{"id":112942,"date":"2020-03-26T13:24:12","date_gmt":"2020-03-26T17:24:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=112942"},"modified":"2020-03-26T13:24:12","modified_gmt":"2020-03-26T17:24:12","slug":"dlaczego-w-markecie-moze-byc-wiecej-osob-niz-w-kosciele","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=112942","title":{"rendered":"Dlaczego w markecie mo\u017ce by\u0107 wi\u0119cej os\u00f3b ni\u017c w ko\u015bciele?"},"content":{"rendered":"

Decyzja rz\u0105du niemal uniemo\u017cliwiaj\u0105ca obecno\u015b\u0107 wiernych w ko\u015bcio\u0142ach wywo\u0142a\u0142a rozgoryczenie wiernych i kap\u0142an\u00f3w. Oto bowiem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w markecie – nie tylko spo\u017cywczym, ale i budowlanym – mo\u017ce przebywa\u0107 w jednym czasie kilka, a nawet kilkana\u015bcie razy wi\u0119cej os\u00f3b ni\u017c w \u015bwi\u0105tyni, co rodzi b\u00f3l i pytania zar\u00f3wno u duchownych, jak i wiernych \u015bwieckich.<\/strong><\/p>\r\n

Smutek proboszcza<\/strong><\/p>\r\n

Czy zastanawia\u0142e\u015b si\u0119 mo\u017ce, drogi Czytelniku, nad charakterem swojego proboszcza? Nie uwa\u017casz, \u017ce to twardy facet? Pomy\u015bl, seminarium ko\u0144czy\u0142 najpewniej w czasach g\u0142\u0119bokiej komuny, mo\u017ce w okresie stanu wojennego, ale pobicia i morderstwa kap\u0142an\u00f3w dokonywane przez \u201eczerwon\u0105\u201d w\u0142adz\u0119 nie zmieni\u0142y jego decyzji, gdy\u017c ca\u0142ym sercem chcia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 Panu Bogu i Jego ludowi. Je\u015bli jest m\u0142odszy, to \u015bwi\u0119cenia przyjmowa\u0142 w latach 90. – w okresie sukces\u00f3w obrzydliwych antyklerykalnych pisemek Urbana i zach\u0142y\u015bni\u0119cia si\u0119 narodu b\u0142\u0119dnie pojmowan\u0105 wolno\u015bci\u0105. A mo\u017ce zosta\u0142 ksi\u0119dzem jeszcze p\u00f3\u017aniej – gdy Polacy zacz\u0119li wr\u0119cz masowo zapomina\u0107 o wierze ojc\u00f3w. Tw\u00f3j proboszcz jednak nie uleg\u0142 spo\u0142ecznym trendom i nie porzuci\u0142 seminarium, nie zrzuci\u0142 sutanny, gdy\u017c czu\u0142, \u017ce musi zrobi\u0107 wszystko, by\u015b trafi\u0142 do nieba. A teraz niewykluczone, \u017ce on, twardy go\u015b\u0107, kt\u00f3ry przeszed\u0142 przez niejeden kryzys, cierpi.<\/p>\r\n

