{"id":112228,"date":"2020-02-25T09:49:04","date_gmt":"2020-02-25T14:49:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=112228"},"modified":"2020-03-02T15:51:39","modified_gmt":"2020-03-02T20:51:39","slug":"list-piusa-ix-do-aleksandra-ii-w-obronie-kosciola-katolickiego-i-narodowosci-polskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=112228","title":{"rendered":"List Piusa IX do Aleksandra II w obronie Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i narodowo\u015bci polskiej"},"content":{"rendered":"

\u201eSzymonie, Szymonie! Oto szatan po\u017c\u0105da\u0142, aby was przesia\u0142jako pszenic\u0119. Ale ja prosi\u0142em za tob\u0105, aby nie usta\u0142a wiara twoja; a ty\u2026 utwierdzaj braci twoich<\/em>\u201d (\u0141k 22, 31-32).<\/p>\r\n

Straszne przesiewanie s\u0142ug Chrystusowych z dopuszczenia Bo\u017cego wykonywa szatan za dni naszych we wszystkich warstwach spo\u0142ecze\u0144stwa ludzkiego, za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych, jadem niedowiarstwa i zgubnego socjalizmu przepe\u0142nionych, ulotnych pism i gazet1<\/a>. Przeciw niemu na odsiecz wiecznemu miastu i wiernym wyst\u0119puje odwa\u017cny zgrzybia\u0142y starzec, Pius IX, biskup rzymski, przyodziany najwy\u017csz\u0105 na \u015bwiecie powag\u0105 moraln\u0105, obdarzony sta\u0142o\u015bci\u0105 niewzruszonej \u017cywej opoki \u015bw. Piotra i umocniony puklerzem wiary w Chrystusa i Jego si\u0142\u0105; przychodzi w pomoc Nauczycielom i Pasterzom lud\u00f3w \u015bwi\u0119tym swym przyk\u0142adem, \u017ceby wszystkich, kt\u00f3rzy prawdy szukaj\u0105 w grubej ciemno\u015bci dzisiejszego niedowiarstwa i bezbo\u017cno\u015bci, od \u015bmiertelnego upadku uchroni\u0107, a wskaza\u0107 ka\u017cdemu drog\u0119 prawego na ziemi a na drugim \u015bwiecie b\u0142ogiej nie\u015bmiertelno\u015bci \u017cycia – opanowanym za\u015b od ma\u0142owiarstwa, aby doda\u0107 odwagi do wszelkich wysi\u0142k\u00f3w w celu swej poprawy dla pozyskania kr\u00f3lestwa niebieskiego. Nieugi\u0119to\u015b\u0107 charakteru Piusa IX, w zapa\u015bnictwie z wrogami Chrystusowej religii wprawia w podziwienie tych nawet, kt\u00f3rzy d\u0105\u017cno\u015bciom Jego i pracom si\u0119 sprzeciwiaj\u0105; gdy\u017c widz\u0105 w nim cz\u0142owieka, kt\u00f3ry wed\u0142ug ludzkich krewko\u015bci powinien by by\u0107 s\u0142abym, okazuje si\u0119 jednak wobec najpot\u0119\u017cniejszych potentat\u00f3w ziemskich zadziwiaj\u0105co mocnym. Nade wszystko nieugi\u0119to\u015b\u0107 tego \u015bwi\u0105tobliwego starca, w kt\u00f3rym katolicy czcz\u0105 dzisiaj na ziemi swego powszechnego Ojca i nazywaj\u0105 go \u015awi\u0119tym, przynosi prawowiernym Polakom nader wiele pociechy, ufno\u015bci, umocnienia w wierze i wytrwa\u0142o\u015bci w cierpieniach w\u015br\u00f3d smutnych tegoczesnych pod rz\u0105dem moskiewskim og\u00f3lnego prze\u015bladowania przypadk\u00f3w; \u015bwiadomo\u015b\u0107 bowiem, \u017ce s\u0105 cz\u0142onkami mistycznego cia\u0142a, kt\u00f3rego czujna najwy\u017csza G\u0142owa nie daje si\u0119 uwie\u015b\u0107 ani porwa\u0107 wirem podst\u0119pnej polityki pot\u0119\u017cnego caratu, owszem posiada dostateczn\u0105 moraln\u0105 si\u0142\u0119 stawienia oporu gro\u017anym ukazom i nieprzerwalnego wa\u0142u burzliwym zamachom terroryzmu kozackiego, dodaje ka\u017cdemu pomaza\u0144cowi Chrystusowemu ducha odwagi do wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania z G\u0142ow\u0105 Ko\u015bcio\u0142a i r\u0119kojmi\u0119 pewnego zwyci\u0119stwa tym, kt\u00f3rzy s\u0105 dobrej woli tj. \u017ce narodowo\u015b\u0107 ich w zam\u0119cie strasznych wypadk\u00f3w nie utonie na wieki, je\u017celi si\u0119 dobrowolnie od G\u0142owy Ko\u015bcio\u0142a nie oderw\u0105.<\/p>\r\n

