{"id":111901,"date":"2020-02-02T21:25:30","date_gmt":"2020-02-03T02:25:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=111901"},"modified":"2020-02-02T21:25:30","modified_gmt":"2020-02-03T02:25:30","slug":"zycie-konsekrowane-powolanie-radykalne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=111901","title":{"rendered":"\u0179ycie konsekrowane \u2013 powo\u0142anie radykalne"},"content":{"rendered":"<p><strong>Chrze\u015bcija\u0144stwo nie mo\u017ce istnie\u0107 bez ofiary &#8211; bez Ofiary Krzy\u017ca i bezkrwawej ofiary Cia\u0142a i Krwi Jezusa Chrystusa, dokonuj\u0105cej si\u0119 w trakcie ka\u017cdej Mszy \u015awi\u0119tej. Nie mo\u017ce te\u017c istnie\u0107 bez samego na\u015bladowania Chrystusa i oddania Bogu ani te\u017c bez naszych w\u0142asnych ofiar. W ko\u0144cu jak inaczej mogliby\u015bmy na\u015bladowa\u0107 Pana, je\u015bli nie d\u017awigaj\u0105c sw\u00f3j krzy\u017c i id\u0105c za Nim? O tym przypomina nam Ewangelia, przypomina nam sama rzeczywisto\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a i\u2026 w\u0142asnego \u017cycia. A r\u00f3wnocze\u015bnie to tak\u017ce sens szczeg\u00f3lnego powo\u0142ania &#8211; do \u017cycia konsekrowanego: ca\u0142kowitego oddania Bogu, pe\u0142nego zawierzenia i \u017cycia radami ewangelicznymi.<\/strong><\/p>\r\n<p>Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest ze swej natury rzeczywisto\u015bci\u0105 widzialn\u0105 i niewidzialn\u0105. To zar\u00f3wno struktura, hierarchia i sakramenty, jak i dzia\u0142aj\u0105ca poprzez nie \u0142aska jedynego Boga. To Mistyczne Cia\u0142o Chrystusa, a z zewn\u0105trz spo\u0142eczno\u015b\u0107 ludzka przypominaj\u0105ca &#8211; tak w tym co dobre, jak i w tym co bardzo ludzkie &#8211; wiele innych spo\u0142eczno\u015bci. I nie powinni\u015bmy si\u0119 temu dziwi\u0107. To, co Bo\u017ce i nadprzyrodzone, jest zawsze rzecz\u0105 dyskretn\u0105, umykaj\u0105c\u0105 spojrzeniu nadkrytycznego obserwatora. Tak te\u017c jest z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 doskona\u0142o\u015bci\u0105 i praktykowaniem rad ewangelicznych na spos\u00f3b &#8211; dla \u015bwiata &#8211; ca\u0142kowicie radykalny i niezrozumia\u0142y, bo poprzez \u017cycie mnisze i zakonne. Ofiara stanowi istot\u0119 tego powo\u0142ania.<\/p>\r\n<p>Na czym polega ten spos\u00f3b chrze\u015bcija\u0144skiego \u017cycia? Na ofiarowaniu si\u0119, na po\u015bwi\u0119ceniu <em>z nowego i szczeg\u00f3lnego tytu\u0142u dla chwa\u0142y Boga, budowania Ko\u015bcio\u0142a i zbawienia \u015bwiata<\/em> &#8211; jak przypomina wsp\u00f3\u0142czesny Kodeks Prawa Kanonicznego. Na tym, aby <em>osi\u0105gn\u0105\u0107 doskona\u0142\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 w s\u0142u\u017cbie Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego i, stawszy si\u0119 w Ko\u015bciele wyra\u017anym znakiem, zapowiada\u0107 niebiesk\u0105 chwa\u0142\u0119<\/em>. Bycie <em>wyra\u017anym znakiem<\/em> oznacza\u0142o zawsze odej\u015bcie od praw, regu\u0142, pokus i d\u0105\u017ce\u0144 tego \u015bwiata. To druga &#8211; po chrzcie \u015bwi\u0119tym &#8211; \u015bmier\u0107 dla wszystkiego, co sprzeciwia si\u0119 Bo\u017cym przykazaniom i planom Opatrzno\u015bci.