Cierpi z tego samego powodu, co miliony polskich katolik\u00f3w – i ja i Ty, drogi Czytelniku. Choroba wywo\u0142ywana przez koronawirusa SARS-CoV-2 oraz wprowadzone przez reaguj\u0105c\u0105 na zaistnia\u0142\u0105 sytuacj\u0119 w\u0142adz\u0119 ostre obostrzenia sparali\u017cowa\u0142y spo\u0142ecze\u0144stwo, co wp\u0142yn\u0119\u0142o nie tylko na dzia\u0142alno\u015b\u0107 szk\u00f3\u0142 i zak\u0142ad\u00f3w pracy, ale tak\u017ce na funkcjonowanie ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Co wi\u0119cej, wprowadzone we wtorek przez rz\u0105d nowe, jeszcze surowsze restrykcje, w praktyce oznaczaj\u0105 zamkni\u0119cie cz\u0119\u015bci \u015bwi\u0105ty\u0144 – a przecie\u017c od kilku tygodni wszystkie stosowa\u0142y si\u0119 do pa\u0144stwowych zalece\u0144. Zreszt\u0105 pocz\u0105tkowe ograniczenie liczby wiernych w \u015bwi\u0105tyni nie do pi\u0119ciu, ale do pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu os\u00f3b oraz udzielenie szerokiej dyspensy (do czego biskup miejsca ma prawo) pozwala domniemywa\u0107, \u017ce polscy hierarchowie negocjowali z w\u0142adz\u0105 zakres restrykcji dotycz\u0105cych \u017cycia religijnego i zapewne d\u0105\u017cyli do wypracowania modelu \u0142\u0105cz\u0105cego w sobie bezpiecze\u0144stwo sanitarne z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 praktykowania wiary. Teraz natomiast czas poka\u017ce, czy radykalne rozwi\u0105zania wprowadzone przez polityk\u00f3w b\u0119d\u0105 mo\u017cliwe do zrealizowania, czy te\u017c polskie diecezje zdecyduj\u0105 o zamkni\u0119ciu dla wiernych wszystkich Mszy \u015bwi\u0119tych (jak uczyniono cho\u0107by w Katowicach). Oby tak si\u0119 nie sta\u0142o! Wszak nawet w bole\u015bnie do\u015bwiadczonych przez COVID-19 W\u0142oszech drzwi ko\u015bcio\u0142\u00f3w pozostaj\u0105 otwarte – cho\u0107 nie sprawuje si\u0119 w nich publicznych celebracji. Pocz\u0105tkowo tamtejsi hierarchowie podj\u0119li co prawda inn\u0105 decyzj\u0119, ale si\u0119 z niej wycofali i jak dot\u0105d nie pojawi\u0142a si\u0119 \u017cadna informacja \u015bwiadcz\u0105ca o zara\u017ceniu si\u0119 koronawirusem wy\u0142\u0105cznie z powodu obecno\u015bci w murach niemal\u017ce pustej \u015bwi\u0105tyni (gdyby tak by\u0142o, to zapewne nasz rz\u0105d nie zezwoli\u0142by nawet na liturgie z udzia\u0142em pi\u0119ciu wiernych).<\/p>\r\n

Wprowadzane zmiany rani\u0105 serca wierz\u0105cych, ale b\u00f3l proboszcza ma dodatkowy wymiar. To on, a nie bezimienne pa\u0144stwo czy znany tylko z ekranu telewizora urz\u0119dnik, musi zamkn\u0105\u0107 \u015bwi\u0105tyni\u0119, kt\u00f3ra zawsze pozostawa\u0142a otwarta dla os\u00f3b pragn\u0105cych si\u0119 pomodli\u0107. To on musi przekaza\u0107 parafianom, \u017ce decyzj\u0105 biskupa nie b\u0119d\u0105 mogli uczestniczy\u0107 w celebracjach Triduum Paschalnego, kt\u00f3rych wiele os\u00f3b – w tym i on sam – nie opu\u015bci\u0142o od dekad. A jednocze\u015bnie to on musi zadba\u0107, by powierzony mu lud Bo\u017cy – mimo wszystkich bolesnych ogranicze\u0144 – przygotowa\u0142 si\u0119 na \u015awi\u0119ta Zmartwychwstania Pa\u0144skiego.<\/p>\r\n

Dziesi\u0105tki ministrant\u00f3w, autobus w ko\u015bciele, Msza w markecie<\/strong><\/p>\r\n

B\u00f3lowi towarzysz\u0105 by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce pytania o nowe restrykcje, kt\u00f3re zdaj\u0105 si\u0119 w wi\u0119kszym stopniu dotyka\u0107 ko\u015bcio\u0142\u00f3w ni\u017c sklep\u00f3w czy komunikacji miejskiej. Oczywi\u015bcie nikt nie kwestionuje konieczno\u015bci ochrony zdrowia i \u017cycia Polak\u00f3w (a czas poka\u017ce, czy to wszystko, czego do\u015bwiadczamy, nie by\u0142o dzia\u0142aniem na wyrost, czy jednak \u201edmuchanie na zimne\u201d stanowi\u0142o przykr\u0105 konieczno\u015b\u0107), jednak trudno poj\u0105\u0107, z jakiego powodu uznano, \u017ce w \u015bwi\u0105tyniach – tak\u017ce tych olbrzymich – mo\u017ce przebywa\u0107 maksymalnie pi\u0119ciu wiernych, za\u015b w marketach bezpiecznej liczby klient\u00f3w nie okre\u015blono. Ta sytuacja nie umkn\u0119\u0142a zreszt\u0105 uwadze cz\u0119\u015bci wiernych, kt\u00f3rzy w sieci prze\u015bcigaj\u0105 si\u0119 w na po\u0142y tylko \u017cartobliwych pomys\u0142ach na po\u0142\u0105czenie powszechnego udzia\u0142u w celebracji z lojalno\u015bci\u0105 wzgl\u0119dem prawa pa\u0144stwowego: od Mszy \u015bwi\u0119tej z 80 ministrantami i 120 cz\u0142onkami scholi, po wjechanie do ko\u015bcio\u0142a… autobusem (a gdyby nie zakaz handlu w niedziel\u0119 to pewnie pojawi\u0142aby si\u0119 tak\u017ce idea odprawienia Sumy w osiedlowej Biedronce czy Lidlu).<\/p>\r\n