Ktokolwiek bez uprzedzenia zdrowym okiem rozumu przygl\u0105da si\u0119 faktom 23-letniego pontyfikatu Piusa IX , przyzna niezawodnie, \u017ce \u017caden z poprzednik\u00f3w Jego po podziale Polski nie okaza\u0142 tyle sympatii, ojcowskiej troskliwo\u015bci i pasterskiej gorliwo\u015bci dla katolickiego polskiego narodu, jak Pius IX. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c od chwili wst\u0105pienia na Stolic\u0119 rzymsk\u0105 hrabiego Mastai Feretego Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki pod rz\u0105dem rosyjskim doznaje ci\u0105g\u0142ej najtroskliwszej opieki; \u015bwiadcz\u0105 o tym publiczne autentyczne dokumenty uczonemu \u015bwiatu dobrze wiadome; to tylko bieda, \u017ce subwencyjne polityczne dzienniki tendencyjnie ma\u0142o co albo nic o nich nie wspominaj\u0105 – inne za\u015b pod has\u0142em ludowego wszechw\u0142adztwa z absolutnym monarchizmem zaci\u0119ty b\u00f3j prowadz\u0105ce nawiasowo tylko o nich nadmieniaj\u0105, lub jako niezgodne z ich przekonaniem ca\u0142kiem ich nie og\u0142aszaj\u0105. Czas ju\u017c zatem, aby\u015bmy z b\u0142\u0119du wyprowadzili tych, kt\u00f3rzy fa\u0142szywym wie\u015bciom nadstawiaj\u0105c ucha mniemaj\u0105, jakoby Stolica rzymska wi\u0119cej troszczy\u0142a si\u0119 o utrzymanie Pa\u0144stwa swego ko\u015bcielnego, ni\u017celi o zbawienie dusz lud\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich sobie powierzonych. Aby nieszcz\u0119\u015bliwy a \u0142atwowierny polski nar\u00f3d wyprowadzi\u0107 z tego ob\u0142\u0119du i pobudzi\u0107 go do gor\u0105cych mod\u0142\u00f3w o przed\u0142u\u017cenie \u017cycia Piusa IX, przytaczam tu w przek\u0142adzie polskim jeden z pomienionych dokument\u00f3w, kt\u00f3ry najdobitniej za tym przemawia, \u017ce s\u0142awnie panuj\u0105cy dzisiejszy Ojciec \u015awi\u0119ty wi\u0119cej dba o Polak\u00f3w ni\u017celi Polacy o Niego. Tak bowiem pisze do Aleksandra II pod dniem 22 kwietnia 1863 r., tj. w czasie ostatniego powstania Polski w Kongres\u00f3wce i na Litwie:<\/p>\r\n

\u201eMo\u015bci Cesarzu!<\/p>\r\n

Nie potrzeba si\u0119 temu dziwi\u0107, \u017ce My, w obecnym nieszcz\u0119\u015bciu Kr\u00f3lestwa Polskiego, w interesie narodu, kt\u00f3remu lepszego losu wszystkie niemal europejskie ludy i rz\u0105dy szczerze \u017cycz\u0105, z urz\u0119du Naszego Apostolskiego do Waszej Cesarskiej Mo\u015bci list niniejszy w\u0142asnor\u0119cznie piszemy, aby Mi\u0142o\u015bciw\u0105 Wasz\u0105 uwag\u0119 na to osobliwie zwr\u00f3ci\u0107, co w\u0142a\u015bciwie g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0119 stanowi dzisiejszych w Polsce zaburze\u0144 i niepokoj\u00f3w a poda\u0107 zarazem przyjacielskie rady i te \u015brodki, jakie do przyt\u0142umienia tych\u017ce rozruch\u00f3w i ustalenia w przysz\u0142o\u015bci trwa\u0142ego tam\u017ce pokoju za najskuteczniejsze uwa\u017camy. Pobudza Nas do tego uczucie ojcowskiej mi\u0142o\u015bci i szacunek dla znakomitego w dziejach i szlachetnego polskiego narodu, oraz wzgl\u0105d na dobro lud\u00f3w szerokiego Pa\u0144stwa, nad kt\u00f3rym i Wasza Carska Mo\u015b\u0107 z Opatrzno\u015bci Najwy\u017cszej rz\u0105dy dzier\u017cysz. Pozw\u00f3l tedy, pot\u0119\u017cny Mi\u0142o\u015bciwy Carze, aby\u015bmy Ci s\u0142owy prawdy i sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 broni\u0105 nasz\u0105 – wolni zreszt\u0105 od wszelkiego ducha k\u0142amstwa, jakim si\u0119 zwykle polityka tego \u015bwiata kieruje, podali do wiadomo\u015bci nieszcz\u0119sne fakta, kt\u00f3re do ustawicznych skarg nieszcz\u0119\u015bliwy ten nar\u00f3d powoduj\u0105, i powt\u00f3rzyli raz jeszcze b\u0142agalne pro\u015bby Nasze, uwagi i przestrogi w tym wzgl\u0119dzie, jakie w interesie Twego Pa\u0144stwa, a szczeg\u00f3lnie katolickiego tego narodu, urz\u0105d najwy\u017cszego apostolstwa na pami\u0119\u0107 Nam przywodzi, i otwarcie takowe wynurzyli. Zaniedbanie bowiem tej powinno\u015bci Naszej \u015bci\u0105gn\u0119\u0142oby na Nas bez w\u0105tpienia wielk\u0105 i surow\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 przed tronem \u017cywych i umar\u0142ych S\u0119dziego, przed kt\u00f3rym wkr\u00f3tce stan\u0105\u0107 b\u0119dziemy musieli.<\/p>\r\n

