1547 roku Iwan IV Gro\u017any koronowa\u0142 si\u0119 w Moskwie na Cara Ca\u0142ej Rusi, a jego tytu\u0142 zosta\u0142 w 1554 roku uznany przez Angli\u0119, a w 1576 – przez Niemcy. W tym czasie Moskwa, to znaczy – ju\u017c Rosja, dokonuje ekspansji na wsch\u00f3d, zajmuj\u0105c Syberi\u0119, a\u017c do granicy chi\u0144skiej i docieraj\u0105c do Oceanu Spokojnego. Rosja pr\u00f3bowa\u0142a tak\u017ce ekspansji w kierunku zachodnim, co powodowa\u0142o wojny z Litw\u0105, a potem – z Rzeczpospolit\u0105. Za Aleksandra Jagiello\u0144czyka odnios\u0142a nawet pewien sukces, ale za Zygmunta Starego w nast\u0119pstwie a\u017c trzech wojen, ekspansja ta zosta\u0142a zahamowana, a nawet cz\u0119\u015bciowo cofni\u0119ta, dzi\u0119ki zwyci\u0119stwu hetmana Jana Tarnowskiego. Nie na d\u0142ugo jednak, bo za panowania Zygmunta Augusta Iwan Gro\u017any ruszy\u0142 na Inflanty, ale nie uda\u0142o mu si\u0119 ich zdoby\u0107. Ponowna pr\u00f3ba zosta\u0142a podj\u0119ta za panowania Stefana Batorego, kt\u00f3remu uda\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bciowo odwojowa\u0107 uprzednie rosyjskie zdobycze. W 1582 roku w Jamie Zapolskim zosta\u0142 zawarty rozejm, na postawie kt\u00f3rego Polska odzyska\u0142a Inflanty z Dorpatem i Parnaw\u0105, a tak\u017ce Ziemi\u0119 Po\u0142ock\u0105 (Batory zdoby\u0142 Po\u0142ock, potem Wielkie \u0141uki, a w 1581 roku wojska polsko-litewskie obleg\u0142y Psk\u00f3w).<\/p>\r\n

Po \u015bmierci Iwana Gro\u017anego na moskiewskim tronie zasiad\u0142 Borys Godunow, zapocz\u0105tkowuj\u0105c w Rosji okres tzw. \u201ewielkiej smuty<\/i>\u201d. W\u00f3wczas to Polska urz\u0105dza rozmaite dywersje z Dymitrami Samozwa\u0144cami, a za panowania Zygmunta III Wazy, wojska polskie pod wodz\u0105 hetmana Stanis\u0142awa \u0179\u00f3\u0142kiewskiego odnios\u0142y zwyci\u0119stwo w bitwie pod K\u0142uszynem, po kt\u00f3rym coraz to nowe miasta i twierdze poddawa\u0142y si\u0119 Polakom. W pa\u017adzierniku 1610 roku wojska polskie zaj\u0119\u0142y Kreml, a 29 pa\u017adziernika 1611 roku car Wasyli Szujski bi\u0142 czo\u0142em Zygmuntowi III na Zamku w Warszawie. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, to by\u0142a przyczyna, dla kt\u00f3rej tak d\u0142ugo nie mo\u017cna by\u0142o rozpocz\u0105\u0107 odbudowy Zamku Kr\u00f3lewskiego w Warszawie po wojnie, a cenzura PRL utrzymywa\u0142a zapis, zgodnie z kt\u00f3rym nie wolno by\u0142o pisa\u0107 o Zamku Kr\u00f3lewskim, tylko o \u201eWarszawskim<\/i>\u201d. Jednak w nast\u0119pstwie antypolskiego powstania, Polacy musieli 7 listopada 1612 roku kapitulowa\u0107 na Kremlu. Rocznica tej kapitulacji jest obchodzona dzisiaj w Rosji jako \u015bwi\u0119to rosyjskiej armii. W nast\u0119pnym roku carem rosyjskim zosta\u0142 m\u0142ody Micha\u0142 Romanow, kt\u00f3ry zapocz\u0105tkowa\u0142 dynasti\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105 Rosj\u0105 a\u017c do lutego 1917 roku. W nast\u0119pstwie wojen kozackich z Rzecz\u0105pospolit\u0105, Rosja uzyska\u0142a panowanie nad Ukrain\u0105 z Kijowem, a prawie jednocze\u015bnie w czasie tzw. \u201epotopu szwedzkiego<\/i>\u201d w latach 1655-1660 wybuch\u0142a r\u00f3wnie\u017c wojna polsko-rosyjska, zako\u0144czona w roku 1667 rozejmem w Andruszowie. Polska odzyska\u0142a tzw. Inflanty Polskie, ale utraci\u0142a wojew\u00f3dztwo czernichowskie i ogromne (250 tys. km kwadratowych) wojew\u00f3dztwo kijowskie oraz niekt\u00f3re inne terytoria. Rozejm ten traktowany by\u0142 jako rozwi\u0105zanie tymczasowe, ale zosta\u0142 w roku 1686 potwierdzony tzw. traktatem Grzymu\u0142towskiego, Ustalone w\u00f3wczas granice polsko-rosyjskie przetrwa\u0142y a\u017c do I rozbioru Polski.<\/p>\r\n

