{"id":11108,"date":"2009-07-06T15:08:21","date_gmt":"2009-07-06T20:08:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=11108"},"modified":"2009-07-06T13:14:07","modified_gmt":"2009-07-06T18:14:07","slug":"co-powinnismy-wiedziec-o-nacjonalizmie-ukrainskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=11108","title":{"rendered":"Co powinni\u015bmy wiedzie\u0107 o nacjonalizmie ukrai\u0144skim"},"content":{"rendered":"

Rozwa\u017cania wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki Dmytro Doncowa „Nacjonalizm”<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Kilka tygodni temu nasi po\u0142udniowo-wschodni s\u0105siedzi uraczyli nas zbeszczeszczeniem lwowskiego pomnika wystawionego w miejscu stracenia polskich profesor\u00f3w, w czym brali udzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy spod znaku OUN. Umieszczony tam napis namalowany czerwon\u0105 farb\u0105: „smiert Lacham”, nie pozostawia \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci. Najbardziej jednak bulwersuj\u0105ce s\u0105 wydarzenia ostatnich dni, kiedy to prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko zosta\u0142 odznaczony doktoratem honoris causa przez Katolicki Uniwersytet Lubelski. Przyczyn\u0105 oburzenia i r\u00f3\u017cnorakich demonstracji grupowych i indywidualnych sta\u0142 si\u0119 fakt, i\u017c Juszczenko jest cz\u0142owiekiem daj\u0105cym wielokrotnie wyraz swoim daleko id\u0105cym sympatiom dla ukrai\u0144skiego szowinistycznego nacjonalizmu o charakterze faszystowskim spod znaku OUN-UPA. Korzysta r\u00f3wnocze\u015bnie z poparcia organizacji odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do faszyzmu ukrai\u0144skiego.<\/p>\r\n\r\n

Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko wyda\u0142 dekret w sprawie obchod\u00f3w na szczeblu pa\u0144stwowym 65-lecia powstania UPA, a jednym z punkt\u00f3w tego dokumentu jest „przyspieszenie sprawy budowy pomnika Romana Szuchewycza (ps. Taras Czuprynka), dow\u00f3dcy UPA i wielkiego kata Polak\u00f3w oraz niszczyciela polsko\u015bci”. R\u00f3wnie\u017c we Lwowie w ramach obchod\u00f3w 65-lecia UPA zostanie ods\u0142oni\u0119ty pomnik Stepana Bandery, szefa „frakcji banderowskiej” Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w, kt\u00f3ra stworzy\u0142a UPA – odpowiedzialn\u0105 za ludob\u00f3jstwo dokonane na ludno\u015bci polskiej, \u017cydowskiej, ormia\u0144skiej, czeskiej, a nawet i ukrai\u0144skiej, o innych ni\u017c szowinistyczne pogl\u0105dach – na po\u0142udniowo-wschodnich Kresach II Rzeczypospolitej.
\r\n Czy taki cz\u0142owiek jak Juszczenko zas\u0142uguje na tego rodzaju wyr\u00f3\u017cnienie jak doktorat honoris causa KUL? Odpowied\u017a jest niezwykle prosta. Nie. Przyznawanie mu takich wyr\u00f3\u017cnie\u0144 jest ha\u0144b\u0105, demoralizacj\u0105 Narodu i zabijaniem w nim instynktu samozachowawczego. Jest mieszaniem poj\u0119\u0107 i robieniem ludziom w g\u0142owach wielkiego zam\u0119tu, kt\u00f3ry mo\u017ce przynie\u015b\u0107 negatywne skutki w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

Aby lepiej zrozumie\u0107 powag\u0119 sytuacji<\/strong>
\r\n Si\u0119gnijmy po ksi\u0105\u017ck\u0119 Dmytro Doncowa „Nacjonalizm” – przet\u0142umaczon\u0105 na j\u0119zyk polski przez dr. hab. Wiktora Poliszczuka – podstawow\u0105 prac\u0119 teoretyczn\u0105 g\u0142\u00f3wnego ideologa integralnego nacjonalizmu ukrai\u0144skiego. Jest to ksi\u0105\u017cka wa\u017cna. Jej waga wydaje si\u0119 tym wi\u0119ksza, im bardziej energicznie daj\u0105 o sobie zna\u0107 w \u017cyciu politycznym Ukrainy wspomniane elementy skrajne i wrogie Polsce i Polakom.
\r\n „Nacjonalizm” Doncowa powinien by\u0107 dla nas w dalszym ci\u0105gu powa\u017cnym ostrze\u017ceniem i dlatego tekst ten warto zna\u0107. Powinien on dotrze\u0107 do \u015bwiadomo\u015bci mo\u017cliwie najszerszych kr\u0119g\u00f3w polskiej opinii publicznej. Na ksi\u0105\u017ck\u0119 t\u0119 b\u0119dziemy patrze\u0107 jako na istotny dokument odzwierciedlaj\u0105cy charakter radykalnego skrzyd\u0142a ukrai\u0144skiej my\u015bli politycznej, kt\u00f3re reprezentowa\u0142a i w\u0142a\u015bciwie nadal reprezentuje Organizacja Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w i inne organizacje oraz \u015brodowiska poczuwaj\u0105ce si\u0119 do kontynuowania jej tradycji niezale\u017cnie od aktualnej nazwy. To w\u0142a\u015bnie one popieraj\u0105 Juszczenk\u0119!