<\/p>\r\n<p>Mnisi, zakonnicy i pustelnicy dawali swym wsp\u00f3\u0142czesnym zar\u00f3wno znak wiary, jak i znak sprzeciwu wobec wszystkiego, co kwestionuje Bo\u017c\u0105 wol\u0119. To pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego \u201e\u015bwiat\u201d stanem mniszym i zakonnym gardzi\u0142 i wci\u0105\u017c gardzi. Ka\u017cdy antychrze\u015bcija\u0144ski zryw &#8211; i nie jest to bynajmniej dzie\u0142em przypadku &#8211; obiera\u0142 sobie za cel zniszczenie zakon\u00f3w i klasztor\u00f3w, starcie ich z powierzchni ziemi. To jedna z wielu twarzy rewolucji: protestanckiej, francuskiej i bolszewickiej. Bycie znakiem &#8211; wiary i sprzeciwu &#8211; to uniwersalna cecha tego powo\u0142ania. To ni\u0107 \u0142\u0105cz\u0105ca ojc\u00f3w pustyni i pierwszych chrze\u015bcija\u0144skich mnich\u00f3w z mieszka\u0144cami pierwszych klasztor\u00f3w, kt\u00f3rych sie\u0107 pokry\u0142a map\u0119 \u015bredniowiecznej Europy, a\u017c po apostolskie i misyjne zakony nowo\u017cytno\u015bci i czas\u00f3w nam wsp\u00f3\u0142czesnych.<\/p>\r\n<p><strong>Chwa\u0142a r\u00f3\u017cnorodno\u015bci<\/strong><\/p>\r\n<p>B\u00f3g chcia\u0142, aby chwali\u0142a Go r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, i to zar\u00f3wno w przypadku stworzenia, jak i Ko\u015bcio\u0142a &#8211; samego Mistycznego Cia\u0142a Chrystusa. Potwierdza to rozmaito\u015b\u0107 i bogactwo form \u017cycia konsekrowanego: od zgromadze\u0144 kontemplacyjnych po zakony \u201eczynne\u201d, o charyzmacie aktywno\u015bci w \u0142\u0105czeniu mi\u0142o\u015bci Boga z praktykowaniem uczynk\u00f3w mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego. Widzimy to w historii benedyktyn\u00f3w (i ich <em>ora et labora<\/em>), cysters\u00f3w, karmelit\u00f3w i kamedu\u0142\u00f3w; franciszkan\u00f3w i dominikan\u00f3w; zakon\u00f3w rycerskich i misyjnych.<\/p>\r\n<p>Na tym tak\u017ce polega wielko\u015b\u0107 zakonnych regu\u0142: ich celem jest doprowadzenie do zbawienia duszy i do \u015bwi\u0119to\u015bci. \u0141\u0105czy\u0142y one nauk\u0119 Pisma \u015awi\u0119tego i m\u0105dro\u015b\u0107 ojc\u00f3w monastycznych z g\u0142\u0119bok\u0105 znajomo\u015bci\u0105 ludzkiej natury; autentyczny <em>sensus fidei<\/em> z praktycznymi regu\u0142ami pozwalaj\u0105cymi prowadzi\u0107 dobre i bogobojne \u017cycie. Dla wielu pokole\u0144 w dziejach Ko\u015bcio\u0142a by\u0142a to rzecz ca\u0142kowicie oczywista. \u0179yj\u0105cy w XIX wieku Benild Roman\u00c3\u00a7on (beatyfikowany w roku 1948 przez Piusa XII) m\u00f3g\u0142 z niezachwianym spokojem powtarza\u0107, \u017ce aby zosta\u0107 \u015bwi\u0119tym nie potrzeba wielkich czyn\u00f3w &#8211; wystarczy pos\u0142usze\u0144stwo regule zakonnej. Wielo\u015bci charyzmat\u00f3w i powo\u0142a\u0144 towarzyszy\u0142a zawsze wsp\u00f3lnota wiary; zr\u00f3\u017cnicowaniu regu\u0142 &#8211; ta sama my\u015bl o \u015bwi\u0119to\u015bci i doskona\u0142o\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej; wype\u0142nianiu przyj\u0119tych zobowi\u0105za\u0144 &#8211; troska o zbawienie i doczesny po\u017cytek ludzi. My\u015bli te o\u017cywia\u0142y ca\u0142e pokolenia m\u0119\u017cczyzn i kobiet bez wzgl\u0119du na \u201educha czas\u00f3w\u201d. A dzi\u0119ki \u0142asce, <em>pad\u0142y na ziemi\u0119 \u017cyzn\u0105 i wyda\u0142y<\/em> <em>plon <\/em>(Mt 13, 8).