{"id":11243,"date":"2009-07-09T14:39:15","date_gmt":"2009-07-09T19:39:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=11243"},"modified":"2009-07-09T14:39:15","modified_gmt":"2009-07-09T19:39:15","slug":"benedykt-xvi-oglosil-nowa-encyklike-%e2%80%9dcaritas-in-veritate%e2%80%9d-o-integralnym-rozwoju-ludzkim-w-milosci-i-prawdzie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=11243","title":{"rendered":"Benedykt XVI og\u0142osi\u0142 now\u0105 encyklik\u0119 „Caritas in veritate” – o integralnym rozwoju ludzkim w mi\u0142o\u015bci i prawdzie"},"content":{"rendered":"
\r\n

\u201dCaritas in veritate\u201d – o integralnym rozwoju ludzkim w mi\u0142o\u015bci i prawdzie<\/h2>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n


\r\n Benedykt XVI w podpisanej 29 czerwca i og\u0142oszonej wczoraj encyklice \u201eCaritas in veritate\u201d adaptuje nauk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a do wyzwa\u0144 globalizuj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata w dobie kryzysu. Integralny rozw\u00f3j cz\u0142owieka traktuje jako warto\u015b\u0107 nadrz\u0119dn\u0105 wszelkiego post\u0119pu. Globalizacj\u0119 postrzega jako szans\u0119, zauwa\u017caj\u0105c przy tym liczne jej deformacje. Apeluje o odnow\u0119 ekonomii, wskazuj\u0105c jej grzech polegaj\u0105cy na rzekomej autonomii od kryteri\u00f3w moralnych.
\r\n <\/strong>
\r\n Mi\u0142o\u015b\u0107 w Prawdzie jako fundament<\/strong>
\r\n
\r\n Sw\u0105 refleksj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 papie\u017c rozpoczyna od przypomnienia, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 w prawdzie jest \u201ezasadnicz\u0105 si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 prawdziwego rozwoju ka\u017cdego cz\u0142owieka i ca\u0142ej ludzko\u015bci\u201d. Z naciskiem podkre\u015bla, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 winna by\u0107 prze\u017cywana w prawdzie, w zgodzie z Bo\u017cym Objawieniem, zasadami i prawami ze\u0144 wynikaj\u0105cymi.
\r\n
\r\n \"\"Natomiast prawda \u201epozwalaj\u0105c ludziom wyj\u015b\u0107 z kr\u0119gu subiektywnych opinii i odczu\u0107, daje im mo\u017cliwo\u015b\u0107 post\u0119powania przekraczaj\u0105cego uwarunkowania kulturowe i historyczne oraz spotkania si\u0119 w ocenie warto\u015bci i istoty rzeczy\u201d. Dlatego te\u017c \u201eobrona prawdy, proponowanie jej z pokor\u0105 i przekonaniem oraz \u015bwiadczenie o niej w \u017cyciu stanowi\u0105 wymagaj\u0105ce i nie do zast\u0105pienia formy mi\u0142o\u015bci\u201d.
\r\n
\r\n Nauk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a Benedykt XVI definiuje jako \u201eCaritas in veritate in re sociali\u201d – g\u0142oszenie prawdy mi\u0142o\u015bci Chrystusa w spo\u0142ecze\u0144stwie. Wyja\u015bnia, \u017ce podstawowym celem tego nauczania jest propagowanie integralnej wizji cz\u0142owieka. Zatem w rozwoju ekonomicznym czy politycznym, zar\u00f3wno na p\u0142aszczy\u017anie krajowej jak w realiach proces\u00f3w globalizacyjnych \u015bwiata nie mo\u017cna gubi\u0107 podstawowego celu jakim jest dobro cz\u0142owieka i dobro ludzkiej spo\u0142eczno\u015bci, definiowane jako dobro wsp\u00f3lne, niezale\u017cne od wszelkich partykularyzm\u00f3w. A skoro pe\u0142nia \u017cycia cz\u0142owieka zwi\u0105zana jest z odpowiedzi\u0105 na Bo\u017ce powo\u0142anie, to motorem rozwoju ludzko\u015bci winien by\u0107 – jak stwierdza: humanizm transcendentalny. \u201eKiedy B\u00f3g zostaje zepchni\u0119ty na dalszy plan, nasza zdolno\u015b\u0107 rozeznania naturalnego porz\u0105dku, celu i dobra zaczyna s\u0142abn\u0105\u0107\u201d – dodaje.
\r\n
\r\n Ostrzega, \u017ce je\u015bli ten wymiar zostanie pomini\u0119ty, to \u201edzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczna zostanie uzale\u017cniona od prywatnych interes\u00f3w i logiki w\u0142adzy, prowadz\u0105c do dzielenia spo\u0142ecze\u0144stwa, a tym bardziej spo\u0142ecze\u0144stwa zmierzaj\u0105cego do globalizacji\u201d.
\r\n
\r\n Benedykt XVI zaznacza, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 cho\u0107 jest \u201ejak najdalszy od mieszania si\u0119 do rz\u0105d\u00f3w pa\u0144stw\u201d, ma jednak misj\u0119 prawdy do spe\u0142nienia, w ka\u017cdym czasie i okoliczno\u015bciach.
