{"id":112055,"date":"2020-02-12T13:34:19","date_gmt":"2020-02-12T18:34:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=112055"},"modified":"2020-02-12T13:34:19","modified_gmt":"2020-02-12T18:34:19","slug":"querida-amazonia-koniec-niektorych-marzen-pawel-milcarek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=112055","title":{"rendered":"Querida Amazonia<\/em> – koniec niekt\u00f3rych marze\u0144? – Pawe\u0142 Milcarek<\/em>"},"content":{"rendered":"

Pierwsza lektura adhortacji Querida Amazonia <\/em>– oczekiwanej z emocjami w ca\u0142ym Ko\u015bciele – ods\u0142ania przed nami t\u0119 twarz Papie\u017ca Franciszka, o kt\u00f3rej by\u0142o \u0142atwo zapomnie\u0107 w ostatnich miesi\u0105cach czy mo\u017ce nawet latach. Jest to ta twarz, w kt\u00f3r\u0105 wpatrywali\u015bmy si\u0119 w pierwszych miesi\u0105cach jego pontyfikatu; \u015bwiadomi jak jest to twarz r\u00f3\u017cna od poprzednika, ale i pe\u0142ni nadziei co do jako\u015b nieprzewidywalnej nowo\u015bci \u201ez ko\u0144ca \u015bwiata\u201d. Twarz Franciszka z Laudato si <\/em>i z Evangelii gaudium<\/em> – teraz pochylonego nad bliskimi mu problemami Amazonii.<\/p>\r\n

Papie\u017c dzieli si\u0119 swoimi marzeniami – i tym razem nie jest to obserwacja czytelnicza (pami\u0119tamy niegdysiejsze stwierdzenie o. Wojciecha Giertycha, teologa papieskiego, \u017ce Amoris laetitia <\/em>to \u201epogaduszki duszpasterskie\u201d). Papie\u017c zaproponowa\u0142 marzenie jako form\u0119 swojego wyk\u0142adu. Niew\u0105tpliwie nawi\u0105zuj\u0105c do ju\u017c nieraz zwierzanej pasji narracyjnej<\/em>. W dokumencie Magisterium jest to chyba forma niebywa\u0142a, a w ka\u017cdym razie przynosi z sob\u0105 nie tylko sw\u00f3j urok, ale i trudno\u015b\u0107 komunikacyjn\u0105. O ile nieraz w przesz\u0142o\u015bci narzekano na obecne w tekstach r\u00f3\u017cnych ostatnich Papie\u017cy ekskursy mowy bardziej osobistej, o tyle w Querida Amazonia <\/em>dochodzimy tu niew\u0105tpliwie do jakiego\u015b szczytu poetyckiego. Na pewno nie zabraknie podziw\u00f3w, ale nie zdziwi\u0119 si\u0119, je\u015bli co bardziej trze\u017awi spo\u015br\u00f3d teolog\u00f3w zapytaj\u0105 tu i tam: o co chodzi? <\/p>\r\n

Jednak nie zatrzymujmy si\u0119 tym razem nad sam\u0105 trudno\u015bci\u0105 formy. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 nad obecn\u0105 w niej dynamik\u0105 – kt\u00f3ra przecie\u017c mog\u0142aby zapowiada\u0107 jaki\u015b skok zgo\u0142a rewolucyjny, skok w nieznane. Marzenia to co\u015b z definicji wybiegaj\u0105cego poza proste przewidywania tego, co mo\u017ce by\u0107 lub zdarzy si\u0119 za chwil\u0119. Oczywi\u015bcie nie odbiera to marzeniom wizyjnej sprawczo\u015bci, mog\u0105 by\u0107 one profetycznym programem dla wsp\u00f3lnoty (jak kiedy\u015b \u201eI have a dream\u2026\u201d Martina Luthera Kinga). Ale o marzeniach powiemy zawsze, \u017ce okre\u015blaj\u0105 jaki\u015b horyzont pragnie\u0144, niekiedy o wiele dalszy ni\u017c granice przewidywanych spe\u0142nie\u0144. Tym ciekawsze jest, jakie s\u0105 marzenia Papie\u017ca – na przyk\u0142ad w stosunku do oczekiwa\u0144 (nie marze\u0144) wyra\u017canych niedawno przez dokument ko\u0144cowy Synodu, wraz z jego punktami wywo\u0142uj\u0105cymi pot\u0119\u017cne kontrowersje.<\/p>\r\n

