{"id":112676,"date":"2020-03-18T13:52:07","date_gmt":"2020-03-18T17:52:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=112676"},"modified":"2020-03-18T13:52:07","modified_gmt":"2020-03-18T17:52:07","slug":"globalizacja-i-jej-luki-egzamin-z-koronawirusa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=112676","title":{"rendered":"Globalizacja i jej luki. Egzamin z koronawirusa"},"content":{"rendered":"

Magazyn \u201eForeign Affairs\u201d, kt\u00f3ry od kilkudziesi\u0119ciu lat promowa\u0142 globalizacj\u0119, zach\u0119caj\u0105c jednocze\u015bnie do silnej integracji z chi\u0144sk\u0105 gospodark\u0105, wskazuje teraz, \u017ce nowy koronawirus staje si\u0119 wielkim, niespodziewanym egzaminem, obna\u017caj\u0105cym nieprzewidywane problemy globalizacji. W tej sytuacji Pekin przejmuje na arenie mi\u0119dzynarodowej rol\u0119 Waszyngtonu.<\/strong><\/p>\r\n

\u201eGdy krytyczne \u0142a\u0144cuchy dostaw rozpadaj\u0105 si\u0119, a narody gromadz\u0105 zapasy medyczne i d\u0105\u017c\u0105 do ograniczenia podr\u00f3\u017cy, kryzys wymusza powa\u017cn\u0105, ponown\u0105 ocen\u0119 po\u0142\u0105czonej gospodarki \u015bwiatowej\u201d – czytamy w artykule opublikowanym na \u0142amach \u201eForeign Affairs\u201d pod tytu\u0142em: \u201eCzy koronawirus zako\u0144czy globalizacj\u0119, jak\u0105 znamy? Pandemia ujawnia s\u0142abo\u015bci rynkowe, o kt\u00f3rych nikt nawet nie wiedzia\u0142\u201d. \u201eGlobalizacja nie tylko pozwoli\u0142a na szybkie rozprzestrzenianie si\u0119 chor\u00f3b zaka\u017anych, ale tak\u017ce przyczyni\u0142a si\u0119 do g\u0142\u0119bokiej wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy firmami i narodami, co czyni je bardziej podatnymi na niespodziewane wstrz\u0105sy\u201d – czytamy w artykule opublikowanym przez prof. Henry\u2019ego Farrella (politologa z George Washington University) oraz prof. Abrahama Newmana (Georgetown University).<\/p>\r\n

Autorzy eseju pr\u00f3buj\u0105 usprawiedliwia\u0107 globalizacj\u0119: \u201eLekcja nowego koronawirusa nie polega na tym, \u017ce globalizacja si\u0119 nie powiod\u0142a. Lekcja jest taka, \u017ce globalizacja jest krucha, pomimo p\u0142yn\u0105cych z niej korzy\u015bci\u201d. Wyk\u0142adowcy wskazuj\u0105, \u017ce korporacje ogromnie si\u0119 wzbogaci\u0142y uzyskuj\u0105c dost\u0119p do rynk\u00f3w innych pa\u0144stw. Zmniejszy\u0142y r\u00f3wnie\u017c ilo\u015b\u0107 niewykorzystanych zasob\u00f3w – tzw. \u201eluz\u201d – w globalnej gospodarce jako ca\u0142o\u015bci. Korporacje wy\u015brubowa\u0142y normy w zwyczajnych okresach funkcjonowania, traktuj\u0105c zast\u00f3j jako \u201ezmarnowan\u0105 wydajno\u015b\u0107\u201d. Ten zbyt ma\u0142y \u201eluz\u201d powoduje, \u017ce powsta\u0142y system jest kruchy i podatny na powa\u017cne turbulencje w czasach kryzysu. Brak bezpiecznych, brak alternatywnych metod produkcji, mo\u017ce spowodowa\u0107 powa\u017cne zak\u0142\u00f3cenia w \u0142a\u0144cuchu dostaw, tak jak to obecnie obserwujemy w sektorze medycznym. Po prostu producenci niezb\u0119dnych artyku\u0142\u00f3w ochrony zostali przyt\u0142oczeni wzrostem globalnego popytu, co zmusza kraje do rywalizacji o produkowane dobra. W rezultacie nast\u0119puje przesuni\u0119cie dynamiki si\u0142y mi\u0119dzy g\u0142\u00f3wnymi \u015bwiatowymi gospodarkami. Te dobrze przygotowane do walki z nowym wirusem gromadz\u0105 zasoby dla siebie lub pomagaj\u0105 tym, kt\u00f3rzy nie s\u0105 przygotowani i w rezultacie zwi\u0119kszaj\u0105 sw\u00f3j wp\u0142yw na arenie mi\u0119dzynarodowej.<\/p>\r\n