\r\n
\r\n Klucz antropologiczny<\/strong>
\r\n
\r\n Sw\u0105 now\u0105 encyklik\u0119 Benedykt XVI traktuje jako kontynuacj\u0119 dotychczasowej spo\u0142ecznej refleksji Ko\u015bcio\u0142a, w nawi\u0105zaniu przede wszystkim do historycznej encykliki Paw\u0142a VI \u201ePopulorum progressio\u201d (1967), kt\u00f3ra po raz pierwszy stanowi\u0142a wyk\u0142ad nauczania spo\u0142ecznego Ko\u015bcio\u0142a w wymiarze \u015bwiatowym. Podejmowa\u0142a refleksj\u0119 nad warunkami, jakie winien spe\u0142nia\u0107 autentyczny post\u0119p ludzko\u015bci, w opozycji m. in. do materialistycznej i redukcjonistycznej koncepcji post\u0119pu.
\r\n
\r\n Benedykt XVI stwierdza, \u017ce o ile Pawe\u0142 VI wskaza\u0142 na \u015bwiatowy horyzont tzw. kwestii spo\u0142ecznej, wobec kt\u00f3rej musi opowiedzie\u0107 si\u0119 i Ko\u015bci\u00f3\u0142, to dzi\u015b \u201ekwestia spo\u0142eczna\u201d sta\u0142a si\u0119 \u201eradykalnie kwesti\u0105 antropologiczn\u0105\u201d, wyra\u017caj\u0105c\u0105 absolutny priorytet cz\u0142owieka przed technik\u0105, rynkiem czy ekonomi\u0105.
\r\n
\r\n Papie\u017c przypomina zatem, \u017ce \u201ebez perspektywy \u017cycia wiecznego, post\u0119p ludzki na tym \u015bwiecie pozbawiony jest oddechu\u201d. Dodaje, \u017ce post\u0119p – \u201ezamkni\u0119ty jedynie w ramach historii\u201d, techniki, ekonomii rynkowej czy nauk spo\u0142ecznych – wystawiony jest na ryzyko, \u017ce sprowadzony zostanie do has\u0142a by \u201ewi\u0119cej mie\u0107\u201d. W takiej sytuacji ludzko\u015b\u0107 traci\u0107 b\u0119dzie \u201eodwag\u0119, by by\u0107 gotow\u0105 na przyj\u0119cie wy\u017cszych d\u00f3br, na wielkie i bezinteresowne inicjatywy wyp\u0142ywaj\u0105ce z mi\u0142o\u015bci powszechnej.\u201d
\r\n
\r\n Globalizacja
\r\n <\/strong>
\r\n Globalizacj\u0119 – mimo jej niebezpiecznych aspekt\u00f3w – Benedykt XVI postrzega jako szans\u0119, w zale\u017cno\u015bci od tego jak zostanie wykorzystana. \u201eGlobalizacja, a priori, nie jest ani dobra, ani z\u0142a. Nie powinni\u015bmy by\u0107 jej ofiarami, lecz protagonistami, post\u0119puj\u0105c rozumnie, prowadzeni przez mi\u0142o\u015b\u0107 i prawd\u0119\u201d.
\r\n
\r\n Jest przekonany, \u017ce \u201eprocesy globalizacji, odpowiednio rozumiane i zarz\u0105dzane, daj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 redystrybucji bogactw w wymiarze planetarnym, co nigdy wcze\u015bniej nie mia\u0142o miejsca; je\u015bli natomiast b\u0119d\u0105 \u017ale zarz\u0105dzane, mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do wzrostu ub\u00f3stwa i nier\u00f3wno\u015bci, a tak\u017ce dotkn\u0105\u0107 kryzysem ca\u0142y \u015bwiat.\u201d
\r\n
\r\n Dodaje, \u017ce jedynie oparcie globalizacji na autentycznej antropologii mo\u017ce zaowocowa\u0107 \u201esolidarn\u0105 humanizacj\u0105\u201d wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Globalizacja, realizowana pod tymi warunkami \u201epozwoli prze\u017cywa\u0107 i nada\u0107 kierunek ludzko\u015bci w duchu relacyjno\u015bci, komunii i wzajemnego dzielenia si\u0119.\u201d
\r\n
\r\n Benedykt XVI apeluje, aby obecny globalny kryzys ekonomiczny potraktowa\u0107 jako wyzwanie do przemy\u015blenia dalszego kierunku rozwoju ludzko\u015bci. \u201eKryzys zobowi\u0105zuje nas do ponownego przemy\u015blenia naszej drogi, do przyj\u0119cia nowych regu\u0142 i znalezienia nowych form zaanga\u017cowania, do korzystania z pozytywnych do\u015bwiadcze\u0144 i odrzucenia negatywnych. W ten spos\u00f3b kryzys staje si\u0119 okazj\u0105 do rozeznania i czynienia nowych projekt\u00f3w. W tej perspektywie, raczej pe\u0142nej ufno\u015bci ni\u017c rezygnacji, nale\u017cy stawi\u0107 czo\u0142o obecnym trudno\u015bciom\u201d – czytamy w encyklice.
