{"id":111773,"date":"2020-01-24T10:30:08","date_gmt":"2020-01-24T15:30:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=111773"},"modified":"2020-01-24T13:13:15","modified_gmt":"2020-01-24T18:13:15","slug":"uwagi-o-architekturze-kosciolow-piotr-chrzanowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=111773","title":{"rendered":"Uwagi o architekturze ko\u015bcio\u0142\u00f3w – Piotr Chrzanowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Jaki\u015b czas temu pisa\u0142em dla Christianitas recenzj\u0119<\/span><\/a> z ksi\u0105\u017cki Jakuba Turbasy pt. Ukryte pi\u0119kno<\/em>. Podzielaj\u0105c zachwyt autora nad czeskim opactwem trapist\u00f3w Nov\u00c3\u00bd Dv\u00c5\u00afr, zawar\u0142em tam m.in. tak\u0105 opini\u0119. K<\/em>luczowe jest zachowanie tradycyjnego podzia\u0142u przestrzeni w ko\u015bciele. W najbardziej na wsch\u00f3d wysuni\u0119tej cz\u0119\u015bci budynku mamy wyra\u017anie zaznaczon\u0105, poprzez istotne podwy\u017cszenie, cz\u0119\u015b\u0107 sanktuaryjn\u0105 z tabernaklulum przy \u015bcianie w osi g\u0142\u00f3wnej ko\u015bcio\u0142a; z wolnostoj\u0105cym, kamiennym o\u0142tarzem, na kt\u00f3rego \u015brodku stoi pi\u0119kny krucyfiks; z figur\u0105 Madonny z Dzieci\u0105tkiem umieszczon\u0105 na kolumnie ponad tabernakulum.<\/em> Poniewaz ryt rzymski ma dwie formy, a w jednej z nich obowi\u0105zuje celebracja ad orientem<\/em>, tylko taka aran\u017cacja sakralnej przestrzeni pozwala temu obrz\u0119dowi bez przeszk\u00f3d uzyska\u0107 swoj\u0105 pe\u0142ni\u0119 i pozosta\u0107 zakorzenionym w Tradycji. <\/p>\r\n

\"\"<\/a><\/p>\r\n

Troch\u0119 na marginesie g\u0142\u00f3wnego wywodu pozwol\u0119 sobie tutaj na ma\u0142\u0105 dygresj\u0119. Kardyna\u0142 Kakowski podczas prowadzonych w latach II Rzeczypospolitej debat <\/a><\/strong><\/span>nad projektem \u015awi\u0105tyni Opatrzno\u015bci Bo\u017cej, nie bez racji zauwa\u017cy\u0142, \u017ce katolicy g\u0142\u0119boko wierz\u0105cy, wszed\u0142szy do ko\u015bcio\u0142a, jeszcze nieznanego sobie, kieruj\u0105 si\u0119 jednak w stron\u0119, gdzie przechowuje si\u0119 Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament, i nie myl\u0105 si\u0119, gdy\u017c wewn\u0119trzna struktura ko\u015bcio\u0142\u00f3w katolickich jest taka, \u017ce uk\u0142adem linii i form wskazuje na to miejsce, gdzie tabernakulum by\u0107 powinno.<\/em> Niestety dzi\u015b ten uk\u0142ad linii i form<\/em> nazbyt cz\u0119sto jest lekcewa\u017cony tak przez duchownych – inwestor\u00f3w jak i przez architekt\u00f3w.<\/p>\r\n

