{"id":111828,"date":"2020-01-26T16:30:43","date_gmt":"2020-01-26T21:30:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=111828"},"modified":"2020-01-26T16:30:43","modified_gmt":"2020-01-26T21:30:43","slug":"rosja-postepujaca-restalinizacja-stanislaw-lewicki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=111828","title":{"rendered":"Rosja \u2013 post\u0119puj\u0105ca restalinizacja – Stanis\u0142aw Lewicki<\/em>"},"content":{"rendered":"

W Polsce szeroko komentuje si\u0119 skandaliczne stwierdzenie Jewgienija Satanowskiego, rosyjskiego politologa, prezesa Instytutu Bliskiego Wschodu, by\u0142ego prezesa Rosyjskiego Kongresu \u017byd\u00f3w, kt\u00f3ry na kanale Rossija-1, powiedzia\u0142, \u017ce Stalin mia\u0142 racj\u0119 w sprawie rozstrzelania polskich je\u0144c\u00f3w w Katyniu. Czy ten wyskok znanego komentatora w rosyjskiej telewizji to jest odosobniony przypadek, czy raczej odzwierciedla on efekt pewnego procesu, mianowicie restalinizacji rosyjskiej polityki,  a szczeg\u00f3lnie polityki historycznej?<\/p>\r\n

Do niedawna mo\u017cna by\u0142o postrzega\u0107 dzisiejsz\u0105 Rosj\u0119 jako kraj zmierzaj\u0105cy ku Europie, a na dodatek wzmacniaj\u0105cy, tak\u017ce i tam, tendencje konserwatywne i stanowi\u0105cy oparcie dla tych, kt\u00f3rzy, na Zachodzie, staraj\u0105 si\u0119 przeciwstawia\u0107 fali lewicowo-liberalnej rewolucji. Niestety, ostatnio coraz bardziej wida\u0107, \u017ce by\u0142o to z\u0142udzenie, a owe konserwatywne oblicze Rosji coraz bardziej przybiera rysy J\u00f3zefa Stalina. I nie dzieje si\u0119 to przez przypadek, a ten proces jest efektem zaplanowanych dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re zapewne taki efekt uwzgl\u0119dnia\u0142y. Od pewnego ju\u017c czasu media informowa\u0142y, \u017ce poziom akceptacji dla Stalina w Rosji ro\u015bnie i jest najwi\u0119kszy od 20 lat.[i]<\/a> Nie jest to te\u017c jaka\u015b subiektywna ocena, ale wynik systematycznych bada\u0144 przeprowadzanych przez Centrum Lewady. Wed\u0142ug bada\u0144 z roku 2019 a\u017c 69 proc. respondent\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce Stalin odegra\u0142 pozytywn\u0105 rol\u0119 w historii kraju, a o negatywnej roli Stalina jest przekonanych tylko 19 proc. mieszka\u0144c\u00f3w Rosji.<\/p>\r\n

Dla Polak\u00f3w jest to zapewne szokuj\u0105cy fakt i nale\u017ca\u0142oby si\u0119 zastanowi\u0107 co spowodowa\u0142o taki wzrost sympatii do Stalina w Rosji. Zapewne wielk\u0105 rol\u0119 ma tu propagandowy przekaz rosyjskich rz\u0105dowych medi\u00f3w i akcji prowadzonych przez w\u0142adze. Dla przyk\u0142adu, od kilku lat z wielkim rozmachem prowadzi si\u0119 w Rosji obchody kolejnych rocznic zwyci\u0119stwa nad III Rzesz\u0105 i maj\u0105 miejsce masowe pochody pod nazw\u0105 \u201emarsz nie\u015bmiertelnego pu\u0142ku\u201d, gdzie ludzie paraduj\u0105 z wizerunkami przodk\u00f3w, kt\u00f3rzy walczyli podczas wojny. Ta akcja wydaje si\u0119 by\u0107 wielkim sukcesem w\u0142adz, lecz jednocze\u015bnie, skoro by\u0142o to tak wielkie zwyci\u0119stwo, to tak\u017ce i jego tw\u00f3rca i w\u00f3dz, czyli Stalin, znajduje coraz wi\u0119ksze uznanie i usprawiedliwienie dla swoich dzia\u0142a\u0144. Ta sympatia dla Stalina jest, mo\u017cna by powiedzie\u0107, produktem ubocznym tej wielkiej akcji upami\u0119tniania zwyci\u0119stwa w II wojnie \u015bwiatowej, kt\u00f3rego obchody s\u0105 g\u0142\u00f3wnym projektem i osnow\u0105 polityki historycznej obecnej Rosji.<\/p>\r\n