<\/p>\r\n<p>Potwierdza to ca\u0142a rzesza \u015bwi\u0119tych, b\u0142ogos\u0142awionych i cudotw\u00f3rc\u00f3w: mnich\u00f3w, zakonnik\u00f3w, eremit\u00f3w i eremitek. Mnichom zawdzi\u0119czamy wiele. Jako Polacy (wraz z wieloma innymi narodami \u201em\u0142odszej\u201d Europy) zawdzi\u0119czamy im tak\u017ce wiar\u0119. W ko\u0144cu pierwszymi misjonarzami g\u0142osz\u0105cymi S\u0142owo Wcielone byli u nas cz\u0119sto benedyktyni, kt\u00f3rym przypad\u0142a tak\u017ce inna historyczna rola: tworzenia kultury pisma i ksi\u0119gi, w\u0142\u0105czenia kraju Piast\u00f3w do kr\u0119gu cywilizacji grecko\u201d\u2018rzymskiej Christianitatis.<\/p>\r\n<p><strong>Kryzys i odnowa<\/strong><\/p>\r\n<p>Historia \u017cycia zakonnego biegnie dobrze znanymi koleinami: nowych regu\u0142 zakonnych i fundacji, rozwoju i stagnacji &#8211; a\u017c po wyrodzenie si\u0119 wynikaj\u0105ce z odej\u015bcia od autentycznego ducha Ewangelii i zakonnej regu\u0142y. Kryzysy te zawsze rodzi\u0142y reakcj\u0119: ch\u0119\u0107 powrotu do prawdziwego charyzmatu, do odczytywania regu\u0142y w spos\u00f3b zgodny z wol\u0105 za\u0142o\u017cyciela, do nowej gorliwo\u015bci i wi\u0119kszego pos\u0142usze\u0144stwa powo\u0142aniu, z\u0142o\u017conym \u015blubom, zakonnym konstytucjom i prawowitym prze\u0142o\u017conym.<\/p>\r\n<p>Regu\u0142a \u015bwi\u0119tego Benedykta spisana zosta\u0142a w po\u0142owie VI wieku, a ju\u017c w roku 910 w Cluny powsta\u0142 klasztor maj\u0105cy przywr\u00f3ci\u0107 jej autentycznego ducha dzi\u0119ki w\u0142a\u015bciwej surowo\u015bci obyczaj\u00f3w, \u017cyciu koncentruj\u0105cym si\u0119 na modlitwie i liturgii oraz przez podniesienie poziomu moralnego, duchowego i intelektualnego zakonnik\u00f3w. Przynios\u0142o to <em>plon<\/em> <em>trzydziestokrotny, sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciokrotny i stokrotny<\/em> (Mk 4, 8), dostarczaj\u0105c modelu prawdziwej odnowy \u017cycia zakonnego i ko\u015bcielnego. Prawdziwa reforma polega na oczyszczeniu i odrzuceniu wszystkiego, co sprzeciwia si\u0119 duchowi Ewangelii, \u015bwi\u0119to\u015bci i s\u0142u\u017cby; na zwi\u0119kszeniu obediencji &#8211; a wi\u0119c na \u017cyciu zgodnym z autentyczn\u0105 regu\u0142\u0105 zakonn\u0105, na praktykowaniu pos\u0142usze\u0144stwa i pobo\u017cno\u015bci. Powstanie zakon\u00f3w \u017cebraczych to ponowne odczytanie wezwania do ub\u00f3stwa, a przy tym tak\u017ce Bo\u017ca odpowied\u017a na herezje tamtych czas\u00f3w.<\/p>\r\n<p>Odnowa trydencka przynios\u0142a kolejne fundacje zakonne: mi\u0119dzy innymi teatyn\u00f3w, kapucyn\u00f3w i jezuit\u00f3w, a r\u00f3wnocze\u015bnie odnow\u0119 \u017cycia prowadzonego w dotychczasowych klasztorach. Zreszt\u0105, gdyby nie dzie\u0142o prowadzone w epoce kontrreformacyjnej przez zakony, bunt Lutra, Kalwina i Zwingliego rozla\u0142by si\u0119 o wiele szerzej, tak\u017ce w przypadku Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w. Wiek XVIII i XIX to z kolei czas rozkwitu zgromadze\u0144 zajmuj\u0105cych si\u0119 edukacj\u0105, opiek\u0105 nad dzie\u0107mi i chorymi oraz misjami &#8211; w \u015bwiecie, kt\u00f3ry tak bardzo potrzebuje Dobrej Nowiny i prawdziwej mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego.<\/p>\r\n<p><strong>Epoka \u201eotwarcia\u201d<\/strong><\/p>\r\n<p>Lata nast\u0119puj\u0105ce po II Soborze Watyka\u0144skim &#8211; mimo nadziei na odnow\u0119, na now\u0105 dynamik\u0119 &#8211; przynios\u0142y w Ko\u015bciele zam\u0119t i okres\u2026 cichej apostazji. Jak odnotowa\u0142 Romano Amerio, w latach 1966-1977 liczba zakonnik\u00f3w zmala\u0142a o niemal dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 procent; spadaj\u0105c z 208 tysi\u0119cy do 165 tysi\u0119cy. Zauwa\u017cy\u0142 przy tym, \u017ce nie chodzi\u0142o bynajmniej o sam\u0105 zmian\u0119 statystyczn\u0105, ale i duchow\u0105. Jak czytamy na kartach <em>Iota unum<\/em>, <em>wszystkie instytuty zakonne zreformowa\u0142y &#8211; cz\u0119sto w spos\u00f3b nader oryginalny &#8211; swoje konstytucje i swoj\u0105 regu\u0142\u0119. Skutek by\u0142 w ka\u017cdym przypadku do\u015b\u0107 destrukcyjny: szkody przewy\u017csza\u0142y korzy\u015bci. Zapytany o to, czy obecnie daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 kryzys \u017cycia konsekrowanego, kard. Dani\u00c3\u00a9lou udzieli\u0142 tyle\u017c jednoznacznej, co zasmucaj\u0105cej odpowiedzi: \u201eMy\u015bl\u0119, \u017ce mamy dzi\u015b do czynienia z bardzo powa\u017cnym kryzysem \u017cycia konsekrowanego. Nie nale\u017cy m\u00f3wi\u0107 o odnowie &#8211; raczej wypada m\u00f3wi\u0107 o dekadencji\u201d<\/em>.<\/p>\r\n<p>Kryzys zakonny &#8211; podobnie jak kryzys Ko\u015bcio\u0142a w latach siedemdziesi\u0105tych &#8211; nie by\u0142 dzie\u0142em przypadku: wynika\u0142 z wtargni\u0119cia ducha tego \u015bwiata w mury \u015awi\u0105tyni Boga. Jego bodaj najwyra\u017aniejszym aspektem by\u0142a laicyzacja ukrywaj\u0105ca si\u0119 pod pozorami otwarcia na \u015bwiat wsp\u00f3\u0142czesny. A ta dotkn\u0119\u0142a jednakowo duchowie\u0144stwo, \u015bwieckich i zakonnik\u00f3w &#8211; zw\u0142aszcza w krajach Zachodu. <em>Kryzys dotykaj\u0105cy wsp\u00f3lnoty konsekrowane stanowi (podobnie, jak w przypadku pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bci owego cia\u0142a, jakim jest Ko\u015bci\u00f3\u0142) konsekwencj\u0119 nadmiernego zapatrzenia w \u015bwiat, przyjmowania jego punktu widzenia, jakby wskutek niewiary, \u017ce uda si\u0119 go pozyska\u0107 dla swojej wizji<\/em> &#8211; pisze Romano Amerio.<\/p>\r\n<p>Dosz\u0142o do radykalnej reorientacji celu \u017cycia zakonnego: przesta\u0142o nim by\u0107 zbawienie w\u0142asnej duszy i pomoc w zbawieniu innych, a sta\u0142a si\u0119 \u201es\u0142u\u017cba cz\u0142owiekowi\u201d &#8211; zgodnie z antropocentryczn\u0105 logik\u0105 przewrotu kulturowego lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych. Cnoty zakonne zast\u0105piono nowymi \u201ecnotami\u201d dzia\u0142ania skupionego na cz\u0142owieku: na jego potrzebach, wyobra\u017ceniach i uwarunkowaniach. Zmianom uleg\u0142y zar\u00f3wno regu\u0142y i konstytucje, jak i samo rozumienie pos\u0142usze\u0144stwa zakonnego, a wraz z nim tak\u017ce rozumienie <em>sentire cum Ecclesia<\/em> w \u017cyciu konsekrowanym.