Od kilku dni do\u015b\u0107 g\u0142o\u015bna sta\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d polskich katolik\u00f3w sprawa projektu nowego wystroju wn\u0119trza parafialnego ko\u015bcio\u0142a pw. Przemienienia Pa\u0144skiego w Katowicach, zaproponowana przez prowadz\u0105cych t\u0119 parafi\u0119 ojc\u00f3w dominikan\u00f3w. Rzecz sta\u0142a si\u0119 nie tylko g\u0142o\u015bna ale nawet bulwersuj\u0105ca, szczeg\u00f3lnie \u017ce radykalnie minimalistyczny projekt odarty niemal ca\u0142kowicie z jakiegokolwiek dodatku barwy,  zast\u0105pi\u0142 wariant wcze\u015bniejszy, na tle obecnego w kolorystyce niemal rozbuchanej, ale w gruncie rzeczy nieco przywi\u0119d\u0142ej. Dla mnie nowe rozwi\u0105zanie jest zdyskwalifikowane nie tyle dla swojej ascetyczno\u015bci, co z powodu odrzucenia wy\u017cej opisanego uk\u0142adu przestrzeni sakralnej. Gdyby jednak wprowadzi\u0107 do niego centralne usytuowanie tabernakulum, doda\u0107 do tego krucyfiks ze \u015bciany o\u0142tarzowej z projektu wcze\u015bniejszego oraz umie\u015bci\u0107 gdzie\u015b na pograniczu prezbiterium i nawy obraz\/figur\u0119 Matki Boskiej, mieliby\u015bmy w miar\u0119 udane dzie\u0142o architektury. A nawet ca\u0142kiem udane, gdyby by\u0142 to ko\u015bci\u00f3\u0142 wy\u0142\u0105cznie zakonny. Ale surowo\u015b\u0107 i ascetyzm, kt\u00f3re pasuj\u0105 do zakon\u00f3w, a szczeg\u00f3lnie – tak jak we wspomnianym wy\u017cej Novym Dvorze – do mnich\u00f3w, niekoniecznie musz\u0105 by\u0107 najszcz\u0119\u015bliwszym rozwi\u0105zaniem w \u015bwi\u0105tyni parafialnej. Dlatego doda\u0142bym do projektu wystroju sensownie zaprojektowane stacje drogi krzy\u017cowej i pomy\u015bla\u0142 o delikatnych witra\u017cach przynajmniej w niekt\u00f3rych oknach.<\/p>\r\n

W ciekawy spos\u00f3b katowicki sp\u00f3r opisa\u0142a na swoim blogu<\/span><\/a> Ewa Chudyba. Mimo wszystko o ile sk\u0142onny jestem zgodzi\u0107 si\u0119 z jej tez\u0105,  \u017ce rozwi\u0105zaniem dla architektury ko\u015bcielnej nie jest ani historyzm obleczony w szaty obrony wiary (czyli tradycjonalizm, kt\u00f3rego najdramatyczniejszym przyk\u0142adem jest Liche\u0144)<\/em>, ani silenie si\u0119 na nowoczesno\u015b\u0107<\/em> to nie zgadzam si\u0119 z wnioskiem, \u017ce istnieje trzecia droga<\/em>, ta kt\u00f3ra wskaza\u0142 \u015bp. Stanis\u0142aw Niemczyk. Nie zgadzam si\u0119 przede wszystkim dlatego, \u017ce nie wszystkie jego realizacje s\u0105 tak udane jak przywo\u0142ana przez Chudyb\u0119 kaplica pw. Matki Boskiej R\u00f3\u017ca\u0144cowej u dominikan\u00f3w na warszawskim S\u0142u\u017cewie. Wspomn\u0119 np. opisany przez Turbas\u0119 ko\u015bci\u00f3l pw. Jezusa Chrystusa Odkupiciela w Czechowicach Dziedzicach. Co prawda nie widzia\u0142em go w naturze, ale po obejrzeniu setek zdj\u0119\u0107 musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce w swej estetyce nie jest on wcale bardzo odmienny w swej istocie od tak bardzo dramatycznego Lichenia. A mimo to, ten ko\u015bci\u00f3\u0142 Niemczyka niewiele ma wsp\u00f3lnego z tradycjonalizmem, bo Mszy wg dawniejszego zwyczaju na o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym, jak si\u0119 wydaje, nie da si\u0119 w nim odprawi\u0107.<\/p>\r\n

