{"id":112472,"date":"2020-03-10T15:26:18","date_gmt":"2020-03-10T19:26:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=112472"},"modified":"2020-03-10T15:26:18","modified_gmt":"2020-03-10T19:26:18","slug":"komunia-na-reke-czyli-historia-nieposluszenstwa-bp-juan-rodolfo-laise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=112472","title":{"rendered":"Komunia na r\u0119k\u0119, czyli historia niepos\u0142usze\u0144stwa – Bp Juan Rodolfo Laise<\/em>"},"content":{"rendered":"

Studium pierwotnie ukaza\u0142o si\u0119 w „Christianitas”, nr 5.<\/em><\/p>\r\n

A<\/strong>\u017c do 26 kwietnia 1996 roku Episkopat argenty\u0144ski by\u0142 jednym z nielicznych, kt\u00f3re nie zaakceptowa\u0142y praktyki udzielania Komunii \u015bwi\u0119tej na r\u0119k\u0119. Tego dnia podczas siedemdziesi\u0105tego pierwszego Zgromadzenia Konferencji Episkopatu Argentyny uda\u0142o mu si\u0119 uzyska\u0107 niezb\u0119dne g\u0142osy, jakich nie m\u00f3g\u0142 zgromadzi\u0107 podczas posiedze\u0144 w poprzednich latach. W dniu 19 czerwca Sekretarz Generalny Konferencji Episkopatu Argentyny obwie\u015bci\u0142 listem protokolarnym nr 319\/96, \u017ce tego dnia otrzyma\u0142 pozytywn\u0105 odpowied\u017a Rzymu na z\u0142o\u017con\u0105 pro\u015bb\u0119. Tre\u015b\u0107 tego listu dawa\u0142a do zrozumienia, \u017ce zar\u00f3wno owa pro\u015bba, jak i odpowied\u017a, jaka na ni\u0105 zosta\u0142a udzielona mia\u0142y dotyczy\u0107 wszystkich diecezji reprezentowanych w Konferencji Episkopatu. M\u00f3wi\u0142a ona: \u201eW zwi\u0105zku z tym Komisja Wykonawcza Konferencji Episkopatu Argentyny uzna\u0142a za s\u0142uszne, by na najbli\u017cszego 15 sierpnia, \u015awi\u0119to Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny, zosta\u0142a wyznaczona data, z kt\u00f3r\u0105 praktyka ta by\u0142aby wprowadzona w spos\u00f3b jednolity we wszystkich naszych diecezjach i pra\u0142aturach\u2026 Przewodnicz\u0105cy Konferencji Episkopatu Argentyny informuje wi\u0119c, \u017ce dekret zezwalaj\u0105cy na spos\u00f3b udzielania komunii \u015bwi\u0119tej na r\u0119k\u0119 wejdzie w \u017cycie pocz\u0105wszy od najbli\u017cszego 15 sierpnia\u201d.<\/p>\r\n

Ten list by\u0142 jedynym zawiadomieniem, jakie my, biskupi, otrzymali\u015bmy. By\u0142em zdumiony, \u017ce nie dostali\u015bmy tekstu dekretu Kongregacji Kultu Bo\u017cego. Poprosi\u0142em wi\u0119c o niego Katolick\u0105 Agencj\u0119 Informacyjn\u0105, podleg\u0142\u0105 Kurii Arcybiskupiej w Buenos Aires. Agencja ta jednak dosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c jedynie wspomniany list Sekretarza Konferencji Episkopatu. Uda\u0142o mi si\u0119 w ko\u0144cu otrzyma\u0107, faksem, tekst dekretu, kt\u00f3ry ujawni\u0142 rzeczywisto\u015b\u0107 zupe\u0142nie odmienn\u0105 od tego, co my\u015bleli\u015bmy. To nowe zarz\u0105dzenie nie by\u0142o wprowadzone bez ogranicze\u0144, ale ad normam<\/em>, wed\u0142ug instrukcji O sposobie udzielania Komunii \u015awi\u0119tej<\/em>, znanej te\u017c pod nazw\u0105 Memoriale Domini<\/em>. Przestudiowa\u0142em wi\u0119c rzeczon\u0105 Instrukcj\u0119 w Acta Apostolicae Sedis<\/em> i stwierdzi\u0142em, \u017ce list, nierozerwalnie zwi\u0105zany z Instrukcj\u0105 (Instructio completur, in re pastorali, Epistula<\/em>) m\u00f3wi, \u017ce zakaz udzielania Komunii \u015awi\u0119tej na r\u0119k\u0119 jest podtrzymany, jednak tam, gdzie spos\u00f3b ten zosta\u0142 ju\u017c wcze\u015bniej wprowadzony i zakorzeni\u0142 si\u0119 \u201eOjciec \u015awi\u0119ty… uznaje, \u017ce… ka\u017cdy biskup, w zgodzie z zasad\u0105 roztropno\u015bci i w\u0142asnym sumieniem, mo\u017ce wyrazi\u0107 zgod\u0119 na wprowadzenie w swojej diecezji nowego obrz\u0119du udzielania Komunii \u015awi\u0119tej\u201d (Acta Apostolicae Sedis<\/em> 61\/1969\/546). W ten spos\u00f3b u\u015bwiadomiony, \u017ce to do mnie nale\u017ca\u0142o podj\u0119cie decyzji i \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 wynika z mojego rozeznania zacz\u0105\u0142em studiowa\u0107 temat, a zw\u0142aszcza instrumenty prawnokanoniczne, kt\u00f3re s\u0105 tu decyduj\u0105ce. Doszed\u0142em do wniosku, \u017ce ta nowa praktyka nie by\u0142a zamierzona przez Stolic\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 i \u017ce nie stanowi\u0142a ona cz\u0119\u015bci posoborowej reformy liturgicznej. Zosta\u0142a jedynie wydana na ni\u0105 zgoda, i to na skutek natarczywych i upartych nalega\u0144 kilku Konferencji Episkopatu (g\u0142\u00f3wnie z kraj\u00f3w protestanckich), po wcze\u015bniejszym jej wprowadzeniu, co by\u0142o ewidentnym nadu\u017cyciem, a czemu nie mo\u017cna by\u0142o si\u0119 przeciwstawi\u0107 pomimo protest\u00f3w i zakaz\u00f3w Rzymu. Dok\u0142adnie sprawdzi\u0142em, \u017ce nie istnieje \u017caden inny dokument Stolicy \u015awi\u0119tej p\u00f3\u017aniejszy od Memoriale Domini<\/em>, w kt\u00f3rym ta mo\u017cliwo\u015b\u0107 wprowadzania nowej formy komunii by\u0142aby rozszerzona.<\/p>\r\n

Podda\u0142em t\u0119 kwesti\u0119 dyskusji w\u015br\u00f3d kap\u0142an\u00f3w, poniewa\u017c to oni informowali mnie od pocz\u0105tku o swoim zaniepokojeniu. Efektem tej dyskusji by\u0142 dekret diecezjalny, w kt\u00f3rym zdecydowa\u0142em si\u0119 odpowiedzie\u0107 na pro\u015bb\u0119 papie\u017ca i gorliwie podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 obowi\u0105zuj\u0105cemu prawu.<\/p>\r\n

Tym niemniej, mojego ducha dr\u0119czy\u0142o jedno pytanie – jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce chocia\u017c Memoriale Domini<\/em> jest jedynym obowi\u0105zuj\u0105cym prawem, prawie wszyscy przyj\u0119li praktyk\u0119 Komunii na r\u0119k\u0119 jako zwyk\u0142\u0105 opcj\u0119 proponowan\u0105 przez Ko\u015bci\u00f3\u0142? Pragnienie znalezienia odpowiedzi na to pytanie zaprowadzi\u0142o mnie do przestudiowania historii tej praktyki. Tutaj prezentuj\u0119 streszczenie moich poszukiwa\u0144.<\/p>\r\n

W staro\u017cytno\u015bci wierni otrzymywali Cia\u0142o Chrystusa do r\u0119ki, nic jednak nie wskazuje na to, aby praktyka taka zosta\u0142a wprowadzona dla jakich\u015b szczeg\u00f3lnych motyw\u00f3w. By\u0142 to jedynie odwieczny obyczaj. Mi\u0119dzy innymi to w\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b Chrystus podczas Ostatniej Wieczerzy da\u0142 Swoje Cia\u0142o uczniom (byli oni zarazem biskupami). Tym niemniej, w p\u00f3\u017aniejszych czasach Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a zauwa\u017cyli, \u017ce ten spos\u00f3b przyjmowania Cia\u0142a Pa\u0144skiego by\u0142 niewystarczaj\u0105cy. \u0141atwo doj\u015b\u0107 mog\u0142o do sytuacji, w kt\u00f3rej kilka okruszyn \u201etego, co jest cenniejsze od z\u0142ota i drogocennych kamieni – jak m\u00f3wi \u015bw. Cyryl Jerozolimski – pozosta\u0142o na r\u0119kach i upad\u0142o na ziemi\u0119\u201d. W miar\u0119 rozwijania doktryny o realnej obecno\u015bci tak wzrasta\u0142 szacunek do Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, \u017ce obyczaj podawania konsekrowanych komunikant\u00f3w bezpo\u015brednio do ust wiernych rozprzestrzenia\u0142 si\u0119 coraz bardziej. Dysponujemy bardzo staro\u017cytnymi \u015bwiadectwami takiej praktyki, jednak mi\u0119dzy IX a X wiekiem sta\u0142a si\u0119 ona jedyn\u0105, poniewa\u017c by\u0142a doskonalsza i lepiej przystosowana do godno\u015bci tak wielkiego Sakramentu. W tym samym czasie zacz\u0119to zakazywa\u0107 drugiego sposobu udzielania komunii, bardziej prymitywnego i mniej doskona\u0142ego.<\/p>\r\n

