{"id":110970,"date":"2019-12-04T09:20:26","date_gmt":"2019-12-04T14:20:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=110970"},"modified":"2019-12-04T09:20:26","modified_gmt":"2019-12-04T14:20:26","slug":"co-dalej-z-weglem-barborka-w-cieniu-walki-z-globalnym-ociepleniem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=110970","title":{"rendered":"Co dalej z w\u0119glem? Barb\u00f3rka w cieniu walki z globalnym ociepleniem"},"content":{"rendered":"

– Wydobycie w\u0119gla to wielkie zadanie i s\u0142u\u017cba, kt\u00f3r\u0105 pa\u0144stwo realizujecie dla Polski, zapewniaj\u0105c bezpiecze\u0144stwo energetyczne<\/em> – m\u00f3wi\u0142 do g\u00f3rnik\u00f3w z okazji Barb\u00f3rki prezydent Andrzej Duda w kopalni w\u0119gla brunatnego \u201eTur\u00f3w\u201d w Bogatyni (woj. dolno\u015bl\u0105skie).<\/strong><\/p>\r\n

Spada znaczenie w\u0119gla w Polsce<\/strong><\/p>\r\n

W ramach walki z tzw. globalnym ociepleniem toczy si\u0119 w Unii Europejskiej proces eliminacji w\u0119gla z gospodarki. W Polsce spada wydobycie tego surowca, jak i jego udzia\u0142 w produkcji energii. I o ile wydobycie w\u0119gla brunatnego, kt\u00f3ry spalany jest w energetyce nap\u0119dzanej tym surowcem, przez ostatnie 30 lat waha si\u0119 do\u015b\u0107 nieznacznie i ca\u0142y czas oscyluje wok\u00f3\u0142 oko\u0142o 60 milion\u00f3w ton rocznie, to ju\u017c wydobycie w\u0119gla kamiennego w tym okresie ostro idzie w d\u00f3\u0142. W 2018 roku osi\u0105gni\u0119to zaledwie 43 procent wydobycia z roku 1990 i zaledwie 33 procent w por\u00f3wnaniu z rokiem 1980, kiedy to wydobyto w Polsce rekordowe 193 miliony ton tego surowca (dane GUS). W 1989 roku w Polsce dzia\u0142a\u0142o 70 kopalni w\u0119gla kamiennego, kt\u00f3re zatrudnia\u0142y 416 tys. ludzi, a teraz kopalnie zatrudniaj\u0105 83 tys. os\u00f3b. Mimo takiego spadku z danych Eurostatu wynika, \u017ce w 2018 roku Polska wydobywa\u0142a 86 procent w\u0119gla kamiennego w Unii Europejskiej.<\/p>\r\n

W rezultacie zmniejszaj\u0105cego si\u0119 wydobycia, Polska eksportuje coraz mniej w\u0119gla, a jednocze\u015bnie – by uzupe\u0142ni\u0107 zapotrzebowanie energetyki – z roku na rok importuje go coraz wi\u0119cej. Rekordowy pod tym wzgl\u0119dem by\u0142 rok 1984, kiedy wyeksportowano 42,9 milion\u00f3w ton w\u0119gla. W 2018 roku eksport w\u0119gla energetycznego spad\u0142 do 5 mln ton i by\u0142 najni\u017cszy od 15 lat, a jednocze\u015bnie odnotowano najwi\u0119kszy import tego surowca. Wiceminister energii Grzegorz Tobiszowski informowa\u0142, \u017ce w 2018 roku przywieziono do Polski 19,68 mln ton w\u0119gla kamiennego, z czego ponad 68 procent z Rosji. Innymi pa\u0144stwami, z kt\u00f3rych Polska sprowadza w\u0119giel s\u0105 m.in. USA, Australia czy Kolumbia. Jak podkre\u015blaj\u0105 autorzy raportu Forum Energii, w efekcie prowadzenia takiej polityki \u201ecoraz bardziej uzale\u017cniamy si\u0119 od dostaw [w\u0119gla energetycznego] z Rosji\u201d.<\/p>\r\n

W 2018 roku w Polsce udzia\u0142 w\u0119gla kamiennego w produkcji energii elektrycznej wyni\u00f3s\u0142 49,1 procent, podczas gdy z w\u0119gla brunatnego 29,1 procent, co \u0142\u0105cznie daje 78,2 procent. Dla por\u00f3wnania, jeszcze w 1990 roku udzia\u0142 ten wynosi\u0142 98 procent. I ten odsetek nadal b\u0119dzie spada\u0142. Ale b\u0119dzie si\u0119 to dzia\u0142o gigantycznym kosztem polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, bo to ostatecznie ono w rachunkach za energi\u0119 elektryczn\u0105 i w wy\u017cszych cenach towar\u00f3w zap\u0142aci za decyzje polityczne. Wed\u0142ug najnowszej wersji projektu Polityki Energetycznej Polski do 2040, przygotowanej przez Ministerstwo Energii, udzia\u0142 w\u0119gla w produkcji energii elektrycznej w 2030 roku ma spa\u015b\u0107 do oko\u0142o 56-60 procent, a koszt transformacji w samym sektorze elektroenergetycznym oszacowano na 140 miliard\u00f3w euro. Z kolei Tomasz Rogala, prezes Polskiej Grupy G\u00f3rniczej w rozmowie z portalem energetyka24.com oszacowa\u0142, \u017ce koszt transformacji tylko jego koncernu wyniesie 50 mld euro.<\/p>\r\n