Mo\u015bci Cesarzu! Z przykro\u015bci\u0105 Nam przychodzi, przywodzi\u0107 Ci z konieczno\u015bci na pami\u0119\u0107 fakta, kt\u00f3re jawnie dowodz\u0105, \u017ce natychmiast po ratyfikowaniu umowy o pierwszym podziale Polski w zabranych przez rz\u0105d rosyjski prowincjach sroga i nienawistna ze strony tamtejszego rz\u0105du przeciw katolickiej religii powsta\u0142a opozycja, kt\u00f3ra w kr\u00f3tkich przerwach czasu pod pokrywk\u0105 udawanego pokoju nie tylko si\u0119 ci\u0105gle utrzymywa\u0142a, lecz coraz wi\u0119cej wzmaga\u0142a. Nie chc\u0105c tu zapuszcza\u0107 si\u0119 w opisywanie smutnego po\u0142o\u017cenia, w jakim duchowie\u0144stwo katolickie i wierni obojga obrz\u0105dk\u00f3w2<\/a> w ci\u0105gu jednego blisko wieku ustawicznie si\u0119 znajdywali, do\u015b\u0107 jest zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 Waszej Cesarskiej Mo\u015bci na owe liczne urz\u0119dowe dokumenty, kt\u00f3re Poprzednicy Waszej Cesarskiej Mo\u015bci od czasu do czasu przeciw Ko\u015bcio\u0142owi katolickiemu wydawali, a kt\u00f3re dostatecznie i jasno dowodz\u0105, \u017ce ka\u017cdej niemal chwili w Piotrogrodzie3<\/a> nad tym usilnie pracowano, aby powoli ogo\u0142oci\u0107 ca\u0142kiem z mienia stan duchowny, upo\u015bledzi\u0107 lub zgo\u0142a znie\u015b\u0107 niekt\u00f3re s\u0142awne w dziejach klasztory m\u0119skie i \u017ce\u0144skie, a dobrami ich szafowa\u0107 na cele panuj\u0105cego w Rosji innego religijnego wyznania; aby w zarz\u0105d Ko\u015bcio\u0142a katolickiego pozaprowadza\u0107 instytucje, jakie z powag\u0105 biskup\u00f3w i Ko\u015bcio\u0142a katolickiego bynajmniej si\u0119 nie zgadzaj\u0105; aby ci\u0119\u017ckimi karami terroryzowa\u0107 tych, kt\u00f3rzy w obronie katolickiej religii m\u0119\u017cne czo\u0142o stawia\u0107 by si\u0119 o\u015bmielali; aby miliony Rusin\u00f3w zmusza\u0107 gwa\u0142tem do zapierania si\u0119 wiary po ojcach swych odziedziczonej i przynagla\u0107 takowych ca\u0142ymi gromadami do prawos\u0142awia rosyjskiego; aby pozbawi\u0107 katolik\u00f3w \u015bwi\u0105ty\u0144 Pa\u0144skich i takowe dysydentom na w\u0142asno\u015b\u0107 oddawa\u0107; aby przynagla\u0107 mieszane ma\u0142\u017ce\u0144stwa do wychowywania swych dzieci w schizmatyckiej religii; aby nie dozwala\u0107 biskupom i duchowie\u0144stwu ca\u0142emu bezpo\u015bredniego znoszenia si\u0119 ze Stolic\u0105 \u015awi\u0119t\u0105 w rzeczach czysto nawet duchownych, na koniec aby tysi\u0105cznymi innymi tego rodzaju ukazami i rozporz\u0105dzeniami pozbawi\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 jedno\u015bci katolickiej i zada\u0107 gwa\u0142t sumieniowi katolik\u00f3w prawowiernych.<\/p>\r\n

Wszystkie te ze szkod\u0105 katolickiej religii w zabranych polskich krajach praktykowane gwa\u0142towne \u015brodki prze\u015bladowania musia\u0142y europejskich lud\u00f3w uwag\u0119 na siebie zwr\u00f3ci\u0107, i nar\u00f3d polski tym dotkliwszym przej\u0105\u0107 oburzeniem, i\u017c \u015bwie\u017co a mocno tkwi\u0142y mu w pami\u0119ci najwyra\u017aniejsze obietnice dawane na jego korzy\u015b\u0107 przez Przodk\u00f3w Waszych przy ka\u017cdym podziale tego kraju w uk\u0142adach mi\u0119dzynarodowych i konwencjach dyplomatycznych.<\/p>\r\n

Mianowicie umow\u0105 warszawsk\u0105 z dnia 17 wrze\u015bnia 1773 r. i grodzie\u0144sk\u0105 z dnia 13 lipca 1793 r. \u00f3wcze\u015bni rosyjscy monarchowie imieniem w\u0142asnym i imieniem swych Nast\u0119pc\u00f3w zobowi\u0105zali si\u0119 uroczy\u015bcie zostawi\u0107 katolikom obydw\u00f3ch obrz\u0105dk\u00f3w w zabranych krajach zupe\u0142n\u0105 wolno\u015b\u0107 praktyk religijnych i karno\u015bci ko\u015bcielnej, jak\u0105 wtedy mieli, gdy z powodu pierwszego i drugiego podzia\u0142u Polski pod rz\u0105d rosyjski si\u0119 dostali; dalej, \u017ce si\u0119 ich na zawsze zostawia w spokojnym posiadaniu \u015bwi\u0105ty\u0144, zak\u0142ad\u00f3w i w\u0142asno\u015bci ko\u015bcielnej oraz \u017ce si\u0119 im nieodwo\u0142alnie na wieczne czasy przyrzeka i gwarantuje wolno\u015b\u0107 znoszenia si\u0119 i obcowania ze Stolic\u0105 rzymsk\u0105 i rz\u0105dzenia si\u0119 wed\u0142ug prawa kanonicznego jakiemu katolicyzm z obowi\u0105zku koniecznie ulega\u0107 musi. Wreszcie przyobieca\u0142 najuroczy\u015bciej \u00f3wczesny Imperator w imieniu swoim i swoich Nast\u0119pc\u00f3w, \u017ce prawa zwierzchnicze Rz\u0105du rosyjskiego wykonywane b\u0119d\u0105 w zabranych prowincjach bez najmniejszego pokrzywdzenia praw Ko\u015bcio\u0142a katolickiego obydw\u00f3ch obrz\u0105dk\u00f3w.<\/p>\r\n