Chwilowo od\u0142\u00f3\u017cmy jednak na bok \u017carty, kt\u00f3re w bolesnej sytuacji, z jak\u0105 mamy obecnie do czynienia, pozwalaj\u0105 zachowa\u0107 stabilno\u015b\u0107 emocjonaln\u0105. Nie do \u015bmiechu jest bowiem ksi\u0119\u017com, kt\u00f3rzy nie do\u015b\u0107, \u017ce musz\u0105 podejmowa\u0107 konieczne, ale bardzo trudne kroki, to jeszcze spotykaj\u0105 si\u0119 z krytyk\u0105. I to z dw\u00f3ch stron. Z jednej bowiem Ko\u015bci\u00f3\u0142 atakuje skrajna lewica, kt\u00f3ra oskar\u017ca go o rzekome posiadanie specjalnych przywilej\u00f3w maj\u0105cych pono\u0107 objawia\u0107 si\u0119 faktem, \u017ce w celebracjach wolno uczestniczy\u0107 pi\u0119ciu osobom, za\u015b w innych zgromadzeniach: dw\u00f3m. Wobec biednych ludzi cierpi\u0105cych z powodu obsesyjnych my\u015bli dotycz\u0105cych katolik\u00f3w zastosujmy jednak grzeczno\u015bciowe milczenie i przyjrzyjmy si\u0119 krytyce z drugiej, katolickiej strony. Tak! Niestety smutna prawda jest taka, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z nas tak\u017ce rani pasterzy nieprzemy\u015blanymi uwagami. Sytuacje ekstremalne zawsze rodz\u0105 pot\u0119\u017cne emocje, wi\u0119c nastroje towarzysz\u0105ce roz\u017calonym wiernym r\u00f3wnie\u017c powinni\u015bmy zrozumie\u0107 – cho\u0107 wzajemnie oskar\u017cenia na linii wierni-ksi\u0119\u017ca nie s\u0105 raczej zjawiskiem pozytywnym.<\/p>\r\n

Jak my\u015bl\u0105 kap\u0142ani? C\u00f3\u017c, niejeden m\u00f3wi, \u017ce ostatnie niedziele s\u0105 dla niego najwi\u0119kszym duchowym dramatem w \u017cyciu – wszak zosta\u0142 powo\u0142any po to, by s\u0142u\u017cy\u0107 nie tylko Bogu, ale i Jego ludowi. Inny zerka do kieszeni i widzi, \u017ce oszcz\u0119dno\u015bci si\u0119 ko\u0144cz\u0105, a utrzymuj\u0105cy go lud nie ma nawet jak \u201eda\u0107 na tac\u0119\u201d. Inni pytaj\u0105 natomiast, czy w tej sytuacji wierni zap\u0142ac\u0105 5 tys. z\u0142 – a wi\u0119c kar\u0119 przewidzian\u0105 za z\u0142amanie przepis\u00f3w. Jeszcze inni my\u015bl\u0105 zapewne o konieczno\u015bci obronienia Ko\u015bcio\u0142a przed medialn\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 agresj\u0105, jaka spad\u0142aby na katolik\u00f3w w zwi\u0105zku z ewentualnym zara\u017ceniem si\u0119 kogo\u015b w trakcie nabo\u017ce\u0144stwa z udzia\u0142em niedozwolonej liczby os\u00f3b. Wszyscy znajduj\u0105 si\u0119 w nowej sytuacji, za\u015b proboszczowie s\u0105 podporz\u0105dkowani biskupom. Z kolei na przemy\u015blenie relacji pa\u0144stwo-Ko\u015bci\u00f3\u0142 przyjdzie z pewno\u015bci\u0105 jeszcze czas.<\/p>\r\n