Na pewno nie zabraknie tych por\u00f3wna\u0144, zestawie\u0144 – papieskich marze\u0144 i synodalnych pragnie\u0144. B\u0119d\u0105 one dotyczy\u0142y kwestii spo\u0142ecznych, kulturowych, ekologicznych i eklezjalnych. Dokument Franciszka dotyczy wszystkich tych obszar\u00f3w, zatem nie ma jego pe\u0142nej lektury bez uj\u0119cia ich wszystkich po kolei. Ci, kt\u00f3rzy odpowiadaj\u0105 za Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Amazonii, jego rozw\u00f3j i czytelne \u015bwiadectwo, znajd\u0105 zapewne wiele niezwykle wa\u017cnych dla nich zagadnie\u0144 bynajmniej nie tam – lub nie tylko tam – gdzie koncentruje si\u0119 uwaga opinii w ca\u0142ym \u015bwiecie. <\/p>\r\n

Jednak istnieje oczywi\u015bcie taki aspekt tego dokumentu, kt\u00f3ry przyci\u0105ga w\u0142a\u015bnie uwag\u0119 i oczekiwania czytelnik\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 z dala od kontekstu amazo\u0144skiego. Pot\u0119\u017cne hiper-zainteresowanie cz\u0119\u015bci hierarch\u00f3w niemieckich akurat tym obszarem spraw by\u0142o tylko jednym z sygna\u0142\u00f3w, \u017ce mamy tu tematy, kt\u00f3rych jakie\u015b rozstrzygni\u0119cie – otwarcie, zamkni\u0119cie, niepodj\u0119cie – co\u015b zmieni w nie-amazo\u0144skich ko\u015bcio\u0142ach lokalnych, a mo\u017ce i w Ko\u015bciele powszechnym. Niew\u0105tpliwie wi\u0119c wiadomo\u015bci\u0105 dnia jest to, \u017ce Franciszek nawet w swych marzeniach nie widzi ani wy\u015bwi\u0119cania viri probati<\/em>, ani otwarcia jakiej\u015b alternatywnej drogi \u015bwi\u0119ce\u0144 dla kobiet. I nie oszukujmy si\u0119 – jest to na pewno pot\u0119\u017cne rozczarowanie dla tego szeregu pra\u0142at\u00f3w po obu stronach Atlantyku, kt\u00f3rzy ju\u017c przecie\u017c witali si\u0119 z g\u0105sk\u0105 \u201ezniesienia celibatu\u201d i \u201ediakonatu kobiet\u201d.<\/p>\r\n

Kwestia celibatu w og\u00f3le nie zosta\u0142a poruszona. To oczywi\u015bcie znaczy, \u017ce mo\u017ce zosta\u0107 podj\u0119ta gdzie indziej i kiedy indziej – tym bardziej, \u017ce sam Franciszek zostawia dokument roboczy Synodu jakby na pozycji tekstu nie trac\u0105cego pozycji jakiego\u015b innego, powiedzmy, \u017ar\u00f3d\u0142a marze\u0144 – suplementu do oficjalnych marze\u0144 papieskich. Niemniej – to jasne – sprawa \u201epoluzowa\u0144\u201d w celibacie nie zaistnia\u0142a w agendzie pontyfikalnej.<\/p>\r\n

Jeszcze bardziej – sprawa \u015bwi\u0119ce\u0144 dla kobiet. Franciszek nie ustaje w zalecaniu dostrze\u017cenia i dowarto\u015bciowania wszelkich mo\u017cliwych aktywno\u015bci ko\u015bcielnych kobiet – i na pewno jest tu potencjalnie ca\u0142a paleta mo\u017cliwo\u015bci, od rzeczy ewidentnych do rzeczy nadal dyskusyjnych. Ale jedna granica zosta\u0142a okre\u015blona do\u015b\u0107 wyra\u017anie: w\u0142a\u015bciwym kierunkiem marze\u0144 o odkrywaniu pe\u0142niejszej roli kobiety w Ko\u015bciele nie s\u0105 ordynacje w\u0142a\u015bciwe sakramentowi \u015bwi\u0119ce\u0144 (lub maj\u0105ce wzgl\u0119dem niego charakter na\u015bladowczy?).<\/p>\r\n