\r\n Nacjonalizm ukrai\u0144ski okresu mi\u0119dzywojennego ws\u0142awi\u0142 si\u0119 na terenie II Rzeczypospolitej, gdzie funkcjonowa\u0142 i si\u0119 rozwija\u0142, dzia\u0142alno\u015bci\u0105 terrorystyczn\u0105, sabota\u017cow\u0105 oraz szpiegowsk\u0105 wymierzon\u0105 przeciwko pa\u0144stwu polskiemu i Polakom. W latach drugiej wojny \u015bwiatowej doprowadzi\u0142 do krwawego ludob\u00f3jstwa ludno\u015bci polskiej zamieszkuj\u0105cej po\u0142udniowo-wschodnie wojew\u00f3dztwa II Rzeczypospolitej. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 kosztowa\u0142a \u017cycie od ok. 120 tys. do ok. 200 tys. os\u00f3b. Jest wi\u0119c fenomenem, kt\u00f3ry musi budzi\u0107 zainteresowanie badaczy, a powinien by\u0107 tak\u017ce brany pod uwag\u0119 z pe\u0142n\u0105 powag\u0105 r\u00f3wnie\u017c i przez polityk\u00f3w praktyk\u00f3w. Nacjonalizm ten, mimo tak wielu zbrodni, kt\u00f3re pope\u0142ni\u0142, jako teoria nie jest u nas bli\u017cej znany. Na taki stan rzeczy z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 wiele czynnik\u00f3w. Dlatego polskoj\u0119zyczne wydanie g\u0142\u00f3wnej pracy Doncowa jest \u015bwietn\u0105 okazj\u0105, aby mu si\u0119 dok\u0142adnie przyjrze\u0107, konstatuj\u0105c jego istot\u0119, i wyci\u0105gn\u0105\u0107 w\u0142a\u015bciwe wnioski zar\u00f3wno co do oceny jego minionej dzia\u0142alno\u015bci, jak i perspektywicznych mo\u017cliwo\u015bci. Jak napisa\u0142 jeden z publicyst\u00f3w paryskiej „Kultury”: „gdy chodzi\u0142o [w latach II RP – przyp. B.G.] o znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa [ukrai\u0144skiego – przyp. B.G.], a zw\u0142aszcza o m\u0142ode pokolenie, [Doncow – przyp. B.G.] by\u0142 niemal wy\u0142\u0105cznym w\u0142adc\u0105 uczu\u0107 i my\u015bli. M\u0142odzi nacjonali\u015bci z OUN widzieli w nim przyw\u00f3dc\u0119 z powszechnej nominacji, ideologa o niew\u0105tpliwym autorytecie, niemal narodowego proroka” [1].
\r\n Takie stwierdzenie nie powinno ju\u017c pozostawia\u0107 \u017cadnej w\u0105tpliwo\u015bci co do faktycznej roli Doncowa w najnowszej historii Ukrai\u0144c\u00f3w i zamieszkuj\u0105cych wraz z nimi te same ziemie Polak\u00f3w. Ocen\u0119 znaczenia jego doktryny uzupe\u0142nia wypowied\u017a, kt\u00f3ra wysz\u0142a spod pi\u00f3ra najlepszego jak dotychczas historyka ukrai\u0144skiego nacjonalizmu dr. hab. Wiktora Poliszczuka. Stwierdzi\u0142 on, \u017ce „istnieje oczywista sp\u00f3jno\u015b\u0107 miedzy doktryn\u0105 D. Doncowa, programowymi (i innymi) uchwa\u0142ami i postanowieniami OUN oraz praktyk\u0105 ukrai\u0144skiego ruchu nacjonalistycznego, poczynaj\u0105c od UWO [Ukrai\u0144ska Wojskowa Organizacja – przyp. B.G.] poprzez OUN i na UPA [Ukrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia – przyp. B.G.] ko\u0144cz\u0105c, od 1920 do 1950 roku” [2].<\/p>\r\n\r\n

W\u0105tek walki z ukrai\u0144skim „prowansalstwem”<\/strong>
\r\n Wr\u00f3\u0107my jednak do czynnik\u00f3w, kt\u00f3re zamazuj\u0105 w\u0142a\u015bciwy obraz nacjonalizmu ukrai\u0144skiego, nieraz nawet sugeruj\u0105c, i\u017c jest on zjawiskiem r\u00f3wnorz\u0119dnym np. w stosunku do nacjonalizmu polskiego. Jest ich co najmniej kilka. Ju\u017c w latach rz\u0105d\u00f3w sanacji obowi\u0105zywa\u0142a doktryna, \u017ce Rosj\u0119 sowieck\u0105 mo\u017cna rozbi\u0107 przy pomocy narod\u00f3w zamieszkuj\u0105cych w ZSRS, kt\u00f3re jednak pragn\u0105 niepodleg\u0142o\u015bci. Takim narodem mieli by\u0107 przede wszystkim Ukrai\u0144cy. Dlatego te\u017c polityka w stosunku do tej mniejszo\u015bci w Polsce by\u0142a stosunkowo liberalna (tzw. eksperyment wo\u0142y\u0144ski wojewody Henryka J\u00f3zefskiego), a zakres swob\u00f3d znaczny. Doktryna sanacyjna poprzestawa\u0142a na koncepcji pa\u0144stwowej asymilacji mniejszo\u015bci narodowych, wstrzymuj\u0105c si\u0119 na tym polu przed polityk\u0105 typowo nacjonalistyczn\u0105, kt\u00f3ra sugeruje konieczno\u015b\u0107 wynaradawiania. Taka sytuacja oznacza\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania na obszarze II Rzeczypospolitej r\u00f3\u017cnych organizacji i os\u00f3b zwi\u0105zanych z ukrai\u0144skim nacjonalizmem, byleby tylko nie wchodzi\u0142y w konflikt z obowi\u0105zuj\u0105cym prawem i wykazywa\u0142y si\u0119 oficjalnie lojalno\u015bci\u0105 w stosunku do pa\u0144stwa polskiego. Z takiej sytuacji korzysta\u0142 i Doncow przebywaj\u0105cy na terenie Polski. Wyda\u0142 on sw\u00f3j „Nacjonalizm” po raz pierwszy w \u0179\u00f3\u0142kwi le\u017c\u0105cej nieopodal Lwowa. Ponadto jego doktryna wy\u0142o\u017cona w tej ksi\u0105\u017cce mia\u0142a charakter wyra\u017anie antyrosyjski, sugeruj\u0105c konieczno\u015b\u0107 wyrwania narodu ukrai\u0144skiego z wszelkich wp\u0142yw\u00f3w rosyjskich, nie tylko w sensie politycznym, ale tak\u017ce mentalnym oraz kulturowym. Doncow walczy\u0142 z ukrai\u0144skim „prowansalstwem”, rozumiej\u0105c pod tym terminem duchowe uzale\u017cnienie Ukrai\u0144c\u00f3w od Rosji. Reprezentowa\u0142 wi\u0119c tendencj\u0119 wyrwania Ukrainy, i to pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem, z orbity wp\u0142yw\u00f3w rosyjskich. Taka postawa nie mog\u0142a by\u0107 niemile widziana w \u00f3wczesnej Polsce, kt\u00f3ra popiera\u0142a tzw. prometeizm, a r\u00f3wnie\u017c dzisiaj jest praktykowana w naszym kraju. W latach II Rzeczypospolitej uwa\u017cano, i\u017c nacjonalizm ukrai\u0144ski da si\u0119 skanalizowa\u0107 przeciwko Rosji sowieckiej, zyskuj\u0105c w ten spos\u00f3b wyra\u017any atut i nic nie trac\u0105c w zamian. Rachuby takie okaza\u0142y si\u0119 ca\u0142kowicie b\u0142\u0119dne. Zauwa\u017cano jedynie antyrosyjski i polityczny aspekt problemu ukrai\u0144skiego. I tak, jak mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, my\u015bli si\u0119 dzisiaj! Tymczasem jest jeszcze jeden wa\u017cny czynnik w ca\u0142ej sprawie.