Wasza Cesarska Mo\u015b\u0107 przyzna Nam niezawodnie, \u017ce gdyby punkta umowy tej i inne tego rodzaju zastrze\u017cenia lojalnie przez Rz\u0105d rosyjski by\u0142y dochowywane, nie by\u0142oby w prowincjach polskich nast\u0105pi\u0142o owo z\u0142e, jakiego uci\u015bnione narody z desperacji zwykle si\u0119 dopuszczaj\u0105, i religia katolicka w rosyjskiej Polsce przynajmniej w takiem dzisiaj by\u0142aby powa\u017caniu, jakiego w tych polskich prowincjach doznaje, kt\u00f3re wskutek podzia\u0142u Polski pod zarz\u0105d innych o\u015bciennych Pa\u0144stw si\u0119 dosta\u0142y.<\/p>\r\n

Nie trzeba si\u0119 zatem dziwi\u0107, \u017ce przodkowie Nasi powodowani s\u0142uszn\u0105 bole\u015bci\u0105 nad stanem Ko\u015bcio\u0142a w Pa\u0144stwie rosyjskim, mimo uroczystych gwarancji jego, przys\u0142uguj\u0105cych mu praw i przywilej\u00f3w, tak wielce uciemi\u0119\u017conego i pogwa\u0142conego, sprawiedliwe swe skargi i za\u017calenia do potentat\u00f3w europejskich cz\u0119sto zanosili. Nie jest te\u017c tajno Waszej Cesarskiej Mo\u015bci, jak Stolica ta Apostolska op\u0142akuj\u0105c cierpienia Oblubienicy Chrystusowej zawsze gotow\u0105 ku jej obronie i pomocy si\u0119 okazywa\u0142a, ju\u017c to gani\u0105c publicznie poczynione na niej gwa\u0142ty – ju\u017c to zwracaj\u0105c uwag\u0119 katolickiego \u015bwiata na p\u0142aczliwe j\u0119ki narodu, kt\u00f3ry terroryzmem najokropniejszym przymuszano do porzucenia zbawczej religii po ojcach swych odziedziczonej, a kt\u00f3ry najpokorniej o to b\u0142aga\u0142, aby go zostawi\u0107 przy wierze katolickiej, ju\u017c te\u017c rozsy\u0142aj\u0105c na \u015bwiat liczne autentyczne urz\u0119dowe dokumenty, kt\u00f3re ku poparciu sprawiedliwych swych i uzasadnionych \u017cal\u00f3w wygotowywa\u0107 kaza\u0142a. Lecz i to tak\u017ce przypomnie\u0107 tu nale\u017cy, jak Stolica ta \u015bwi\u0119ta, obok s\u0142\u00f3w prawdy, kt\u00f3remi w obronie Ko\u015bcio\u0142a przemawia\u0142a, wiedziona, ci\u0105gle uczuciami \u0142agodno\u015bci i mi\u0142o\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej nie narusza\u0142a nigdy delikatno\u015bci, z jak\u0105 w podobnych okoliczno\u015bciach do mo\u017cnych tego \u015bwiata potentat\u00f3w przyst\u0119powa\u0107 nale\u017cy, tak dalece, \u017ce nawet przez delikatno\u015b\u0107 w obcowaniu z Poprzednikami Waszej Cesarskiej Mo\u015bci Stolica ta \u015bwi\u0119ta, mo\u017cna \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, nieraz na tyle stawa\u0142a si\u0119 pob\u0142a\u017caj\u0105c\u0105 i cierpliw\u0105, i\u017c z tego powodu niekt\u00f3rych Polak\u00f3w, kt\u00f3rym pobudki podobnego roztropnego post\u0119powania nie by\u0142y wiadome, w bolesne wprowadza\u0142a zdumienie, i od prastarej mi\u0142o\u015bci i serdecznego przywi\u0105zania ku osobie papie\u017ca odstr\u0119cza\u0142a. Zreszt\u0105 Stolica ta \u015bwi\u0119ta nie ogranicza\u0142a si\u0119 jedynie na tym, aby g\u0142os sw\u00f3j od czasu do czasu w obronie uciemi\u0119\u017conej religii podnosi\u0107; stara\u0142a ona si\u0119 tak\u017ce wyszukiwa\u0107 \u015brodki, aby zatamowa\u0107 przyp\u0142yw nowych niezno\u015bnych cierpie\u0144 i ponaprawia\u0107 szkody, jakie nadu\u017cycie W\u0142adzy \u015bwieckiej Ko\u015bcio\u0142owi w zabranych polskich krajach wyrz\u0105dzi\u0142o. Od pierwszej chwili podzia\u0142u Polski Poprzednicy Nasi, widz\u0105c udaremnione usi\u0142owania swoje w oddalaniu z\u0142ego, jakie na nieszcz\u0119\u015bliwy nar\u00f3d polski z g\u00f3ry ci\u0105gle sp\u0142ywa\u0142o, wysy\u0142ali na dw\u00f3r pot\u0119\u017cnych Monarch\u00f3w Wszech Rosyi swych pe\u0142nomocnik\u00f3w, aby wielkomy\u015blno\u015b\u0107 tych\u017ce i sprawiedliwo\u015b\u0107 na rzecz uci\u015bnionego tam\u017ce katolicyzmu pozyska\u0107. Innych znowu nadzwyczajnych pos\u0142\u00f3w wysy\u0142ali tak\u017ce przy ka\u017cdej niemal zamiarom swym sprzyjaj\u0105cej okoliczno\u015bci, mianowicie podczas uroczystych koronacyj