<\/span><\/p>\r\n

Z kolei narastaj\u0105ca sympatia do Stalina powoduje, \u017ce tak\u017ce i jego zbrodnie s\u0105 usprawiedliwiane. I tego w\u0142a\u015bnie dokona\u0142 profesor Satanowski, za\u015b jego opinia nie jest jakim\u015b ekscesem, a wydaje si\u0119 zgodna z przekonaniem wi\u0119kszo\u015bci Rosjan. Taka jest prawda i musimy si\u0119 z ni\u0105 zmierzy\u0107, jak te\u017c wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tego wnioski dla polityki naszego kraju wzgl\u0119dem Rosji. Z takim krajem graniczymy. Niekt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 tego unika\u0107 skupiaj\u0105c uwag\u0119 na pochodzeniu Satanowskiego, ale nie wydaje si\u0119 by to mia\u0142o znaczenie, raczej to, \u017ce od 1982 roku Satanowski by\u0142 wsp\u00f3\u0142pracownikiem KGB[ii]<\/a>, a w tej organizacji przekonanie o racji Stalina w sprawie Katynia by\u0142o powszechne. Ciekawe, \u017ce pan Satanowski nie wzi\u0105\u0142 pod uwag\u0119 tego, \u017ce Katy\u0144 zosta\u0142 uznany za bezprzyk\u0142adn\u0105 zbrodni\u0119 ju\u017c przez Trybuna\u0142 Norymberski. Rzeczniczka rosyjskiego MSZ,  pani Maria Zacharowa, zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 niedawno z apelem: \u201ePolacy czytajcie postanowienia Trybuna\u0142u Norymberskiego\u201d. No to czytamy, ale s\u0142yszymy te\u017c, co na ten temat m\u00f3wi si\u0119 w rosyjskiej telewizji. Je\u015bli za\u015b kto\u015b by si\u0119 upiera\u0142 co do tego, \u017ce przypadek Satanowskiego jest odosobniony to polecam obejrzenie innego programu telewizji Rossija-1, kt\u00f3ry by\u0142 w cz\u0119\u015bci po\u015bwi\u0119cony ocenie postaci Stalina.[iii]<\/a><\/p>\r\n

By\u0142 on wyemitowany 23 grudnia 2019.  W\u0142adimir So\u0142owjow, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 dyskusj\u0119 stara\u0142 si\u0119 by\u0107 obiektywny, ale s\u0142abo mu to wychodzi\u0142o i trudno mu by\u0142o maskowa\u0107 sympati\u0119 do Stalina. Ju\u017c na wst\u0119pie zinterpretowa\u0142 wyniki sonda\u017cy, pozytywne dla Stalina w stosunku 70 do 30, w ten spos\u00f3b, \u017ce uzna\u0142 za b\u0142\u0119dy mo\u017ce 30 procent decyzji Stalina, a reszta to by\u0142y same sukcesy i to oszo\u0142amiaj\u0105ce. Aby wprowadzi\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 atmosfer\u0119 pokazano fragmenty kroniki z obchod\u00f3w 70 urodzin Stalina w roku 1949 i powszechny w\u00f3wczas entuzjazm, szczeg\u00f3lnie dzieci.<\/p>\r\n

Po takim inspiruj\u0105cym wst\u0119pie posz\u0142o ju\u017c z g\u00f3rki. Pierwszy zabra\u0142 g\u0142os Siergiej Kurginian, polityk, politolog, teatrolog, doktor fizyki. Jego opinia o stalinowskich represjach jest zadziwiaj\u0105ca: \u201eMojego dziadka rozstrzelali w 1938 roku, chc\u0119 jednak powiedzie\u0107, \u017ce je\u015bli chodzi o te represje, to odnosz\u0105c je do tych lat i tej rzeczywisto\u015bci, to one kolosalne nie by\u0142y. (\u2026) Nasza liberalna inteligencja mocno podziwia Pinocheta(\u2026) ale w stosunku do liczby mieszka\u0144c\u00f3w, w Chile ma\u0142o mieszka\u0144c\u00f3w, to represje by\u0142y tam wi\u0119ksze\u201d.  To s\u0105 oczywiste k\u0142amstwa, gdy\u017c w Chile, jak stwierdzi\u0142a, po jego odej\u015bciu, specjalna komisja, represje spowodowa\u0142y \u015bmier\u0107 maksymalnie 3,2 tys. os\u00f3b, za\u015b za Stalina, tylko podczas dw\u00f3ch lat Wielkiego Terroru, zgin\u0119\u0142o od represji co najmniej 3 miliony ludzi, czyli tysi\u0105c razy wi\u0119cej. Nawet uwzgl\u0119dniaj\u0105c r\u00f3\u017cnice w liczbie ludno\u015bci (W 1937 roku w ZSRR ok 160 mln, w Chile w 1970 – 10 mln) to wychodzi, \u017ce zbrodnie stalinowskie, tylko za dwa lata, spowodowa\u0142aby relatywnie 60 razy wi\u0119cej ofiar. I to podej\u015bcie tego pana; represje stalinowskie by\u0142y niewielkie, a poza tym to Stalin mia\u0142 olbrzymie osi\u0105gni\u0119cia i zas\u0142ugi. A \u017ce dziadka rozstrzelali? No wida\u0107 taka logika dziej\u00f3w. Gdyby wszyscy potomkowie ofiar Stalina mieli takie podej\u015bcie to, jak nic, J\u00f3zefa Wissarionowicza mo\u017cna by og\u0142osi\u0107 \u015bwi\u0119tym, co zreszt\u0105 niekt\u00f3rzy w Rosji i tak czyni\u0105.<\/p>\r\n