\r\n Ukraina, jak stwierdzi\u0142 Zbigniew Brzezi\u0144ski, jako niepodleg\u0142e pa\u0144stwo nie by\u0142a wy\u015bnionym idea\u0142em milion\u00f3w jej mieszka\u0144c\u00f3w. By\u0142a pewnym kaprysem historii i „produktem” rozpadu Zwi\u0105zku Sowieckiego [3]. Mieszka\u0144cy po\u0142udniowej i wschodniej Ukrainy je\u015bli nie s\u0105 Rosjanami, to zostali mocno zrusyfikowani. Inaczej jest na zachodzie kraju, kt\u00f3ry do roku 1939 stanowi\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 Polski. Tam nacjonali\u015bci – kontynuatorzy OUN, maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 „reanimacji” narodu i nadania mu z powrotem aktywnego charakteru po latach rusyfikacji i sowietyzacji. S\u0105 te\u017c oni wrogo nastawieni do Polski i Polak\u00f3w, piel\u0119gnuj\u0105c tradycj\u0119 OUN i UPA oraz lider\u00f3w tych organizacji, kt\u00f3rzy z polskiego punktu widzenia s\u0105 przede wszystkim lud\u017ami odpowiedzialnymi za zbrodnie ludob\u00f3jstwa pope\u0142nionego na Polakach w latach wojny i zaraz po jej zako\u0144czeniu. O roli ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w dla procesu owej „reanimacji” narodowej na Ukrainie tak pisa\u0142 profesor W\u0142odzimierz Pawluczuk w swojej ksi\u0105\u017cce po\u015bwi\u0119conej wsp\u00f3\u0142czesnej Ukrainie: „Nie by\u0142oby jednak niepodleg\u0142ej Ukrainy, nie by\u0142oby historii narodu ukrai\u0144skiego jako narodu politycznego, walcz\u0105cego o pe\u0142n\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107, gdyby nie nacjonalizm, gdyby nie UPA, gdyby nie narodowy fanatyzm jednostek op\u0119tanych szale\u0144cz\u0105 ide\u0105 stworzenia z amorficznej 'ruskiej’ masy bitnego, znacz\u0105cego dziejowo narodu. Los Ukrainy by\u0142by podobny do losu Bia\u0142orusi. Je\u015bliby wykre\u015bli\u0107 z dziej\u00f3w Ukrainy zawarto\u015b\u0107 ideow\u0105 i dzia\u0142alno\u015b\u0107 nacjonalist\u00f3w, w tym przede wszystkim UPA, to kultura i historia Ukrainy nie zawiera tre\u015bci, kt\u00f3re by dawa\u0142y szanse na legitymizacj\u0119 pe\u0142nej niepodleg\u0142o\u015bci tego kraju. Dziewi\u0119tnastowieczni patrioci Ukrainy (…) nic nie m\u00f3wili o niepodleg\u0142ej Ukrainie i – co wi\u0119cej – nie my\u015bleli o tym. Ale nie my\u015bleli o tym nawet Hruszewski, Wynnyczenko, przyw\u00f3dcy Centralnej Rady Ukrainy w 1917 roku, postuluj\u0105c jedynie autonomi\u0119 Ukrainy w ramach Rosji” [4].
\r\n Maj\u0105c na uwadze powy\u017csz\u0105 konstatacj\u0119, nie nale\u017cy si\u0119 dziwi\u0107, i\u017c walka wypowiedziana przez Doncowa ukrai\u0144skiemu „prowansalstwu”, tak wyra\u017anie uwydatniona w jego „Nacjonalizmie”, musia\u0142a by\u0107 dobrze przyjmowana przez wszystkich, kt\u00f3rzy w silnej Rosji widzieli najwi\u0119ksze zagro\u017cenie. Do nich nale\u017ca\u0142 r\u00f3wnie\u017c Jerzy Giedroy\u0107. B\u0119d\u0105c na jesieni 1939 roku pracownikiem polskiej ambasady w Bukareszcie, wyda\u0142 Doncowowi polski paszport, co uchroni\u0142o tego ostatniego od trudnej sytuacji, jaka powsta\u0142a w momencie za\u0142amania si\u0119 II Rzeczypospolitej.