<\/p>\r\n<p>Tragicznym przyk\u0142adem tego procesu sta\u0142y si\u0119 katolickie zakony \u017ce\u0144skie w Stanach Zjednoczonych. Ju\u017c z ko\u0144cem lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 zaznaczy\u0142y feministki w habitach, walcz\u0105ce z \u201efeudalnym\u201d Ko\u015bcio\u0142em zdominowanym rzekomo przez m\u0119\u017cczyzn. Nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107 na \u017c\u0105danie \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich dla kobiet, a jednocze\u015bnie liczba zakonnic drastycznie spada\u0142a &#8211; wskutek laicyzacji i otwarcia si\u0119 na \u015bwiat. Kryzys ten silnie zaznaczy\u0142 si\u0119 za pontyfikatu Jana Paw\u0142a II.<\/p>\r\n<p>Ju\u017c w roku 1979 siostra Theresa Kane &#8211; \u00f3wczesna przewodnicz\u0105ca Konferencji Przyw\u00f3dztwa, federacji ameryka\u0144skich zakon\u00f3w \u017ce\u0144skich &#8211; domaga\u0142a si\u0119 od papie\u017ca <em>otwarcia Ko\u015bcio\u0142a<\/em> na kobiety. W tym tak\u017ce \u201eotwarcia\u201d kap\u0142a\u0144stwa sakramentalnego i hierarchicznego. Problemu nie rozwi\u0105za\u0142 synod biskup\u00f3w po\u015bwi\u0119cony \u017cyciu konsekrowanemu ani dzia\u0142ania podejmowane podczas ostatnich trzech pontyfikat\u00f3w.<\/p>\r\n<p>Dzi\u015b &#8211; to te\u017c nie b\u0119dzie zaskoczeniem &#8211; w Stanach Zjednoczonych rozwijaj\u0105 si\u0119 (tak\u017ce liczebnie!) te zakony \u017ce\u0144skie, kt\u00f3re nie obra\u0142y \u0142atwej drogi \u201eotwarcia si\u0119\u201d na \u015bwiat. A \u017ce nie po drodze im by\u0142o z siostrami post\u0119powymi i feministycznymi, dzi\u015b zgromadzenia te tworz\u0105 w\u0142asne stowarzyszenie wy\u017cszych prze\u0142o\u017conych &#8211; zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne od liberalnej Konferencji Przyw\u00f3dztwa.<\/p>\r\n<p><strong>Co przyniesie przysz\u0142o\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\r\n<p>Kryzys lat siedemdziesi\u0105tych i osiemdziesi\u0105tych rozlewa si\u0119 dzi\u015b w ca\u0142ym Ko\u015bciele, tak\u017ce po tych prowincjach zakonnych, kt\u00f3re wskutek odleg\u0142o\u015bci b\u0105d\u017a istnienia \u0179elaznej Kurtyny znajdowa\u0142y si\u0119 na ko\u015bcielnych \u201eperyferiach\u201d. Metody na wyj\u015bcie z tej sytuacji dostarcza to samo co zawsze: autentyczna reforma, powr\u00f3t do oryginalnej regu\u0142y zakonnej, zerwanie ze wszystkim, co nie licuje z powo\u0142aniem chrze\u015bcija\u0144skim i wymogami \u017cycia konsekrowanego. Tak jak to zawsze by\u0142o w historii Ko\u015bcio\u0142a, powstaj\u0105 nowe, radykalne fundacje zakonne &#8211; wsp\u00f3lnoty pragn\u0105ce realizowa\u0107 \u015bluby ub\u00f3stwa, czysto\u015bci i pos\u0142usze\u0144stwa na spos\u00f3b tradycyjny, niemal \u015bredniowieczny. A to z kolei wywo\u0142uje wewn\u0105trzko\u015bcielne tarcia.