Jednym z takich jest niew\u0105tpliwie Aleksander Prochanow. Ten znany w Rosji pisarz, cz\u0142onek sekretariatu Zwi\u0105zku Pisarzy Rosji, tak\u017ce zabra\u0142 g\u0142os w tej dyskusji.  Ju\u017c anonsuj\u0105c jego wyst\u0105pienie So\u0142owiow okre\u015bli\u0142 kim jest Prochanow: \u201ecz\u0142owiek kt\u00f3rego obwiniaj\u0105 o to, \u017ce k\u0142ania si\u0119 butowi Stalina\u201d. To, co on m\u00f3wi\u0142 na temat Stalina, to wyj\u0105tkowy zbi\u00f3r pean\u00f3w, kt\u00f3re przechodzi\u0142y wprost w ub\u00f3stwienie: \u201eStalin powiedzia\u0142 narodowi: Jeste\u015b wielkim, niezr\u00f3wnanym, niezwyci\u0119\u017conym narodem i na ciebie ci\u0105\u017cy gigantyczna misja. Jeste\u015b zrodzony po to by bajka sta\u0142a si\u0119 rzeczywisto\u015bci\u0105, by szczytem sta\u0142a si\u0119 praca, by tw\u00f3j kraj sta\u0142 si\u0119 krajem marzycieli i bohater\u00f3w. Jeste\u015b nadcz\u0142owiekiem, jeste\u015b bogiem-cz\u0142owiekiem. To m\u00f3wi\u0142 Jezus swoim aposto\u0142om\u201d. Na ten potok piramidalnych bredni zareagowa\u0142 sam prowadz\u0105cy, bo ju\u017c nawet dla niego by\u0142o to chyba za wiele, cho\u0107 Prochanow dalej kontynuowa\u0142 w tym samym duchu: \u201eStalin wzni\u00f3s\u0142 si\u0119 do niebios i, powtarzam, my byli\u015bmy w niebiosach i dlatego nar\u00f3d dzi\u015b ceni Stalina\u201d.<\/p>\r\n

Nie by\u0142o oczywi\u015bcie tak, \u017ce w programie wyst\u0119powali tylko obro\u0144cy i wyznawcy Stalina. Z pozoru by\u0142a to formu\u0142a czerech na czterech, ale ci co chcieli wskazywa\u0107 na zbrodnie, czy nawet b\u0142\u0119dy Stalina, rzadko byli dopuszczani do g\u0142osu i prowadz\u0105cy im przerywa\u0142, a wr\u0119cz zag\u0142usza\u0142 swoim krzykiem ich wypowiedzi, ale to standard dla So\u0142owjowa. Gdy jeden z dyskutuj\u0105cych zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce nigdzie, poza stalinowsk\u0105 Rosj\u0105, nie by\u0142o zupe\u0142nego niszczenia ca\u0142ych klas spo\u0142ecznych, So\u0142owjow gniewnie przerwa\u0142 i stwierdzi\u0142: \u201epo pierwsze, zniszczenie klasy nie oznacza zniszczenia ludzi i chc\u0119 przypomnie\u0107, \u017ce niszczenie klas zachodzi ca\u0142y czas w historii ludzko\u015bci\u201d. Pan So\u0142owjow udaje, \u017ce nie wie, \u017ce likwidacja ku\u0142ak\u00f3w jako klasy polega\u0142a g\u0142\u00f3wnie na ich rozstrzeliwaniu lub wys\u0142aniu do \u0142agr\u00f3w, gdzie umierali.<\/p>\r\n