Od w\u00f3wczas dotycz\u0105cy wiernych zakaz dotykania Naj\u015bwi\u0119tszej Eucharystii r\u0119kami sta\u0142 si\u0119 powszechny tak w ko\u015bcio\u0142ach Zachodu, jak i Wschodu, i s\u0142u\u017cy\u0142 on jasnemu wyra\u017ceniu, w odniesieniu do Sakramentu, dw\u00f3ch wyrazistych doktryn wiary: realnej, substancjalnej i permanentnej obecno\u015bci Chrystusa, prawdziwego Boga, w konsekrowanej Hostii i w ka\u017cdej jej cz\u0105stce, jakkolwiek by\u0142aby ma\u0142a oraz istotnej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy wiernym i kap\u0142anem, kt\u00f3ry, jak mia\u0142 to powiedzie\u0107 p\u00f3\u017aniej Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 Jan Pawe\u0142 II, ma \u201eprzywilej dotykania \u015awi\u0119tych Postaci i rozdzielania ich ze swych r\u0105k<\/em><\/strong>\u201d (Papie\u017c m\u00f3wi tak\u017ce – w Dominicae Cenae<\/em> – \u017ce ta istotna r\u00f3\u017cnica jest ukazana w spos\u00f3b wyrazisty przez \u201eobrz\u0105d namaszczenia d\u0142oni w naszych \u0142aci\u0144skich \u015bwi\u0119ceniach, jak gdyby te d\u0142onie potrzebowa\u0142y szczeg\u00f3lnej \u0142aski i si\u0142y Ducha \u015awi\u0119tego!\u201d).<\/p>\r\n

Owo podw\u00f3jne znaczenie jest tak zwi\u0105zane z rytem komunii, \u017ce reformatorzy protestanccy, kt\u00f3rzy negowali obie te doktryny (realn\u0105 obecno\u015b\u0107 i kap\u0142a\u0144stwo) w reakcji na obrz\u0105dek tak jasno ukazuj\u0105cy doktryn\u0119 katolick\u0105 powracali do praktyki pierwotnej. Martin Bucer, zwolennik reformy anglika\u0144skiej, m\u00f3wi tak:<\/p>\r\n

\u201eNie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce praktyka polegaj\u0105ca na niepodawaniu tych sakrament\u00f3w do r\u0119ki wiernym wynika z dw\u00f3ch nadu\u017cy\u0107<\/strong>: po pierwsze fa\u0142szywej czci, kt\u00f3r\u0105, jak uwa\u017caj\u0105, oddaj\u0105 tym sakramentom<\/strong> i po drugie przewrotnej arogancji ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3rzy z powodu namaszczenia konsekruj\u0105cego pretenduj\u0105 do posiadania wi\u0119kszego stopnia \u015bwi\u0119to\u015bci, ni\u017c Lud Chrystusowy<\/strong>.\u201d<\/p>\r\n

\u201eJest oczywiste, \u017ce Chrystus poda\u0142 \u015bwi\u0119te symbole Aposto\u0142om do r\u0119ki, nikt kto czyta\u0142 dawne pisma nie mo\u017ce mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce taka by\u0142a praktyka Ko\u015bcio\u0142\u00f3w a\u017c do narzucenia tyranii rzymskiego Antychrysta.\u201d<\/p>\r\n

\u201ePoniewa\u017c za\u015b winni\u015bmy nienawidzi\u0107 wszelkich nadu\u017cy\u0107 Antychrysta rzymskiego i powr\u00f3ci\u0107 do prostoty Chrystusa, Aposto\u0142\u00f3w i dawnych Ko\u015bcio\u0142\u00f3w chc\u0119, by nakazano pastorom i przewodnikom ludu, by ka\u017cdy naucza\u0142, \u017ce jest nadu\u017cyciem i z\u0142em my\u015blenie, \u017ce r\u0119ce tych, kt\u00f3rzy rzeczywi\u015bcie wierz\u0105 w Chrystusa s\u0105 mniej czyste, ni\u017c ich usta lub \u017ce r\u0119ce kap\u0142an\u00f3w s\u0105 \u015bwi\u0119tsze ni\u017c r\u0119ce \u015bwieckich w tym sensie, \u017ce by\u0142oby \u017ale lub mniej poprawnie, jak uwa\u017ca\u0142o to dawniej wielu ludzi, gdyby \u015bwieccy otrzymywali ten sakrament do r\u0119ki.\u201d<\/p>\r\n

\u201eChcia\u0142bym – dodaje reformator – aby konsekwentnie zosta\u0142y usuni\u0119te wszelkie przejawy owego przewrotnego przekonania<\/strong>, to znaczy: \u017ce kap\u0142ani mog\u0105 dotyka\u0107 sakrament\u00f3w, ale zakazuj\u0105 to robi\u0107 \u015bwieckim<\/strong>, podaj\u0105c im sakrament do ust. Jest nie tylko odmienne od tego, co zosta\u0142o ustanowione przez Naszego Pana, ale dodatkowo obra\u017ca ludzki rozum.\u201d<\/p>\r\n

\u201eW ten spos\u00f3b \u0142atwo wprowadzi si\u0119 przyjmowanie przez {przygotowanych ludzi} \u015bwi\u0119tych symboli do r\u0119ki, jedno\u015b\u0107 zostanie utrzymana i zostan\u0105 przedsi\u0119wzi\u0119te wszelkie niezb\u0119dne \u015brodki dla unikni\u0119cia profanacji Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu.\u201d<\/p>\r\n

\u201eChocia\u017c mo\u017cna by udziela\u0107 – na jaki\u015b czas – zezwolenia<\/strong> tym, kt\u00f3rych wiara jest s\u0142aba, pozwalaj\u0105c im otrzymywa\u0107 komuni\u0119 do ust, je\u015bli tego pragn\u0105, to jednak nauczani z uwag\u0105, b\u0119d\u0105 oni mogli w kr\u00f3tkim czasie wsp\u00f3\u0142brzmie\u0107 z reszt\u0105 Ko\u015bcio\u0142a i otrzymaj\u0105 sakrament do r\u0119ki.\u201d<\/p>\r\n

Tak m\u00f3wi\u0142 Brucer. W odpowiedzi, pocz\u0105wszy od Kontrreformacji, Komunia do ust uzyska\u0142a nowe znaczenie: odrzucenie doktryn protestanckich dotycz\u0105cych realnej obecno\u015bci Chrystusa w Eucharystii i kap\u0142a\u0144stwa.<\/p>\r\n

Doktryny te zosta\u0142y w du\u017cej mierze podj\u0119te w latach 60. dwudziestego wieku przez niekt\u00f3rych teolog\u00f3w katolickich (zw\u0142aszcza holenderskich) w spos\u00f3b mo\u017ce mniej agresywny w zakresie u\u017cywanych s\u0142\u00f3w, ale nie w postawie otwartego sprzeciwu wobec w\u0142adzy i pogardy dla jej nauczania. W rzeczywisto\u015bci umniejszaj\u0105 oni znaczenie sakramentalnego kap\u0142a\u0144stwa, relatywizuj\u0105 obecno\u015b\u0107 Chrystusa w Eucharystii (doktryny transfinalizacji i transsygnifikacji, jak je p\u00f3\u017aniej nazwano); wszystko to mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w ciesz\u0105cym si\u0119 smutn\u0105 s\u0142aw\u0105 Katechizmie Holenderskim<\/em> z owej epoki. Zauwa\u017cmy, \u017ce argumenty Bucera zosta\u0142y podj\u0119te na nowo, w tej czy innej formie. Pojawia si\u0119 wi\u0119c nie tyle argument archeologiczny, kt\u00f3ry utrzymuje, \u017ce chodzi o praktyk\u0119 dawniejsz\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c argument m\u00f3wi\u0105cy, \u017ce komunia do ust \u201ejest obraz\u0105 dla ludzkiego rozumu\u201d. Dzisiaj m\u00f3wi si\u0119, \u017ce komunia do r\u0119ki jest gestem \u201ebardziej dojrza\u0142ym\u201d, podczas kiedy \u201espos\u00f3b tradycyjny otrzymywania komunikanta na j\u0119zyk wydaje si\u0119 by\u0107 coraz bardziej ludziom nam wsp\u00f3\u0142czesnym gestem infantylnym; zbyt przypomina on spos\u00f3b karmienia ma\u0142ych dzieci niezdolnych do samodzielnego jedzenia. Wielu doros\u0142ych odczuwa wstyd przed uczynieniem publicznie gestu, kt\u00f3ry nie ma w sobie nic z zewn\u0119trznego pi\u0119kna i kt\u00f3ry ich zni\u017ca do dzieci\u0144stwa\u201d, aby zacytowa\u0107 cho\u0107 dwa przyk\u0142ady.<\/p>\r\n

To w tym kontek\u015bcie chce si\u0119 wprowadzi\u0107 w Ko\u015bciele Katolickim, u progu trzeciego tysi\u0105clecia, praktyk\u0119 komunii na r\u0119k\u0119. Zobaczmy teraz, jak bezpo\u015bredni \u015bwiadek tych wydarze\u0144, pozostaj\u0105cy poza wszelkimi podejrzeniami, opisuje ten proces. M\u00f3wi\u0119 o bp. Hanibalu Bugninim, pisz\u0105cym w swoim dziele La Riforma liturgica<\/em>, rodzaju pami\u0119tnik\u00f3w o okresie, w kt\u00f3rym by\u0142 on jednym z protagonist\u00f3w tej reformy: \u201eW tym samym czasie, w kt\u00f3rym wdra\u017cano reform\u0119 liturgiczn\u0105 w kilku krajach (Niemcy, Holandia, Belgia, Francja) wprowadzono jako nadu\u017cycie komuni\u0119 do r\u0119ki wiernych. Od samego pocz\u0105tku istnia\u0142 zdecydowany sprzeciw Stolicy \u015awi\u0119tej. 12 pa\u017adziernika 1965 roku Rada zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do kardyna\u0142a Alfrinka: \u201eaby zachowany zosta\u0142 tradycyjny spos\u00f3b udzielania Komunii \u015bwi\u0119tej. [\u2026] Ojciec \u015awi\u0119ty nie uwa\u017ca za s\u0142uszne, aby \u015bwi\u0119te cz\u0105stki by\u0142y rozdzielane do r\u0119ki, a nast\u0119pnie spo\u017cywane przez wiernych w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b; prosi wi\u0119c gor\u0105co, aby Konferencja podj\u0119\u0142a konieczne decyzje, aby powr\u00f3ci\u0107 wsz\u0119dzie do tradycyjnego sposobu przyjmowania komunii<\/strong>.\u201d Jednak te protesty, podobnie jak inne, nie przynios\u0142y \u017cadnego efektu.\u201d<\/p>\r\n