\r\n
\r\n Wzrost zniekszta\u0142cony
\r\n <\/strong>
\r\n Przechodz\u0105c do najbardziej pal\u0105cych wyzwa\u0144 stoj\u0105cych przed ludzko\u015bci\u0105 na pocz\u0105tku XXI wieku, Benedykt XVI stwierdza, \u017ce cho\u0107 \u201erozw\u00f3j by\u0142 i nadal jest pozytywnym czynnikiem\u201d, to cechuj\u0105 go \u201ezniekszta\u0142cenia i dramatyczne problemy, jeszcze bardziej widoczne w obecnej sytuacji kryzysu\u201d. Sytuacja ta powo\u0142uje do \u201enowej odpowiedzialno\u015bci\u201d za kierunek rozwoju. Podstawowym problemem jest \u201ewzrost naznaczony deformacjami i brakiem r\u00f3wnowagi\u201d.
\r\n
\r\n Przyznaje, \u017ce \u201elinia podzia\u0142u mi\u0119dzy krajami bogatymi i ubogimi nie jest tak wyra\u017ana, jak przed 40. laty w czasach \u201ePopulorum progressio\u201d. Mimo, \u017ce powi\u0119ksza si\u0119 bogactwo \u015bwiatowe pojmowane globalnie, to wzrastaj\u0105 tak\u017ce nier\u00f3wno\u015bci. Policentryczny rozw\u00f3j \u015bwiata sprawia, \u017ce nawet w bogatych krajach ubo\u017cej\u0105 nowe kategorie spo\u0142eczne i rodz\u0105 si\u0119 nowe formy ub\u00f3stwa. Natomiast w tradycyjnie ubogich cz\u0119\u015bciach \u015bwiata niekt\u00f3re grupy ciesz\u0105 si\u0119 \u201erozrzutnym i konsumpcyjnym nadrozwojem, w spos\u00f3b nie do przyj\u0119cia kontrastuj\u0105cym z sytuacjami nieludzkiej n\u0119dzy\u201d. Nadal wi\u0119c trwa \u00abskandal niewiarygodnych nier\u00f3wno\u015bci\u00bb\u201d.
\r\n
\r\n Skandal ten – zauwa\u017ca papie\u017c – wyra\u017ca si\u0119 i w tym, \u017ce – w krajach rozwini\u0119tych i bogatych obserwujemy domaganie si\u0119 \u201erzekomych praw\u201d, nawet takich, kt\u00f3re maj\u0105 cechy wykroczenia i domaganie si\u0119 ich uznania przez struktury publiczne, natomiast w innych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata widzimy gwa\u0142cenie elementarnych praw cz\u0142owieka i jego godno\u015bci.
\r\n
\r\n Prawdziwym skandalem epoki globalizacji – zdaniem papie\u017ca – jest utrzymuj\u0105ce si\u0119 wci\u0105\u017c zjawisko g\u0142odu b\u0105d\u017a braku dost\u0119pu do wody w najubo\u017cszych krajach. Papie\u017c wskazuje, \u017ce przyczyn\u0105 g\u0142odu dzi\u015b nie jest bynajmniej brak \u017cywno\u015bci lecz b\u0142\u0119dy natury spo\u0142ecznej i instytucjonalnej. Tak\u017ce w sferze instytucji mi\u0119dzynarodowych. Wskazuj\u0105c r\u00f3\u017cne mo\u017cliwo\u015bci rozwi\u0105zania tych problem\u00f3w przypomina, \u017ce podstawowym prawem winno by\u0107 \u201epowszechne prawo wszystkich istot ludzkich do po\u017cywienia i wody, kt\u00f3re nie dopuszcza r\u00f3\u017cnic czy dyskryminacji\u201d.
\r\n
\r\n Papie\u017c konkluduje, \u017ce jedynie \u201esolidarna droga do rozwoju kraj\u00f3w ubogich, mo\u017ce stanowi\u0107 projekt rozwi\u0105zania obecnego kryzysu globalnego\u201d. Wyja\u015bnia, \u017ce taka droga winna by\u0107 traktowana r\u00f3wnie\u017c jako interes kraj\u00f3w rozwini\u0119tych.<\/p>\r\n\r\n

Ekonomia i etyka
\r\n <\/strong>
\r\n Benedykt XVI zauwa\u017ca, \u017ce \u201edo dziedzin, w kt\u00f3rych ujawniaj\u0105 si\u0119 zgubne skutki grzechu, dosz\u0142a ju\u017c od d\u0142ugiego czasu dziedzina ekonomii\u201d. Istota grzechu w tym przypadku polega na \u201eprzekonaniu o konieczno\u015bci autonomii ekonomii, kt\u00f3ra nie powinna akceptowa\u0107 wp\u0142yw\u00f3w o charakterze moralnym\u201d. Zdaniem papie\u017ca, w d\u0142u\u017cszej perspektywie doprowadzi\u0142o to do powstania system\u00f3w ekonomicznych, spo\u0142ecznych i politycznych, kt\u00f3re \u201epodepta\u0142y wolno\u015b\u0107 osoby i grup spo\u0142ecznych, i kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie z tego powodu nie by\u0142y w stanie zapewni\u0107 obiecywanej sprawiedliwo\u015bci\u201d.