W roku 1682 carem rosyjskim zosta\u0142 Piotr, zwany p\u00f3\u017aniej Wielkim, kt\u00f3ry w roku 1721 przybra\u0142 tytu\u0142 \u201eImperatora<\/i>\u201d, inauguruj\u0105c w ten spos\u00f3b Imperium Rosyjskie. W wyniku wojny p\u00f3\u0142nocnej (1700-1721) Szwecja utraci\u0142a status europejskiego mocarstwa na rzecz m.in. Rosji, kt\u00f3ra uzyska\u0142a Kareli\u0119, Estoni\u0119 i Inflanty. W ten spos\u00f3b zyska\u0142a szeroki dost\u0119p do Ba\u0142tyku, co umo\u017cliwi\u0142o budow\u0119 nowej stolicy – Petersburga. Z kolei reformy wewn\u0119trzne Piotra Wielkiego doprowadzi\u0142y do modernizacji Rosji (\u201ePiotr zaprowadzi\u0142 b\u0119bny i bagnety, postawi\u0142 turmy, urz\u0105dzi\u0142 kadety, kaza\u0142 na dworze ta\u0144czy\u0107 menuety (\u2026) Ogoli\u0142, umy\u0142 i ustroi\u0142 ch\u0142opa, bro\u0144 mu da\u0142 w r\u0119ce, kiesze\u0144 narublowa\u0142. I zadziwiona krzykn\u0119\u0142a Europa: car Piotr Rosyj\u0105 ucywilizowa\u0142!<\/i>\u201d – pisa\u0142 w \u201eDziadach<\/i>\u201d Adam Mickiewicz). W rezultacie Rosja sta\u0142a si\u0119 pa\u0144stwem skrajnie scentralizowanym i najwi\u0119kszym mocarstwem na wsch\u00f3d od \u0141aby – i takim pozostaje a\u017c do dnia dzisiejszego.<\/p>\r\n