Musz\u0119 te\u017c powiedzie\u0107, \u017ce Chudyba do\u015b\u0107 mocno u\u0142atwia sobie krytyk\u0119 modernizmu. A w\u0142a\u015bciwie u\u0142atwi\u0142 jej t\u0105 krytyk\u0119 o. Piotr Ole\u015b OP, twierdz\u0105c, \u017ce ma\u0142o gdzie mo\u017cna [sacrum] do\u015bwiadczy\u0107 r\u00f3wnie silnie co <\/em>w ko\u015bciele \u015bw. J\u00f3zefa w Zabrzu, wybudowanym w 1931 roku wg projektu Dominikusa B\u00f6hma. C\u00f3\u017c! Pewne podobie\u0144stwo z wybudowanym kilka lat p\u00f3\u017aniej w faszystowskim Rzymie tzw. Kwadratowym Koloseum nie u\u0142atwia obrony tego dzie\u0142a. S\u0105 jednak modernistyczne ko\u015bcio\u0142y, kt\u00f3rych tak \u0142atwo zby\u0107 si\u0119 nie da. Wymieni\u0142bym tutaj dwa obiekty. Ko\u015bci\u00f3\u0142 i Klasztor benedyktyn\u00f3w w Vaals, w Niderlandach, zbudowany po II wojnie \u015bwiatowej wg projektu o. Hansa van der Laana OSB i ko\u015bci\u00f3\u0142 z lat 50. pod wezwaniem NMP Kr\u00f3lowej w Saarbr\u00fccken, autorstwa Rudolfa Schwarza. Pawe\u0142 Milcarek, redaktor naczelny Christianitas zauwa\u017cy\u0142 kiedy\u015b w prywatnej rozmowie w gronie redakcji, \u017ce dobrze zrealizowany modernizm w architekturze ma co\u015b z romanizmu. Wida\u0107 to po opactwie w Vaals.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Czy na Tamce.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 z Saarbr\u00fccken pokazuje, \u017ce potrafi czerpa\u0107 tak\u017ce z gotyku.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Jest oczywi\u015bcie prawd\u0105, \u017ce B\u00f3g przekracza style w architekturze. Zreszt\u0105 ostatecznie w liturgii, kt\u00f3rej elementem jest te\u017c przestrze\u0144 celebracji, nie chodzi o to, \u017ceby wierni, czy tym bardziej B\u00f3g, czuli si\u0119 w niej dobrze. Liturgia to rozumna s\u0142u\u017cba Bo\u017ca, kt\u00f3ra ma nas prowadzi\u0107 do zbawienia. Tej rozumno\u015bci powinna s\u0142u\u017cy\u0107 te\u017c architektura, kt\u00f3ra jednak formy mo\u017ce przybiera\u0107 r\u00f3\u017cne.<\/p>\r\n

Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce z gustami wiernych te\u017c jako\u015b trzeba si\u0119 liczy\u0107. Podobno jak na razie ani katowiccy dominikanie (klerykalizm?), ani architekci nie chc\u0105 s\u0142ucha\u0107 krytyki ascetycznego projektu szermuj\u0105c nawet zarzutami o prywatyzowaniu Ko\u015bcio\u0142a<\/em>. Przestrzega\u0142abym przed tak\u0105 postaw\u0105. Realizacja projektu sko\u0144czy\u0107 si\u0119 mo\u017ce ucieczk\u0105 wiernych, albo do innych parafii w s\u0105siedztwie, albo nawet zupe\u0142nym porzuceniem Ko\u015bcio\u0142a. Jak w \u0142awach si\u0119 przerzedzi wtedy kolejny proboszcz czy przeor rzuci sie rozpaczliwie do ocieplania wn\u0119trza. Oczywi\u015bcie bez pomy\u015blunku i bez planu, a architekci b\u0119d\u0105 mogli tylko pou\u017cala\u0107 si\u0119 na utrata integralno\u015bci ich wspania\u0142ego dokonania. Albo p\u00f3jd\u0105 do s\u0105du w obronie swoich praw autorskich. O! To by\u0142oby ciekawe. Tylko jakie z tego dobro wyniknie?<\/p>\r\n

