{"id":111058,"date":"2019-12-10T15:18:24","date_gmt":"2019-12-10T20:18:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=111058"},"modified":"2019-12-10T15:56:53","modified_gmt":"2019-12-10T20:56:53","slug":"visibilia-et-invisibilia-czyli-o-pewnym-rozroznieniu-tomasz-dekert","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=111058","title":{"rendered":"Visibilia et invisibilia<\/em>, czyli o pewnym rozr\u00f3\u017cnieniu – Tomasz Dekert<\/em>"},"content":{"rendered":"

Jakkolwiek posoborowa reforma liturgiczna doczeka\u0142a si\u0119 ju\u017c wielopoziomowej krytyki, wci\u0105\u017c nie jest to praca uko\u0144czona. My\u015bl\u0119, \u017ce jedn\u0105 z kwestii, kt\u00f3re ci\u0105gle czekaj\u0105 na wydobycie i analiz\u0119 jest pewien aspekt jej intelektualnego zaplecza, kt\u00f3ry mo\u017cna by okre\u015bli\u0107 jako pozorne oczywisto\u015bci przyjmuj\u0105ce posta\u0107 aksjomat\u00f3w. Co pewien czas w tekstach jej koryfeuszy przeb\u0142yskuj\u0105 te fa\u0142szywe monety, ukazuj\u0105c na moment jak dziurawe s\u0105 fundamenty, na kt\u00f3rych – by\u0142o, nie by\u0142o – wzniesiono ca\u0142y gmach nowego kultu Ko\u015bcio\u0142a. Nieocenionym dawc\u0105 takich wgl\u0105d\u00f3w jest nikt inny jak tylko sam abp Bugnini, cz\u0142owiek graj\u0105cy pierwsze skrzypce w procesie reformatorskim. Wbrew bowiem nieco demoniczno-spiskowej opinii o nim w \u015brodowiskach tradycjonalistycznych, nie zachowuje si\u0119 on w swoich pismach jak kto\u015b, komu zale\u017cy na ukryciu swoich prawdziwych idei i motywacji. Przeciwnie, do\u015b\u0107 prostodusznie dzieli si\u0119 nimi z czytelnikami. One same wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 nieco naiwne, \u017ceby nie powiedzie\u0107 frapuj\u0105co bezmy\u015blne. To co jednak najbardziej zdumiewa, to fakt, \u017ce najwyra\u017aniej nie tylko on w ten spos\u00f3b my\u015bla\u0142. A co gorsza, ci, kt\u00f3rzy tak my\u015bleli, zajmowali si\u0119 samym sercem \u017cycia Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

W moim prywatnym rankingu owych wspomnianych pozornych oczywisto\u015bci pierwsze miejsce zajmuje dokonana przez Bugniniego interpretacja jednego z kluczowych fragment\u00f3w konstytucji Sacrosanctum Concilium<\/em>. Chodzi o punkt 21. Co prawda on sam nadaje si\u0119 na analiz\u0119 pod k\u0105tem pozornej oczywisto\u015bci zawartych w nim stwierdze\u0144, ale Bugnini doprowadza obecne w nim problematyczne rozr\u00f3\u017cnienie do kompletnego absurdu. Skrytego – oczywi\u015bcie – za pozorami oczywisto\u015bci. Por\u00f3wnajmy oba teksty:<\/p>\r\n

SC 21: \u201eAby lud chrze\u015bcija\u0144ski pewniej czerpa\u0142 ze \u015bwi\u0119tej liturgii obfitsze \u0142aski, \u015bwi\u0119ta Matka Ko\u015bci\u00f3\u0142 pragnie dokona\u0107 og\u00f3lnego odnowienia liturgii. Liturgia bowiem sk\u0142ada si\u0119 z cz\u0119\u015bci niezmiennej, pochodz\u0105cej z ustanowienia Bo\u017cego, i z cz\u0119\u015bci podlegaj\u0105cej zmianom, kt\u00f3re z biegiem lat mog\u0105 lub nawet powinny by\u0107 zmienione, je\u017celi wkrad\u0142y si\u0119 do nich elementy, kt\u00f3re niezupe\u0142nie dobrze odpowiadaj\u0105 wewn\u0119trznej naturze samej liturgii, albo je\u017celi te cz\u0119\u015bci sta\u0142y si\u0119 mniej odpowiednie\u201d.<\/p>\r\n

Abp Bugnini: \u201eLiturgia posiada dwa wymiary: jeden niewidzialny, niezmienny i wiecznotrwa\u0142y; drugi ludzki, widzialny i zmienny. To, co jest z Bo\u017cego ustanowienia jest bez w\u0105tpienia niedotykalne i niezmienne. Tego samego nie mo\u017cna jednak powiedzie\u0107 o tym, co Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3rego dzia\u0142anie rozci\u0105ga si\u0119 w czasie i pokrywa ca\u0142y \u015bwiat, ustanowi\u0142 w celu odziania owych boskich element\u00f3w kultu w znaki i obrz\u0119dy, wydobywaj\u0105ce na \u015bwiat\u0142o bogactwa i ukryte znaczenie misterium\u201d (The Reform of the Liturgy, 1948-1975<\/em>, s. 43-44).<\/p>\r\n