Niemcy<\/h4>\r\n

25 grudnia 800 roku franko\u0144ski kr\u00f3l Karol zwany Wielkim, zosta\u0142 w Rzymie koronowany na cesarza rzymskiego – co by\u0142o podyktowane intencj\u0105 utworzenia w Europie Zachodniej uniwersalnego pa\u0144stwa na podobie\u0144stwo Imperium Rzymskiego. W roku 843, na podstawie traktatu w Verdun, imperium Karola zosta\u0142o podzielone mi\u0119dzy Ludwika Pobo\u017cnego, Lotara, Karola \u0141ysego i Ludwika Niemieckiego. Ten podzia\u0142 nie utrzyma si\u0119 d\u0142ugo, bo po \u015bmierci Lotara (od jego imienia pochodzi Lotaryngia) w 869 roku jego dzielnic\u0119 zaj\u0105\u0142 Karol \u0141ysy. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, rywalizacja o posiadanie \u201epasa lotarowego<\/i>\u201d trwa\u0142a a\u017c do XX wieku, kiedy to na podstawie traktatu wersalskiego, w postaci Alzacji i Lotaryngii, przypad\u0142 on Francji. Na prze\u0142omie wieku X i XI kilka ksi\u0119stw zosta\u0142o po\u0142\u0105czonych, a niemieccy kr\u00f3lowie z dynastii Ludolfing\u00f3w uzyskali od roku 962 koron\u0119 \u015bwi\u0119tego cesarza rzymskiego. Na podstawie Z\u0142otej Bulli z 1356 roku wprowadzona zosta\u0142a zasada elekcji cesarza przez siedmiu elektor\u00f3w.<\/p>\r\n

Na skutek reformacji zapocz\u0105tkowanej w roku 1517 przez Marcina Lutra, dosz\u0142o na terenie cesarstwa do wojny trzydziestoletniej, w nast\u0119pstwie kt\u00f3rej kraj zosta\u0142 podzielony na wiele ksi\u0119stewek. Pok\u00f3j westfalski z roku 1648 roku uzna\u0142 istnienie w ramach Cesarstwa oko\u0142o 1800 takich ksi\u0119stw.<\/p>\r\n

Jednym z nich by\u0142a Brandenburgia, rz\u0105dzona przez rodzin\u0119 Hohenzollern\u00f3w. Ostatni przed jego sekularyzacj\u0105 wielki mistrz Zakonu Krzy\u017cackiego Albrecht, pochodzi\u0142 w tej samej rodziny. W 1525 roku, ju\u017c jako w\u0142adca \u015bwiecki, z\u0142o\u017cy\u0142 w Krakowie ho\u0142d lenny kr\u00f3lowi Zygmuntowi Staremu. Otrzyma\u0142 Prusy Zakonne jako lenno dziedziczne, jednak z zastrze\u017ceniem, \u017ce w\u0142adca Prus Zakonnych nie mo\u017ce by\u0107 jednocze\u015bnie w\u0142adc\u0105 Brandenburgii. Jednak w roku 1619 Zygmunt III Waza dopu\u015bci\u0142 do przej\u0119cia w\u0142adzy w Prusach Zakonnych przez Hohenzollern\u00f3w brandenburskich. W ten spos\u00f3b Elektorat Brandenburgii i Ksi\u0119stwo Pruskie znalaz\u0142y si\u0119 w unii personalnej. Z ksi\u0119stwa pod nazw\u0105 Brandenburgia-Prusy w 1701, po koronacji ksi\u0119cia Fryderyka III na \u201ekr\u00f3la w Prusach<\/i>\u201d (przyj\u0105\u0142 on imi\u0119 Fryderyka I) powsta\u0142o Kr\u00f3lestwo Pruskie. Stolic\u0105 tego kr\u00f3lestwa by\u0142 Berlin. Polska, w odr\u00f3\u017cnieniu od innych pa\u0144stw europejskich, pocz\u0105tkowo nie chcia\u0142a uzna\u0107 tego kr\u00f3lestwa, ale podczas sejmu konwokacyjnego w 1764 roku uzna\u0142a. Najwa\u017cniejsze by\u0142o jego uznanie przez Rzesz\u0119 Niemieck\u0105, to znaczy – przez \u015awi\u0119te Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego, kt\u00f3re przetrwa\u0142o do roku 1806, kiedy to po bitwie pod Austerlitz Napoleon zmusi\u0142 cesarza Franciszka II do zrzeczenia si\u0119 tytu\u0142u Cesarza Rzymskiego.<\/p>\r\n