Maj\u0105c to na uwadze i poniewa\u017c biskupi uwa\u017cali, \u017ce by\u0142oby trudno sprawi\u0107, aby wprowadzona praktyka si\u0119 nie rozszerza\u0142a<\/strong> (streszczamy to, co m\u00f3wi abp Bugnini w swojej ksi\u0105\u017cce), przeprowadzono kolejne konsultacje. 8 maja 1968 roku \u015awi\u0119ta Kongregacja Obrz\u0119d\u00f3w odpowiedzia\u0142a: Non expedire<\/em>. Z powodu licznych nalega\u0144 Ojciec \u015awi\u0119ty zdecydowa\u0142 jednak udzieli\u0107 \u201eKonferencjom Episkopat\u00f3w, kt\u00f3re o to prosi\u0142y zezwolenia, z zachowaniem koniecznej ostro\u017cno\u015bci i pod kontrol\u0105 tych\u017ce\u201d. List Sekretariatu Stanu, datowany na 3 czerwca, wskazuje, \u017ce \u201eJego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 uwa\u017ca, \u017ce nale\u017cy przypomnie\u0107 biskupom ich odpowiedzialno\u015b\u0107<\/strong>, a\u017ceby zechcieli – korzystaj\u0105c z odpowiednich przepis\u00f3w – zapobiec niepo\u017c\u0105danym skutkom i powstrzyma\u0107 rozszerzanie si\u0119, nie dyskryminuj\u0105c jednak tej praktyki, kt\u00f3ra sama z siebie nie b\u0119d\u0105c w sprzeczno\u015bci z doktryn\u0105, pozostaje dyskusyjna i niebezpieczna. Dlatego te\u017c je\u015bli pojawi\u0105 si\u0119 kolejne podobne pro\u015bby, b\u0119d\u0105 one musia\u0142y by\u0107 poddane ocenie Ojca \u015awi\u0119tego; ewentualne zezwolenia b\u0119d\u0105 wydane za po\u015brednictwem \u015awi\u0119tej Kongregacji Obrz\u0119d\u00f3w\u201d. Sekretariat Stanu obwie\u015bci\u0142 swoj\u0105 zgod\u0119 Niemcom listem z 27 czerwca, za\u015b Belgii – z 3 lipca. Kongregacja Obrz\u0119d\u00f3w uczyni\u0142a podobnie, odpowiednio 6 i 11 lipca. Wobec \u017cywych protest\u00f3w niekt\u00f3rych os\u00f3b Papie\u017c rozmawia\u0142 jednak z Ojcem Bugninim – w\u00f3wczas sekretarzem Rady – podczas audiencji 25 lipca 1968 roku i zdecydowa\u0142 zawiesi\u0107 zezwolenia, powierzaj\u0105c mu przekazanie Kardyna\u0142om Przewodnicz\u0105cym Episkopat\u00f3w Belgii i Niemiec, \u017ce musia\u0142 \u201ezawiesi\u0107 czasowo og\u0142oszenie i wprowadzenie indultu\u201d. Decyzja zosta\u0142a przekazana tego samego dnia telefonicznie, za\u015b nazajutrz listem wyja\u015bniaj\u0105cym przyczyny i obiecuj\u0105cym, \u017ce \u201eostateczna decyzja zostanie podj\u0119ta tak szybko, jak to mo\u017cliwe\u201d.<\/p>\r\n

W Promemoria <\/em>z 30 lipca 1968 roku Rada sporz\u0105dzi\u0142a raport dotycz\u0105cy wykonywania powierzonego mandatu i zebra\u0142a propozycje wyj\u015bcia z sytuacji. Jak napisano, \u201eproblem nie jest wy\u0142\u0105cznie liturgiczny; ma on tak\u017ce wyra\u017any element duszpasterski i, jeszcze wyra\u017aniejszy, psychologiczny. Zale\u017c\u0105 od niego w znacznej mierze kult i cze\u015b\u0107 Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, a nawet sama wiara w realn\u0105 obecno\u015b\u0107 [\u2026]\u201d. Rada napisa\u0142a w konkluzji: \u201eSprawa ta dotyka samego serca liturgii, Eucharystii, i jej konsekwencje s\u0105 niezwykle istotne\u201d. Zaproponowano r\u00f3wnie\u017c, aby Przewodnicz\u0105cy Rady rozes\u0142a\u0142, w imieniu Ojca \u015awi\u0119tego, list do wszystkich Przewodnicz\u0105cych Konferencji Episkopat\u00f3w przedstawiaj\u0105c tak szeroko, jak to tylko mo\u017cliwe, status questionis<\/em>, z argumentami za i przeciw. Ka\u017cda Komisja Episkopatu powinna w\u00f3wczas przedyskutowa\u0107 problem i podj\u0105\u0107, w wolnym i tajnym g\u0142osowaniu, decyzj\u0119, kt\u00f3rej rezultaty by\u0142yby przekazane Radzie. \u201eW ten spos\u00f3b Stolica \u015awi\u0119ta zda\u0142aby sobie szczeg\u00f3\u0142owo spraw\u0119 z sytuacji i podj\u0119\u0142a decyzje co do wydania indultu. Przy braku takiej wst\u0119pnej dyskusji problemu istnieje ryzyko<\/strong> stworzenia sytuacji trudnej dla biskup\u00f3w i os\u0142abienia wiary ludu w obecno\u015b\u0107 eucharystyczn\u0105<\/strong>\u201d.<\/p>\r\n

W dniu 2 pa\u017adziernika 1968 roku odby\u0142o si\u0119 spotkanie sekretarzy dykasterii dotkni\u0119tych problemem. Status questionis<\/em>, przygotowany przez Rad\u0119, by\u0142 – streszczaj\u0105c go – nast\u0119puj\u0105cy: \u201ePraktyka ta zosta\u0142a ju\u017c wprowadzona<\/strong> i trudno jest jej zakaza\u0107<\/strong>; tym niemniej wydaje si\u0119 by\u0107 korzystne podporz\u0105dkowanie jej konkretnym przepisom<\/strong>. Nie chodzi tu o kwesti\u0119 dogmatyczn\u0105, ale zwyk\u0142\u0105 spraw\u0119 dyscypliny. Niebezpiecze\u0144stwa: wsp\u00f3\u0142istnienie dw\u00f3ch sposob\u00f3w udzielania komunii, os\u0142abienie kultu eucharystycznego, niebezpiecze\u0144stwo profanacji, poddanie si\u0119 oddolnym naciskom. Oceniono jako korzystn\u0105 propozycj\u0119 Rady, by wys\u0142ucha\u0107 opinii Konferencji Episkopat\u00f3w\u201d.<\/p>\r\n

Rada przygotowa\u0142a pierwszy projekt listu do rozes\u0142ania Konferencjom Episkopat\u00f3w, kt\u00f3ry zosta\u0142 przekazany Sekretariatowi Stanu 18 pa\u017adziernika 1968 roku. Tekst powr\u00f3ci\u0142 22 pa\u017adziernika, po korekcie i adnotacjach dokonanych osobi\u015bcie przez Papie\u017ca. Mgr Bugnini publikuje jego pe\u0142ny tekst i zaznacza zmiany naniesione r\u0119k\u0105 Paw\u0142a VI, kt\u00f3re – wed\u0142ug autora – \u201epokazuj\u0105, z jak\u0105 uwag\u0105 i pe\u0142nym cierpienia udzia\u0142em (to s\u0105 s\u0142owa Mgr Bugniniego) \u015bledzi\u0142 on t\u0119 spraw\u0119\u201d.<\/p>\r\n

Przytoczymy kilka fragment\u00f3w tego listu:<\/p>\r\n

\u201eR\u00f3wnolegle do prac wprowadzaj\u0105cych reform\u0119 liturgiczn\u0105 cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe problemy, nabieraj\u0105ce tak wielkiego znaczenia i takiego tempa, \u017ce nie mo\u017cna czeka\u0107 z ich rozwi\u0105zaniem do ko\u0144ca tych prac. Jeden z najbardziej delikatnych i pilnych<\/strong> (s\u0142owa dodane przez Paw\u0142a VI) dotyczy udzielania komunii do r\u0119ki wiernych.\u201d<\/p>\r\n

\u201eOd kilku ju\u017c lat praktykuje si\u0119 je przynajmniej w kilku krajach i kilku regionach. Ostatnio wielu biskup\u00f3w, a nawet Konferencji Episkopatu poprosi\u0142o Stolic\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 o oficjaln\u0105 odpowied\u017a, kt\u00f3ra by im wyja\u015bni\u0142a spos\u00f3b post\u0119powania w tej dziedzinie, dotykaj\u0105cej tajemnicy i kultu eucharystycznego, a wi\u0119c wymagaj\u0105cej szczeg\u00f3lnej uwagi<\/strong> (to ostatnie zdanie r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142o dodane przez Paw\u0142a VI).\u201d<\/p>\r\n

\u201eZ mocy bezpo\u015bredniego mandatu Najwy\u017cszego Pasterza, kt\u00f3ry nie mo\u017ce si\u0119 powstrzyma\u0107 si\u0119 przed potraktowaniem tej ewentualnej innowacji z wyra\u017an\u0105 obaw\u0105<\/strong> (te s\u0142owa r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142y dodane przez Papie\u017ca), mam zaszczyt prosi\u0107 o bratersk\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 Episkopat, kt\u00f3remu Wasza Ekscelencja przewodniczy…\u201d<\/p>\r\n

\u201eJe\u015bli chodzi o spos\u00f3b udzielania komunii – kontynuuje list – Instrukcja Eucharysticum Mysterium<\/em> ograniczy\u0142a si\u0119 do wskazania postawy wiernych, kt\u00f3rzy mog\u0105 kl\u0119cze\u0107 lub sta\u0107. Tymczasem w wielu miejscach, od przynajmniej dw\u00f3ch lub trzech lat, ksi\u0119\u017ca bez otrzymanej zgody<\/strong> (to uszczeg\u00f3\u0142owienie tak\u017ce chcia\u0142 umie\u015bci\u0107 Papie\u017c) podaj\u0105 Eucharystie do r\u0119ki wiernych, kt\u00f3rzy nast\u0119pnie przyjmuj\u0105 J\u0105 sami. Wydaje si\u0119, \u017ce ten spos\u00f3b post\u0119powania rozprzestrzenia si\u0119 szybko, zw\u0142aszcza w \u015brodowiskach bardziej wykszta\u0142conych i w ma\u0142ych grupach, i \u017ce podoba on si\u0119 \u015bwieckim, zakonnikom i zakonnicom\u201d.<\/p>\r\n