W nn. 87-90 marze\u0144 eklezjalnych Franciszka wyra\u017cona zosta\u0142a nauka o niezast\u0105pionej roli ksi\u0119\u017cy – ze wzgl\u0119du na dan\u0105 im w \u015bwi\u0119ceniach w\u0142adz\u0119 sprawowania Eucharystii i odpuszczania grzech\u00f3w (oraz namaszczania chorych). W charakterystyczny dla siebie spos\u00f3b nasz Papie\u017c podkre\u015bla przy okazji, \u017ce ta niezast\u0105piona w\u0142adza sprawowana w imieniu Chrystusa-G\u0142owy jest w istocie s\u0142u\u017cb\u0105.<\/p>\r\n

Przedmiotem kontrowersji – a mo\u017ce g\u0142\u00f3wnie niepokoju o to, co z tego praktycznie wynika – b\u0119d\u0105 na pewno marzenia Franciszka dotycz\u0105ce inkulturacji pobo\u017cno\u015bci i liturgii (odpowiednio: nn. 77-80 i 81-83). Z jednej strony mamy tam bowiem du\u017co z powt\u00f3rzenia znanej, zdrowej nauki katolickiej o mo\u017cliwo\u015bci chrystianizowania wybranych form zastanej kultury poga\u0144skiej<\/em>, z jej symbolami i mitami (jest to nauka znana od staro\u017cytno\u015bci i g\u0142oszona przez wielu \u015bwi\u0119tych, cho\u0107 zawsze znajduj\u0105ca w Ko\u015bciele tak\u017ce oponent\u00f3w). Z drugiej strony – gdy si\u0119 to czyta, maj\u0105c w tyle g\u0142owy dziwne perypetie z Pachamam\u0105, trudno by\u0107 zupe\u0142nie spokojnym i wy\u0142\u0105cznie wdzi\u0119cznym za sk\u0105din\u0105d trze\u017awe napomnienia Franciszka, by nie wszystko kwalifikowa\u0107 z \u0142atwo\u015bci\u0105 jako ba\u0142wochwalcze i b\u0142\u0119dne. Niestety, nie da si\u0119 dzisiaj czyta\u0107 tych rozwa\u017cnych zach\u0119t bez \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce by\u0107 mo\u017ce s\u0105 one carte blanche dla inwencji niekt\u00f3rych europejskich misjonarzy, zachowuj\u0105cych si\u0119 czasami jak niespe\u0142nieni etnolodzy zainteresowani przede wszystkim zachowaniem zastanej kultury. Te same niepokoje dotycz\u0105 obecnych w marzeniach Papie\u017ca projekt\u00f3w \u201epodj\u0119cia w liturgii [w Amazonii] wielu element\u00f3w do\u015bwiadczenia lud\u00f3w pierwotnych w ich intymnym kontakcie z natur\u0105 i zach\u0119cania do rodzimych wyraz\u00f3w w pie\u015bniach, ta\u0144cach, obrz\u0119dach, gestach i symbolach\u201d (n. 82). Franciszek przypomina fragment konstytucji liturgicznej Vaticanum II, kt\u00f3ry zdaje si\u0119 sprzyja\u0107 tym projektom – ale trzeba by pami\u0119ta\u0107, \u017ce w dobie mi\u0119dzy Soborem i naszymi czasami odby\u0142o si\u0119 ju\u017c bardzo wiele powa\u017cnych debat o mo\u017cliwo\u015bci i granicach inkulturacji liturgii Eucharystii (czego fragment soborowy nie dotyczy\u0142, na pewno wprost), i to ich wnioski sprawia\u0142y, \u017ce post\u0119py w tej dziedzinie s\u0105 \u201eniewielkie\u201d. W tym wzgl\u0119dzie na pewno warto by uzupe\u0142ni\u0107 rozwa\u017canie o Ducha liturgii <\/em>Benedykta XVI i w og\u00f3le ca\u0142a refleksj\u0119 teologiczno-liturgiczn\u0105 tego Bo\u017cego m\u0119\u017ca, o kt\u00f3rym i sam Franciszek wypowiada si\u0119 bez odmiany z podziwem.<\/p>\r\n