W 1740 roku \u201ekr\u00f3lem Prusak\u00f3w<\/i>\u201d zosta\u0142 Fryderyk II, zwany potem Wielkim. W 1740 roku wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w wojnie o sukcesj\u0119 austriack\u0105, co doprowadzi\u0142o do zagarni\u0119cia przeze\u0144 ca\u0142ego \u015al\u0105ska z K\u0142odzkiem. W czasie wojny siedmioletniej w 1756 roku Fryderyk zmusi\u0142 do kapitulacji Saksoni\u0119. W 1763 roku wojn\u0119 zako\u0144czono uznaniem przez Austri\u0119 pruskich zdobyczy na \u015al\u0105sku. W rezultacie tych zdobyczy, jak i korzy\u015bci uzyskanych w wojnie sukcesyjnej bawarskiej, pozycja Prus wzrasta\u0142a, a po udanych rozbiorach Polski, pa\u0144stwo to, podobnie jak Rosja, scentralizowane, sta\u0142o si\u0119 europejskim mocarstwem. Ilustracj\u0105 tego, jak rozbiory Polski przyczyni\u0142y si\u0119 do pot\u0119gi Prus, jest to, \u017ce zabrane ziemie polskie stanowi\u0142y ponad po\u0142ow\u0119 terytorium Kr\u00f3lestwa Prus, za\u015b Polacy – blisko po\u0142ow\u0119 pruskich poddanych.<\/p>\r\n

Prusy wychodz\u0105 wzmocnione r\u00f3wnie\u017c z wojen napoleo\u0144skich i r\u00f3wnowaga si\u0142 w Europie \u015arodkowej mi\u0119dzy Rosj\u0105, Prusami i Austri\u0105, staje si\u0119 fundamentem politycznego porz\u0105dku wiede\u0144skiego z 1815 roku. Ta r\u00f3wnowaga zostaje zachwiana za rz\u0105d\u00f3w kanclerza Ottona Bismarcka. Utworzony po Kongresie Wiede\u0144skim Zwi\u0105zek Niemiecki by\u0142 zdominowany przez Austri\u0119 i polityka Bismarcka nakierowana by\u0142a na po\u0142o\u017cenie kresy tej dominacji. W roku 1866, po zwyci\u0119skiej bitwie pod Sadow\u0105, Austria zosta\u0142a wyeliminowania z kierowania polityk\u0105 niemieck\u0105, a Zwi\u0105zek Niemiecki zosta\u0142 rozwi\u0105zany. W kilka lat p\u00f3\u017aniej, po wygranej przez Prusy wojnie z Francj\u0105, w roku 1871 kanclerz Bismarck proklamuje Cesarstwo Niemieckie z kr\u00f3lem Prus, jako niemieckim cesarzem. W ten spos\u00f3b, po ponad 1000 lat od koronacji Karola Wielkiego na rzymskiego cesarza, dosz\u0142o do zjednoczenia Niemiec, co \u015bwiadczy\u0142o o niemieckich ambicjach przewodzenia uniwersalnemu imperium europejskiemu, kt\u00f3re obecnie materializuj\u0105 si\u0119 w postaci Unii Europejskiej.<\/p>\r\n

Kwestia polska<\/h4>\r\n

Z powy\u017cszego przedstawienia wynika, \u017ce w okresie, gdy Rosja i Niemcy ros\u0142y w si\u0142\u0119, Polska t\u0119 si\u0142\u0119 traci\u0142a. A mia\u0142a co traci\u0107, bo za panowania Kazimierza Jagiello\u0144czyka (1447-1492) to w\u0142a\u015bnie ona wybi\u0142a si\u0119 na mocarstwo europejskie. Dlaczego zatem w tym samym czasie, gdy Rosja i Niemcy ros\u0142y w pot\u0119g\u0119, Polska traci\u0142a si\u0142y?<\/p>\r\n