nowych \u015bwie\u017co na tron wst\u0119puj\u0105cych Car\u00f3w z instrukcj\u0105, aby korzystaj\u0105c z chwili og\u00f3lnej dworskiej rado\u015bci i uroczystego wesela, starali si\u0119 ku dobru uci\u015bnionych katolik\u00f3w, pozyska\u0107 uczucie wspania\u0142omy\u015blno\u015bci i sprawiedliwo\u015bci tych pot\u0119\u017cnych monarch\u00f3w. My sami z okazyi ostatniej uroczystej koronacji przy wst\u0119powaniu na tron Waszej Cesarskiej Mo\u015bci nie zaniedbali\u015bmy korzysta\u0107, kiedy przez nadzwyczajnego pos\u0142a Naszego na Cesarski dw\u00f3r do Piotrogrodu wys\u0142anego starali\u015bmy si\u0119 wyjedna\u0107 \u0142askawe wysokie wzgl\u0119dy Waszej Cesarskiej Mo\u015bci do wzi\u0119cia pod Wasz\u0105 obron\u0119 Religii katolickiej i b\u0142agali\u015bmy ponownie jak najusilniej o przypuszczenie na nowo do boku Waszej Najdostojniejszej Osoby sta\u0142ego Naszego pos\u0142a. Niestety! pose\u0142 Nasz powr\u00f3ciwszy do Rzymu nie uszcz\u0119\u015bliwi\u0142 Nas wtedy pocieszaj\u0105c\u0105 nowin\u0105, jakiej wygl\u0105dali\u015bmy, tusz\u0105c sobie o uwzgl\u0119dnieniu przez Wasz\u0105 Cesarsk\u0105 Mo\u015b\u0107 gor\u0105cych Naszych oczekiwa\u0144 i pr\u00f3\u015bb; dopiero p\u00f3\u017aniej ucieszy\u0142o si\u0119 niema\u0142o serce Nasze, gdy przez Waszego pos\u0142a w Rzymie powzi\u0119li\u015bmy wiadomo\u015b\u0107 o usuni\u0119ciu wszelkich przeszk\u00f3d, jakie dot\u0105d sta\u0142ego pobytu Apostolskiego Naszego nuncjusza na dworze Waszej Cesarskiej Mo\u015bci nie dopuszcza\u0142y. Atoli w\u0142a\u015bnie wtedy, kiedy\u015bmy dzi\u0119kczynn\u0105 Nasz\u0105 rado\u015b\u0107 z tego powodu na papier przelewali i nad b\u0142ogimi korzy\u015bciami, jakie z aktu tego dla dobra katolickiej religii w tamtejszych krajach wynikn\u0105\u0107 mog\u0105, si\u0119 zastanawiali, i nad wyborem stosownej osoby do tak wznios\u0142ego pos\u0142annictwa rozmy\u015blali; dowiedzieli\u015bmy si\u0119 z najbole\u015bniejszym i oburzaj\u0105cym zadziwieniem, \u017ce Wysoki Rz\u0105d Waszej Cesarskiej Mo\u015bci w skutek otrzymanych wzgl\u0119dem Stolicy tej \u015bwi\u0119tej doniesie\u0144 uwierzytelnionemu Swemu pos\u0142owi w Rzymie w formie noty o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce wszystkie przepisy i ustawy, kt\u00f3re pod zagro\u017ceniem najostrzejszych kar znoszenia si\u0119 z nuncjatur\u0105 Apostolsk\u0105 biskupom i wiernym zabraniaj\u0105, maj\u0105 i nadal wszystkie prowincje, kt\u00f3re do sk\u0142adu rosyjskiego pa\u0144stwa nale\u017c\u0105, prawomocnie obowi\u0105zywa\u0107. W ten spos\u00f3b g\u0142\u00f3wny cel, jakiego\u015bmy z misj\u0105 nuncjusza na Cesarski dw\u00f3r rosyjski dopi\u0105\u0107 zamierzali, zwichni\u0119ty zosta\u0142; z tego powodu honor i godno\u015b\u0107 Stolicy tej Apostolskiej nakazywa\u0142y Nam powstrzyma\u0107 si\u0119 od dalszych krok\u00f3w w przedmiocie dla Nas tak nader dra\u017cliwym, p\u00f3ki od Waszej Cesarskiej Mo\u015bci nowych nie otrzymamy zapewnie\u0144 wzgl\u0119dem swobodnego Naszej powagi u\u017cycia i niezawis\u0142ej dzia\u0142alno\u015bci urz\u0119dowej Naszego tam zast\u0119pcy. Tymczasem, zamiast usuni\u0119cia przeszk\u00f3d w mowie b\u0119d\u0105cych dosz\u0142a Nas, niestety, zn\u00f3w bolesna wiadomo\u015b\u0107, \u017ce pomieniony zakaz znoszenia si\u0119 wiernych ze Stolic\u0105 Rzymsk\u0105 nowym ukazem z dnia 8 stycznia 1862 r. ponowiony i wi\u0119cej jeszcze obostrzony zosta\u0142. Poniewa\u017c ukaz ten artyku\u0142y w sobie mie\u015bci sprzeciwiaj\u0105ce si\u0119 zupe\u0142nie tak ustawom Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, jako te\u017c ugodom ze Stolic\u0105 apostolsk\u0105 ju\u017c uroczy\u015bcie zawartym, dlatego stanowi\u0107 one musz\u0105 przedmiot nowych u\u017cale\u0144 i g\u0142\u0119bokich uwag, kt\u00f3re Rz\u0105dowi Waszej Cesarskiej Mo\u015bci imieniem Naszem przez Naszego Kardyna\u0142a Sekretarza wkr\u00f3tce przes\u0142ane b\u0119d\u0105.<\/p>\r\n