\r\n
\r\n Stanowisko papie\u017ca jest jasne: \u201eEkonomia potrzebuje etyki dla swego poprawnego funkcjonowania; nie jakiejkolwiek etyki, lecz etyki przyjaznej osobie\u201d. \u201eTrzeba zabiega\u0107 – kontynuuje – aby nie tylko powstawa\u0142y sektory lub dzia\u0142y \u00abetyczne\u00bb ekonomii lub finans\u00f3w, lecz aby ca\u0142a gospodarka i finanse by\u0142y etyczne\u201d. \u201eSfera ekonomiczna nie jest ani etycznie neutralna, ani ze swej natury nieludzka i antyspo\u0142eczna. Nale\u017cy ona do dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka i w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce jest ludzka, powinna by\u0107 etycznie strukturyzowana i instytucjonalizowana\u201d – dodaje.
\r\n
\r\n Wyja\u015bnia, \u017ce zysk nie mo\u017ce by\u0107 postrzegany jako ostateczny cel dzia\u0142alno\u015bci ekonomicznej. Jego ostatecznym celem winno by\u0107 dobro wsp\u00f3lne. Inaczej rodzi\u0107 on b\u0119dzie \u201eryzyko zniszczenia bogactwa i tworzenia ub\u00f3stwa\u201d. Postuluje zatem rozw\u00f3j takich przedsi\u0119biorstw, kt\u00f3re nie wykluczaj\u0105c zysku, uwa\u017caj\u0105 go za narz\u0119dzie do realizacji cel\u00f3w humanistycznych i spo\u0142ecznych. Jako przyk\u0142ad podaje grupy przedsi\u0119biorstw \u201estawiaj\u0105cych sobie cele po\u017cytku spo\u0142ecznego; wielobarwny \u015bwiat podmiot\u00f3w tzw. ekonomii obywatelskiej i komunii\u201d.
\r\n
\r\n Fa\u0142szywa logika rynku
\r\n <\/strong>
\r\n Benedykt XVI krytykuje skrajnie liberalne rozumienie rynku: \u201eRynek bowiem, kieruj\u0105cy si\u0119 jedynie zasad\u0105 r\u00f3wnowarto\u015bci zamienianych d\u00f3br, nie potrafi doprowadzi\u0107 do jedno\u015bci spo\u0142ecznej, kt\u00f3rej zreszt\u0105 potrzebuje, aby dobrze funkcjonowa\u0107. Bez wewn\u0119trznych form solidarno\u015bci i wzajemnego zaufania, rynek nie mo\u017ce wype\u0142ni\u0107 swojej ekonomicznej funkcji\u201d. Fa\u0142szywa logika rynku – zdaniem papie\u017ca – wzmacnia egoistyczne postawy, prowadz\u0105ce do powa\u017cnych wynaturze\u0144: \u201eKorupcja i bezprawie s\u0105 niestety obecne zar\u00f3wno w zachowaniach podmiot\u00f3w ekonomicznych i politycznych kraj\u00f3w bogatych, starych i nowych, jak i w krajach ubogich\u201d.
\r\n
\r\n Przypomina, \u017ce \u201edzia\u0142alno\u015b\u0107 ekonomiczna nie jest zdolna rozwi\u0105za\u0107 problem\u00f3w spo\u0142ecznych przez zwyk\u0142e rozszerzenie logiki rynkowej\u201d. Widzi potrzeb\u0119 mechanizm\u00f3w kontrolnych ze strony czynnik\u00f3w politycznych. Wyja\u015bnia, \u017ce zadaniem wsp\u00f3lnoty politycznej winna by\u0107 troska o bardziej sprawiedliwy podzia\u0142 d\u00f3br. W miejsce – jak zaznacza – w\u0105sko rozumianej \u201esprawiedliwo\u015bci wymiennej\u201d, postuluje potrzeb\u0119 \u201esprawiedliwo\u015bci rozdzielczej\u201d oraz sprawnie dzia\u0142aj\u0105cych system\u00f3w sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej.
\r\n
\r\n Pa\u0144stwo wci\u0105\u017c potrzebne
\r\n <\/strong>
\r\n Innym niebezpiecze\u0144stwem w dobie globalizacji, kt\u00f3re zauwa\u017ca Benedykt XVI, jest zmniejszaj\u0105ce si\u0119 znaczenie i suwerenno\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw. \u201eW naszej epoce – wyja\u015bnia – pa\u0144stwo znajduje si\u0119 w takiej sytuacji, \u017ce musi stawi\u0107 czo\u0142o ograniczeniom, jakie jego suwerenno\u015bci narzuca nowy mi\u0119dzynarodowy kontekst ekonomiczno-handlowy i finansowy, charakteryzuj\u0105cy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wzrastaj\u0105c\u0105 mobilno\u015bci\u0105 kapita\u0142\u00f3w finansowych oraz materialnych i niematerialnych \u015brodk\u00f3w produkcji\u201d.