Tyle uwag po pierwszej lekturze dokumentu. W\u0105tpi\u0119, by w praktyce cieszy\u0142 si\u0119 on tak wielkim zainteresowaniem, jak wielkie by\u0142y wok\u00f3\u0142 niego oczekiwania i emocje. Mo\u017cliwe nawet, \u017ce wielu oczekuj\u0105cych ju\u017c po pierwszej lekturze lub nawet bez niej, po kr\u00f3tkim przestudiowaniu niekt\u00f3rych punkt\u00f3w od\u0142o\u017cy ten dokument jako dla nich nieu\u017cyteczny. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie takie znaczenie ma og\u0142oszona wczoraj decyzja kard. Reinharda Marxa o rezygnacji z ubiegania si\u0119 o dalsze przewodniczenie Episkopatowi Niemiec. Mo\u017ce to przypadkowa zbie\u017cno\u015b\u0107 czasowa – ale jednak symboliczna. Przecie\u017c pewne otwarcie wyra\u017cane nadzieje i presje na razie nie znalaz\u0142y papieskiego poparcia, po tylu staraniach.<\/p>\r\n

Komu m\u00f3wi\u0107 \u201edzi\u0119kuj\u0119\u201d? My\u015bl\u0119, \u017ce – przynajmniej w kwestiach dotycz\u0105cych rozumienia kap\u0142a\u0144stwa i \u015bwi\u0119ce\u0144 – nie da si\u0119 dzi\u0119kowa\u0107 Franciszkowi bez r\u00f3wnoczesnego podzi\u0119kowania tym, kt\u00f3rzy w ci\u0105gu ostatnich tygodni jednak \u201epodpierali jego ramiona\u201d, w\u0142a\u015bnie wtedy, gdy spodziewano si\u0119 ich opadni\u0119cia w ge\u015bcie przyzwolenia nami\u0119tnym \u017c\u0105daniom. Dlatego dzi\u0119kuj\u0119 gor\u0105co mi\u0119dzy innymi Benedyktowi XVI i kardyna\u0142owi Robertowi Sarahowi, z g\u0142\u0119bi serca. <\/p>\r\n

Pawe\u0142 Milcarek<\/strong><\/em><\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

—– <\/p>\r\n

Drogi Czytelniku, skoro jeste\u015bmy ju\u017c razem tutaj, na ko\u0144cu tekstu prosimy jeszcze o chwil\u0119 uwagi. Udost\u0119pniamy ten i inne nasze teksty za darmo. Dzieje si\u0119 tak dzi\u0119ki wsparciu naszych czytelnik\u00f3w. Jest ono konieczne je\u015bli nadal mamy to robi\u0107.<\/p>\r\n

Zam\u00f3w „Christianitas” (pojedynczy numer lub prenumerat\u0119)<\/a><\/p>\r\n

Wesprzyj „Christianitas”<\/a><\/p>\r\n

","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pierwsza lektura adhortacji Querida Amazonia – oczekiwanej z emocjami w ca\u0142ym Ko\u015bciele – ods\u0142ania przed nami t\u0119 twarz Papie\u017ca Franciszka, o kt\u00f3rej by\u0142o \u0142atwo zapomnie\u0107 w ostatnich miesi\u0105cach czy mo\u017ce nawet latach. Jest to ta twarz, w kt\u00f3r\u0105 wpatrywali\u015bmy si\u0119 w pierwszych miesi\u0105cach jego pontyfikatu; \u015bwiadomi jak jest to twarz r\u00f3\u017cna od poprzednika, ale i […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[301,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112055"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=112055"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112055\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=112055"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=112055"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=112055"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}