Autorzy s\u0105 przekonani, \u017ce globalizacja pozwoli\u0142a stworzy\u0107 \u201edobrze prosperuj\u0105cy rynek mi\u0119dzynarodowy, umo\u017cliwiaj\u0105c producentom tworzenie elastycznych \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw, zast\u0119puj\u0105c w razie potrzeby jednego dostawc\u0119 lub komponent innym\u201d. Profesorowie Farrell i Newman sugeruj\u0105, \u017ce \u201ebogactwo narod\u00f3w\u201d Adama Smitha sta\u0142o si\u0119 bogactwem \u015bwiata, gdy firmy skorzysta\u0142y ze zglobalizowanego podzia\u0142u pracy, a specjalizacja przynios\u0142a wi\u0119ksz\u0105 wydajno\u015b\u0107, co z kolei prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na globalny wzrost PKB. \u201eAle globalizacja stworzy\u0142a r\u00f3wnie\u017c z\u0142o\u017cony system wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci\u201d – podkre\u015blaj\u0105. W\u0105ska specjalizacja sprawi\u0142a, \u017ce firmy przestawi\u0142y si\u0119 na wytwarzanie poszczeg\u00f3lnych komponent\u00f3w danego produktu. Wraz z globaln\u0105 produkcj\u0105 kraje sta\u0142y si\u0119 bardziej wsp\u00f3\u0142zale\u017cne, poniewa\u017c \u017caden nie jest w stanie kontrolowa\u0107 wszystkich towar\u00f3w i komponent\u00f3w potrzebnych gospodarce. Gospodarki krajowe zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do rozleg\u0142ej, globalnej sieci dostawc\u00f3w i podwykonawc\u00f3w, pog\u0142\u0119biaj\u0105c zale\u017cno\u015b\u0107 od dostawc\u00f3w produkt\u00f3w i ich cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych.<\/p>\r\n

Pandemia ujawnia krucho\u015b\u0107 zglobalizowanego systemu. Niekt\u00f3re sektory gospodarki doznaj\u0105 wielkiego wstrz\u0105su. Je\u015bli pandemia uniemo\u017cliwi jednemu dostawcy w danym kraju wyprodukowanie krytycznego i szeroko stosowanego komponentu, nie uzyska si\u0119 gotowego produktu na czas. Na przyk\u0142ad, obecnie producenci samochod\u00f3w w Europie Zachodniej martwi\u0105 si\u0119 niedoborami drobnej elektroniki, poniewa\u017c jeden z producent\u00f3w – MTA Advanced Automotive Solutions – zosta\u0142 zmuszony do zawieszenia produkcji w jednym ze swoich zak\u0142ad\u00f3w we W\u0142oszech. Dawniej producenci gromadzili zapasy materia\u0142\u00f3w eksploatacyjnych, aby ochroni\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bnie w takiej sytuacji. Tymczasem w dobie globalizacji wiele firm podpisuje si\u0119 pod s\u0142ynnym powiedzeniem prezesa Apple, Tima Cooka, \u017ce zamiast p\u0142aci\u0107 za magazynowanie cz\u0119\u015bci potrzebnych do wytworzenia danego produktu, firmy powinny polega\u0107 na \u0142a\u0144cuchach dostaw \u201ejust-in-time\u201d (w sam\u0105 por\u0119), kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 tak, jak sama nazwa wskazuje. W realiach globalnej pandemii mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119, \u017ce dostawy realizowane s\u0105 za p\u00f3\u017ano.<\/p>\r\n