Piotr Chrzanowski<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Za: Christianitas.pl (2020.01.24)<\/a><\/p>\r\n

\r\n

KOMENTARZ BIBU\u0141Y<\/em><\/strong>: Dywagacje na temat jak obroni\u0107 sztuk\u0119 (sztuk\u0119?) nowoczesn\u0105 w przestrzeniach liturgicznych, s\u0105 bezproduktywne, poniewa\u017c w \u017cadnym, nawet najmniejszym stopniu produkty te nie nale\u017c\u0105 do katolickiego ducha oddania si\u0119 i s\u0142u\u017cbie Bogu. S\u0105 natomiast pr\u00f3bami przemycania wypacze\u0144 estetycznych ich tw\u00f3rc\u00f3w, bardzo cz\u0119sto zwi\u0105zanych z duchowymi w\u0105tpliwo\u015bciami autor\u00f3w, ignorancj\u0105 i nieznajomo\u015bci\u0105 potrzeb kontynuowania katolickiej Tradycji, czy nawet ich otwartej wrogo\u015bci do katolicyzmu (jak np. liczne rzesze architekt\u00f3w \u017cydowskich, kt\u00f3rzych zatrudnia si\u0119 do projektowania ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Stanach Zjednoczonych). Na \u017cadne pr\u00f3by przemycania nowoczesnych form architektonicznych do katolickich \u015bwi\u0105ty\u0144 nie mo\u017ce by\u0107 przyzwolenia, a to co powsta\u0142o dotychczas (niestety, jest to absolutna wi\u0119kszo\u015b\u0107 budowli stworzonych b\u0105d\u017a przerobionych po Soborze Watyka\u0144skim II) nale\u017ca\u0142oby w przyspieszonym tempie przystosowa\u0107 z powrotem do wymaga\u0144 katolickich, w\u0142\u0105cznie z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zupe\u0142nej przebudowy czy nawet wyburzenia.<\/p>\r\n

W tek\u015bcie pada r\u00f3wnie\u017c zdanie b\u0119d\u0105ce w sumie dwuznacznym stwierdzeniem: „Zreszt\u0105 ostatecznie w liturgii, kt\u00f3rej elementem jest te\u017c przestrze\u0144 celebracji, nie chodzi o to, \u017ceby wierni, czy tym bardziej B\u00f3g, czuli si\u0119 w niej dobrze.<\/em>” Oczywi\u015bcie celem samym w sobie nie jest to aby w przestrzni celebracji „wierni czuli si\u0119 dobrze”, bo wtedy tw\u00f3rcy b\u0119d\u0105 skierowywa\u0107 swoj\u0105 uwag\u0119 na wiernych, na Cz\u0142owieka, kt\u00f3rego zmienne, r\u00f3\u017cnorodne i kapry\u015bne upodobania b\u0119d\u0105 mia\u0142y by\u0107 zaspokojone. Jednak gdy przestrze\u0144 liturgiczna, gdy ca\u0142e otoczenie b\u0119dzie emanowa\u0142o pi\u0119knem ducha katolickiego zwi\u0105zanego z dba\u0142o\u015bci\u0105 o Tradycj\u0119 i niezmienno\u015bci\u0105 liturgiczno-teologiczn\u0105, to automatycznie cz\u0142owiek b\u0119dzie zanurzony w doskona\u0142o\u015bci i czysto\u015bci duchowo-estetycznej. I wtedy wierni b\u0119d\u0105 prawdziwie czuli si\u0119 dobrze, w blisko\u015bci z Bogiem i otoczeni artyzmem na jaki sta\u0107 Cz\u0142owieka zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 do Niesko\u0144czonego Pi\u0119kna.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Czego chce episkopat od architekt\u00f3w buduj\u0105cych ko\u015bcio\u0142y?<\/h2>\r\n