\r\n Spojrzenie na ukrai\u0144ski nacjonalizm jedynie przez pryzmat jego antyrosyjskiego ostrza przys\u0142ania\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 dostrzegania innych jego aspekt\u00f3w! A by\u0142y one nie mniej wa\u017cne. W\u015br\u00f3d nich na pierwszy plan wysuwa si\u0119 zawarta w „Nacjonalizmie” filozofia cz\u0142owieka i \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z ni\u0105 filozofia spo\u0142eczna oraz ca\u0142a zaprezentowana tam aksjologia stanowi\u0105ca rdze\u0144 szowinistycznego nacjonalizmu o skrajnym charakterze. Takiej aksjologii nie posiada\u0142 nigdy nacjonalizm polski w \u017cadnej ze swoich odmian i dlatego pr\u00f3ba stawiania znaku r\u00f3wno\u015bci pomi\u0119dzy nim a nacjonalizmem ukrai\u0144skim stanowi albo wyraz z\u0142ej woli, albo ewidentnej ignorancji w dziedzinie wiedzy o doktrynach politycznych. Doktryna nacjonalizmu ukrai\u0144skiego w takiej postaci, w jakiej ujmowa\u0142 j\u0105 Doncow w swoim „Nacjonalizmie” i w jakiej przyj\u0119\u0142a si\u0119 w OUN, wykazuje cechy faszystowskie pokrewne nazizmowi. Jej osnow\u0105 jest tzw. darwinizm spo\u0142eczny (teoria o nieuchronno\u015bci walki wszystkich przeciwko wszystkim celem utrzymania si\u0119 na powierzchni \u017cycia, akceptuj\u0105ca tak\u0105 wyniszczaj\u0105c\u0105 walk\u0119 jako \u015brodek do wyselekcjonowania najlepszych. Doktryna taka jest zaprzeczeniem wszelkiego humanitaryzmu zar\u00f3wno w jego religijnym, jak i \u015bwieckim wydaniu), a jedn\u0105 z zasadniczych funkcji umacnianie Ukrai\u0144c\u00f3w w nienawi\u015bci do innych narod\u00f3w. Doktryna Doncowa po\u015brednio, poprzez propagowanie warto\u015bci w\u0142a\u015bciwych „darwinizmowi spo\u0142ecznemu”, by\u0142a przyczyn\u0105 ludob\u00f3jstwa dokonanego na Polakach, chocia\u017c sam Doncow, jako mieszkaniec II Rzeczypospolitej, bezpo\u015brednio nie wypowiada\u0142 si\u0119 przeciwko nam.<\/p>\r\n\r\n

Podstawowe zasady ideologii OUN Doncowa<\/strong>
\r\n Wed\u0142ug niego, nar\u00f3d – „nacja”, stanowi osobny gatunek w przyrodzie. Nacje pozostaj\u0105 wi\u0119c mi\u0119dzy sob\u0105 w stanie nieustaj\u0105cej wojny, walcz\u0105c o miejsce pod s\u0142o\u0144cem i prawo do istnienia. Innej dla nich alternatywy Doncow nie przewiduje. Tak widziany przez tego ideologa \u015bwiat mia\u0142 by\u0107 \u015bwiatem wojen narodu ukrai\u0144skiego ze wszystkimi o przestrze\u0144, o panowanie i zniszczenie konkurent\u00f3w i przeciwnik\u00f3w. W takim \u015bwiecie nar\u00f3d – „nacja”, staje si\u0119 warto\u015bci\u0105 najwy\u017csz\u0105, wyrastaj\u0105c ponad Boga i wszystkie inne warto\u015bci szanowane przez cywilizowane narody. Has\u0142em, kt\u00f3re propaguje Doncow, jest „Nacja ponad wszystko”. Stosunki panuj\u0105ce wewn\u0105trz niej te\u017c mia\u0142y by\u0107 odbiciem \u015bwiata zwierz\u0119cego. Mia\u0142a tam obowi\u0105zywa\u0107 hierarchia, na czele kt\u00f3rej sta\u0142by w\u00f3dz o nieograniczonej w\u0142adzy. Widzimy tu wyra\u017anie struktur\u0119 w\u0142a\u015bciw\u0105 faszyzmowi i hitleryzmowi. W\u00f3dz mia\u0142by do dyspozycji tzw. mniejszo\u015b\u0107 inicjatywn\u0105 – kategori\u0119 ludzi uznanych za lepszych wobec reszty narodu, kt\u00f3ry w swojej masie by\u0142 traktowany do\u015b\u0107 pogardliwie. Ta „mniejszo\u015b\u0107 inicjatywna” mia\u0142aby prawo stosowania w stosunku do reszty spo\u0142ecze\u0144stwa „tw\u00f3rczej przemocy”, co oznacza\u0142o zapowied\u017a zupe\u0142nego nieliczenia si\u0119 przewodniej elity z opini\u0105 spo\u0142eczn\u0105 i szerokiego stosowania przymusu i represji. Tak\u0105 praktyk\u0119 widzimy ju\u017c w obr\u0119bie UPA, gdzie terror w stosunku do jej cz\u0142onk\u00f3w by\u0142 na porz\u0105dku dziennym. Ow\u0105 „mniejszo\u015bci\u0105 inicjatywn\u0105” by\u0142a OUN. Widzimy tu wi\u0119c dyktatur\u0119 jednej partii, kt\u00f3ra powinna zdynamizowa\u0107 i podporz\u0105dkowa\u0107 sobie masy, a opornych i sceptyk\u00f3w po prostu usuwa\u0107 lub nawet fizycznie zlikwidowa\u0107. Aktywizacja narodu wed\u0142ug Doncowa mia\u0142aby odbywa\u0107 si\u0119 zgodnie z pewnymi zasadami, kt\u00f3re nazywa\u0142 on „si\u0142ami motorycznymi nacjonalizmu ukrai\u0144skiego”.
\r\n Na pierwszym miejscu ideolog ten stawia\u0142 „wol\u0119”. Uznawa\u0142 j\u0105 za czynnik decyduj\u0105cy o istnieniu narodu – „nacji”. W zwi\u0105zku z tym pisa\u0142: „Na tej woli (nie na rozumie), na dogmacie (nie na udowodnionej prawdzie) (…) musi by\u0107 zbudowana nasza narodowa idea”.
\r\n Drugim czynnikiem dla Doncowa by\u0142a „si\u0142a”. Tu powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 na Darwina, m\u00f3wi\u0105c: „Teoria Darwina t\u0142umaczy post\u0119p zwyci\u0119stwem silniejszego nad s\u0142abszym w nieustannej walce o byt”.
\r\n „Przemoc” to kolejna si\u0142a motoryczna ukrai\u0144skiego nacjonalizmu. Doncow poucza swoich czytelnik\u00f3w, i\u017c „bez przemocy i \u017celaznej bezwzgl\u0119dno\u015bci niczego w historii nie stworzono (…) przemoc, \u017celazna bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107 i wojna oto metody, przy pomocy kt\u00f3rych wybrane narody sz\u0142y drog\u0105 post\u0119pu”, i dodaje za Sorelem: „przemoc to jedyny spos\u00f3b, pozostaj\u0105cy w dyspozycji (…) narod\u00f3w zbydl\u0119conych przez humanizm”.