<\/p>\r\n<p>Na horyzoncie rysuj\u0105 si\u0119 jednak kolejne zagro\u017cenia. Jednym z nich wci\u0105\u017c pozostaje pokusa laicyzacji &#8211; pog\u0142\u0119bienia obecnego kryzysu poprzez odej\u015bcie od ewangelicznych wymaga\u0144, dostosowanie si\u0119 do \u015bwiata, redukcj\u0119 \u017cycia konsekrowanego do s\u0142u\u017cby post\u0119powi, ludzko\u015bci i\u2026 Ziemi. Potwierdzi\u0142 to przyk\u0142ad ameryka\u0144skich si\u00f3str, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych popularno\u015b\u0107 zdoby\u0142 nie tylko feminizm, ale i polityczny marksizm prowadz\u0105cy do ideologicznej walki o nowy, \u201elepszy\u201d \u015bwiat.<\/p>\r\n<p>Sytuacja ta rodzi tak\u017ce pokusy natury\u2026 administracyjnej. A mianowicie: ujednolicenia, centralizacji czy federalizacji r\u00f3\u017cnych zakon\u00f3w, co r\u00f3wnie\u017c skutkowa\u0142oby pog\u0142\u0119biaj\u0105cymi si\u0119 problemami i odej\u015bciem od zakonnych charyzmat\u00f3w. Inn\u0105 pojawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 tendencj\u0105 &#8211; dobrze zreszt\u0105 znan\u0105 z czas\u00f3w \u201eotwierania\u201d si\u0119 zakon\u00f3w na Zachodzie &#8211; jest negowanie warto\u015bci \u017cycia kontemplacyjnego, koncentracja na dzia\u0142aniu i zaanga\u017cowaniu w \u015bwiat, przy jednoczesnym usuni\u0119ciu w cie\u0144 znaczenia postu i modlitwy. Jednego mo\u017cemy by\u0107 jednak pewni: nadej\u015bcie czasu autentycznej odnowy ko\u015bcielnej (je\u015bli dane b\u0119dzie nam ogl\u0105da\u0107 nowe Cluny albo reformy gregoria\u0144skie 2.0) poprzedz\u0105 pewne znaki &#8211; i nie b\u0119d\u0105 one nios\u0142y w sobie \u017cadnej tajemnicy. Jednym z nich b\u0119dzie odnowa \u017cycia zakonnego &#8211; znaku wiary i sprzeciwu wobec tego \u015bwiata.<strong>&nbsp;<\/strong><\/p>\r\n<p><em><strong>Mateusz Ziomber<\/strong><\/em><\/p>\r\n<p><a href=\"https:\/\/www.pch24.pl\/pismo,70\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Artyku\u0142 zosta\u0142 opublikowany w 67. numerze magazynu<em> Polonia Christiana<\/em><\/a>. Aby zam\u00f3wi\u0107, kliknij <a href=\"http:\/\/www.ksiegarnia.poloniachristiana.pl\/produkt,polonia-christiana-nr-67,698.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>TUTAJ<\/strong><\/span>.<\/a><\/p>\r\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Chrze\u015bcija\u0144stwo nie mo\u017ce istnie\u0107 bez ofiary &#8211; bez Ofiary Krzy\u017ca i bezkrwawej ofiary Cia\u0142a i Krwi Jezusa Chrystusa, dokonuj\u0105cej si\u0119 w trakcie ka\u017cdej Mszy \u015awi\u0119tej. Nie mo\u017ce te\u017c istnie\u0107 bez samego na\u015bladowania Chrystusa i oddania Bogu ani te\u017c bez naszych w\u0142asnych ofiar. W ko\u0144cu jak inaczej mogliby\u015bmy na\u015bladowa\u0107 Pana, je\u015bli nie d\u017awigaj\u0105c sw\u00f3j krzy\u017c i [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[119,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111901"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=111901"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111901\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=111901"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=111901"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=111901"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}