Wiadom\u0105 te\u017c Waszej Cesarskiej Mo\u015bci apostolska Nasza troskliwo\u015b\u0107 oko\u0142o wprowadzenia w \u017cycie konkordatu 1847 r. mi\u0119dzy Naszym pe\u0142nomocnikiem a Waszym Najdostojniejszym Ojcem zawartego; Wasza Cesarska Mo\u015b\u0107 przypomina sobie zapewne \u00f3w odr\u0119czny Nasz list, kt\u00f3ry\u015bmy pok\u0142adaj\u0105c zupe\u0142n\u0105 nadzieje w szlachetnym charakterze i sprawiedliwo\u015bci Waszej dnia 31 stycznia 1859 r. do Waszej Cesarskiej Mo\u015bci napisali, b\u0142agaj\u0105c zako\u0144czenia pertraktacji konkordatowych w owych tak\u017ce punktach, na kt\u00f3re si\u0119 uprzednio nie zgodzono, tych za\u015b, wzgl\u0119dem kt\u00f3rych obop\u00f3lne ju\u017c nast\u0105pi\u0142o porozumienie lojalnego wykonania. Niestety! Daremne by\u0142o dot\u0105d Nasze oczekiwanie i zamiast po\u017c\u0105danej odpowiedzi, jak\u0105 Wasza Cesarska Mo\u015b\u0107 przez swego rzym skiego pos\u0142a Naszemu Kardyna\u0142owi Sekretarzowi przes\u0142a\u0107 \u0142askawie przyobieca\u0142e\u015b, na domiar ci\u0119\u017ckiego Naszego zmartwienia wyczytali\u015bmy z publicznych dziennik\u00f3w owo nigdy niespodziewane i bolesne u\u015bwiadomienie, \u017ce Wasza Cesarska Mo\u015b\u0107 punkta zasz\u0142ej mi\u0119dzy Nami ugody zar\u00f3wno z tymi, na kt\u00f3re si\u0119 dot\u0105d jeszcze nie zgodzono, rozkaza\u0142e\u015b przed\u0142o\u017cy\u0107 komisji umy\u015blnie na to z\u0142o\u017conej do nowego rozpoznania i rozstrzygni\u0119cia.<\/p>\r\n