\r\n
\r\n Benedykt XVI ostrzega wi\u0119c, aby \u201enie og\u0142asza\u0107 nazbyt wcze\u015bnie ko\u0144ca roli pa\u0144stwa\u201d. Dodaje, \u017ce w \u201eodniesieniu do rozwi\u0105zania obecnego kryzysu, rola pa\u0144stwa wydaje si\u0119 wzrasta\u0107, odzyskuj\u0105c wiele ze swych kompetencji\u201d. Przypomina, \u017ce zasadom gospodarki rynkowej nie mo\u017ce towarzyszy\u0107 wy\u0142\u0105cznie ch\u0119\u0107 zysku, lecz \u201elogika daru\u201d. T\u0142umaczy, \u017ce \u201ezasada bezinteresowno\u015bci oraz logika daru jako wyraz braterstwa mog\u0105 i powinny znale\u017a\u0107 miejsce w obr\u0119bie normalnej dzia\u0142alno\u015bci ekonomicznej\u201d, z korzy\u015bci\u0105 dla samej ekonomii.
\r\n
\r\n Globalne rozmycie odpowiedzialno\u015bci
\r\n <\/strong>
\r\n Benedykt XVI przypomina g\u0142oszon\u0105 przez katolick\u0105 nauk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 wizj\u0119 przedsi\u0119biorstwa nie tylko jako \u017ar\u00f3d\u0142a zysku, ale i szerszego organizmu spo\u0142ecznego. Zauwa\u017ca, \u017ce w epoce gwa\u0142townego rozwoju kapita\u0142u ponadnarodowego sprawa ta jest zn\u00f3w wyzwaniem. Podstawowy problem kapita\u0142u ponadnarodowego – zdaniem papie\u017ca – polega na tym, \u017ce ma on cz\u0119sto charakter anonimowy i prowadzi do rozmycia odpowiedzialno\u015bci.
\r\n
\r\n \u201eProcesy te – konkluduje – poci\u0105gn\u0119\u0142y za sob\u0105 tak\u017ce redukcj\u0119 sfery bezpiecze\u0144stwa socjalnego w zamian za poszukiwanie wi\u0119kszych korzy\u015bci konkurencyjnych na rynku globalnym, stwarzaj\u0105c wielkie niebezpiecze\u0144stwo dla praw pracownik\u00f3w, dla fundamentalnych praw cz\u0142owieka oraz dla solidarno\u015bci realizowanej w formach tradycyjnych pa\u0144stwa socjalnego\u201d.
\r\n
\r\n W zwi\u0105zku z tym papie\u017c postuluje wzmocnienie roli zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, tak\u017ce by broni\u0107 praw pracowniczych na p\u0142aszczy\u017anie ponadnarodowej. \u201eGlobalny kontekst, w kt\u00f3rym odbywa si\u0119 praca, domaga si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, aby krajowe zwi\u0105zki zawodowe, przewa\u017cnie zamkni\u0119te w obronie interes\u00f3w swoich cz\u0142onk\u00f3w, skierowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c spojrzenie na tych, kt\u00f3rzy do nich nie nale\u017c\u0105, a w szczeg\u00f3lno\u015bci na pracownik\u00f3w w krajach znajduj\u0105cych si\u0119 na drodze rozwoju, gdzie prawa socjalne s\u0105 cz\u0119sto naruszane\u201d.
\r\n
\r\n Merkantylizacja kultury
\r\n <\/strong>
\r\n Kolejnym problemem jest \u201ewzrastaj\u0105ca merkantylizacja wymiany kulturalnej\u201d. Jej skutkiem jest \u201eprzyjmowany cz\u0119sto bezkrytycznie eklektyzm kulturowy\u201d. Eklektyzm ten i relatywistycznie pojmowane \u201ezr\u00f3wnanie kulturowe\u201d – zdaniem papie\u017ca – powoduj\u0105 degradacj\u0119 kultury i w konsekwencji sprowadzaj\u0105 cz\u0142owieka \u201ejedynie do faktu kulturowego\u201d, co prowadzi do niebezpiecze\u0144stwa \u201enowego rodzaju zniewolenia oraz manipulacji\u201d.