Referat J. Em. Ks. Kardyna\u0142a Kakowskiego <\/h4>\r\n

w sprawie projektowanej budowy \u015bwi\u0105tyni Opatrzno\u015bci Bo\u017cej<\/h4>\r\n

<\/a><\/p>\r\n

\u017ar\u00f3d\u0142o: Wiadomo\u015bci Archidiecezjalne Warszawskie, Nr 4\/1931<\/p>\r\n

http:\/\/mbc.cyfrowemazowsze.pl\/Content\/63183\/00068164%20-%20Wiadomosci%20Archidiecezjalne%20Warszawskie%201931%20nr%204-BUW.pdf<\/a><\/p>\r\n

zachowano oryginaln\u0105 pisowni\u0119<\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

A. OPINJE.<\/p>\r\n

Protoku\u0142 S\u0105du Konkursowego z dn. 28 IV. 1930 r. o projektach architektonicznych ko\u015bcio\u0142a Opatrzno\u015bci Bo\u017cej zawiera wielk\u0105 rozbie\u017cno\u015b\u0107 opinij, wyra\u017conych przez Episkopat i pp. architekt\u00f3w:<\/p>\r\n

1. Przedstawicielami w S\u0105dzie Konkursowym s\u0105 arcybiskupi trzech znamienitych stolic arcybiskupich w Polsce, a mianowicie: ksi\u0105\u017c\u0119 arcybiskup krakowski, Adam Sapieha, kardyna\u0142 arcybiskup gnie\u017anie\u0144ski i pozna\u0144ski, August Hlond i kardyna\u0142 arcybiskup warszawski, Aleksander Kakowski. Wszyscy trzej wymienieni przedstawiciele Episkopatu odbywali swe studja zagranic\u0105, a p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c mieli mo\u017cno\u015b\u0107 przebywania w \u015brodowiskach, kt\u00f3re by\u0142y kolebk\u0105 kultury europejskiej, znaj\u0105 si\u0119 przeto w szczeg\u00f3lno\u015bci na sztuce religijnej. \u201d\u201d Ot\u00f3\u017c Episkopat wypowiedzia\u0142 si\u0119, i\u017c \u201e\u017cadna z zakwalifikowanych przez pp. architekt\u00f3w prac nie nadaje si\u0119 do realizacji wskutek tego, \u017ce nie posiada ducha ko\u015bcielnego, kt\u00f3ryby wzbudza\u0142 ducha modlitwy; nie posiadaj\u0105 nadto te projekty ducha tradycji ko\u015bcielnej w duchu katolickim, przeto nie odpowiadaj\u0105 celowi”.<\/p>\r\n

2. Natomiast pp. architekci orzekli, i\u017c \u201eprojektom wybranym nie mo\u017cna stawia\u0107 zarzut\u00f3w nieko\u015bcielno\u015bci…, \u017ce projekty wybrane s\u0105 niezaprzeczenie ko\u015bcio\u0142ami…, \u017ce tak surowy wyrok ksi\u0119\u017cy biskup\u00f3w jest wywo\u0142any zapewne trudno\u015bci\u0105 w odczytywaniu rysunku technicznego, kt\u00f3ry oddaje zupe\u0142nie tre\u015bciwie tradycjonalny wyraz ko\u015bcio\u0142\u00f3w, pomimo, \u017ce w technice rysunku przebija nieraz istotnie nowatorstwo….., kt\u00f3re wynik\u0142o z zastosowania nowoczesnych konstrukcyj budowlanych; \u017ce nie pomini\u0119to te\u017c tradycyjno\u015bci w kszta\u0142towaniu wn\u0119trz, w zarysie rzutu poziomego…, \u017ce architekci nie zerwali ani nawet nie poczynili odchyle\u0144 od tradycji ko\u015bcielnej”.<\/p>\r\n

A wi\u0119c opinje Episkopatu i pp. architekt\u00f3w o nades\u0142anych projektach s\u0105 wprost przeciwne sobie.<\/p>\r\n