Globalna produkcja laptop\u00f3w spad\u0142a w lutym nawet o 50 procent, a w nadchodz\u0105cym kwartale produkcja smartfon\u00f3w mo\u017ce spa\u015b\u0107 o 12 procent – cz\u0119\u015bciowo w wyniku problem\u00f3w z \u0142a\u0144cuchem dostaw. Oba produkty sk\u0142adane s\u0105 z komponent\u00f3w wytwarzanych przez wyspecjalizowane podmioty azjatyckie. Ograniczenia produkcyjne, takie jak w przypadku elektroniki, r\u00f3wnie\u017c utrudniaj\u0105 walk\u0119 z nowym koronawirusem. Krytyczne materia\u0142y medyczne – m.in. odczynniki, kluczowy element zestaw\u00f3w testowych wykorzystywanych przez laboratoria do wykrywania RNA wirusa – s\u0105 w wielu krajach na wyczerpaniu. W zakresie produkcji tych w\u0142a\u015bnie substancji dominuj\u0105 dwie firmy: holenderska Qiagen (niedawno zakupiona przez ameryka\u0144skiego giganta Thermo Fisher Scientific) i laboratoria Roche z siedzib\u0105 w Szwajcarii. Obydwa te podmioty nie by\u0142y w stanie dotrzyma\u0107 kroku niezwyk\u0142emu wzrostowi popytu na ich produkty. Niedob\u00f3r spowodowa\u0142 op\u00f3\u017anienie produkcji zestaw\u00f3w testowych w Stanach Zjednoczonych, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c nie mog\u0105 zakupi\u0107 potrzebnych chemikali\u00f3w.<\/p>\r\n

Farrell i Newman ubolewaj\u0105, \u017ce w miar\u0119 rozprzestrzeniania si\u0119 nowego wirusa, niekt\u00f3re rz\u0105dy ulegaj\u0105 najgorszym instynktom. Jeszcze przed wybuchem choroby COVID-19 chi\u0144skie firmy wyprodukowa\u0142y po\u0142ow\u0119 masek medycznych na \u015bwiecie. W wyniku kryzysu zwi\u0119kszono produkcj\u0119, ale chi\u0144ski rz\u0105d skutecznie wykupi\u0142 ca\u0142e zasoby masek i jeszcze importowa\u0142 je wraz z respiratorami z zagranicy. Z tego powodu pojawi\u0142 si\u0119 kryzys dostaw w globalnym \u0142a\u0144cuchu zaopatrzenia. Podobnie reaguj\u0105 inne kraje. Rosja i Turcja zabroni\u0142y eksportu masek medycznych i respirator\u00f3w. Niemcy zrobi\u0142y to samo, cho\u0107 s\u0105 cz\u0142onkami Unii Europejskiej, kt\u00f3ra ma posiada\u0107 \u201ejednolity rynek\u201d z nieograniczonym, wolnym handlem mi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi. Francuski rz\u0105d stara\u0142 si\u0119 przej\u0105\u0107 wszystkie dost\u0119pne maski w Europie. Unijni urz\u0119dnicy skar\u017cyli si\u0119, \u017ce takie dzia\u0142ania podwa\u017caj\u0105 europejsk\u0105 solidarno\u015b\u0107 i uniemo\u017cliwiaj\u0105 przyj\u0119cie wsp\u00f3lnego podej\u015bcia do walki z nowym wirusem. Ich opinie zosta\u0142y po prostu zignorowane.<\/p>\r\n