Pocz\u0105tk\u00f3w tego upadku mo\u017cna si\u0119 dopatrywa\u0107 za panowania Zygmunta Augusta, kiedy to dosz\u0142o do za\u0142amania si\u0119 ruchu egzekucyjnego. By\u0142 on zdominowany przez \u015bredni\u0105 szlacht\u0119, a jego celem by\u0142o wzmocnienie skarbu kr\u00f3lewskiego kosztem zabiegu parcelacji latyfundi\u00f3w magnackich. Rzecz polega\u0142a na tym, \u017ce polscy kr\u00f3lowie szczeg\u00f3lnie zas\u0142u\u017conym poddanym nadawali w nagrod\u0119 ziemi\u0119 z tak zwanych kr\u00f3lewszczyzn. Darowizny te by\u0142y do\u017cywotnie, ale potomstwo obdarowanych zapomina\u0142o je zwraca\u0107. Tak w\u0142a\u015bnie tworzy\u0142y si\u0119 fortuny magnackie, na kt\u00f3re \u015brednia szlachta spogl\u0105da\u0142a niech\u0119tnym okiem i ruch egzekucyjny stawia\u0142 sobie dwa cele: po pierwsze, poprzez wyegzekwowanie zwrotu nieprawnie posiadanych kr\u00f3lewszczyzn wzmocni\u0107 skarb kr\u00f3lewski, a przy okazji – z\u0142ama\u0107 ekonomiczn\u0105 i polityczn\u0105 pot\u0119g\u0119 magnat\u00f3w. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce kr\u00f3l powinien temu przyk\u0142asn\u0105\u0107, ale na skutek zdecydowanego sprzeciwu szlachty wobec ma\u0142\u017ce\u0144skich projekt\u00f3w Zygmunta Augusta, musia\u0142 on szuka\u0107 poparcia gdzie indziej i znalaz\u0142 je u magnat\u00f3w – ale za cen\u0119 odst\u0105pienia od ruchu egzekucyjnego. Jego uczestnicy, widz\u0105c brak zainteresowania kr\u00f3la, zacz\u0119li koncentrowa\u0107 si\u0119 na sprawach prywatnych, to znaczy – na budowaniu pomy\u015blno\u015bci w\u0142asnych dom\u00f3w.<\/p>\r\n

Sprzyja\u0142y temu ustrojowe pomys\u0142y Jana Zamoyskiego, z zasad\u0105 jednomy\u015blno\u015bci, czyli liberum veto na czele. Mo\u017ce nie by\u0142yby one tak tragiczne w skutkach, gdyby nie potop szwedzki. Wprawdzie upicki pose\u0142 Sici\u0144ski, jako pierwszy zerwa\u0142 sejm poprzez liberum veto w 1652 roku, ale spotka\u0142o si\u0119 to z powszechnym pot\u0119pieniem. Sytuacja pogorszy\u0142a si\u0119 po potopie szwedzkim. Doprowadzi\u0142 on do ogromnego spustoszenia kraju, por\u00f3wnywalnego do tego z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. W jego nast\u0119pstwie mn\u00f3stwo ludzi utraci\u0142o wszelkie \u015brodki do \u017cycia. Powsta\u0142a warstwa spo\u0142eczna, kt\u00f3rej przedtem nie by\u0142o, to znaczy – szlachta go\u0142ota. Nie mia\u0142a ona \u015brodk\u00f3w do \u017cycia, ale mia\u0142a prawa polityczne i bardzo szybko nauczy\u0142a si\u0119 nimi frymarczy\u0107 – oczywi\u015bcie ze szkod\u0105 dla pa\u0144stwa. Brali oni jurgielt od magnat\u00f3w, zapewniaj\u0105c im poparcie na sejmikach, a magnaci z kolei – od obcych dwor\u00f3w, kt\u00f3re w ten spos\u00f3b, polskimi r\u0119koma, realizowa\u0142y swoje interesy. Ilustracj\u0105 tego jest tajny traktat, jaki w 1720 roku zosta\u0142 zawarty w Poczdamie mi\u0119dzy Rosj\u0105, a Prusami. Jego celem by\u0142o niedopuszczenie do powi\u0119kszenia wojska w Polsce. Obydwa pa\u0144stwa – sygnatariusze mog\u0142y si\u0119 do tego wzajemnie zobowi\u0105za\u0107, bo ka\u017cde z nich dysponowa\u0142o w Polsce wystarczaj\u0105co liczn\u0105 i wp\u0142ywow\u0105 agentur\u0105, przy pomocy kt\u00f3rej mog\u0142y wszelkie takie pr\u00f3by torpedowa\u0107. I chocia\u017c w XVIII wieku by\u0142o sporo pr\u00f3b militarnego wzmocnienia pa\u0144stwa, to \u017cadna z nich nie dosz\u0142a do skutku – w\u0142a\u015bnie wskutek dzia\u0142ania agentury.<\/p>\r\n