B. ZNACZENIE SESJI.<\/strong><\/p>\r\n

P. Minister Rob\u00f3t Publicznych przez zwo\u0142anie sesji dzisiejszej pragnie doj\u015b\u0107 do uzgodnienia, a w\u0142a\u015bciwie pragnie nie dopu\u015bci\u0107, po og\u0142oszeniu nowego ograniczonego konkursu, do ponownego nieporozumienia i pyta: Czego chce Episkopat od architekt\u00f3w, buduj\u0105cych ko\u015bcio\u0142y?
\r\nNa to pytanie pragn\u0119 da\u0107 kr\u00f3tk\u0105 odpowied\u017a, 1\u00b0 og\u00f3ln\u0105 i 2\u00b0 szczeg\u00f3\u0142ow\u0105.<\/p>\r\n

C. POSTULATY.<\/strong><\/p>\r\n

1\u00b0<\/strong>. Wog\u00f3le Episkopat chce, aby architekci przy budowie \u015bwi\u0105tyni Opatrzno\u015bci uwzgl\u0119dnili postulaty pa\u0144stwa i postulaty Ko\u015bcio\u0142a. Postulaty pa\u0144stwa wyra\u017ca ustawa z d. 17 marca 1921 r. o wykonaniu \u015blubu, uczynionego przez Sejm czteroletni, wzniesienia w Warszawie \u015bwi\u0105tyni \u201eOpatrzno\u015bci Bo\u017cej”. Ustawa ta mi\u0119dzy innemi m\u00f3wi, \u017ce to ma by\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142, \u017ce to ma by\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, bo, po sko\u0144czeniu budowy, wraz z placem i zabudowaniami ko\u015bcielnemi ma by\u0107 przekazany hipotecznie na w\u0142asno\u015b\u0107 Archidiecezji Warszawskiej, \u017ce przy tym ko\u015bciele b\u0119d\u0105 przewidziane grobowce zas\u0142u\u017conych dla zmar\u0142ych katolik\u00f3w.
\r\nPostulaty Ko\u015bcio\u0142a za\u015b wypowiada kodeks prawa ko\u015bcielnego w kan. 1564 \u00a7 1, kt\u00f3ry brzmi: \u201eBiskupi, zarz\u0105dzaj\u0105cy diecezjami, maj\u0105 obowi\u0105zek troszczy\u0107 si\u0119 o to, aby, wys\u0142uchawszy, w miar\u0119 potrzeby, rady rzeczoznawc\u00f3w, w budowie lub przebudowie ko\u015bcio\u0142\u00f3w, zachowane by\u0142y formy, przyj\u0119te przez tradycj\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 i zasady sztuki religijnej”.
\r\nWog\u00f3le Episkopat przy budowie ko\u015bcio\u0142a Opatrzno\u015bci chce tego, czego chce pa\u0144stwo i Ko\u015bci\u00f3\u0142. Pa\u0144stwo za\u015b w ustawie chce tego, czego chce Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\r\n

II. W szczeg\u00f3lno\u015bci Episkopat chce, 1″ aby s\u0105d o teru, co ko\u015bcielne, a co nieko\u015bcielne, co odpowiada tradycji ko\u015bcielnej, co nie odpowiada, zgodnie z duchem ustawy sejmowej, z wyra\u017anemi przepisami kanon\u00f3w i ze zdrowym sensem, pozostawiono przedewszystkiem biskupom.<\/p>\r\n

2\u00b0<\/strong>. Episkopat chce, a\u017ceby maj\u0105cy by\u0107 wzniesionym ko\u015bci\u00f3\u0142. Opatrzno\u015bci odpowiada\u0142 poj\u0119ciom o \u015bwi\u0105tyni katolickiej, a zatem<\/p>\r\n

a) aby to nie by\u0142a budowla \u015bwiecka, t. j. co\u015b nakszta\u0142t fabryki, gazowni, hali targowej, dworca kolejowego, czy te\u017c pawilonu wystawy krajowej lub mi\u0119dzynarodowej;<\/p>\r\n