List pokazuje nast\u0119pnie argumenty przywo\u0142ywane przez obro\u0144c\u00f3w komunii na r\u0119k\u0119 wiernych. Kilka z nich ma znaczenie historyczne: \u201eTen nowy spos\u00f3b udzielania komunii nie jest naprawd\u0119 nowo\u015bci\u0105. By\u0142 on nawet jedynym stosowanym w ca\u0142ym \u015bwiecie chrze\u015bcija\u0144skim od pocz\u0105tk\u00f3w a\u017c do IX – X wieku\u201d. Inne argumenty nie budz\u0105 szacunku: \u201eTradycyjny spos\u00f3b przyjmowania komunikanta na j\u0119zyk jawi si\u0119 coraz bardziej ludziom wsp\u00f3\u0142czesnym jako gest infantylny,\u2026 kt\u00f3ry nie ma \u017cadnego zewn\u0119trznego pi\u0119kna i kt\u00f3ry cofa ich do wczesnego dzieci\u0144stwa\u201d, albo: \u201eBardziej nawet, ni\u017c na przesz\u0142o\u015b\u0107, ludzie wsp\u00f3\u0142cze\u015bni zwracaj\u0105 uwag\u0119 na pewne zalecenia higieniczne\u2026 Kontakt z j\u0119zykiem lub \u015blin\u0105 tego, kt\u00f3ry przyjmuje komuni\u0119 stwarza u innych pewn\u0105 niech\u0119\u0107 do przyjmowania komunii na j\u0119zyk\u201d. Jeszcze inne s\u0105 naprawd\u0119 ma\u0142o powa\u017cne: \u201eW wielu regionach wierni przyjmuj\u0105 komuni\u0119 na stoj\u0105co i trudno jest ksi\u0119dzu ma\u0142ego wzrostu umie\u015bci\u0107 komunikant w ustach os\u00f3b wysokich\u201d.<\/p>\r\n

Wszystkie te argumenty nie by\u0142y traktowane jako istotne, jednak argument \u00f3smy by\u0142 tym, kt\u00f3ry Papie\u017c naprawd\u0119 bra\u0142 pod uwag\u0119 i on zajmowa\u0142 Go najbardziej:<\/p>\r\n

\u201eW krajach i regionach, w kt\u00f3rych nowa praktyka komunii na r\u0119k\u0119 zosta\u0142a wprowadzona, wydaje si\u0119 coraz trudniejsze, a nawet niemo\u017cliwe, jej powstrzymanie. Dowiod\u0142y ju\u017c tego wysi\u0142ki wielu biskup\u00f3w w tym kierunku. Zaanga\u017cowane zosta\u0142y autorytet Episkopat\u00f3w i Stolicy \u015awi\u0119tej. W naszej epoce silnej kontestacji jest ze wszech miar wskazane, aby ten autorytet nie uleg\u0142 uszczerbkowi poprzez zakaz, kt\u00f3ry trudno b\u0119dzie wyegzekwowa\u0107 w praktyce. Autorytet zostanie za\u015b – przeciwnie – wzmocniony, je\u015bli hierarchia stworzy precyzyjne przepisy, kt\u00f3re okre\u015bl\u0105 stosowanie nowego sposobu udzielania komunii\u201d.<\/p>\r\n

Spo\u015br\u00f3d argument\u00f3w przeciw komunii na r\u0119k\u0119 wiernych, przytoczymy nast\u0119puj\u0105ce: jest to istotna zmiana w zakresie dyscypliny; niesie z sob\u0105 ryzyko dezorientacji wielu wiernych, kt\u00f3rzy nie czuj\u0105 takiej potrzeby, b\u0105d\u017a nawet nigdy nie stawiali sobie takiego pytania; wydaje si\u0119, \u017ce ta nowa praktyka zosta\u0142a wprowadzona tu i \u00f3wdzie za spraw\u0105 niewielkiej liczby ksi\u0119\u017cy czy \u015bwieckich, kt\u00f3rzy pragn\u0105 narzuci\u0107 swoj\u0105 ocen\u0119 innym, a nawet wywrze\u0107 presj\u0119 na w\u0142adze; zgodzi\u0107 si\u0119 znaczy\u0142oby zach\u0119ci\u0107 osoby, kt\u00f3re s\u0105 zawsze niezadowolone z praw Ko\u015bcio\u0142a; nale\u017cy przede wszystkim obawia\u0107 si\u0119 zmniejszenia szacunku dla kultu eucharystycznego; mo\u017cna z niepokojem pyta\u0107, czy cz\u0105stki Chleba konsekrowanego b\u0119d\u0105 zawsze zebrane i spo\u017cyte z ca\u0142ym im nale\u017cnym szacunkiem; czy nie nale\u017cy si\u0119 obawia\u0107 wzrostu ilo\u015bci profanacji oraz postawy lekcewa\u017cenia ze strony os\u00f3b o z\u0142ych intencjach lub ma\u0142ej wiary? Czy ludzie \u017ale przygotowani lub niedouczeni nie b\u0119d\u0105 w ko\u0144cu, przyjmuj\u0105c komuni\u0119, uto\u017csamia\u0107 jej ze zwyk\u0142ym chlebem lub chlebem tylko b\u0142ogos\u0142awionym? Ust\u0119puj\u0105c \u0142atwo w tym punkcie, niezwykle wa\u017cnym dla kultu eucharystycznego, mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 niebezpiecze\u0144stwa, \u017ce \u015bmia\u0142o\u015b\u0107 przesadnych \u201eodnowicieli\u201d skieruje si\u0119 te\u017c w inne dziedziny, co spowodowa\u0142oby nienaprawialne szkody w zakresie wiary i kultu eucharystycznego.<\/p>\r\n

List kontynuuje: \u201eWobec tak delikatnej sytuacji narzuca si\u0119 powa\u017cna refleksja\u2026 Trzeba przewidzie\u0107 konsekwencje wynikaj\u0105ce z takiej zmiany dyscypliny\u2026 Poniewa\u017c chodzi o rzecz bardzo wa\u017cn\u0105 z samej siebie, jak i ze wzgl\u0119du na jej konsekwencje, Ojciec \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 VI pragnie pozna\u0107 opini\u0119 ka\u017cdego biskupa i ka\u017cdej Konferencji Episkopatu\u2026 Dopiero po tych konsultacjach Stolica \u015awi\u0119ta obwie\u015bci biskupom ewentualne decyzje zawieraj\u0105ce w\u0142a\u015bciwe przepisy i spos\u00f3b post\u0119powania w tej tak delikatnej i wa\u017cnej sprawie\u201d.<\/p>\r\n

Taka jest zasadnicza zawarto\u015b\u0107 listu rozes\u0142anego biskupom, aby ukaza\u0107 im bie\u017c\u0105c\u0105 sytuacj\u0119. Zauwa\u017cmy raz jeszcze, do jakiego stopnia zmiany naniesione w nim przez Papie\u017ca s\u0105 efektem jego sprzeciwu. W zwi\u0105zku z tym Mgr Bugnini podaje anegdot\u0119, kt\u00f3ra dobrze ilustruje stan duszy Ojca \u015awi\u0119tego. Kiedy przeczyta\u0142 on konwencjonalny zwrot: \u201e\u2026podoba mi si\u0119 zakomunikowa\u0107 Waszej Ekscelencji\u201d, zast\u0105pi\u0142 go przez: \u201e\u2026musz\u0119 zakomunikowa\u0107\u2026\u201d i powiedzia\u0142 do nikogo innego, jak samego Mgr Bugniniego: \u201ePodoba mi si\u0119? Ale\u017c to mi si\u0119 w og\u00f3le nie podoba!\u201d (Non mi \u00c3\u00a8 grato per niente!<\/em>)<\/p>\r\n

W tym samym czasie, w zwi\u0105zku z niedyskrecj\u0105 pewnego biskupa francuskiego, kt\u00f3ry wspomnia\u0142 o konsultacjach na konferencji prasowej, pojawi\u0142a si\u0119 reakcja przeciw mo\u017cliwo\u015bci otrzymywania komunii do r\u0119ki i Rada otrzyma\u0142a setki list\u00f3w, ju\u017c to od os\u00f3b indywidualnych, ju\u017c to od grup ludzi. \u201eSygnatariusze pochodzili ze wszystkich szczebli spo\u0142ecznych – wspomina Mgr Bugnini – od skromnych przedstawicieli ludu a\u017c po osobisto\u015bci kultury, nauki i sztuki\u201d. Listy te zosta\u0142y nast\u0119pnie do\u0142\u0105czone do rezultat\u00f3w ankiety.<\/p>\r\n

W oparciu o liczne zebrane dokumenty Rada dokona\u0142a syntezy obserwacji, propozycji i warunk\u00f3w przedstawianych przez biskup\u00f3w, czasem cytuj\u0105c pe\u0142ne teksty.<\/p>\r\n

Na pytanie: \u201eCzy uwa\u017cacie, \u017ce nale\u017cy wys\u0142ucha\u0107 \u017cyczenia, aby – obok sposobu tradycyjnego – zosta\u0142 r\u00f3wnolegle dopuszczony ryt udzielania komunii do r\u0119ki?\u201d 567 biskup\u00f3w, czyli 26,55 proc odpowiedzia\u0142o twierdz\u0105co, 1233, czyli 57,75 proc negatywnie, za\u015b 315, czyli 14,75 proc. twierdz\u0105co z zastrze\u017ceniami. Mgr Bugnini wspomina pewn\u0105 liczb\u0119 tych warunk\u00f3w i inne komentarze biskup\u00f3w. Zacytuj\u0119 kilka przyk\u0142ad\u00f3w:<\/p>\r\n