\r\n
\r\n Ostrzega wi\u0119c przed takim udzielaniem pomocy, z kt\u00f3r\u0105 zwi\u0105zane by\u0142oby narzucanie krajom ubogim okre\u015blonego modelu kulturowego. Jako jeden z przyk\u0142ad\u00f3w wymienia \u201ezjawisko turystyki mi\u0119dzynarodowej, kt\u00f3ra mo\u017ce stanowi\u0107 istotny czynnik rozwoju ekonomicznego i wzrostu kulturowego, ale mo\u017ce przemieni\u0107 si\u0119 w okazj\u0119 do wyzysku i degradacji moralnej.\u201d
\r\n
\r\n Krytykuje przy tym dzia\u0142alno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych organizacji mi\u0119dzynarodowych, kt\u00f3re posiadaj\u0105c olbrzymi aparat biurokratyczny, faktycznie same konsumuj\u0105 lwi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w przeznaczonych na pomoc. Domaga si\u0119 ich szybkiej reformy.<\/p>\r\n\r\n

Pomocniczo\u015b\u0107 i solidarno\u015b\u0107 o charakterze globalnym
\r\n <\/strong>
\r\n Zgodnie z kanonem katolickiej nauki spo\u0142ecznej du\u017c\u0105 rol\u0119 Benedykt XVI przypisuje zasadzie pomocniczo\u015bci. Apeluje o respekt dla tej zasady na poziomie globalnym. Stosowanie zasady pomocniczo\u015bci staje si\u0119 tym pilniejsze, aby \u201enie stworzy\u0107 niebezpiecznej w\u0142adzy uniwersalnej typu monokratycznego\u201d. \u201eGlobalizacja z pewno\u015bci\u0105 potrzebuje w\u0142adzy, poniewa\u017c stawia problem osi\u0105gni\u0119cia globalnego dobra wsp\u00f3lnego – wyja\u015bnia. – Jednak\u017ce taka w\u0142adza powinna by\u0107 zorganizowana w duchu pomocniczo\u015bci i poliarchicznym, aby nie narusza\u0142a wolno\u015bci, jak i aby okaza\u0142a si\u0119 konkretnie skuteczna\u201d.
\r\n
\r\n Zasada pomocniczo\u015bci powinna by\u0107 \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z zasad\u0105 solidarno\u015bci. Wyja\u015bnia, \u017ce \u201epomocniczo\u015b\u0107 bez solidarno\u015bci ko\u0144czy si\u0119 partykularyzmem spo\u0142ecznym, (..) a solidarno\u015b\u0107 bez pomocniczo\u015bci staje si\u0119 asystencjalizmem upokarzaj\u0105cym potrzebuj\u0105cego cz\u0142owieka\u201d.
\r\n
\r\n Przypomina o konieczno\u015bci respektu dla tych zasad w kontek\u015bcie mi\u0119dzynarodowej pomocy, gdy\u017c \u201epomoc ta, niezale\u017cnie od intencji ofiarodawc\u00f3w, mo\u017ce utrzymywa\u0107 jaki\u015b nar\u00f3d w stanie zale\u017cno\u015bci, a nawet sprzyja\u0107 dominacji i wyzyskowi we wspomaganym kraju\u201d.
\r\n
\r\n Do kraj\u00f3w bogatych kieruje apel, aby \u201ezezwoli\u0107 i sprzyja\u0107 stopniowemu wchodzeniu produkt\u00f3w kraj\u00f3w ubogich na rynki mi\u0119dzynarodowe, umo\u017cliwiaj\u0105c im w ten spos\u00f3b pe\u0142ne uczestnictwo w mi\u0119dzynarodowym \u017cyciu gospodarczym\u201d.
\r\n
\r\n Papie\u017c wykazuje, \u017ce solidarna pomoc krajom ubogim mo\u017ce by\u0107 nie tyle obci\u0105\u017ceniem dla kraj\u00f3w rozwini\u0119tych, co istotnym czynnikiem \u201ewytwarzania bogactw dla wszystkich\u201d, umo\u017cliwiaj\u0105cym wyj\u015bcie z obecnego kryzysu. Apeluje wi\u0119c, aby pa\u0144stwa bardziej rozwini\u0119te przeznaczy\u0142y wi\u0119ksze kwoty ze swojego PKB na pomoc dla rozwoju.
\r\n
\r\n Szacunek dla \u017cycia warunkiem rozwoju
\r\n <\/strong>
\r\n Papie\u017c poddaje zdecydowanej krytyce antynatalistyczne programy narzucane krajom ubogim. Stwierdza, \u017ce b\u0142\u0119dem jest uwa\u017canie wzrostu ludno\u015bci za pierwsz\u0105 przyczyn\u0119 niedorozwoju.
\r\n
\r\n Przypomina, \u017ce prokreacji \u201enie mo\u017cna sprowadzi\u0107 do zwyk\u0142ego faktu hedonistycznego czy zabawy, podobnie jak nie mo\u017cna sprowadzi\u0107 wychowania seksualnego do instrukcji technicznej, troszcz\u0105c si\u0119 jedynie o obron\u0119 zainteresowanych przed ewentualnym zara\u017ceniem si\u0119 czy przed \u00abryzykiem\u00bb prokreacyjnym.\u201d
\r\n
\r\n Ostrzega przed zgubnymi skutkami ma\u0142ej liczby urodzin, jak\u0105 obserwujemy w krajach wysoce rozwini\u0119tych. \u201eZmniejszenie si\u0119 liczby urodzin, niekiedy poni\u017cej tak zwanego \u00abwska\u017anika wymiany\u00bb, powoduje kryzys system\u00f3w opieki spo\u0142ecznej, zwi\u0119ksza jej koszty, pomniejsza nagromadzone oszcz\u0119dno\u015bci i w rezultacie \u015brodki finansowe potrzebne do inwestycji. Redukuje liczb\u0119 kwalifikowanych pracownik\u00f3w, zacie\u015bnia zasoby \u00abm\u00f3zg\u00f3w\u00bb, do kt\u00f3rych mo\u017cna si\u0119ga\u0107 dla potrzeb narodu. Ponadto ma\u0142e, a czasem bardzo ma\u0142e rodziny s\u0105 nara\u017cone na ryzyko zubo\u017cenia wi\u0119z\u00f3w spo\u0142ecznych i niemo\u017cno\u015bci zagwarantowania skutecznych form solidarno\u015bci\u201d – wyja\u015bnia.