\r\n Doncow tak rozumie rol\u0119 nacjonalistycznej elity – „mniejszo\u015bci inicjatywnej”: „ustanawia [ona – przyp. B.G.] swoj\u0105 prawd\u0119, jedyn\u0105 i nieomyln\u0105, m\u0142otem wbija t\u0119 wiar\u0119 i t\u0119 prawd\u0119 w zbuntowane m\u00f3zgi og\u00f3\u0142u, bezlito\u015bnie zwalczaj\u0105c niedowiark\u00f3w”. Tym samym wyklucza wszelki pluralizm, zapowiadaj\u0105c re\u017cim totalitarny.
\r\n „Ekspansja” jako si\u0142a motoryczna nacjonalizmu ukrai\u0144skiego wynika z uznania narodu – „nacji”, za gatunek w przyrodzie. Doncow powo\u0142uje si\u0119 tu na Woltera, wed\u0142ug kt\u00f3rego, „pragnienie \u015bwietno\u015bci swego kraju oznacza pragnienie nieszcz\u0119\u015bcia swoich s\u0105siad\u00f3w”, i dodaje od siebie: „ekspansji swego kraju wyrzeka si\u0119 tylko ten, u kogo ca\u0142kowicie obumar\u0142o poczucie patriotyzmu. Prawo ekspansji istnia\u0142o, istnieje i istnie\u0107 b\u0119dzie. Absurdem jest og\u00f3lnoludzki punkt widzenia w polityce”.
\r\n Doncow uznaje te\u017c Ukrai\u0144c\u00f3w, za nar\u00f3d wybrany. Wed\u0142ug jego s\u0142\u00f3w s\u0105 oni „stworzeni z gliny, z jakiej Pan B\u00f3g tworzy narody wybrane”. Niekt\u00f3rzy kwalifikuj\u0105 takie stwierdzenia jako przejaw rasizmu.
\r\n Kolejnymi si\u0142ami motorycznymi ukrai\u0144skiego nacjonalizmu s\u0105: fanatyzm, bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107 i nienawi\u015b\u0107. Wed\u0142ug autora „Nacjonalizmu”, „fanatyk uznaje swoj\u0105 prawd\u0119 za objawion\u0105, kt\u00f3r\u0105 maj\u0105 przyj\u0105\u0107 inni”. St\u0105d te\u017c p\u0142ynie jego agresywno\u015b\u0107 i nietolerancyjno\u015b\u0107 w stosunku do innych pogl\u0105d\u00f3w. Fanatyzm, jak twierdzi Doncow, jest zbudowany nie na „cum” (z), a na „contra” (przeciw).
\r\n Tak\u017ce amoralno\u015b\u0107 zajmuje wa\u017cne miejsce w katalogu cech ukrai\u0144skiego nacjonalizmu spod znaku OUN. Celem „moralno\u015bci” wyznawanej przez ten nacjonalizm jest „silny cz\u0142owiek”, a nie „cz\u0142owiek w og\u00f3le”. Walce o byt, kt\u00f3r\u0105 wyznaj\u0105 Doncow i jego uczniowie jako naczeln\u0105 zasad\u0119, obce jest moralne poj\u0119cie sprawiedliwo\u015bci i mi\u0142o\u015bci. Wed\u0142ug niego, tylko filistrzy oraz ludzie z „obumar\u0142ym instynktem \u017cycia” post\u0119puj\u0105 moralnie i odrzucaj\u0105 wojn\u0119, zab\u00f3jstwa i przemoc. W przyrodzie nie ma bowiem humanizmu i sprawiedliwo\u015bci. Jest tylko si\u0142a (\u017cycie) i s\u0142abo\u015b\u0107 (\u015bmier\u0107).
\r\n Oto podane w najwi\u0119kszym skr\u00f3cie podstawowe zasady ideologii OUN wy\u0142o\u017cone w g\u0142\u00f3wnej pracy naczelnego ideologa ukrai\u0144skiego nacjonalizmu Dmytro Doncowa „Nacjonalizmie”. Jak wida\u0107, s\u0105 one bliskie nazizmowi i co r\u00f3wnie wa\u017cne, nadal znajduj\u0105 akceptacj\u0119 co najmniej w\u015br\u00f3d cz\u0119\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych Ukrai\u0144c\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Prawda pozwala unikn\u0105\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w<\/strong>
\r\n Takimi problemami dotychczas w Polsce si\u0119 nie zajmowano, poprzestaj\u0105c na stronie praktycznej dzia\u0142alno\u015bci ukrai\u0144skiego nacjonalizmu, i to do\u015b\u0107 cz\u0119sto wyra\u017anie reglamentowanej przez koniunktur\u0119 polityczn\u0105. Problematyk\u0119 t\u0119 w obszarze j\u0119zyka polskiego podj\u0105\u0142 dopiero dr hab. Wiktor Poliszczuk w serii swoich prac naukowych i popularnonaukowych [5]. Zagadnienia te wymagaj\u0105 spojrzenia interdyscyplinarnego, na kt\u00f3re sta\u0107 jest tylko niekt\u00f3rych badaczy. Ponadto koniunktura polityczna stwarza r\u00f3\u017cne trudno\u015bci, kt\u00f3re dla niekt\u00f3rych wydaj\u0105 si\u0119 wystarczaj\u0105c\u0105 zapor\u0105, aby poniecha\u0107 tej tematyki. Odpowiedzialni za zbrodnie ludob\u00f3jstwa s\u0105 obecnie uznawani na zachodniej Ukrainie za bohater\u00f3w. Otacza si\u0119 tam kultem nawet takich zbrodniarzy jak Roman Szuchewycz czy Roman K\u0142aczkiwskyj. G\u0142\u00f3wnemu przyw\u00f3dcy i inspiratorowi zbrodni Stepanowi Banderze buduje si\u0119 panteony. Swojego pomnika doczeka\u0142a si\u0119 we Lwowie nawet dywizja SS – Ha-\u0142yczyna, kt\u00f3rej cz\u0142onkowie wymordowali setki polskich mieszka\u0144c\u00f3w Huty Pieniackiej, Podkarmienia czy Palikowy. Jest to chyba jedyny istniej\u0105cy pomnik w Europie wystawiony na chwa\u0142\u0119 esesman\u00f3w! Na Ukrainie dzia\u0142aj\u0105 partie b\u0119d\u0105ce przed\u0142u\u017ceniem OUN, a jak podkre\u015bla profesor W\u0142odzimierz Pawluczuk, nacjonalizm jako kierunek ideowy cieszy si\u0119 tam estym\u0105.