Z uwiadomienia tego \u0142atwo\u015bmy si\u0119 dorozumieli, jak ma\u0142o tuszy\u0107 sobie mo\u017cemy o uwzgl\u0119dnieniu sprawiedliwych Naszych pr\u00f3\u015bb w Radzie cz\u0142onk\u00f3w antykatolickich, z jakich rzeczona komisja si\u0119 sk\u0142ada. A gdy wszystkie Nasze i Poprzednik\u00f3w Naszych najusilniejsze staranie po wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci spe\u0142z\u0142y na niczym, s\u0142uszne zaprawd\u0119 mo\u017cna podnosi\u0107 u\u017calenia na konsekwencje, jakie w skutek tak przewrotnego i z Ko\u015bcio\u0142em katolickim najniezgodniejszego systemu rz\u0105dowego na szkod\u0119 karno\u015bci ko\u015bcielnej uros\u0142y. Pod form\u0105 rz\u0105du, gdzie Ko\u015bcio\u0142owi systematycznie prawo po prawie z r\u0105k gwa\u0142tem wydzieraj\u0105, gdzie duchowie\u0144stwo z wszelkiego mienia i wolno\u015bci coraz bardziej ogo\u0142acaj\u0105, gdzie nauki po kolegiach i uniwersytetach na kszta\u0142t s\u0142omianej mierzwy bez soku religijnego uczniom na pokarm duchowny podaj\u0105, gdzie jurysdykcje z prawa boskiego samym tylko papie\u017com i biskupom przys\u0142uguj\u0105ce kolegia i komisje naukowe sobie przyw\u0142aszczaj\u0105, gdzie zakonnym ksi\u0119\u017com korespondencje wszelkie z ich Generalnymi Ministrami i wizytacje klasztor\u00f3w ustaw\u0105 ko\u015bcieln\u0105 przepisane, s\u0105 wzbronione; kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, gdzie mi\u0119dzy trzod\u0105 Chrystusow\u0105 i jej pasterzami stawia si\u0119 gruby mur, kt\u00f3rego bezkarnie przest\u0105pi\u0107 nikomu nie wolno; mo\u017cna\u017c si\u0119 dziwi\u0107, je\u017celi tam \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 religii jest pogwa\u0142can\u0105, je\u017celi zasady pos\u0142usze\u0144stwa i uleg\u0142o\u015bci, jakie religia katolicka nakazuje, \u017cadnych tam nie zapuszczaj\u0105 g\u0142\u0119bokich korzeni, je\u017celi tam s\u0142udzy nawet O\u0142tarza z czasem s\u0142abymi si\u0119 stawaj\u0105 i jakby konieczno\u015bci\u0105 popychani niekt\u00f3rzy z nich zapomniawszy si\u0119 w takich zreszt\u0105 czynach udzia\u0142 bior\u0105, jakie ani z wysokim ich powo\u0142aniem, ani z charakterem kap\u0142a\u0144skim zupe\u0142nie si\u0119 nie zgadzaj\u0105! Mo\u015bci Cesarzu! dalecy jeste\u015bmy od pochwalania jakiego b\u0105d\u017a, cho\u0107by na poz\u00f3r najmniejszego, udzia\u0142u katolickich ksi\u0119\u017cy w politycznych zaburzeniach, tymci mniej pochwali\u0107 mo\u017cemy chwytanie tych\u017ce za bro\u0144, aby obali\u0107 powag\u0119 rz\u0105du; owszem! ubolewamy nad podobnego rodzaju faktami i z g\u00f3ry je jako nieprawne na zawsze pot\u0119piamy; nie mo\u017cemy jednak oboj\u0119tnym okiem spogl\u0105da\u0107 si\u0119 na sprawy, kt\u00f3re smutnym takowym faktom da\u0142y podniet\u0119. Niechaj jeno na przysz\u0142o\u015b\u0107 dozwolono Nam b\u0119dzie wywiera\u0107 wp\u0142yw Apostolskiej Naszej powagi na katolickich poddanych Waszej Cesarskiej Mo\u015bci, niechaj biskupi uzyskaj\u0105 prawo dowolnego rz\u0105dzenia duchownymi swymi dzie\u0107mi wed\u0142ug przepis\u00f3w kanonicznych, niechaj duchowie\u0144stwo otrzyma wolno\u015b\u0107 wp\u0142ywania nauk\u0105 i czynem na lud sobie powierzony i swobodnego nim kierowania, niechaj zakonnicy zale\u017c\u0105 od swych Generalnych Ministr\u00f3w i z nimi dowolnie niechaj si\u0119 znosz\u0105 i obcuj\u0105, niechaj wierni katolicy pozyskaj\u0105 prawo \u0107wiczenia si\u0119 jak przedtem w praktykach swych religijnych: a wtedy przekona si\u0119 Wasza Cesarska Mo\u015b\u0107, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 ustawicznych w Polsce politycznych agitacji jest obraza uczu\u0107 religijnych, zgryzota sumienia, upadek kleru, niedo\u0142\u0119\u017cno\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119conych Bogu pasterzy i rozsiewanie antyreligijnych zasad i nauk bezbo\u017cnych.<\/p>\r\n

Racz si\u0119 zatem przekona\u0107 Wasza Cesarska Mo\u015b\u0107, uprzejmie Ci\u0119 o to b\u0142agamy, \u017ce cokolwiek dla przywr\u00f3cenia Ko\u015bcio\u0142owi po\u017c\u0105danego pokoju i dla poszanowania \u015bwi\u0119tej katolickiej religii uczyni\u0107 rozka\u017cesz, i ku jej obronie postanowi\u0107 raczysz, wszystko to wyjdzie na korzy\u015b\u0107 Twoj\u0105 w\u0142asn\u0105 i obszernego Twego pa\u0144stwa, i \u017ce, je\u017celi Wasza Cesarska Mo\u015b\u0107 pod swoj\u0105 pot\u0119\u017cn\u0105 obron\u0119 we\u017amie Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, z pewno\u015bci\u0105 liczy\u0107 mo\u017ce na szacunek i wierno\u015b\u0107 ca\u0142ego polskiego narodu, kt\u00f3ry nigdy szcz\u0119\u015bliwszym i \u015bwietniejszym nie by\u0142, jak wtedy, gdy bez obcego wp\u0142ywu religi\u0119 swoj\u0105 swobodnie m\u00f3g\u0142 wyznawa\u0107. Oby do tronu Waszej Cesarskiej Mo\u015bci i Jego dostojnego serca znalaz\u0142y przyst\u0119p owe tysi\u0105czne skargi i narzekania wielkodusznej nacji, kt\u00f3re ca\u0142ej Europy odg\u0142os politowania zyska\u0142y, i tych nawet do szlachetnego wsp\u00f3\u0142czucia pobudzaj\u0105, kt\u00f3rzy na religijno\u015b\u0107 ka\u017cd\u0105 oboj\u0119tnym okiem si\u0119 zapatruj\u0105! Jedno s\u0142owo Waszej Cesarskiej Mo\u015bci potrafi przywr\u00f3ci\u0107 utracony spok\u00f3j jednemu z najwspania\u0142omy\u015blniejszych narod\u00f3w, kt\u00f3ry za tak wysok\u0105 \u0142ask\u0119 sowicie na zawsze oka\u017ce si\u0119 wdzi\u0119cznym, a tym samym na zawsze usuni\u0119t\u0105 b\u0119dzie g\u0142\u00f3wna przyczyna owych mnogich zaburze\u0144 i ci\u0105g\u0142ych narodowych niezg\u00f3d. Oby przez to Wasza Cesarska Mo\u015b\u0107 Nam te\u017c cokolwiek zmniejszy\u0142a owej goryczy ustawicznych cierpie\u0144, kt\u00f3r\u0105 Nas nieprzyjaciele religii w tera\u017aniejszych burzliwych czasach pe\u0142nym kielichem napawaj\u0105! Nic nam bowiem bardziej na sercu nie le\u017cy, jak nadzieja doczekania si\u0119 kiedy\u015b sprawiedliwego uwzgl\u0119dnienia najgor\u0119tszych pr\u00f3\u015bb Naszych, kt\u00f3re dla uszcz\u0119\u015bliwienia milion\u00f3w poddanych Waszych a duchownych dzieci Naszych imieniem samego Chrystusa do tronu Waszej Cesarskiej Mo\u015bci tylokrotnie zanosimy.<\/p>\r\n