\r\n
\r\n Uwa\u017ca, \u017ce konieczno\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105, a nawet ekonomiczn\u0105 jest \u201eponowne proponowanie nowym pokoleniom pi\u0119kna rodziny i ma\u0142\u017ce\u0144stwa\u201d. \u201eW tej perspektywie – stwierdza – zadaniem pa\u0144stw jest prowadzenie polityki, kt\u00f3ra promuje centralny charakter i integralno\u015b\u0107 rodziny, opartej na ma\u0142\u017ce\u0144stwie m\u0119\u017cczyzny i kobiety, b\u0119d\u0105cej pierwsz\u0105 i \u017cywotn\u0105 kom\u00f3rk\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa, troszcz\u0105c si\u0119 tak\u017ce o jej problemy ekonomiczne i fiskalne, z poszanowaniem jej natury relacyjnej”.
\r\n
\r\n Troska o \u015brodowisko i energi\u0119
\r\n <\/strong>
\r\n Papie\u017c podkre\u015bla, \u017ce prawid\u0142owy rozw\u00f3j wymaga r\u00f3wnie\u017c troski o poszanowanie \u015brodowiska naturalnego. \u201eB\u00f3g da\u0142 je wszystkim, a korzystanie z niego stanowi dla nas odpowiedzialno\u015b\u0107 wobec ubogich, przysz\u0142ych pokole\u0144 i ca\u0142ej ludzko\u015bci\u201d. Zarazem ostrzega przed \u201euwa\u017caniem natury za wa\u017cniejszej od samej osoby ludzkiej\u201d.
\r\n
\r\n Troska o ochron\u0119 \u015brodowiska – podkre\u015bla Ojciec \u015awi\u0119ty – to zarazem \u201ewezwanie dla dzisiejszego spo\u0142ecze\u0144stwa, by powa\u017cnie zrewidowa\u0142o sw\u00f3j styl \u017cycia, kt\u00f3ry w wielu cz\u0119\u015bciach \u015bwiata sk\u0142ania si\u0119 do hedonizmu i konsumpcjonizmu, pozostaj\u0105c oboj\u0119tnym na wynikaj\u0105ce z tego szkody\u201d.
\r\n
\r\n Benedykt XVI wskazuje tak\u017ce na problem niew\u0142a\u015bciwego wykorzystania zasob\u00f3w energetycznych planety, zauwa\u017caj\u0105c, \u017ce \u201erabunkowe wydobywanie nieodnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii ze strony niekt\u00f3rych pa\u0144stw, grup w\u0142adzy i przedsi\u0119biorstw stanowi powa\u017cn\u0105 przeszkod\u0119 dla rozwoju kraj\u00f3w ubogich\u201d.
\r\n
\r\n Przyznaje, \u017ce \u201ezagarnianie zasob\u00f3w naturalnych, kt\u00f3re w wielu przypadkach znajduj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie w krajach ubogich, rodzi wyzysk i cz\u0119ste konflikty mi\u0119dzy narodami i w ich obr\u0119bie. Konflikty te rozgrywaj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto na terytorium tych kraj\u00f3w, powoduj\u0105c powa\u017cne straty w postaci \u015bmierci, zniszcze\u0144 i dalszej degradacji\u201d.
\r\n
\r\n W konsekwencji Benedykt XVI proponuje \u201eplanetarn\u0105 dystrybucj\u0119 zasob\u00f3w energetycznych\u201d. Do kraj\u00f3w technologicznie rozwini\u0119tych apeluje o zmniejszenie swego zapotrzebowania energetycznego.
\r\n
\r\n Z trosk\u0105 o \u015brodowisko wi\u0105\u017ce bezpo\u015brednio trosk\u0119 o \u017cycie cz\u0142owieka na ka\u017cdym etapie jego rozwoju. Zaznacza, \u017ce troska o \u015brodowisko bez nale\u017cytej troski o \u017cycie cz\u0142owieka ods\u0142ania \u201epowa\u017cn\u0105 sprzeczno\u015b\u0107 dzisiejszej mentalno\u015bci i praktyki, kt\u00f3ra poni\u017ca osob\u0119, burzy \u015brodowisko i szkodzi spo\u0142ecze\u0144stwu\u201d.
\r\n
\r\n Nauka otwarta na transcendencj\u0119
\r\n <\/strong>
\r\n Innym niebezpiecze\u0144stwem jest pojmowanie nauki \u201etylko jako sumy wycinkowej wiedzy technicznej\u201d. Papie\u017c m\u00f3wi zatem o potrzebie otwarcia nauki na wymiar transcendentny, co – jak podkre\u015bla – jest podstaw\u0105 autentycznego humanizmu. \u201eZbytnia wycinkowo\u015b\u0107 wiedzy, zamykanie si\u0119 nauk humanistycznych na metafizyk\u0119, op\u00f3r w dialogu nauk z teologi\u0105, szkodz\u0105 nie tylko rozwojowi wiedzy, ale tak\u017ce rozwojowi narod\u00f3w\u201d – stwierdza.