\r\n Polskie wydanie „Nacjonalizmu” Dmytro Doncowa powinno znacznie u\u0142atwi\u0107 odno\u015bne studia nad ukrai\u0144skim nacjonalizmem i jego aksjologi\u0105 oraz rozwia\u0107 niekt\u00f3re w\u0105tpliwo\u015bci. Kierunek ten, jak zauwa\u017cano ju\u017c wy\u017cej, bynajmniej nie obumar\u0142 i nadal funkcjonuje na Ukrainie, wype\u0142niaj\u0105c tamtejsz\u0105 pustk\u0119 ideologiczn\u0105 po zbankrutowanym komunizmie. „Nacjonalizm” Doncowa m\u00f3wi nam, z kim i z czym mamy do czynienia. Nie zawiera on \u017cadnych pierwiastk\u00f3w humanistycznych ani w wydaniu chrze\u015bcija\u0144skim, ani laickim. R\u00f3\u017cni si\u0119 te\u017c diametralnie od nacjonalizmu polskiego i od nacjonalizm\u00f3w innych narod\u00f3w, a w szczeg\u00f3lno\u015bci roma\u0144skich. Nacjonalizm polski r\u00f3wnoczesny ukrai\u0144skiemu rozwija\u0142 si\u0119 na tych samych ziemiach i opiera\u0142 swoje zasady na etyce katolickiej, zapowiadaj\u0105c w drugiej po\u0142owie lat trzydziestych XX wieku budow\u0119 Katolickiego Pa\u0144stwa Polskiego Narodu [6].
\r\n Natomiast Doncow dyskredytowa\u0142 i wy\u015bmiewa\u0142 inne pr\u0105dy wyst\u0119puj\u0105ce na Ukrainie, kt\u00f3re mog\u0142y si\u0119 legitymowa\u0107 pierwiastkami humanistycznymi. Zaleca\u0142 te\u017c ich odrzucenie. Tych wszystkich aspekt\u00f3w nie bra\u0142 pod uwag\u0119 Jerzy Giedroy\u0107, jak te\u017c przedwojenni architekci polskiej polityki w stosunku do Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy, jak si\u0119 wydaje, przede wszystkim widzieli tylko jej antyrosyjski aspekt. Pomy\u0142ki te kosztowa\u0142y bardzo drogo.
\r\n Na koniec trzeba doda\u0107, z my\u015bl\u0105 o sceptykach, nieszczerych politykach oraz innych koniunkturalistach, \u017ce ju\u017c przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 nie kto inny jak Ukrainiec greckokatolicki, biskup Stanis\u0142awowa Grzegorz Chomyszyn, uzna\u0142 nacjonalizm ukrai\u0144ski w swoim wydanym w roku 1933 (tak\u017ce w j\u0119zyku polskim) i dzi\u015b ju\u017c zapomnianym tek\u015bcie pt. „Problem ukrai\u0144ski” za „destruktywny”, a nawet „ob\u0142\u0119dny”, gdy\u017c prowadz\u0105cy do „\u015bwiatopogl\u0105du poga\u0144skiego” i „nienawi\u015bci”, i odrzuca\u0142 go stanowczo [7]. Niestety, jego pogl\u0105dy nie mia\u0142y wielu zwolennik\u00f3w w\u015br\u00f3d Ukrai\u0144c\u00f3w. Szkoda te\u017c, \u017ce nie zauwa\u017cali tego niekt\u00f3rzy \u00f3wcze\u015bni polscy politycy oraz wsp\u00f3\u0142cze\u015bni zwolennicy pogl\u0105d\u00f3w Jerzego Giedroycia na zagadnienia stosunk\u00f3w polsko-ukrai\u0144skich.
\r\n Prof. dr hab. Bogumi\u0142 Grott<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Autor jest pracownikiem naukowym Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego na Wydziale Filozoficznym w Instytucie Religioznawstwa.<\/p>\r\n\r\n

1 J. \u0141obodowski, Dmytro Doncow – \u017cycie i dzia\u0142alno\u015b\u0107, „Zeszyty Historyczne” 1981, z. 55, s. 155.
\r\n 2 W. Poliszczuk, Ideologia ukrai\u0144skiego nacjonalizmu, Toronto – Warszawa 1996, s. 112.
\r\n 3 A. Stro\u0144ska, Dop\u00f3ki milczy Ukraina, Warszawa 1998, s. 123.
\r\n 4 W. Pawluczuk, Ukraina – polityka – mistyka, Krak\u00f3w 1998, s. 78-79.
\r\n 5 Najwa\u017cniejsz\u0105 z nich jest: Integralny nacjonalizm ukrai\u0144ski jako odmiana faszyzmu, t. 1-5, Toronto 1998-2003.
\r\n 6 W. Nowosad, W walce o Katolickie Pa\u0144stwo Polskiego Narodu, Lw\u00f3w 1938.