Wchodzenie w przyczyny obecnego krwawego powstania w Polsce, jakie Wasza Cesarska Mo\u015b\u0107 nakaza\u0107 raczy\u0142e\u015b4<\/a>, przede wszystkim za\u015b uczciwo\u015b\u0107 wielkodusznego charakteru Waszej Cesarskiej Mo\u015bci, s\u0105 Nam szcz\u0119\u015bliw\u0105 przepowiedni\u0105 i b\u0142og\u0105 r\u0119kojmi\u0105 przysz\u0142ego losu narod\u00f3w pot\u0119\u017cnego Wszech Rosji Pa\u0144stwa. My tymczasem z tego powodu pocieszamy si\u0119 niep\u0142onn\u0105 nadziej\u0105, \u017ce niniejsze z urz\u0119du naszego apostolskiego Waszej Cesarskiej Mo\u015bci poufnie przed\u0142o\u017cone przedstawienia poci\u0105gn\u0105 za sob\u0105 niebawem po\u017c\u0105dany rezultat; w przeciwnym za\u015b razie, przynajmniej wolni pozostaniemy od odpowiedzialno\u015bci przed Bogiem, jakoby Nas niezawodnie wtedy spotka\u0142a, gdyby\u015bmy w tak wa\u017cnej sprawie i tak stanowczej chwili Apostolskiego Naszego g\u0142osu nie byli podnie\u015bli. Nie przestaniemy te\u017c nigdy do Pana Zast\u0119p\u00f3w gor\u0105co si\u0119 modli\u0107, aby Wasz\u0105 Cesarsk\u0105 Mo\u015b\u0107 wszelk\u0105 mi\u0142o\u015bciw\u0105 sprawiedliwo\u015bci\u0105 oraz prawdziw\u0105 i doskona\u0142\u0105 szcz\u0119\u015bliwo\u015bci\u0105 obdarzy\u0107 raczy\u0142. Dan w Naszym Watyka\u0144skim Apostolskim Pa\u0142acu dnia 22 kwietnia 1863 r.<\/p>\r\n

Pius IX Papie\u017c\u201d.<\/p>\r\n

Tekst za: List Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Papie\u017ca Piusa IX do Cara Aleksandra II, cesarza rosyjskiego, w obronie Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i narodowo\u015bci polskiej, napisany podczas ostatniego powstania w Polsce<\/em> (tj. powstania styczniowego [przyp. red.]) dnia 22-go kwietnia 1863 roku<\/em> (Krak\u00f3w 1869); pisowni\u0119 nieznacznie uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniono.<\/p>\r\n

Przypisy<\/h4>\r\n
    \r\n\t
  1. \u00e2\u2020\u2018<\/a>Autorem wprowadzenia jest ks. Jan Nepomucen Kostka (przyp. red.).<\/li>\r\n\t
  2. \u00e2\u2020\u2018<\/a>Chodzi o obrz\u0105dki \u0142aci\u0144ski i bizantyjski (przyp. red.).<\/li>\r\n\t
  3. \u00e2\u2020\u2018<\/a>Dawna nazwa Petersburga (przyp. red.).<\/li>\r\n\t
  4. \u00e2\u2020\u2018<\/a>\u201e[N]akaza\u0107 raczy\u0142e\u015b\u201d – s\u0142owa te odnosz\u0105 si\u0119 do \u201ewchodzenia w przyczyny\u201d, nie do \u201ekrwawego powstania\u201d (przyp. red.).<\/li>\r\n<\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eSzymonie, Szymonie! Oto szatan po\u017c\u0105da\u0142, aby was przesia\u0142jako pszenic\u0119. Ale ja prosi\u0142em za tob\u0105, aby nie usta\u0142a wiara twoja; a ty\u2026 utwierdzaj braci twoich\u201d (\u0141k 22, 31-32). Straszne przesiewanie s\u0142ug Chrystusowych z dopuszczenia Bo\u017cego wykonywa szatan za dni naszych we wszystkich warstwach spo\u0142ecze\u0144stwa ludzkiego, za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych, jadem niedowiarstwa i zgubnego socjalizmu przepe\u0142nionych, ulotnych pism […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119,196,195],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112228"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=112228"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112228\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=112228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=112228"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=112228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}