b) aby pp. architekci brali pod uwag\u0119, \u017ce, wielka zachodzi r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy
\r\n– pagod\u0105 poga\u0144sk\u0105,
\r\n– meczetem muzu\u0142ma\u0144skim,
\r\n– synagog\u0105, czyli b\u00f3\u017cnic\u0105 \u017cydowsk\u0105,
\r\na \u015bwi\u0105tyni\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105.<\/p>\r\n

c) Episkopat chce, aby ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119
\r\n– od cerkwi,
\r\n– od kirchy,
\r\n– od modlitewni marjawickiej etc.;
\r\ni to r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 zewn\u0119trznym ju\u017c wygl\u0105dem, bo, przegl\u0105daj\u0105c albumy z fotografjami rozmaitych \u015bwi\u0105ty\u0144 poga\u0144skich i chrze\u015bcija\u0144skich, my o jednych, z samego zewn\u0119trznego wygl\u0105du wnioskuj\u0105c, m\u00f3wimy: to pagoda, to meczet, to cerkiew, a to kircha. R\u00f3wnie\u017c ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki odr\u00f3\u017cniamy od budynk\u00f3w’ kult\u00f3w religijnych niekatolickich. Wprawdzie niekiedy budynki kultu r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144 podobne s\u0105 do ko\u015bcio\u0142\u00f3w katolickich, ale to dlatego, \u017ce<\/p>\r\n

1\u00b0. czasami \u015bwi\u0105tynia katolicka przemieniona zosta\u0142a na cerkiew lub kirch\u0119,<\/p>\r\n

2\u00b0. czasami budowniczy wzorowa\u0142 si\u0119 na wzorach katolickich.<\/p>\r\n

Wszak\u017ce znawca katolicki pozna z zewn\u0119trznego wygl\u0105du ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, a gorliwy katolik, zdejmuj\u0105c czapk\u0119 \u201d\u201d chapeau bas \u201d\u201d przed ko\u015bcio\u0142em, zgo\u0142a nigdy si\u0119 nie pomyli, \u017ce oddaje ho\u0142d Jezusowi w Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramencie.<\/p>\r\n

d) Episkopat chce, aby \u015bwi\u0105tynia katolicka i wewn\u0105trz mia\u0142a wygl\u0105d katolicki.
\r\nJako przyk\u0142ad przytocz\u0119 panom fakt, \u017ce katolicy g\u0142\u0119boko wierz\u0105cy, wszed\u0142szy do ko\u015bcio\u0142a, jeszcze nieznanego sobie, kieruj\u0105 si\u0119 jednak w stron\u0119, gdzie przechowuje si\u0119 Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament, i nie myl\u0105 si\u0119, gdy\u017c wewn\u0119trzna struktura ko\u015bcio\u0142\u00f3w katolickich jest taka, \u017ce uk\u0142adem linji i form wskazuje na to miejsce, gdzie tabernakulum by\u0107 powinno.<\/p>\r\n

e) Episkopat chce, a\u017ceby we wszystkich szczeg\u00f3\u0142ach \u015bwi\u0105tyni Opatrzno\u015bci Bo\u017cej by\u0142y obmy\u015blane, odczuwane i uwzgl\u0119dniane potrzeby kultu katolickiego, my\u015bli katolickiej, ducha katolickiego.
\r\nTo wszystko winien dobrze rozumie\u0107 i g\u0142\u0119boko odczuwa\u0107 architekt, buduj\u0105cy ko\u015bci\u00f3\u0142 Opatrzno\u015bci Bo\u017cej, kt\u00f3ry rna by\u0107 votum wdzi\u0119czno\u015bci narodu polskiego za wskrzeszenie Polski. Dla uplastycznienia tej my\u015bli powiem, \u017ce niekt\u00f3rzy pisarze katoliccy pisali o rzeczach Bo\u017cych z modlitw\u0105 w sercu, na kl\u0119czkach; niekt\u00f3rzy malarze i rze\u017abiarze na kl\u0119czkach malowali i rze\u017abili przedmioty kultu religijnego; niekt\u00f3rzy architekci d\u0142ugo si\u0119 modlili i zastanawiali nad tern, jak duchem prawdziwego pi\u0119kna nape\u0142ni\u0107 projektowane i wznoszone przez siebie \u015bwi\u0105tynie, tworzyli przeto arcydzie\u0142a.<\/p>\r\n