Nie dajmy si\u0119 ponie\u015b\u0107 emocjom<\/strong><\/p>\r\n

W refleksjach na temat zaistnia\u0142ej sytuacji pewn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 zapewne emocje widoczne chocia\u017cby w niekt\u00f3rych internetowych wpisach roz\u017calonych now\u0105 sytuacj\u0105 wiernych, z kt\u00f3rych wynika\u0107 ma, \u017ce biskupi – niczym cz\u0142onkowie jakiego\u015b globalnego spisku – niemal\u017ce czekali na sytuacj\u0119 kryzysow\u0105, by pozamyka\u0107 \u015bwi\u0105tynie. Autorzy takich opinii, w wielu przypadkach zapewne g\u0142\u0119boko przywi\u0105zani do Ko\u015bcio\u0142a i Chrystusa Eucharystycznego wierni, zapomnieli jednak o patrzeniu na hierarch\u00f3w r\u00f3wnie\u017c jak na bli\u017anich.<\/p>\r\n

B\u0105d\u017amy wi\u0119c ostro\u017cni, by nie dawa\u0107 naszym pasterzom nowych powod\u00f3w do smutku. Oczywi\u015bcie my, wierni, pragniemy uczestniczy\u0107 w Eucharystii, chcemy zn\u00f3w przyjmowa\u0107 realnie obecnego w Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramencie Pana Jezusa oraz marzymy o wsp\u00f3lnym od\u015bpiewaniu \u201eTe Deum\u201d w Wielkanocny poranek, ale pami\u0119tajmy, \u017ce centraln\u0105 postaci\u0105 Mszy \u015bwi\u0119tej jest Syn Bo\u017cy Jezus Chrystus, kt\u00f3ry przychodzi do nas dzi\u0119ki kap\u0142anowi. Podczas Mszy dzia\u0142a Tr\u00f3jjedyny B\u00f3g, a celebracje b\u0119d\u0105ce bezkrwaw\u0105 ofiar\u0105 dokonuj\u0105 si\u0119 tak\u017ce i bez nas. Rzecz jasna nikt nie podwa\u017ca pot\u0119\u017cnego b\u00f3lu doznawanego przez katolik\u00f3w w zwi\u0105zku z trudno\u015bciami w dost\u0119pie do sakrament\u00f3w, kt\u00f3re rozwijaj\u0105 nas duchowo i stanowi\u0105 niezb\u0119dny element drogi do Nieba, jednak pami\u0119tajmy, \u017ce nadzwyczajna sytuacja spowodowana koronawirusem jest tymczasowa, za\u015b liczne \u015bwiadectwa potwierdzaj\u0105ce \u0142aski wynikaj\u0105ce z przyjmowania Komunii \u015bwi\u0119tej duchowej to dla nas niezbity dow\u00f3d obecno\u015b\u0107 Chrystusa Pana ze Swoim ludem tak\u017ce w czasie pot\u0119\u017cnych kryzys\u00f3w. Co wi\u0119cej, zar\u00f3wno rz\u0105dz\u0105cy jak i biskupi musz\u0105 zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce spo\u0142eczne emocje nie pozwol\u0105 na to, by sytuacja zawieszenia publicznego kultu potrwa\u0142a znacznie d\u0142u\u017cej – to wr\u0119cz niewyobra\u017calne.<\/p>\r\n

Pami\u0119taj\u0105c o nadziei wyp\u0142ywaj\u0105cej z naszej Wiary, wsp\u00f3lnie z pasterzami trwajmy w oczekiwaniu na rych\u0142y powr\u00f3t normalno\u015bci. Tych, kt\u00f3rzy w emocjonalny spos\u00f3b krytykuj\u0105 cudz\u0105 emocjonalno\u015b\u0107, r\u00f3wnie\u017c zach\u0119cajmy do pow\u015bci\u0105gni\u0119cia nerwowych reakcji – wierni maj\u0105 prawo by\u0107 rozgoryczeni i w sytuacji ekstremalnej powiedzie\u0107, co my\u015bl\u0105. Zrozummy to. Obecny czas potraktujmy natomiast jako wa\u017cn\u0105 lekcj\u0119: doce\u0144my to, co by\u0107 mo\u017ce nam spowszednia\u0142o oraz oddzielmy sedno Wiary od zwyczaj\u00f3w (nie martwmy si\u0119 przesadnie brakiem wielkosobotniego \u015bwi\u0119cenia pokarm\u00f3w, gdy dost\u0119p do Pokarmu na \u0179ycie Wieczne jest chwilowo utrudniony).<\/p>\r\n