Kolejnym powodem s\u0142abni\u0119cia Polski by\u0142 jej ustr\u00f3j. Podczas gdy pa\u0144stwa o\u015bcienne centralizowa\u0142y w\u0142adz\u0119, Polska j\u0105 decentralizowa\u0142a, a w\u0142a\u015bciwie – likwidowa\u0142a. Kr\u00f3lowie zostali pozbawieni w\u0142adzy pod pretekstem niedopuszczenia do absolutum dominium. Teoretycznie ca\u0142a w\u0142adza zosta\u0142a przekazana w r\u0119ce Sejmu, ale na skutek liberum veto, kt\u00f3re bez ceregieli wykorzystywa\u0142a agentura, Sejm zosta\u0142 ca\u0142kowicie ubezw\u0142asnowolniony. Ob\u0142\u0119d doszed\u0142 do tego, \u017ce nawet uchwa\u0142y podj\u0119te jednomy\u015blnie stawa\u0142y si\u0119 niewa\u017cne, kiedy po ich podj\u0119ciu sejm zosta\u0142 zerwany przez przekupionego pos\u0142a. Rzeczywi\u015bcie zapanowa\u0142a anarchia, pog\u0142\u0119biana przez rozbestwione partyjnictwo, dla kt\u00f3rego interes pa\u0144stwa by\u0142 tylko pretekstem do za\u0142atwiania jakich\u015b prywatnych, czy grupowych \u0142ajdactw.<\/p>\r\n

Widzimy, \u017ce ta historia si\u0119 powtarza, \u017ce podobnie jak w XVIII wieku panuje bezkarno\u015b\u0107 nawet ostentacyjnej agentury, \u017ce w \u017cyciu publicznym rozpanoszy\u0142 si\u0119 duch partyjny, w kt\u00f3rym interesy pa\u0144stwowe po\u015bwi\u0119cane s\u0105 bez ceregieli na o\u0142tarzu politycznych gang\u00f3w, wskutek czego pa\u0144stwo nie mo\u017ce prowadzi\u0107 \u017cadnej rozs\u0105dnej polityki, zw\u0142aszcza zagranicznej. Skoro zatem istniej\u0105 takie same przyczyny, jakie znamy z XVIII wieku, to jak\u017ce nie maj\u0105 wyst\u0105pi\u0107 takie same skutki?<\/p>\r\n

Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Artyku\u0142  \u2022<\/b>  Portal Informacyjny \u201eMagna Polonia\u201d (www.magnapolonia.org)  \u2022<\/b>  28 marca 2020<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W latach 70-tych, a \u017ce ju\u017c 80-tych znany rysownik Andrzej Mleczko sporz\u0105dzi\u0142 rysunek, jak to krotochwilny Pan B\u00f3g m\u00f3wi do asystuj\u0105cych Mu anio\u0142k\u00f3w: \u201ea Polakom zrobi\u0119 kawa\u0142, umieszcz\u0119 ich mi\u0119dzy Niemcami i Rosj\u0105!\u201d Je\u015bli tak, to Pan B\u00f3g musia\u0142 doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce taka lokalizacja jest rodzajem z\u0142o\u015bliwego kawa\u0142u, stosunkowo niedawno. Polska bowiem od ponad […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[166,195,98,141],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112986"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=112986"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112986\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=112986"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=112986"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=112986"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}