Autorzy eseju zaprezentowanego na \u0142amach \u201eForeign Affairs\u201d wskazuj\u0105, \u017ce \u201eta dynamika \u017cebraka i s\u0105siada grozi eskalacj\u0105 w miar\u0119 pog\u0142\u0119biania si\u0119 kryzysu, d\u0142awi\u0105c globalne \u0142a\u0144cuchy dostaw, pilnych dostaw medycznych\u201d. To tak\u017ce powa\u017cny problem dla Stan\u00f3w Zjednoczonych, kt\u00f3re sp\u00f3\u017ani\u0142y si\u0119 z przyj\u0119ciem sp\u00f3jnej odpowiedzi wobec pandemii, a kt\u00f3rym to brakuje wielu potrzebnych zapas\u00f3w. Ameryka posiada rezerwy masek, ale nie by\u0142y one uzupe\u0142niane od 2009 roku, a stanowi\u0105 one jedynie u\u0142amek liczby, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 wymagana. Nic dziwnego, \u017ce doradca handlowy prezydenta Donalda Trumpa, Peter Navarro, wykorzysta\u0142 to (jak i inne braki), aby zagrozi\u0107 sojusznikom i uzasadni\u0107 dalsze wycofanie si\u0119 z handlu \u015bwiatowego, argumentuj\u0105c, \u017ce Stany Zjednoczone musz\u0105 \u201eprzywr\u00f3ci\u0107 w swoim kraju mo\u017cliwo\u015bci produkcyjne i \u0142a\u0144cuchy dostaw niezb\u0119dnych lek\u00f3w\u201d. W rezultacie Niemcy obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce administracja Trumpa dokona agresywnego posuni\u0119cia polegaj\u0105cego na ca\u0142kowitym przej\u0119ciu nowej szczepionki opracowywanej przez niemieck\u0105 firm\u0119, chc\u0105c wykorzysta\u0107 j\u0105 w Stanach Zjednoczonych. Berlin zastanawia si\u0119 teraz, co z tym zrobi\u0107.<\/p>\r\n

Farrell i Newman zauwa\u017caj\u0105 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Chiny wykorzystuj\u0105 kryzys, by pokaza\u0107 swoj\u0105 gotowo\u015b\u0107 do przewodzenia. Jako pierwszy kraj dotkni\u0119ty nowym koronawirusem, powa\u017cnie ucierpia\u0142 w ci\u0105gu ostatnich trzech miesi\u0119cy, ale teraz zaczyna odradza\u0107 si\u0119 w czasie, gdy reszta \u015bwiata ulega pandemii. \u201eStanowi to problem dla chi\u0144skich producent\u00f3w, z kt\u00f3rych wielu jest ju\u017c gotowych do pracy, ale borykaj\u0105 si\u0119 ze s\u0142abym popytem w krajach dotkni\u0119tych kryzysem. Daje to jednak Chinom ogromn\u0105 kr\u00f3tkoterminow\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wp\u0142ywania na zachowanie innych pa\u0144stw. Pomimo wcze\u015bniejszych b\u0142\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re prawdopodobnie kosztowa\u0142y \u017cycie tysi\u0119cy ludzi, Pekin nauczy\u0142 si\u0119 walczy\u0107 z nowym wirusem i posiada zapasy sprz\u0119tu. S\u0105 to cenne aktywa i Pekin wykorzystuje je umiej\u0119tnie\u201d – czytamy.<\/p>\r\n

Autorzy nie omieszkali zauwa\u017cy\u0107 – podobnie jak inni analitycy – \u017ce W\u0142ochy, kt\u00f3re wezwa\u0142y inne kraje Unii Europejskiej do zapewnienia sprz\u0119tu ratunkowego, nie otrzyma\u0142y takiej pomocy. Krytyczne niedobory zmusi\u0142y w\u0142oskich lekarzy do decydowania o tym, komu zapewni\u0107 leczenie, a kogo go pozbawi\u0107. Dopiero Chiny odpowiedzia\u0142y na dramatyczny apel W\u0142och\u00f3w, dostarczaj\u0105c maski, respiratory i kombinezony ochronne. Tym samym Pekin wyrasta na lidera globalnej walki z nowym koronawirusem i rozszerza swoje wp\u0142ywy. \u201eJest to niewygodne dla administracji Trumpa, bardzo powoli reaguj\u0105cej na nowego wirusa (i kt\u00f3ra uwa\u017ca, \u017ce zakaz podr\u00f3\u017cowania z Europy jest najlepsz\u0105 obron\u0105 przed chorob\u0105 szybko rozprzestrzeniaj\u0105ca si\u0119 na jej terytorium). Dalekie od bycia globalnym dostawc\u0105 d\u00f3br publicznych, Stany Zjednoczone posiadaj\u0105 niewiele zasob\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby zaoferowa\u0107 innym pa\u0144stwom\u201d – wskazuj\u0105 autorzy, kt\u00f3rzy uznali ostatnio pomoc charytatywn\u0105 zaoferowan\u0105 przez miliardera i wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciela libaby, Jacka Ma, za zniewag\u0119. Ma zadeklarowa\u0142, \u017ce ch\u0119tnie przeka\u017ce 500 tysi\u0119cy zestaw\u00f3w testowych i milion masek.<\/p>\r\n