Doce\u0144my tak\u017ce starania wszystkich kap\u0142an\u00f3w, od wikarych, przez proboszcz\u00f3w, po biskup\u00f3w i samego papie\u017ca oraz os\u00f3b konsekrowanych i \u015bwieckich, kt\u00f3rzy pomagaj\u0105 nam pobo\u017cnie prze\u017cy\u0107 ten specyficzny Wielki Post. Pami\u0119tajmy r\u00f3wnie\u017c, \u017ce pewne niedoskona\u0142o\u015bci i b\u0142\u0119dy w tej materii wynikaj\u0105 z zaskoczenia nadzwyczajn\u0105 sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej dopiero wszyscy uczymy si\u0119 funkcjonowa\u0107, a nie z ch\u0119ci zniszczenia katolicyzmu w Polsce. Ponadto miejmy na wzgl\u0119dzie istotny w ca\u0142ej sprawie fakt: to pa\u0144stwo – z definicji organizacja przymusowa – jest autorem obostrze\u0144, kt\u00f3re powoduj\u0105 b\u00f3l wielu. Ko\u015bci\u00f3\u0142 staje wi\u0119c dzi\u015b w obliczu zarz\u0105dze\u0144 polityk\u00f3w, kt\u00f3re – mimo niema\u0142ej niekonsekwencji – trudno uzna\u0107 za motywowane nienawi\u015bci\u0105 do katolicyzmu. Dlatego te\u017c hierarchowie i ksi\u0119\u017ca nie walcz\u0105 z restrykcjami, ale pr\u00f3buj\u0105 znale\u017a\u0107 rozwi\u0105zania minimalizuj\u0105ce szkody wynikaj\u0105ce z zaistnia\u0142ej sytuacji.<\/p>\r\n

Nie wolno zdezerterowa\u0107!<\/strong><\/p>\r\n

St\u0105d te\u017c, mimo zmian, ci\u0105gle w wielu parafiach kap\u0142ani dbaj\u0105 chocia\u017cby o dost\u0119p wiernych do sakramentu pokuty i pojednania – by nikt, kto chce oczy\u015bci\u0107 swoje serce, nie zosta\u0142 odtr\u0105cony. Dlatego te\u017c by\u0142oby zjawiskiem skrajnie negatywnym, gdyby w zwi\u0105zku z kryzysem spo\u0142ecznym duchowni zawiesili swoje aktywno\u015bci. Zaledwie kilka dni temu pisa\u0142em dla Pa\u0144stwa o buduj\u0105cych przyk\u0142adach kap\u0142an\u00f3w reaguj\u0105cych na trudne okoliczno\u015bci niecodziennymi formami duszpasterskiego zaanga\u017cowania. Wymieni\u0142em kilka form, kt\u00f3re dla kap\u0142an\u00f3w czytaj\u0105cych PCh24 mog\u0105 stanowi\u0107 inspiracj\u0119.<\/a><\/p>\r\n

