{"id":111561,"date":"2020-01-07T11:10:04","date_gmt":"2020-01-07T16:10:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=111561"},"modified":"2020-01-07T11:10:04","modified_gmt":"2020-01-07T16:10:04","slug":"eruv-jak-zydzi-robia-swego-boga-w-konia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=111561","title":{"rendered":"Eruv: Jak \u017bydzi robi\u0105 swego boga w konia"},"content":{"rendered":"

Na wyspie Manhattan w Nowym Jorku zawieszony jest cienki drut, kt\u00f3rego trasa rozpoczyna si\u0119 od Upper West Side, biegnie w kierunku Midtown, dociera do Greenwich Village, po czym przebiega przez East Village, pnie si\u0119 dalej w g\u00f3r\u0119, rozpo\u015bcieraj\u0105c si\u0119 w pobli\u017cu East River, a\u017c do ko\u0144ca Central Park, nast\u0119pnie do Harlem, aby wr\u00f3\u0107 do punktu wyj\u015bcia.<\/p>\r\n

<\/p>\r\n

Spaceruj\u0105c ulicami miasta, prawdopodobnie niewielu ludzi zauwa\u017ca ten\u017ce drut, kt\u00f3ry jest bardzo wa\u017cny dla ortodoksyjnych \u017byd\u00f3w nowojorskich.<\/p>\r\n

Drut, o kt\u00f3rym mowa – po hebrajsku eruv<\/em> – jest rytualnym p\u0142otem, kt\u00f3ry pozwala ortodoksyjnym \u017bydom na wykonywa\u0107 tych czynno\u015bci, kt\u00f3re zakazane s\u0105 podczas szabatu (np. robienie zakup\u00f3w, wyj\u015bcie z dzieckiem w w\u00f3zku do parku, itp.).<\/strong><\/p>\r\n

Eruv <\/em><\/strong>(lub eruvin,<\/em> w liczbie mnogiej) to prawdziwe lub symboliczne ogrodzenie s\u0142u\u017c\u0105ce do rozszerzenia zasi\u0119gu prywatnego domu na przestrzenie publiczne, umo\u017cliwiaj\u0105c tym samym obej\u015bcie \u017cydowskiego zakazu szabatowego.<\/strong><\/p>\r\n

S\u0142owo eruv<\/em> oznacza \u201emieszanie\u201d i jest skr\u00f3tem od eruv chatzerot,<\/em> czyli \u201emieszanie domen\u201d. Jest po\u0142\u0105czeniem kilku prywatnych dom\u00f3w w jeden wsp\u00f3lny dom.<\/p>\r\n

Obszar obj\u0119ty drutem jest dla \u017byd\u00f3w prywatnym domem.<\/p>\r\n

<\/p>\r\n

Je\u017celi wi\u0119c obszar obj\u0119ty drutem stanowi po\u0142\u00f3wk\u0119 Manhattanu, to \u017bydzi mog\u0105 porusza\u0107 si\u0119 po po\u0142owie Manhattanu, robi\u0105c rzeczy niedozwolone w szabat .<\/strong><\/p>\r\n

Eruvin<\/em> wyst\u0119puj\u0105 w wielu miastach na ca\u0142ym \u015bwiecie i s\u0105 obecne przede wszystkim tam, gdzie istniej\u0105 spore spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskie.<\/p>\r\n

<\/p>\r\n

W niekt\u00f3rych przypadkach terytoria te s\u0105 ograniczone prawdziwymi p\u0142otami, a w innych funkcj\u0119 t\u0119 spe\u0142niaj\u0105 kable elektryczne lub mury miasta.<\/p>\r\n