\r\n 7 Tekst pt. „Problem ukrai\u0144ski” zosta\u0142 w j\u0119zyku polskim wydany w miesi\u0119czniku „Nasza Przysz\u0142o\u015b\u0107” 1933, t. 29, s. 30.<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n\r\n

Ministrowie Rados\u0142aw Sikorski i Katarzyna Hall zlekcewa\u017cyli zaproszenie \u015brodowisk kresowych<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n

Nikt nie s\u0142ucha Kresowian<\/h2>\r\n\r\n\r\n

O spo\u0142eczn\u0105 debat\u0119 na temat ci\u0105gle nieza\u0142atwionych spraw zwi\u0105zanych z wyp\u0119dzeniem Polak\u00f3w z ich ziem ojczystych oraz problem\u00f3w naszych rodak\u00f3w, kt\u00f3rzy na tych terenach pozostali, apeluj\u0105 \u015awiatowy Kongres Kresowian i Kresowy Ruch Patriotyczny. – Mamy nadziej\u0119, \u017ce rzetelna prawda o Wo\u0142yniu pojawi si\u0119 w ko\u0144cu w mediach i szko\u0142ach – podkre\u015blaj\u0105 Kresowianie. Wzywaj\u0105 te\u017c obecne w\u0142adze Polski i Ukrainy do jasnego wyartyku\u0142owania prawdy, \u017ce na Kresach OUN-UPA dopu\u015bci\u0142a si\u0119 ludob\u00f3jstwa na prawie 200 tys. Polakach, kt\u00f3rzy dzi\u015b nie maj\u0105 nawet swoich mogi\u0142 ani pomnik\u00f3w.<\/strong>
\r\n
\r\n W uroczysto\u015bciach na Jasnej G\u00f3rze uczestniczy\u0142o blisko tysi\u0105c os\u00f3b, w tym przedstawiciele organizacji kresowych i kombatanckich z kraju i ca\u0142ego \u015bwiata, Stowarzyszenia „Wsp\u00f3lnota Polska”, parlamentarzy\u015bci, przedstawiciele Kancelarii Prezydenta. Do Cz\u0119stochowy przyjechali reprezentanci oddzia\u0142\u00f3w Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Lwowa, Wilna, Wo\u0142ynia, Podola i Polesia, przedstawiciele organizacji kresowych spoza granic kraju, m.in. z Florydy, Nowego Jorku i Ottawy, a tak\u017ce medi\u00f3w, kt\u00f3re reprezentowali pracownicy Radia Lw\u00f3w.
\r\n Niestety, na spotkanie nie przybyli, mimo zaproszenia organizator\u00f3w, minister spraw zagranicznych Rados\u0142aw Sikorski i szefowa resortu edukacji Katarzyna Hall.
\r\n – Tak nie powinno by\u0107. To jawne lekcewa\u017cenie. Przecie\u017c toczy\u0142y si\u0119 tu debaty na temat kwestii istotnych dla ca\u0142ego Narodu Polskiego – skomentowa\u0142 ten fakt Wojciech Szarama (PiS), uczestnik zjazdu.
\r\n – A czego innego mo\u017cna si\u0119 tu by\u0142o spodziewa\u0107? Przecie\u017c te tematy s\u0105 dla tego rz\u0105du bardzo niewygodne. Spotkania te s\u0105 bardzo wa\u017cne, gdy\u017c dotycz\u0105 ludzi, kt\u00f3rzy jako pierwsi odczuli jarzmo komunizmu. Oni byli przez PRL skazani na zapomnienie. Tam by\u0142a i jest prawdziwa Polska. Naszym obowi\u0105zkiem, co mo\u017ce si\u0119 oczywi\u015bcie niekt\u00f3rym nie podoba\u0107, jest upomina\u0107 si\u0119 o prawa tych ludzi, przypomina\u0107 prawd\u0119 o tamtych tragicznych wydarzeniach w szko\u0142ach i mediach, a nie zamiata\u0107 j\u0105 pod dywan, co robi\u0105 obecne „elity” polityczne – doda\u0142a senator Dorota Arciszewska-Mielewczyk, prezes Powiernictwa Polskiego i honorowy cz\u0142onek \u015aKK.
\r\n Zabrak\u0142o te\u017c reprezentacji Rady Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa. XV \u015awiatowy Zjazd Kresowian na Jasnej G\u00f3rze odby\u0142 si\u0119 pod honorowym patronatem prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego. Kancelari\u0119 Prezydenta reprezentowa\u0142a Bo\u017cena Borys-Szopa, doradca Lecha Kaczy\u0144skiego ds. spo\u0142ecznych i kontakt\u00f3w z partnerami spo\u0142ecznymi oraz prawa pracy i bhp, kt\u00f3ra w jego imieniu odczyta\u0142a list zapewniaj\u0105cy o jego sta\u0142ym wsparciu spraw Polak\u00f3w mieszkaj\u0105cych poza granicami kraju oraz podkre\u015blaj\u0105cy, i\u017c zbrodni\u0119 na Wo\u0142yniu nale\u017cy bezsprzecznie nazywa\u0107 ludob\u00f3jstwem, a nie tylko tragicznym wydarzeniem dokonanym na prawie 200 tysi\u0105cach Polak\u00f3w.
\r\n – By\u0142o to dla nas spraw\u0105 priorytetow\u0105, by patronat nad uroczysto\u015bci\u0105 obj\u0105\u0142 sam pan prezydent, do kt\u00f3rego zwracamy si\u0119 z pro\u015bb\u0105 o wsparcie nas w dzia\u0142aniach na rzecz za\u0142atwienia spraw dotycz\u0105cych Kres\u00f3w Wschodnich i Zachodnich; kwestii, kt\u00f3re stanowi\u0105 nie tylko problem dla Kresowian, mieszka\u0144c\u00f3w tych ziem, ale s\u0105 sprawami istotnymi dla wszystkich Polak\u00f3w. Chcemy, aby wreszcie nas wys\u0142uchano, a w \u015blad za tym podj\u0119to konkretne dzia\u0142ania. Uwa\u017camy bowiem, \u017ce rosn\u0105cym lawinowo problemom i ci\u0105gle nieza\u0142atwionym sprawom stawi\u0107 czo\u0142a mo\u017cemy tylko z pomoc\u0105 tych, kt\u00f3rzy Polsk\u0105 w\u0142adaj\u0105, przy powszechnym, spo\u0142ecznym i medialnym poparciu – t\u0142umaczy\u0142 nam Jan Skalski, przewodnicz\u0105cy \u015awiatowego Kongresu Kresowian.