\u201eJeden z nich powiedzia\u0142: \u201eBy\u0107 mo\u017ce nie wystarczy sam duch pos\u0142usze\u0144stwa, aby w Ko\u015bciele \u0142aci\u0144skim utrzyma\u0107 tradycyjny spos\u00f3b udzielania komunii. To jest racja, dla kt\u00f3rej nale\u017cy zaakceptowa\u0107 zasad\u0119 komunii na r\u0119k\u0119.\u201d Biskupi Kanady m\u00f3wili, \u017ce ten spos\u00f3b przyjmowania samemu komunikanta czyni trudniejszym szacunek nale\u017cny sakramentowi. Biskupi angielscy obawiali si\u0119, \u017ce zmiana mo\u017ce by\u0107 interpretowana jako pragnienie Ko\u015bcio\u0142a, by p\u00f3j\u015b\u0107 w stron\u0119 tych, kt\u00f3rzy podaj\u0105 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 realn\u0105 obecno\u015b\u0107 Chrystusa w Eucharystii. Biskupi Argentyny pytali, dlaczego robi\u0107 konsultacje na temat niepos\u0142usze\u0144stwa<\/strong>? W tym samym duchu: dlaczego nie zrobi\u0107 by jej na temat u\u017cywania brewiarza, celibatu, kontroli urodzin itp.? Wyrazi\u0107 zgod\u0119, m\u00f3wili biskupi Argentyny i Kolumbii, znaczy\u0142oby wsp\u00f3\u0142uczestniczy\u0107 w polityce fakt\u00f3w dokonanych<\/strong>, kt\u00f3ra – w ten spos\u00f3b – sta\u0142aby si\u0119 prawnie przyj\u0119ta. Inni jeszcze m\u00f3wili, \u017ce pragnienie przyj\u0119cia komunikantu do r\u0119ki spowodowane by\u0142o, praktycznie, racjami \u201esentymentalnymi\u201d. W jednej z reakcji pochodz\u0105cych z W\u0142och powiedziano, \u017ce <\/strong>\u201epo\u0142o\u017cy\u0107 komunikant na j\u0119zyku jest gestem \u015bwi\u0119tym<\/strong>, kt\u00f3ry odr\u00f3\u017cnia ten pokarm od innych. Inna reakcja z W\u0142och m\u00f3wi\u0142a kr\u00f3tko: \u201eto by\u0142by skandal\u201d.<\/p>\r\n

Raport Rady ko\u0144czy\u0142 si\u0119 kilkoma uwagami i propozycjami. By\u0142o w nich powiedziane, i\u017c ankieta wykaza\u0142a, \u017ce, chocia\u017c nie si\u0119gaj\u0105ca dw\u00f3ch trzecich, to jednak wyra\u017ana wi\u0119kszo\u015b\u0107 absolutna sprzeciwia\u0142a si\u0119 nowej praktyce i \u017ce rysowa\u0142y si\u0119 trzy r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania; przestudiujemy je teraz.<\/p>\r\n

Pierwsze polega na zamkni\u0119ciu drzwi wszelkim zezwoleniom. Taka postawa ma liczne zalety, kt\u00f3re przedstawi\u0142 raport Rady: przede wszystkim popiera\u0142a j\u0105 absolutna wi\u0119kszo\u015b\u0107, poza tym nie dopuszcza\u0142a ona do negatywnych konsekwencji, jakich obawiano si\u0119 po wprowadzeniu komunii na r\u0119k\u0119, i wreszcie, mia\u0142a ona aprobat\u0119 szerokiej cz\u0119\u015bci kleru i \u015bwieckich. Rada ostrzega\u0142a jednak r\u00f3wnie\u017c: nale\u017ca\u0142o tak\u017ce przewidzie\u0107 gwa\u0142town\u0105 reakcj\u0119 w niekt\u00f3rych regionach i mno\u017cenie si\u0119 akt\u00f3w niepos\u0142usze\u0144stwa tam, gdzie spos\u00f3b ten ju\u017c zosta\u0142 wprowadzony.<\/p>\r\n

Drugie rozwi\u0105zanie polega\u0142o na przyj\u0119ciu mo\u017cliwo\u015bci komunii na r\u0119k\u0119 r\u00f3wnolegle do sposobu tradycyjnego. By\u0142by to jednak krok przeciwny stanowisku wi\u0119kszo\u015bci biskup\u00f3w, stanowi\u0142by usprawiedliwienie niepos\u0142usze\u0144stwa i otwarcie drzwi znacznym trudno\u015bciom, nie przynosz\u0105c \u017cadnych korzy\u015bci.<\/p>\r\n

W trzeciej kolejno\u015bci Rada sugerowa\u0142a rozwi\u0105zanie kompromisowe: przyj\u0105\u0107 stanowisko jasno okre\u015blone, ale nie zamkni\u0119te, to znaczy wyrazi\u0107 zgod\u0119 na komuni\u0119 do r\u0119ki w niekt\u00f3rych przypadkach, jak to ju\u017c wcze\u015bniej by\u0142o zrobione, na przyk\u0142ad, dla komunii pod dwiema postaciami. To ostatnie rozwi\u0105zanie mie\u015bci\u0142oby si\u0119 w linii okre\u015blonej przez Sob\u00f3r, kt\u00f3ry w dziedzinie dyscypliny dopuszcza\u0142 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 form i odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do odpowiedzialno\u015bci Konferencji Episkopat\u00f3w oraz indywidualnie biskup\u00f3w<\/strong>. Tym niemniej, Rada zwraca\u0142a uwag\u0119 na niebezpiecze\u0144stwo: \u201eKa\u017cde zezwolenie, jakie by nie by\u0142o, otworzy nieszcz\u0119\u015bliwie drzwi uog\u00f3lnieniom\u201d.<\/p>\r\n

W konkluzji raport dodawa\u0142:<\/p>\r\n

\u201eCo do sposobu post\u0119powania, by\u0142oby dobrze, aby ka\u017cda decyzja podejmowana w tej sprawie by\u0142a przekazywana Episkopatowi w formie dokumentu papieskiego opartego na opinii konsultowanych biskup\u00f3w, a nie tylko w formie instrukcji \u015awi\u0119tej Kongregacji Obrz\u0119d\u00f3w po pierwsze dlatego, \u017ce chodzi o niezwykle wa\u017cn\u0105 kwesti\u0119 dyscypliny dotycz\u0105c\u0105 kultu eucharystycznego, po drugie za\u015b, poniewa\u017c w ostatnich miesi\u0105cach praktyka komunii na r\u0119k\u0119 bardzo szybko si\u0119 rozprzestrzeni\u0142a. Ta ostatnia racja sk\u0142oni\u0142a pewn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 biskup\u00f3w i nuncjuszy apostolskich do nalegania, aby decyzja zosta\u0142a podj\u0119ta najszybciej, jak to mo\u017cliwe, dla unikni\u0119cia sytuacji, w kt\u00f3rej b\u0119dzie ju\u017c zbyt p\u00f3\u017ano.\u201d<\/p>\r\n

Po dok\u0142adnym przestudiowaniu dokument\u00f3w Papie\u017c dorzuci\u0142 w\u0142asn\u0105 notatk\u0119:<\/p>\r\n

\u201ePowiedz Ojcu Bugniniemu, by przygotowa\u0142 projekt dokumentu papieskiego na ten temat, w kt\u00f3rym stre\u015bcimy rezultaty konsultacji biskupich i kt\u00f3ry potwierdzi opini\u0119 Stolicy \u015awi\u0119tej, \u017ce komunia na r\u0119k\u0119 jest niekorzystna, wskazuj\u0105c na to argumenty (liturgiczne, duszpasterskie, religijne itp.), dlatego potwierdzimy wa\u017cno\u015b\u0107 dotychczasowych przepis\u00f3w. Je\u015bli jednak pewne Konferencje Episkopat\u00f3w b\u0119d\u0105 uwa\u017ca\u0142y za konieczne zezwolenie na tak\u0105 zmian\u0119, zechc\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do Stolicy \u015awi\u0119tej i, je\u015bli odpowiednie odpowiednie zezwolenie b\u0119dzie im wydane, zechc\u0105 nast\u0119pnie trzyma\u0107 si\u0119 przepis\u00f3w i instrukcji, kt\u00f3re mu b\u0119d\u0105 towarzyszy\u0107.\u201d<\/p>\r\n

Papie\u017c nalega jeszcze raz:<\/p>\r\n

\u201eTrzeba mie\u0107 na uwadze, \u017ce praktyka – czy te\u017c nadu\u017cycie – udzielania komunii \u015bwi\u0119tej do r\u0119ki wiernych jest ju\u017c szeroko rozpowszechnione w niekt\u00f3rych krajach i \u017ce biskupi (na przyk\u0142ad kard. Suenens) nie widz\u0105 mo\u017cliwo\u015bci, by tego zabroni\u0107.\u201d<\/p>\r\n

Mgr Bugnini kontynuuje: \u201eSekretariat Stanu przekaza\u0142 wszystkie te dokumenty 25 marca 1969 roku, powtarzaj\u0105c wskaz\u00f3wki dane przez Papie\u017ca. Zgodnie z tym, o co j\u0105 poproszono, Rada przygotowa\u0142a tekst instrukcji Memoriale Domini<\/em>, kt\u00f3ry zosta\u0142 zatwierdzony 29 maja 1969 roku.\u201d<\/p>\r\n

W wytycznych biskupi, ksi\u0119\u017ca i wierni s\u0105 gor\u0105co namawiani, \u201eby ochoczo podporz\u0105dkowali si\u0119 obowi\u0105zuj\u0105cemu prawu, raz jeszcze potwierdzonemu\u201d, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z oceny wi\u0119kszo\u015bci biskup\u00f3w, podchodz\u0105c z szacunkiem do obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w liturgicznych i maj\u0105c na uwadze \u201edobro wsp\u00f3lne Ko\u015bcio\u0142a\u201d. Utrzymuj\u0105c zakaz komunii na r\u0119k\u0119, przewidywano jednak \u015brodek pomocy dla biskup\u00f3w, kt\u00f3rzy nie mogli odwr\u00f3ci\u0107 sytuacji powszechnego niepos\u0142usze\u0144stwa spowodowanej przez tych, kt\u00f3rzy wprowadzili t\u0119 praktyk\u0119 bez zezwolenia. W tych przypadkach zainteresowane Konferencje Episkopat\u00f3w maj\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 z wyra\u017an\u0105 pro\u015bb\u0105, kt\u00f3rej winno towarzyszy\u0107 precyzyjne przedstawienie jej motyw\u00f3w. Jest oczywiste, i wynika to z kontekstu, \u017ce motywy te musz\u0105 by\u0107 zwi\u0105zane z takimi sytuacjami niepos\u0142usze\u0144stwa, \u017ce praktyka taka zosta\u0142a ju\u017c mocno zakorzeniona. Wszystko to mia\u0142oby by\u0107 przekazane rzymskiej Kongregacji, kt\u00f3ra przeanalizowa\u0142aby dok\u0142adnie ka\u017cdy przypadek i wyda\u0142a indult, pozwalaj\u0105cy ka\u017cdemu biskupowi zainteresowanej Konferencji Episkopatu podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, jak\u0105 uzna za s\u0142uszn\u0105, zgodnie ze swoim rozeznaniem i w duchu roztropno\u015bci.<\/p>\r\n