Konkluduj\u0105c Farrell i Newman zauwa\u017caj\u0105, \u017ce decydenci – na ca\u0142ym \u015bwiecie zmagaj\u0105cy si\u0119 z nowym koronawirusem i jego nast\u0119pstwami – b\u0119d\u0105 musieli si\u0119 zmierzy\u0107 z faktem, i\u017c globalna gospodarka nie dzia\u0142a tak, jak im si\u0119 to wydawa\u0142o. Stale w tym modelu rosn\u0105ca specjalizacja zapewnia niezwyk\u0142\u0105 wydajno\u015b\u0107 i bogactwo, ale generuje tak\u017ce nadzwyczajne s\u0142abo\u015bci. Wstrz\u0105sy, takie jak pandemia COVID-19, ujawniaj\u0105 te luki. W najbli\u017cszych miesi\u0105cach mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 pot\u0119\u017cnych perturbacji gospodarczych i chaosu w regionach i krajach uzale\u017cnionych od w\u0105skiej specjalizacji. Rezultatem tego mo\u017ce te\u017c by\u0107 zmiana globalnej polityki, zw\u0142aszcza, \u017ce rz\u0105dy – pragn\u0105ce chroni\u0107 zdrowie i bezpiecze\u0144stwo swoich obywateli – mog\u0105 podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 o zablokowaniu eksportu lub przej\u0119ciu krytycznych dostaw, nie bacz\u0105c na to, czy dany kraj jest sojusznikiem. Amerykanie obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce Stany Zjednoczone nie s\u0105 liderem globalnej reakcji na zagro\u017cenie i przekaza\u0142y przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 tej roli Chinom. Ta pandemia przekszta\u0142ca geopolityk\u0119 globalizacji i Waszyngton \u201enie dostosowuje si\u0119\u201d, tylko \u201echowa si\u0119 pod ko\u0142dr\u0105\u201d.<\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: foreignaffairs.com<\/p>\r\n

AS<\/p>\r\n

Polecamy tak\u017ce nasz e-tygodnik.<\/a><\/p>\r\n

Aby go pobra\u0107 wystarczy klikn\u0105\u0107 TUTAJ<\/strong><\/span>.<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Magazyn \u201eForeign Affairs\u201d, kt\u00f3ry od kilkudziesi\u0119ciu lat promowa\u0142 globalizacj\u0119, zach\u0119caj\u0105c jednocze\u015bnie do silnej integracji z chi\u0144sk\u0105 gospodark\u0105, wskazuje teraz, \u017ce nowy koronawirus staje si\u0119 wielkim, niespodziewanym egzaminem, obna\u017caj\u0105cym nieprzewidywane problemy globalizacji. W tej sytuacji Pekin przejmuje na arenie mi\u0119dzynarodowej rol\u0119 Waszyngtonu. \u201eGdy krytyczne \u0142a\u0144cuchy dostaw rozpadaj\u0105 si\u0119, a narody gromadz\u0105 zapasy medyczne i d\u0105\u017c\u0105 do […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[105,351,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112676"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=112676"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112676\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=112676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=112676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=112676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}