Czasami s\u0105 one czysto symboliczne, jak w Wenecji – jedynym w\u0142oskim mie\u015bcie posiadaj\u0105cym eruv. <\/em>W rzeczywisto\u015bci, Wenecja jest miastem, kt\u00f3re stanowi eruv<\/em>, jako \u017ce w roku 2016, g\u0142\u00f3wny rabin gminy \u017cydowskiej w Wenecji, Scialom Bahbout, podpisa\u0142 umow\u0119 z burmistrzem Luigi’m Brugnaro, kt\u00f3ra m\u00f3wi, \u017ce miasto jednym wielkim \u201edomem\u201d dla \u017byd\u00f3w.<\/strong><\/p>\r\n

Eruv<\/em> na Manhattanie nie jest \u0142atwo dostrzegalny, przebiegaj\u0105cy po\u015br\u00f3d wielu kabli elektrycznych zawieszonych ponad ulicami, ale ortodoksyjni \u017bydzi w mie\u015bcie wiedz\u0105, gdzie si\u0119 on znajduje.<\/p>\r\n

Zosta\u0142 zainaugurowany po raz pierwszy w roku 1999. Pocz\u0105tkowo jego zasi\u0119g ograniczony by\u0142 do Upper West Side, ale z biegiem lat obj\u0105\u0142 prawie ca\u0142\u0105 wysp\u0119, przebiegaj\u0105c tras\u0119 33 km.<\/strong><\/p>\r\n

Utrzymanie i naprawy drutu kosztuj\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 od 125 000 – 150 000 dolar\u00f3w rocznie.<\/p>\r\n

Funkcjonuje nawet strona internetowa oraz konto na Twitterze o nazwie Manhattan Eruv,<\/em> kt\u00f3re informuje o stanie drutu, a tak\u017ce mapa Google Maps,<\/em> gdzie mo\u017cna zobaczy\u0107 jego dok\u0142adn\u0105 pozycj\u0119.<\/p>\r\n

http:\/\/eruv.nyc\/<\/a>
\r\nhttps:\/\/twitter.com\/manhattaneruv<\/a><\/p>\r\n

Aby \u00abogrodzenie\u00bb by\u0142o koszerne, drut musi by\u0107 zawieszony co najmniej 4.5 metra nad ziemi\u0105, musi znajdowa\u0107 si\u0119 na szczycie s\u0142upa, do kt\u00f3rego jest przyczepiony, musi by\u0107 by\u0107 prowadzony w linii prostej od jednego do drugiego s\u0142upa, oraz zatwierdzony przez w\u0142adze lokalne (dlatego z zasi\u0119gu koszer wy\u0142\u0105czony jest obszar ONZ, nad kt\u00f3rym miasto Nowy York nie posiada jurysdykcji).<\/p>\r\n

Je\u015bli drut traci ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 lub inne wymagane od niego cechy, natychmiast naprawia si\u0119 go, tak aby by\u0142 gotowy na sobot\u0119.<\/p>\r\n

W ka\u017cdy czwartek i pi\u0105tek, dw\u00f3ch rabin\u00f3w sprawdza koszerno\u015b\u0107 drutu na ca\u0142ej jego trasie, co zajmuje kilka godzin. Punkty niekoszerne zostaj\u0105 zg\u0142oszone firmie, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 reparacj\u0105 eruv’a<\/em>.<\/p>\r\n

Takim to sposobem prawie \u017ce ca\u0142y Manhattan sta\u0142 si\u0119 domem \u017byd\u00f3w.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

VIDEO: \u00abThere’s a hidden wire stretched above American cities\u00bb<\/strong><\/p>\r\n

https:\/\/youtu.be\/ccfDo7yTHr8<\/a><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

VIDEO: Rabin Moshe Tauber kontroluje eruv <\/em>na Manhattanie<\/strong><\/p>\r\n

https:\/\/video.corriere.it\/cronaca\/rabbino-che-controlla-filo-intorno-manhattan\/2b6fee2e-2ebf-11ea-838c-ac55de770e3c<\/a><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eruv<\/a><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Na podstawie:<\/em><\/p>\r\n