Interpretacja Bugniniego wprowadza do rozumienia liturgii w SC 21 dodatkowy element: kategorie niewidzialno\u015bci i widzialno\u015bci. Nie ulega specjalnie w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce \u201eniewidzialno\u015b\u0107\u201d jest przez niego traktowana w kategoriach atrybutu tego, co SC okre\u015bla jako cz\u0119\u015b\u0107 liturgii \u201epochodz\u0105c\u0105 z ustanowienia Bo\u017cego\u201d. Si\u0142\u0105 rzeczy, niewidzialne jest r\u00f3wnie\u017c to, co SC uznaje za \u201eniezmienne\u201d. Czy mo\u017ce by\u0107 inaczej? Przecie\u017c to oczywiste. Prawdziwa teologiczna g\u0142\u0119bia liturgii, jej rdze\u0144, istota, sens i co tam jeszcze ma boski charakter, a wi\u0119c nie mo\u017ce nale\u017ce\u0107 do \u015bwiata rzeczy widzialnych, ani te\u017c podlega\u0107 zmianom. Czy kto\u015b mo\u017ce mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci? Chyba tylko jaki\u015b kompletny teologiczny analfabeta.<\/p>\r\n

Z t\u0105 oczywisto\u015bci\u0105 jest jeden male\u0144ki problem. Je\u015bli co\u015b jest niewidzialne, to nawet gdyby bardzo chcie\u0107 wprowadzi\u0107 do tego \u201eczego\u015b\u201d zmiany, nie jest w naszej mocy tego dokona\u0107. Innymi s\u0142owy, Bugnini m\u00f3wi nam nic innego jak to, \u017ce on sam i inni podobnie do niego my\u015bl\u0105cy gotowi s\u0105 uzna\u0107 za rzecz niezmienn\u0105 to, czego i tak nie byliby w stanie zmieni\u0107. Si\u0119gaj\u0105c do parafrazy klasyka: dzi\u0119kujemy Jego Szwedzkiej Wysoko\u015bci, \u017ce nie ofiarowuje nam ksi\u0119stwa lubelskiego w dziedziczne w\u0142adanie.<\/p>\r\n

Ju\u017c nie male\u0144ki a du\u017cy problem ze wspomnian\u0105 oczywisto\u015bci\u0105 polega na tym, \u017ce zgodnie z jej logik\u0105, wszystko, ale to absolutnie wszystko co jest widzialne, jest te\u017c ludzkie i zmienne. Taki jest ostateczny sens tego rozr\u00f3\u017cnienia, kieruj\u0105cego reform\u0105. U\u015bwiadomienie sobie tego pozwala zrozumie\u0107 dlaczego mia\u0142a ona taki a nie inny charakter.<\/p>\r\n

Ani male\u0144kim, ani nawet du\u017cym, ale kolosalnym problemem jest to, \u017ce cho\u0107 rozr\u00f3\u017cnienie z SC, a nawet jego zradykalizowana Bugninowska forma s\u0105 mo\u017ce mo\u017cliwe do zastosowania na p\u0142aszczy\u017anie abstrakcyjnych rozwa\u017ca\u0144 historyczno-filozoficznych, to jako podstawa projektu pt. \u201ereforma liturgiczna\u201d, okaza\u0142o si\u0119 zwyczajnie b\u0142\u0119dne. Relacje pomi\u0119dzy \u201eboskim\u201d i \u201eludzkim\u201d oraz \u201ezmiennym i niezmiennym\u201d (a nawet \u201ewidzialnym\u201d i niewidzialnym\u201d) w liturgii s\u0105 du\u017co bli\u017csze, mniej instrumentalne i bardziej z\u0142o\u017cone ni\u017c si\u0119 to wydawa\u0142o. W gruncie rzeczy, jak uczy Credo<\/em>, to B\u00f3g jest stw\u00f3rc\u0105 zar\u00f3wno tego, co niewidzialne, jak i tego, co widzialne.  <\/p>\r\n

Tomasz Dekert<\/strong><\/em><\/p>\r\n

—– <\/p>\r\n

\r\n

Drogi Czytelniku, skoro jeste\u015bmy ju\u017c razem tutaj, na ko\u0144cu tekstu prosimy jeszcze o chwil\u0119 uwagi. Udost\u0119pniamy ten i inne nasze teksty za darmo. Dzieje si\u0119 tak dzi\u0119ki wsparciu naszych czytelnik\u00f3w. Jest ono konieczne je\u015bli nadal mamy to robi\u0107.<\/p>\r\n

Zam\u00f3w „Christianitas” (pojedynczy numer lub prenumerat\u0119)<\/a><\/p>\r\n

Wesprzyj „Christianitas”<\/a><\/p>\r\n<\/div>\r\n

—–<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jakkolwiek posoborowa reforma liturgiczna doczeka\u0142a si\u0119 ju\u017c wielopoziomowej krytyki, wci\u0105\u017c nie jest to praca uko\u0144czona. My\u015bl\u0119, \u017ce jedn\u0105 z kwestii, kt\u00f3re ci\u0105gle czekaj\u0105 na wydobycie i analiz\u0119 jest pewien aspekt jej intelektualnego zaplecza, kt\u00f3ry mo\u017cna by okre\u015bli\u0107 jako pozorne oczywisto\u015bci przyjmuj\u0105ce posta\u0107 aksjomat\u00f3w. Co pewien czas w tekstach jej koryfeuszy przeb\u0142yskuj\u0105 te fa\u0142szywe monety, ukazuj\u0105c […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111058"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=111058"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111058\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=111058"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=111058"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=111058"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}