Tymczasem, pocz\u0105wszy od tej chwili, wytworzy\u0142a si\u0119 sytuacja paradoksalna: zgoda, kt\u00f3ra mia\u0142a na celu zamkn\u0105\u0107 t\u0119 spraw\u0119 sta\u0142a si\u0119 punktem wyj\u015bcia coraz wi\u0119kszego rozprzestrzeniania si\u0119 tej praktyki w ca\u0142ym \u015bwiecie. Pocz\u0105wszy od w\u00f3wczas r\u00f3\u017cne Konferencje Episkopat\u00f3w sk\u0142ada\u0142y bowiem pro\u015bb\u0119 i otrzymywa\u0142y indult, co stworzy\u0142o sytuacj\u0119 odmienn\u0105 od przewidywanej i porz\u0105danej przez Paw\u0142a VI.<\/p>\r\n

Liczne s\u0105 tego przyczyny. Tutaj przeanalizujemy te, kt\u00f3re wydaj\u0105 nam si\u0119 najistotniejsze.<\/p>\r\n

Po pierwsze owo rozprzestrzenianie si\u0119 jest wynikiem w g\u0142\u00f3wnej mierze tego, \u017ce Konferencje Episkopat\u00f3w prosi\u0142y o wprowadzenie nowej praktyki, kiedy nie istnia\u0142y jeszcze wymagane warunki i nie zwa\u017caj\u0105c na papieskie upomnienie. Rozwi\u0105zanie problemu przedstawione przez Paw\u0142a VI odwo\u0142uje si\u0119 bowiem do odpowiedzialno\u015bci Konferencji Episkopat\u00f3w i ka\u017cdego biskupa (\u201eStolica \u015awi\u0119ta powierza tym Konferencjom Episkopatu w\u0142adz\u0119 i obowi\u0105zek\u2026itd.\u201d), za\u015b papie\u017c powiedzia\u0142 nast\u0119pnie: \u201eKto, je\u015bli nie Konferencje Episkopat\u00f3w by\u0142y za to odpowiedzialne?\u201dTo zaufanie do odpowiedzialno\u015bci biskup\u00f3w wydaje si\u0119 tak\u017ce t\u0142umaczy\u0107, dlaczego w\u0142a\u015bciwa dykasteria nie dokona\u0142a precyzyjnej analizy motyw\u00f3w pro\u015bby; nie znamy bowiem \u017cadnego przypadku Konferencji Episkopatu, kt\u00f3ra prosi\u0142aby o indult i nie otrzyma\u0142a go.<\/p>\r\n

Po drugie, w \u017cadnym przypadku nie mo\u017ce by\u0107 mowy o sytuacji niepos\u0142usze\u0144stwa, kt\u00f3rej nie mo\u017cna by by\u0142o przem\u00f3c. Niestety, Mgr Bugnini nie podaje prawie \u017cadnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w na temat opracowywania Memoriale Domini<\/em> mog\u0105cych wyja\u015bni\u0107, dlaczego dokument nie m\u00f3wi nic o nadu\u017cyciach, jakie le\u017c\u0105 u narodzin tej praktyki, kt\u00f3ra nie jest prostym powrotem do dawnego obrz\u0119du, ale wprowadzeniem gestu nosz\u0105cego od czas\u00f3w Reformacji znaczenie zaprzeczenia katolickiej doktryny realnej obecno\u015bci i kap\u0142a\u0144stwa. Jest mo\u017cliwe, \u017ce ten element kluczowy dla wyja\u015bnienia problemu zosta\u0142 ukryty, aby unikn\u0105c skandalu decyzji mog\u0105cej jawi\u0107 si\u0119 jako \u201epoddanie si\u0119 oddolnym naciskom\u201d, naciskom, kt\u00f3re okazywa\u0142y si\u0119 \u201ecoraz silniejsze, wr\u0119cz uniemo\u017cliwiaj\u0105ce przeciwstawienie si\u0119\u201d, co udowodni\u0142y ju\u017c bezskuteczne wysi\u0142ki wielu biskup\u00f3w. Dodatkowo dostrze\u017cenie, \u017ce \u201ezaanga\u017cowany jest w to autorytet Episkopat\u00f3w i Stolicy \u015awi\u0119tej\u201d i obawa, \u201eaby ten autorytet nie uleg\u0142 uszczerbkowi poprzez zakaz, kt\u00f3ry trudno b\u0119dzie wyegzekwowa\u0107 w praktyce\u201d mog\u0142y stworzy\u0107 wra\u017cenie, \u017ce trudno by\u0142o wspomina\u0107 o tak delikatnej sytuacji w dokumencie publicznym, rozsy\u0142anym po ca\u0142ym \u015bwiecie, jakim jest Instrukcja Kurii Rzymskiej.<\/p>\r\n

Niekt\u00f3rzy wykorzystali milczenie w tej sprawie, aby przedstawi\u0107 problem w spos\u00f3b wypaczony (przypomnijmy, \u017ce sytuacja by\u0142a dobrze znana sub secreto<\/em> wszystkim biskupom \u015bwiata, poniewa\u017c pisano o niej w Status qu\u00c3\u00a6stionis<\/em> przedstawionym w tym samym czasie, co ankieta, nie mogli wi\u0119c nie bra\u0107 jej pod uwag\u0119 czytaj\u0105c Instrukcj\u0119). Fakty zosta\u0142y upublicznione przez niekt\u00f3re Konferencje Episkopat\u00f3w (np. francusk\u0105) zaledwie w trzy tygodnie po og\u0142oszeniu Memoriale Domini<\/em> i nie wi\u0119cej, ni\u017c sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy po konsultacjach, w kt\u00f3rych brali udzia\u0142 biskupi ca\u0142ego \u015bwiata. Odnajdujemy w tej prezentacji fragmenty, kt\u00f3re zniekszta\u0142caj\u0105 znacz\u0105co fakty:<\/p>\r\n

\u201eW ubieg\u0142ym roku liczne Episkopaty Europy zwr\u00f3ci\u0142y uwag\u0119 Ojca \u015awi\u0119tego na fakt, \u017ce we wsp\u00f3lnotach im podleg\u0142ych by\u0142o coraz silniej wyra\u017cane pragnienie, by powr\u00f3cono do dawnego obyczaju polegaj\u0105cego na otrzymywaniu przez wiernych komunii do r\u0119ki.\u201d<\/p>\r\n

\u201ePo zapytaniu wszystkich biskup\u00f3w \u015bwiata co do korzy\u015bci wprowadzenia w ca\u0142ym Ko\u015bciele tego sposobu w ramach odnowy w naszych czasach, Papie\u017c zosta\u0142 zapoznany z wynikami tych konsultacji: wiekszo\u015b\u0107 biskup\u00f3w nie zgadza\u0142a si\u0119, by powszechnie komunia do r\u0119ki zast\u0105pi\u0142a obecny spos\u00f3b jej udzielania, a to z powodu ryzyka braku szacunku dla \u015bwi\u0119tych postaci i niebezpiecze\u0144stw, jakie taki brak szacunku m\u00f3g\u0142 nie\u015b\u0107 dla wiary. Sytuacje i mentalno\u015b\u0107 ludzi s\u0105 jednak bardzo r\u00f3\u017cne w r\u00f3\u017cnych krajach. Ojciec \u015awi\u0119ty uwzgl\u0119dni\u0142 fakt, \u017ce w niekt\u00f3rych regionach wyra\u017cane s\u0105 bardzo jasno pragnienia, by wierni mogli otrzymywa\u0107 komuni\u0119 na r\u0119k\u0119.\u201d<\/p>\r\n

\u201eTaki jest przypadek Francji, kt\u00f3rej biskupi \u017cyczyli sobie, by mogli wprowadzi\u0107, obok sposobu tradycyjnego, obyczaj podawania komunii do r\u0119ki, udzielaj\u0105c niezb\u0119dnej katechezy.\u201d<\/p>\r\n

Taka wersja wydarze\u0144 by\u0142a podtrzymywana przez lata do tego stopnia, \u017ce j\u0105 w\u0142a\u015bnie przedstawiono wiernym Argentyny w 1996 roku:<\/p>\r\n

\u201ePod koniec 1968 roku Stolica \u015awi\u0119ta przeprowadzi\u0142a konsultacje w\u015br\u00f3d biskup\u00f3w \u015bwiata na temat komunii na r\u0119k\u0119. Ponad jedna trzecia ocenia\u0142a j\u0105 pozytywnie. W 1969 roku Instrukcja Memoriale Domini<\/em> ustanowi\u0142a, \u017ce konferencje Episkopatu mog\u0142y, wi\u0119kszo\u015bci\u0105 dw\u00f3ch trzecich w g\u0142osowaniu, pozwoli\u0107 wiernym na przyjmowanie komunii do r\u0119ki tam, gdzie uzna\u0142y to za w\u0142a\u015bciwe.\u201d<\/p>\r\n

Po trzecie, niekt\u00f3rzy wielokrotnie nalegali, aby stworzono mo\u017cliwo\u015b\u0107 wprowadzenia tej praktyki w krajach, w kt\u00f3rych nie uzyskano wymaganej wi\u0119kszo\u015bci lub przy ustanowieniu nowego biskupa w diecezjach nie spe\u0142niaj\u0105cych koniecznych warunk\u00f3w przedstawionych przez Rzym. Przyk\u0142adem pierwszego przypadku jest Hiszpania, gdzie nie wprowadzono tej praktyki w 1970 roku z powodu nieuzyskania dw\u00f3ch trzecich g\u0142os\u00f3w, ale taka wi\u0119kszo\u015b\u0107 zosta\u0142a uzyskana, kiedy Konferencja Episkopatu g\u0142osowa\u0142a ponownie w 1975 roku. We W\u0142oszech r\u00f3wnie\u017c nie uzyskano wi\u0119kszo\u015bci w latach 70-tych, jednak praktyka zosta\u0142a wprowadzona ostatecznie w 1989. Wreszcie w Argentynie propozycj\u0119 taka przedstawiano przynajmniej dwukrotnie bez powodzenia, zanim zosta\u0142a przyj\u0119ta w 1996. Za przyk\u0142ad drugiej metody mo\u017ce pos\u0142u\u017cy\u0107 sytuacja w diecezji Maldonado, w Urugwaju, bezpo\u015brednio po \u015bmierci bp. Corso, w 1987 roku. Nie wydaje si\u0119, aby w zamy\u015ble Paw\u0142a VI istnia\u0142a taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u201erewan\u017cu\u201d. Wyj\u0105tek od zasady og\u00f3lnej dotyczy\u0142 wy\u0142\u0105cznie rozwi\u0105zania takich sytuacji, kt\u00f3re istnia\u0142y uprzednio<\/strong>, za\u015b je\u015bli nie wyst\u0119powa\u0142y, nale\u017ca\u0142o przedsi\u0119wzi\u0105\u0107 kroki, aby im zapobiec.<\/p>\r\n