3.<\/strong> Wko\u0144cu nadmieni\u0119, \u017ce Episkopat nie chce narzuca\u0107 i nie okre\u015bla stylu ko\u015bcio\u0142a Opatrzno\u015bci. Przypomn\u0119 tylko, \u017ce kiedy na posiedzeniu Komisji Sejmowej budowy ko\u015bcio\u0142a Opatrzno\u015bci marsza\u0142ek Sejmu Wojciech Tr\u0105mpczy\u0144ski wykluczy\u0142 styl gotycki., bo s\u0105dzi\u0142, \u017ce to styl niemiecki, przez co chcia\u0142 odgrodzi\u0107 si\u0119 od Niemc\u00f3w, to ja wykluczy\u0142em styl bizanty\u0144ski ruski, bo styl ten jest tak wstr\u0119tny dla Polak\u00f3w, \u017ce Warszawa wola\u0142a zburzy\u0107 pi\u0119kny sob\u00f3r na placu Pi\u0142sudskiego, ni\u017c patrz\u0105c na\u0144, przypomina\u0107 stale lata niewoli. W\u015br\u00f3d styl\u00f3w, w jakich ko\u015bci\u00f3\u0142 Opatrzno\u015bci mo\u017ce by\u0107 zbudowany, dopuszczalny jest r\u00f3wnie\u017c styl nowoczesny. Zagranic\u0105, podobno z powodzeniem czasami buduj\u0105 ko\u015bcio\u0142y w tym stylu. Nie jest przeto wykluczone, aby ko\u015bci\u00f3\u0142 Opatrzno\u015bci Bo\u017cej nie by\u0142 zbudowany wed\u0142ug form dzisiejszych, o ile architektom polskim uda si\u0119 stworzy\u0107, nawet w stylu nowoczesnym, co\u015b rzeczywi\u015bcie pi\u0119knego i odpowiadaj\u0105cego idea\u0142om pi\u0119kna, nietylko w poj\u0119ciu dzisiejszego pokolenia, \u017cyj\u0105cego w stanie podra\u017cnienia i ci\u0105g\u0142ej rewolucji, ale i w poj\u0119ciu przysz\u0142ych pokole\u0144, i dzi\u015b i w wieczno\u015bci. Nar\u00f3d polski kulturalny zdolny jest wyprodukowa\u0107 co\u015b wi\u0119cej, jak zwyczajne bry\u0142y i prymitywy. Lud nasz chce znale\u017a\u0107 w \u015bwi\u0105tyni nie prymitywy, jakie ma w domu swoim, ale wzory odwiecznego, wiekuistego pi\u0119kna.<\/p>\r\n

Za: Breviarium – dawniej: Kronika Novus Ordo (2020.01.24)<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jaki\u015b czas temu pisa\u0142em dla Christianitas recenzj\u0119 z ksi\u0105\u017cki Jakuba Turbasy pt. Ukryte pi\u0119kno. Podzielaj\u0105c zachwyt autora nad czeskim opactwem trapist\u00f3w Nov\u00c3\u00bd Dv\u00c5\u00afr, zawar\u0142em tam m.in. tak\u0105 opini\u0119. Kluczowe jest zachowanie tradycyjnego podzia\u0142u przestrzeni w ko\u015bciele. W najbardziej na wsch\u00f3d wysuni\u0119tej cz\u0119\u015bci budynku mamy wyra\u017anie zaznaczon\u0105, poprzez istotne podwy\u017cszenie, cz\u0119\u015b\u0107 sanktuaryjn\u0105 z tabernaklulum przy \u015bcianie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[79,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111773"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=111773"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111773\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=111773"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=111773"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=111773"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}