Ciekaw\u0105 opini\u0119 wyg\u0142osi\u0142 tak\u017ce Aleksander Sosnowski, urodzony w Kijowie, a mieszkaj\u0105cy obecnie w Niemczech, politolog i pisarz. To ten, kt\u00f3ry niedawno przypisa\u0142 antysemityzm rabinowi  Szudrichowi. Ot\u00f3\u017c, wed\u0142ug niego, nawet gdyby te wszystkie z\u0142e  rzeczy, kt\u00f3re m\u00f3wi si\u0119 o Stalinie, by\u0142y  prawd\u0105, to i tak s\u0105 dwie rzeczy, kt\u00f3re ca\u0142kowicie go usprawiedliwiaj\u0105: pierwsza to ta, \u017ce uratowa\u0142 \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych nie zd\u0105\u017cyli zabi\u0107 Nazi\u015bci, a druga to ta, \u017ce przyczyni\u0142 si\u0119 bardzo do stworzenia pa\u0144stwa Izrael. Interesuj\u0105ce podej\u015bcie, ciekawe ilu potomk\u00f3w rozstrzelanych i zam\u0119czonych w \u0142agrach jej podziela?   Na koniec za\u015b Siergiej Kurginian,  ten kt\u00f3remu dziadka rozstrzelali w \u201838, brawurowo wyrecytowa\u0142 jaki\u015b wiersz s\u0142awi\u0105cy Stalina.<\/p>\r\n

Takich to wra\u017ce\u0144 dostarcza rosyjska telewizja. Przyznam si\u0119, \u017ce d\u0142ugo nie mog\u0142em wsta\u0107 z fotela po obejrzeniu i  wys\u0142uchaniu tego wszystkiego. Ta stalinomania, kt\u00f3ra coraz bardziej si\u0119 wylewa z rosyjskich medi\u00f3w, robi bardzo przygn\u0119biaj\u0105ce wra\u017cenie. C\u00f3\u017c z tego wynika dla nas? Musimy przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce graniczymy z krajem gdzie wraca kult Stalina i gdzie uwielbienie dla Stalina ju\u017c coraz cz\u0119\u015bciej skutkuje usprawiedliwianiem jego metod. Jak poda\u0142 dziennik \u201eKommiersant\u201d, w Rosji na podstawie utajnionego rozporz\u0105dzenia z 2014 roku niszczone s\u0105 archiwalne karty ewidencyjne z informacjami o osobach represjonowanych w ZSRR.[iv]<\/a> W lipcu ubieg\u0142ego roku prezydent Putin podpisa\u0142 nowelizacje Kodeksu karnego, zgodnie z kt\u00f3rymi  powstan\u0105 obozy pracy przy du\u017cych budowach i przedsi\u0119biorstwach pa\u0144stwowych, gdzie b\u0119dzie wykorzystywana praca wi\u0119\u017ani\u00f3w.[v]<\/a> To ju\u017c by\u0142o praktykowane na wielk\u0105 skal\u0119 w pa\u0144stwie Stalina i teraz to jakby wraca.
\r\nI co my z tym mamy robi\u0107, jak reagowa\u0107?<\/p>\r\n

Stanis\u0142aw Lewicki<\/em><\/strong><\/p>\r\n

[i]<\/a> https:\/\/www.newsweek.pl\/swiat\/spoleczenstwo\/od-ponad-20-lat-rosjanie-tak-dobrze-nie-oceniali-stalina\/xvbmqye<\/p>\r\n

[ii]<\/a> http:\/\/council.gov.ru\/activity\/meetings\/83882\/transcript\/<\/p>\r\n

[iii]<\/a> https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=1-Rq2fsSE08<\/p>\r\n

[iv]<\/a> https:\/\/www.polskieradio.pl\/13\/53\/Artykul\/2143826,Rosyjski-Kommiersant-alarmuje-dane-ofiar-represji-usuwane-z-archiwum<\/p>\r\n

[v]<\/a> https:\/\/www.rp.pl\/Rosja\/301139967-Rosja-Przy-wielkich-budowach-i-fabrykach-powstana-lagry.html<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W Polsce szeroko komentuje si\u0119 skandaliczne stwierdzenie Jewgienija Satanowskiego, rosyjskiego politologa, prezesa Instytutu Bliskiego Wschodu, by\u0142ego prezesa Rosyjskiego Kongresu \u017byd\u00f3w, kt\u00f3ry na kanale Rossija-1, powiedzia\u0142, \u017ce Stalin mia\u0142 racj\u0119 w sprawie rozstrzelania polskich je\u0144c\u00f3w w Katyniu. Czy ten wyskok znanego komentatora w rosyjskiej telewizji to jest odosobniony przypadek, czy raczej odzwierciedla on efekt pewnego procesu, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,141],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111828"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=111828"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111828\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=111828"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=111828"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=111828"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}