Niezale\u017cnie jednak czy dzia\u0142alno\u015b\u0107 ewangelizacyjna ksi\u0119\u017cy w naszych parafiach w czasach koronawirusa przybiera oryginalne oblicze czy te\u017c realizuje si\u0119 poprzez godne najwy\u017cszego szacunku sumienne wype\u0142nianie obowi\u0105zk\u00f3w takich jak spowiadanie czy odprawianie Mszy \u015bwi\u0119tych (cho\u0107by i przy ca\u0142kowicie pustym ko\u015bciele), to miejmy nadziej\u0119, \u017ce \u017caden duchowny w Polsce nie uzna, i\u017c nowe rz\u0105dowe restrykcje zwalniaj\u0105 go z zada\u0144 powierzonych mu przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119ty. Informacj\u0105 pora\u017caj\u0105c\u0105, wr\u0119cz dobijaj\u0105c\u0105 dla i tak zasmuconych wiernych, by\u0142aby wie\u015b\u0107, \u017ce w obliczu zamkni\u0119cia \u015bwi\u0105tyni dla \u015bwieckich liczba Mszy odprawianych w danej parafii zosta\u0142a zmniejszona. Oby\u015bmy nigdy nie us\u0142yszeli o takim przypadku, ani o \u017cadnej formie odmowy udzielenia wiernym sakramentalnej pos\u0142ugi – jak cho\u0107by spowiedzi \u015bwi\u0119tej czy sakramentu namaszczenia chorych. To by\u0142aby dezercja!<\/p>\r\n

Id\u0105 nowe czasy<\/strong><\/p>\r\n

Jednocze\u015bnie wprowadzenie przez w\u0142adz\u0119 surowych ogranicze\u0144 mog\u0105cych doprowadzi\u0107 nawet do zamkni\u0119cia drzwi cz\u0119\u015bci \u015bwi\u0105ty\u0144 stanowi dla Ko\u015bcio\u0142a w Polsce to sygna\u0142, \u017ce czasy stabilno\u015bci i bezpiecze\u0144stwa powoli dobiegaj\u0105 ko\u0144ca. Skoro bowiem rz\u0105d mieni\u0105cy si\u0119 jako prawicowy m\u00f3g\u0142 – i to bez legislacyjnych trudno\u015bci (cho\u0107 warto by\u0142oby przeanalizowa\u0107 zgodno\u015b\u0107 obostrze\u0144 z zapisami konkordatu) – w zwi\u0105zku z nadzwyczajnymi okoliczno\u015bciami po\u015brednio nakaza\u0107 zamkni\u0119cie \u015bwi\u0105ty\u0144, to czeg\u00f3\u017c mog\u0142aby dokona\u0107 ekipa antyklerykalnej lewicy?<\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie dzi\u015b sytuacja jest jasna: w\u0142adze wprowadzaj\u0105 restrykcje w zwi\u0105zku z zagro\u017ceniem uznanym za realne przez niemal ca\u0142y \u015bwiat, a ma\u0142o kto chyba podejrzewa polityk\u00f3w PiS-u o dzia\u0142ania motywowane nienawi\u015bci\u0105 do wiary. Jednak jak\u0105 mamy pewno\u015b\u0107, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci potencjalny rz\u0105d \u201et\u0119czowych\u201d fundamentalist\u00f3w nie uzna za konieczne zamkni\u0119cia ko\u015bcio\u0142\u00f3w z powodu, powiedzmy, corocznej epidemii grypy? Obecnie to oczywi\u015bcie rozwa\u017cania czysto teoretyczne, jednak w przysz\u0142o\u015bci mo\u017cemy stan\u0105\u0107 w obliczu tak\u017ce takich wyzwa\u0144, dlatego konieczne jest przeanalizowanie przez naszych hierarch\u00f3w relacji z w\u0142adzami pa\u0144stwowymi i d\u0105\u017cenie do wypracowania modelu zabezpieczaj\u0105cego autonomi\u0119 Ko\u015bcio\u0142a przed potencjalnymi niebezpiecze\u0144stwami. \u0179eby w przysz\u0142o\u015bci ksi\u0105dz proboszcz zn\u00f3w nie cierpia\u0142 nie ze swojej winy.<\/p>\r\n

Micha\u0142 Wa\u0142ach<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Decyzja rz\u0105du niemal uniemo\u017cliwiaj\u0105ca obecno\u015b\u0107 wiernych w ko\u015bcio\u0142ach wywo\u0142a\u0142a rozgoryczenie wiernych i kap\u0142an\u00f3w. Oto bowiem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w markecie – nie tylko spo\u017cywczym, ale i budowlanym – mo\u017ce przebywa\u0107 w jednym czasie kilka, a nawet kilkana\u015bcie razy wi\u0119cej os\u00f3b ni\u017c w \u015bwi\u0105tyni, co rodzi b\u00f3l i pytania zar\u00f3wno u duchownych, jak i wiernych \u015bwieckich. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[132,433,98,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112942"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=112942"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112942\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=112942"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=112942"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=112942"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}