\r\n
\r\n Bez mogi\u0142 i bez krzy\u017cy<\/strong>
\r\n O potrzebie upami\u0119tniania tej zbrodni m\u00f3wi\u0142 wcze\u015bniej ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski podczas Mszy \u015bw. inauguruj\u0105cej zjazd, kt\u00f3ra zosta\u0142a odprawiona w kaplicy Cudownego Obrazu. Ksi\u0105dz Isakowicz-Zaleski podkre\u015bli\u0142 wag\u0119 pami\u0119ci polskich ofiar OUN-UPA na Kresach Wschodnich. W homilii przypomnia\u0142 apel Jana Paw\u0142a II wypowiedziany w 1999 r. w Bydgoszczy – o spisywanie dot\u0105d nieupami\u0119tnionych martyrologii, w kt\u00f3re obfitowa\u0142o ubieg\u0142e stulecie. Doda\u0142 te\u017c, i\u017c obowi\u0105zkiem chrze\u015bcijan jest spisywanie imion m\u0119czennik\u00f3w, niezale\u017cnie od tego, gdzie i z czyjej r\u0119ki zgin\u0119li. Tymczasem ofiary ludob\u00f3jstwa nie maj\u0105 dzi\u015b nawet swoich grob\u00f3w, a na tych, kt\u00f3re s\u0105, cz\u0119sto nie ma krzy\u017ca, a na m\u00f3wienie prawdy, i\u017c by\u0142o to ludob\u00f3jstwo, wci\u0105\u017c nie pozwala polskim i ukrai\u0144skim politykom tzw. poprawno\u015b\u0107 polityczna. Kresowianom chodzi o prawo modlitwy, przekazywania pami\u0119ci o pomordowanych m\u0142odym pokoleniom i w\u0142a\u015bciwego nazywania tego, co si\u0119 sta\u0142o. W tym kontek\u015bcie pad\u0142y s\u0142owa krytyki dotycz\u0105ce nadania przez Katolicki Uniwersytet Lubelski doktoratu honoris causa prezydentowi Ukrainy Wiktorowi Juszczence, jako temu, kt\u00f3ry stawia pomniki katom i kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce UPA zapisa\u0142a si\u0119 z\u0142otymi zg\u0142oskami w historii.
\r\n Osi\u0105 zjazdu by\u0142o Otwarte Forum Kresowe po\u015bwi\u0119cone problemom, z jakimi borykaj\u0105 si\u0119 Polacy za wschodni\u0105 granic\u0105. Dyskutowano m.in. o problemach polskiego szkolnictwa i nierozwi\u0105zanej kwestii w\u0142asno\u015bci polskiej na Litwie, o dyskryminacji Polak\u00f3w na Bia\u0142orusi i Ukrainie Zachodniej, gdzie niszczy si\u0119 polski dorobek kulturalny oraz dowody polskiej 700-letniej obecno\u015bci na tych terenach zamieszka\u0142ych ci\u0105gle przez kilkaset tysi\u0119cy Polak\u00f3w. Tylko na Litwie mieszka wci\u0105\u017c prawie 270 tys. Polak\u00f3w, na Bia\u0142orusi jest ich ponad 400 tysi\u0119cy. Zdaniem organizator\u00f3w, problemem, nad kt\u00f3rym nale\u017ca\u0142oby si\u0119 pochyli\u0107, jest tak\u017ce kwestia niemieckich roszcze\u0144 oraz post\u0119puj\u0105ca ukrainizacja Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego b\u0119d\u0105cego do tej pory ostoj\u0105 polsko\u015bci na tych terenach. Uczestnicy forum poruszyli te\u017c nieza\u0142atwione do tej pory sprawy upami\u0119tnie\u0144 miejsc ka\u017ani Polak\u00f3w na Kresach i nale\u017cytego miejsca dla tych temat\u00f3w w polskich mediach i programach szkolnych.
\r\n Wynikiem dyskusji by\u0142o podj\u0119cie uchwa\u0142 w sprawie utworzenia mauzoleum po\u015bwi\u0119conego ofiarom ludob\u00f3jstwa oraz obj\u0119cia patronatu przez prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego nad budow\u0105 pomnika Ofiar Ludob\u00f3jstwa Dokonanego przez OUN-UPA na Ludno\u015bci Polskiej Kres\u00f3w, kt\u00f3ry ma stan\u0105\u0107 na placu Szembeka w Warszawie. Kamie\u0144 w\u0119gielny pod jego budow\u0119 zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony podczas wczorajszej Mszy \u015awi\u0119tej. Powodzenie tego przedsi\u0119wzi\u0119cia, zdaniem organizator\u00f3w, mo\u017ce by\u0107 jednak nieco w\u0105tpliwe ze wzgl\u0119du na pewn\u0105 nieprzychylno\u015b\u0107 w tej kwestii w\u0142adz stolicy, kt\u00f3re ju\u017c kilkakrotnie zmienia\u0142y lokalizacj\u0119 tego monumentu.
\r\n Niedzielne uroczysto\u015bci zako\u0144czy\u0142 koncert „Kresy – Pami\u0119\u0107 – T\u0119sknota” z recitalem aktorskim artysty scen krakowskich Wojciecha Habeli – zdobywcy I nagrody w II Og\u00f3lnopolskim Festiwalu Piosenki Lwowskiej oraz Lwowskiego Ba\u0142aku. W koncercie wyst\u0105pi\u0142 tak\u017ce ch\u00f3r Gloria Dei z Wroc\u0142awia oraz zesp\u00f3\u0142 Canzona z Gorzowa Wielkopolskiego.<\/p>\r\n\r\n

Anna Ambroziak<\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n

Za: Nasz Dziennik, <\/a>Poniedzia\u0142ek, 6 lipca 2009, Nr 156 (3477)<\/a><\/p><\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rozwa\u017cania wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki Dmytro Doncowa „Nacjonalizm” Kilka tygodni temu nasi po\u0142udniowo-wschodni s\u0105siedzi uraczyli nas zbeszczeszczeniem lwowskiego pomnika wystawionego w miejscu stracenia polskich profesor\u00f3w, w czym brali udzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy spod znaku OUN. Umieszczony tam napis namalowany czerwon\u0105 farb\u0105: „smiert Lacham”, nie pozostawia \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci. Najbardziej jednak bulwersuj\u0105ce s\u0105 wydarzenia ostatnich dni, kiedy to prezydent […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11108"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11108"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11108\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11108"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11108"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11108"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}