\r\n
\r\n Benedykt XVI wykazuje, \u017ce \u201epierwszym i kluczowym polem walki kulturowej mi\u0119dzy absolutyzmem techniki a odpowiedzialno\u015bci\u0105 moraln\u0105 cz\u0142owieka jest dzisiaj bioetyka, na terenie kt\u00f3rej rozgrywa si\u0119 kwestia integralnego rozwoju ludzkiego\u201d. Wyja\u015bnia, \u017ce chodzi tu o bardzo delikatn\u0105 i decyduj\u0105c\u0105 sfer\u0119, w kt\u00f3rej dochodzi do g\u0142osu z dramatyczn\u0105 moc\u0105 sprawa fundamentalna: \u201eczy cz\u0142owiek jest wytworem samego siebie, czy te\u017c zale\u017cy on od Boga\u201d.
\r\n
\r\n Dodaje, \u017ce \u201eodkrycia naukowe na tym polu oraz mo\u017cliwo\u015bci interwencji technicznej wydaj\u0105 si\u0119 tak bardzo zaawansowane, \u017ce sk\u0142aniaj\u0105 do wyboru mi\u0119dzy dwiema kategoriami racjonalno\u015bci: rozumu otwartego na transcendencj\u0119, albo racjonalno\u015bci rozumu zamkni\u0119tego w immanencji\u201d. Ostrzega, ze w tej dziedzinie kompromis jest rzecz\u0105 trudn\u0105, gdy\u017c \u201estajemy wobec decyduj\u0105cego albo – albo\u201d.
\r\n
\r\n Religia w s\u0142u\u017cbie jedno\u015bci rodziny ludzkiej
\r\n <\/strong>
\r\n M\u00f3wi\u0105c o potrzebie solidarno\u015bci w skali globu, Benedykt XVI przypomina o niezast\u0105pionej roli religii w budowaniu jedno\u015bci rodziny ludzkiej. Wymaga to zagwarantowania jej nale\u017cytego miejsca w \u017cyciu publicznym. \u201eWykluczenie religii ze sfery publicznej, podobnie jak fundamentalizm religijny z drugiej strony, przeszkadzaj\u0105 w spotkaniu os\u00f3b oraz w ich wsp\u00f3\u0142pracy dla rozwoju ludzko\u015bci. Wtedy \u017cycie publiczne zostaje zubo\u017cone z motywacji, a polityka przyjmuje posta\u0107 ucisku i agresji\u201d. \u201eHumanizm wykluczaj\u0105cy Boga jest humanizmem nieludzkim\u201d – dodaje.
\r\n
\r\n Z krytyk\u0105 papie\u017ca spotyka si\u0119 zar\u00f3wno laicyzm d\u0105\u017c\u0105cy do eliminacji religii ze sfery publicznej, jak i fundamentalizm, kt\u00f3ry \u201ezatraca mo\u017cliwo\u015b\u0107 owocnego dialogu i po\u017cytecznej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy rozumem a wiar\u0105 religijn\u0105\u201d. Ojciec \u015awi\u0119ty ostrzega te\u017c przed synkretyzmem, kt\u00f3ry stawia na r\u00f3wni wszystkie religie, relatywizuj\u0105c ich przekaz.
\r\n
\r\n W ko\u0144cowym fragmencie encykliki Benedykt XVI konstatuje, \u017ce \u201erozw\u00f3j potrzebuje chrze\u015bcijan z ramionami wzniesionymi do Boga w postawie modlitwy\u201d. Dodaje, \u017ce \u201erozw\u00f3j zak\u0142ada wra\u017cliwo\u015b\u0107 na \u017cycie duchowe, powa\u017cne branie pod uwag\u0119 do\u015bwiadczenia ufno\u015bci w Bogu, duchowego braterstwa w Chrystusie, zawierzenia si\u0119 Opatrzno\u015bci i Mi\u0142osierdziu Bo\u017cemu, mi\u0142o\u015bci i przebaczenia, wyrzeczenia samego siebie, przyj\u0119cia bli\u017aniego, sprawiedliwo\u015bci i pokoju\u201d.
\r\n
\r\n \u0179r\u00f3d\u0142o: KAI<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201dCaritas in veritate\u201d – o integralnym rozwoju ludzkim w mi\u0142o\u015bci i prawdzie Benedykt XVI w podpisanej 29 czerwca i og\u0142oszonej wczoraj encyklice \u201eCaritas in veritate\u201d adaptuje nauk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a do wyzwa\u0144 globalizuj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata w dobie kryzysu. Integralny rozw\u00f3j cz\u0142owieka traktuje jako warto\u015b\u0107 nadrz\u0119dn\u0105 wszelkiego post\u0119pu. Globalizacj\u0119 postrzega jako szans\u0119, zauwa\u017caj\u0105c przy tym liczne jej […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[119,41],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11243"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11243"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11243\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}