Po czwarte, fakty by\u0142y systematycznie wypaczane, co przekona\u0142o wiernych ksi\u0119\u017cy i biskup\u00f3w do zaakceptowania nowej sytuacji podczas, gdy nigdy nie przy\u0142\u0105czyliby si\u0119 oni do praktyki, kt\u00f3rej Papie\u017c by sobie nie \u017cyczy\u0142. Mo\u017cna by przytoczy\u0107 wiele tekst\u00f3w na ten temat, zw\u0142aszcza tych przeznaczonych do katechez towarzysz\u0105cych wprowadzeniu praktyki udzielania komunii do r\u0119ki opublikowanych w r\u00f3\u017cnych krajach, np. Cia\u0142o Chrystusa<\/em>, opublikowane przez Komisj\u0119 Liturgiczn\u0105 Konferencji Biskup\u00f3w p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skich czy El Pan Vivo<\/em> (Chleb \u017cywy<\/em>), opublikowany przez Komisj\u0119 Liturgiczn\u0105 Konferencji Biskup\u00f3w Argentyny, szeroko rozpowszechniany we wszystkich parafiach i maj\u0105cy s\u0142u\u017cy\u0107 za punkt odniesienia w takich katechezach. Znajdujemy w nim pewn\u0105 liczb\u0119 nie\u015bcis\u0142o\u015bci historyczno-liturgicznych i nie ma \u017cadnego odniesienia do okoliczno\u015bci, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 do wprowadzenia rytu. Og\u00f3lny ton tego dzie\u0142ka pr\u00f3buje ukaza\u0107 to wszystko, co komunia na r\u0119k\u0119 niesie wiele dobrego, ale nie ostrzega w og\u00f3le przed z\u0142ymi konsekwencjami i nie informuje wiernych o niebezpiecze\u0144stwach przewidywanych w Memoriale Domini<\/em>. Nie podaje r\u00f3wnie\u017c \u017cadnego argumentu na rzecz komunii przyjmowanej do ust, a taki spos\u00f3b wydaje si\u0119 by\u0107 jedynym dopuszczalnym dla przestraszonych i zaniepokojonych wiernych, kt\u00f3rzy nie odwa\u017caj\u0105 si\u0119 przyj\u0105\u0107 nowego obrz\u0119du ju\u017c to z powodu skrupu\u0142\u00f3w, ju\u017c to przyzwyczajenia i kt\u00f3rzy nie korzystaj\u0105 z danej im okazji przyj\u0119cia postawy bardziej dojrza\u0142ej i \u201edoros\u0142ej\u201d.<\/p>\r\n

R\u00f3wnie\u017c Fundamentos<\/em> – dokument przedstawiony na Zgromadzeniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Argentyny w kwietniu 1996 roku, kt\u00f3rego celem by\u0142o poinformowa\u0107 biskup\u00f3w o aspektach historycznych, prawnych i liturgicznych tej praktyki, a tak\u017ce wskaza\u0107 im spos\u00f3b g\u0142osowania, w kt\u00f3rym mieli si\u0119 wypowiedzie\u0107 – zawiera\u0142 liczne podobne nie\u015bcis\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

Uj\u0119cie historyczne pad\u0142o ofiar\u0105 manipulacji zmierzaj\u0105cej do unikania wszelkich wzmianek m\u00f3wi\u0105cych, i\u017c praktyka ta by\u0142a wprowadzona bez zezwolenia, \u017ce przetrwa\u0142a dzi\u0119ki postawie upartego niepos\u0142usze\u0144stwa wobec zakaz\u00f3w i pr\u00f3\u015bb Stolicy \u015awi\u0119tej i \u017ce nast\u0119pnie zosta\u0142a rozpropagowana w spos\u00f3b nieuprawniony w miejscach, w kt\u00f3rych by\u0142o to absolutnie nieuzasadnione. Wprowadzono w b\u0142\u0105d lud Bo\u017cy ukrywaj\u0105c przed nim, \u017ce praktyka, jak\u0105 mu proponowano, wywodzi\u0142a si\u0119 z niepos\u0142usze\u0144stwa i by\u0142a rozpowszechniana wbrew jasno wyra\u017conej woli Papie\u017ca, nadu\u017cywaj\u0105c jego dobroci. Notabene, co mo\u017cna powiedzie\u0107 o g\u0142osowaniu opartym na tendencyjnym przedstawieniu fakt\u00f3w i licznych fa\u0142szywych informacjach tak, \u017ce wielu biskup\u00f3w nie wiedzia\u0142o, jaka jest naprawd\u0119 sytuacja?<\/p>\r\n

Mniej wi\u0119cej podobne zafa\u0142szowania mia\u0142y miejsce w ci\u0105gu ostatnich lat we wszystkich krajach. Tym niemniej w ostatnim przypadku – wprowadzenia tej praktyki w moim kraju – przedstawiono w spos\u00f3b zniekszta\u0142cony nowy aspekt, o kt\u00f3ry mo\u017cna zapyta\u0107, dlaczego nie by\u0142 poruszany wcze\u015bniej. Chodzi o form\u0119 kanoniczn\u0105 zezwolenia.<\/p>\r\n

Najpierw jednak musimy sobie postawi\u0107 pytanie: przez jaki akt prawny nadawany jest indult? Memoriale Domini<\/em> nie zawiera \u017cadnego nadania, poniewa\u017c instrukcja ta m\u00f3wi o prawie og\u00f3lnym; nadanie znajduje si\u0119 w Li\u015bcie pastoralnym<\/em>, kt\u00f3ry j\u0105 uzupe\u0142nia i kt\u00f3ry zaczyna si\u0119 s\u0142owami: \u201eW odpowiedzi\u2026\u201d. Instrukcja m\u00f3wi: Instructio completur<\/strong>, in re pastorali, Epistula qua<\/strong> conceditur Conferentiis Episcopalibus indultum distribuendi fidelibus sacram Communionem in manu<\/em> (\u201eInstrukcj\u0119 t\u0119 uzupe\u0142nia list, w kt\u00f3rym jest dany Konferencjom Episkopatu indult na udzielanie wiernym Komunii \u015bwi\u0119tej do r\u0119ki\u201d). W Li\u015bcie pastoralnym<\/em> czytamy za\u015b: \u201eOjciec \u015awi\u0119ty\u2026 wyra\u017ca zgod\u0119<\/strong>, by ka\u017cdy Biskup m\u00f3g\u0142 wyda\u0107 zezwolenie\u2026 na wprowadzenie nowego obrz\u0119du\u2026\u201d. Ten list mia\u0142 by\u0107 przes\u0142any do tych Konferencji Episkopatu, kt\u00f3rym przyznano indult. (AAS<\/em>).<\/p>\r\n

Kiedy kilka lat p\u00f3\u017aniej, w 1976 roku Konferencja Episkopatu Hiszpanii poprosi\u0142a o indult, Kongregacja Kultu Bo\u017cego przes\u0142a\u0142a jej w odpowiedzi bull\u0119 {Prot.} 190\/76, w kt\u00f3rej jest wyra\u017anie powiedziane: \u201eZ mocy w\u0142adzy powierzonej przez Najwy\u017cszego Pasterza Paw\u0142a VI tej \u015awi\u0119tej Kongregacji zezwalamy<\/strong> Hiszpanii na praktyk\u0119 podawania Chleba konsekrowanego do r\u0119ki wiernych, zgodnie z przepisami Instrukcji De Modo Sanctam Communionem Ministrandi <\/em>i za\u0142\u0105czonym listem adresowanym do Przewodnicz\u0105cych Konferencji Episkopatu\u201d (tzn. listem \u201eW odpowiedzi\u2026\u201d) Pismo to cytuje nast\u0119pnie strony AAS odnosz\u0105ce si\u0119 ju\u017c to do Instrukcji, ju\u017c to do Listu pastoralnego<\/em>. Inaczej m\u00f3wi\u0105c: nawet je\u015bli List pastoralny<\/em> nie zosta\u0142 wys\u0142any, bowiem zast\u0105pi\u0142a go bulla, jest on wyra\u017anie przywo\u0142any.<\/p>\r\n

Jednak dekret (a nie bulla) przes\u0142any Konferencji Episkopatu Argentyny 9 maja 1996 roku, cho\u0107 podobny w formie, zawiera istotne r\u00f3\u017cnice w por\u00f3wnaniu z bull\u0105 przes\u0142an\u0105 Hiszpanii. Po pierwsze nie zawiera wyra\u017anego zezwolenia Stolicy \u015awi\u0119tej; dekret zadowala si\u0119 \u201epodtrzymaniem i potwierdzeniem\u201d decyzji Zgromadzenia Plenarnego Episkopatu w odniesieniu do rezolucji nr 14; ta rezolucja m\u00f3wi jednak tylko o \u201ezwr\u00f3ceniu si\u0119 z pro\u015bb\u0105 o zgod\u0119\u201d do Stolicy \u015awi\u0119tej. Po drugie, nie ma w nim wzmianki o Li\u015bcie pastoralnym<\/em> \u201eW odpowiedzi\u2026\u201d, jest jedynie odwo\u0142anie si\u0119 do Instrukcji De Modo Sanctam Communionem Ministrandi <\/em>jako normy, bez cytowania dok\u0142adnej nazwy tej Instrukcji i bez odniesie\u0144 do AAS<\/em>, ani nawet do Enchiridion Vaticanum<\/em>. Po trzecie list Konferencji Episkopatu Argentyny przywo\u0142uje kanon 455 \u00a7 2 Kodeksu Prawa Kanonicznego.<\/p>\r\n

To ostatnie odniesienie, brak przyznaj\u0105cego zezwolenie indultu i jakiegokolwiek odwo\u0142ania si\u0119 do listu \u201eW odpowiedzi\u2026\u201d pozwala\u0142y my\u015ble\u0107, \u017ce chodzi nie o indult, ale o dekret potwierdzony przez Rzym. Prawodawstwo dotycz\u0105ce dekret\u00f3w Konferencji Episkopatu jest okre\u015blone w kanonie 455 KPK, wed\u0142ug kt\u00f3rego \u201eKonferencja Episkopatu mo\u017ce wydawa\u0107 dekrety og\u00f3lne jedynie w tych sprawach, w kt\u00f3rych przewiduje to prawo powszechne<\/strong>\u2026\u201d ustalaj\u0105c, na przyk\u0142ad, \u017ce dany przepis b\u0119dzie obowi\u0105zywa\u0142 z konkretnymi uszczeg\u00f3\u0142owieniami ustalonymi przez Konferencj\u0119 Episkopatu w\u0142a\u015bciw\u0105 dla danego terytorium. W prawie kanonicznym znajdujemy wiele takich przyk\u0142ad\u00f3w. Oto kilka z nich: okre\u015blenie, czy chrzest ma by\u0107 dokonany przez zanurzenie czy przez polanie (k.854); zaaprobowanie t\u0142umaczenia ksi\u0105g liturgicznych (k.838 \u00a7 3); mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmiany sposobu zachowania wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci w pi\u0105tki (kk.1251, 1253); zredagowanie szczeg\u00f3\u0142owego obrz\u0119du ma\u0142\u017ce\u0144stwa (k.1120); zniesienie lub przeniesienie na niedziel\u0119 niekt\u00f3rych \u015bwi\u0105t (k. 1246 \u00a7 2); przepisy dotycz\u0105ce miejsca wys\u0142uchiwania spowiedzi (k. 964 \u00a7 2); okre\u015blenie wieku bierzmowania, ma\u0142\u017ce\u0144stwa oraz pos\u0142ugi lektora i akolity (kk. 891, 1083 \u00a7 2, 230 \u00a7 1). Nie jest to przypadek komunii na r\u0119k\u0119, poniewa\u017c prawo powszechne, potwierdzone przez Memoriale Domini<\/em>, nie przewiduje dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w udzielania komunii, jak to czyni na przyk\u0142ad w przywo\u0142anym powy\u017cej przypadku Chrztu. Jedynym prawnie uznanym jest udzielanie komunii do ust, za\u015b drugi spos\u00f3b jest przyznawany przez indult.<\/p>\r\n

Drugim przypadkiem, w kt\u00f3rym dekret Konferencji Episkopatu ma moc wi\u0105\u017c\u0105cego prawa jest taki, w kt\u00f3rym to prawo \u201eokre\u015bla szczeg\u00f3lne polecenie (mandatum<\/em>) Stolicy Apostolskiej<\/strong>\u201d; mo\u017ce by\u0107 ono dane z w\u0142asnej inicjatywy (motu proprio<\/em>) albo na pro\u015bb\u0119 konkretnej Konferencji Episkopatu. W przypadku, kt\u00f3ry nas zajmuje, nie ma r\u00f3wnie\u017c polecenia motu proprio<\/em>, poniewa\u017c nie by\u0142o inicjatywy Stolicy \u015awi\u0119tej, za\u015b drugi przypadek te\u017c nie ma zastosowania, poniewa\u017c Konferencje Episkopatu musz\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 z zapytaniem, a Rzym, powt\u00f3rzmy to, udziela zezwolenia indultem, a nie poleceniem do wydania og\u00f3lnego dekretu. Te polecenia s\u0105 zazwyczaj wydawane w spos\u00f3b niezwykle precyzyjny, kt\u00f3ry wyklucza wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107 (na przyk\u0142ad Instrukcja Kongregacji Wychowania Katolickiego z 8 marca 1996 roku, skierowana do Konferencji Episkopatu, m\u00f3wi tak: \u201eZ t\u0105 Instrukcj\u0105 Stolica Apostolska powierza im<\/strong>, w zgodzie z KPK, kanon 455 \u00a7 1 specjalny mandat<\/strong> i upowa\u017cnia je do wydania<\/strong>, w zgodzie z KPK, kanon 455 \u00a7 2 i 3, niezb\u0119dnych dekret\u00f3w og\u00f3lnych<\/strong>\u2026 Przepisy te b\u0119d\u0105 musia\u0142y by\u0107 uznane przez Stolic\u0119 \u015awi\u0119ta, aby otrzyma\u0142y moc obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 (p. \u00a7 2 cytowanego kanonu) dla wszystkich biskup\u00f3w kraju\u201d.) W dotycz\u0105cej nas kwestii nie istnieje \u017caden dokument Stolicy \u015awi\u0119tej wypowiadaj\u0105cy si\u0119 w ten spos\u00f3b.<\/p>\r\n

W li\u015bcie, kt\u00f3ry przes\u0142a\u0142 mi proprefekt kongregacji Kultu Bo\u017cego i Dyscypliny Sakrament\u00f3w 17 stycznia 1997 roku napisano: \u201e\u0179a\u0142ujemy, \u017ce zaniedbanie tej Kongregacji spowodowa\u0142o nieporozumienia co do formy udzielonego zezwolenia. Gdyby\u015bmy do\u0142\u0105czyli, jak to by\u0142o czynione w pierwszych latach po 1969 roku, kopi\u0119 listu \u201eW odpowiedzi\u2026\u201d, wszystko mog\u0142oby by\u0107 jasne i o wiele prostsze dla wszystkich\u201d. Nie otrzymawszy tego listu, Konferencja Episkopatu Argentyny post\u0105pi\u0142a tak, jakby otrzyma\u0142a zezwolenie na wydanie og\u00f3lnego dekretu przewidzianego w kanonie 455 \u00a7 1 KPK i zatwierdzi\u0142a dekret promulguj\u0105cy i ustalaj\u0105cy dat\u0119 wprowadzenia praktyki dla wszystkich w\u0142adz ko\u015bcielnych Konferencji Episkopatu Argentyny, podczas gdy w rzeczywisto\u015bci powinna powiadomi\u0107 ka\u017cdego biskupa, \u017ce zosta\u0142 uprawniony, w razie konfliktowej sytuacji w jego diecezji, do podj\u0119cia decyzji zezwalaj\u0105cej na tak\u0105 praktyk\u0119, o ile uzna\u0142by to za s\u0142uszne. Problem wi\u0119c odwr\u00f3cono; biskupi pytali si\u0119: \u201eCzy mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 wprowadzenia tej praktyki?\u201d podczas kiedy w\u0142a\u015bciwe pytanie brzmia\u0142o: \u201eCzy istniej\u0105 inne rozwi\u0105zania, ni\u017c jej wprowadzenie?\u201d.<\/p>\r\n

Czy, gdyby problem by\u0142 wlasciwie przedstawiony, wszyscy biskupi Argentyny zastosowaliby indult? Dodajmy przy okazji, \u017ce to przeoczenie niesie z sob\u0105 inne pytanie, o wiele istotniejsze: Jak to jest dok\u0142adnie z zezwoleniem indultu, skoro list \u201eW odpowiedzi\u2026\u201d nie zosta\u0142 do\u0142\u0105czony?<\/p>\r\n

To kr\u00f3tkie spojrzenie na histori\u0119 pozwala nam dostrzec, jak ci\u0119\u017ckie jest to niepos\u0142usze\u0144stwo: ci\u0119\u017ckie z powodu materii, kt\u00f3rej dotyczy; ci\u0119\u017ckie z powodu sprzeciwu wobec jasnego, wyra\u017anego, pochodz\u0105cego z woli papie\u017ca zalecenia; ci\u0119\u017ckiego z powodu swojego rozpowszechnienia; ci\u0119\u017ckiego, poniewa\u017c ci, kt\u00f3rzy okazali si\u0119 niepos\u0142uszni, byli nie tylko wiernymi czy ksi\u0119\u017cmi, ale r\u00f3wnie\u017c – cz\u0119sto – biskupami, a\u017c po ca\u0142e Konferencje Episkopatu; wreszcie ci\u0119\u017ckiego z powodu osza\u0142amiaj\u0105cego sukcesu, jaki odnios\u0142o. Dla wszystkich tych racji musimy stwierdzi\u0107, \u017ce wprowadzenie i rozpowszechnianie w ca\u0142ym \u015bwiecie praktyki komunii na r\u0119k\u0119 by\u0142o najci\u0119\u017cszym niepos\u0142usze\u0144stwem wobec w\u0142adzy papieskiej w ostatnich latach i my nie mo\u017cemy wobec niego pozosta\u0107 oboj\u0119tni.<\/p>\r\n

Bp Juan Rodolfo Laise<\/strong><\/em><\/p>\r\n

t\u0142um. Tomasz Piotrowicz<\/p>\r\n

\r\n

Bp Juan Rodolfo Laise (1926-2019), kapucyn, w latach 1971-2001 biskup San Luis w Argentynie. Requiescat in pace!<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

—– <\/p>\r\n

\r\n

Drogi Czytelniku, skoro jeste\u015bmy ju\u017c razem tutaj, na ko\u0144cu tekstu prosimy jeszcze o chwil\u0119 uwagi. Udost\u0119pniamy ten i inne nasze teksty za darmo. Dzieje si\u0119 tak dzi\u0119ki wsparciu naszych czytelnik\u00f3w. Jest ono konieczne je\u015bli nadal mamy to robi\u0107.<\/p>\r\n

Zam\u00f3w „Christianitas” (pojedynczy numer lub prenumerat\u0119)<\/a><\/p>\r\n

Wesprzyj „Christianitas”<\/a><\/p>\r\n<\/div>\r\n

—– <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Studium pierwotnie ukaza\u0142o si\u0119 w „Christianitas”, nr 5. A\u017c do 26 kwietnia 1996 roku Episkopat argenty\u0144ski by\u0142 jednym z nielicznych, kt\u00f3re nie zaakceptowa\u0142y praktyki udzielania Komunii \u015bwi\u0119tej na r\u0119k\u0119. Tego dnia podczas siedemdziesi\u0105tego pierwszego Zgromadzenia Konferencji Episkopatu Argentyny uda\u0142o mu si\u0119 uzyska\u0107 niezb\u0119dne g\u0142osy, jakich nie m\u00f3g\u0142 zgromadzi\u0107 podczas posiedze\u0144 w poprzednich latach. W dniu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[257,119,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112472"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=112472"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112472\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=112472"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=112472"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=112472"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}