Na \u015bwiecie ro\u015bnie wydobycie<\/strong><\/p>\r\n

Stopniowy spadek znaczenia w\u0119gla w polskiej gospodarce to w du\u017cej mierze efekt dostosowywania si\u0119 Polski do filozofii i regulacji Unii Europejskiej, uderzaj\u0105cych w paliwa kopalne na rzecz tzw. odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii. \u0179eby zmniejszy\u0107 \u015bwiatow\u0105 emisj\u0119 tzw. gaz\u00f3w cieplarnianych o u\u0142amek procenta, Unia Europejska zarzyna swoj\u0105 gospodark\u0119, podczas gdy w tym samym czasie \u015bwiatowe pot\u0119gi gospodarcze zdroworozs\u0105dkowo nie blokuj\u0105 potencja\u0142u swojego rozwoju urojon\u0105 walk\u0105 z globalnym ociepleniem. Ale niekt\u00f3rzy przedstawiciele lewicy id\u0105 jeszcze dalej ni\u017c pomys\u0142y Brukseli. Antonio Costa, lewicowy premier Portugalii chce zamkni\u0119cia w kraju wszystkich elektrowni w\u0119glowych. A John McDonnell, polityk z brytyjskiej Partii Pracy, zagrozi\u0142, \u017ce firmy, kt\u00f3re pod przysz\u0142ymi rz\u0105dami jego ugrupowania nie podejm\u0105 odpowiednich dzia\u0142a\u0144 klimatycznych, zostan\u0105 usuni\u0119te z londy\u0144skiej gie\u0142dy. Do\u015b\u0107 powszechne s\u0105 ju\u017c inicjatywy bank\u00f3w, kt\u00f3re nie chc\u0105 udziela\u0107 kredyt\u00f3w g\u00f3rnictwu czy sektorowi energetyki w\u0119glowej, a towarzystwa ubezpieczeniowe odmawiaj\u0105 ubezpieczania tych bran\u017c, tak jak by\u0142o to ostatnio w przypadku francuskiej firmy AXA. <\/strong><\/p>\r\n

Jednak nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce nawet w Unii Europejskiej widoczne s\u0105 przeciwne trendy. Cho\u0107 w Wielkiej Brytanii ostatni\u0105 kopalni\u0119 zamkni\u0119to w 2015 roku, to teraz ma zosta\u0107 otwarta nowa kopalnia g\u0142\u0119binowa. Z kolei w Niemczech do 2028 roku ma zosta\u0107 wyburzonych pi\u0119\u0107 wsi, by m\u00f3c rozbudowa\u0107 kopalni\u0119 w\u0119gla brunatnego koncernu RWE, a ponadto niedawno w\u0142adze wyda\u0142y zgod\u0119 na pod\u0142\u0105czenie nowej elektrowni w\u0119glowej Datteln 4 do sieci energetycznej.<\/p>\r\n

Tymczasem Stany Zjednoczone powoli zaczynaj\u0105 wycofywa\u0107 si\u0119 z absurdalnej walki z globalnym ociepleniem. Z analizy ameryka\u0144skiej Heritage Foundation wynika, \u017ce spe\u0142nienie za\u0142o\u017ce\u0144 z konferencji klimatycznej w Pary\u017cu, do 2035 roku w USA spowodowa\u0142oby utrat\u0119 niemal 400 tys. miejsc pracy, przeci\u0119tna 4-osobowa rodzina straci\u0142aby 20 tys. dolar\u00f3w, a PKB USA kosztowa\u0142oby to ponad 2,5 biliona dolar\u00f3w. W tej sytuacji na trze\u017awo my\u015bl\u0105cy prezydent Donald Trump og\u0142osi\u0142 rozpocz\u0119cie formalnych krok\u00f3w w celu wycofania Waszyngtonu z paryskiego porozumienia.<\/p>\r\n

Ale nie tylko USA nie zamierzaj\u0105 przestrzega\u0107 urojonych plan\u00f3w ekologist\u00f3w. W 2018 roku zar\u00f3wno Chiny, jak i Rosja zwi\u0119kszy\u0142y wydobycie w\u0119gla. W tym pierwszym kraju by\u0142o to 3,55 mld ton, a w drugim, gdzie pozyskuje si\u0119 ok. 440 mln ton w\u0119gla rocznie, w ci\u0105gu najbli\u017cszych 15 lat wydobycie tego surowca ma wzrosn\u0105\u0107 o po\u0142ow\u0119. W ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch dekad, mimo znacznego spadku w krajach Unii Europejskiej, produkcja w\u0119gla na \u015bwiecie mocno wzros\u0142a. Co wi\u0119cej, szacuje si\u0119, \u017ce do 2030 roku \u015bwiatowe wydobycie tego surowca ma by\u0107 wy\u017csze o 150 procent od obecnego. W Australii powstaje gigantyczne zag\u0142\u0119bie w\u0119glowe o powierzchni wi\u0119kszej ni\u017c terytorium Wielkiej Brytanii.<\/p>\r\n

Na ca\u0142ym \u015bwiecie na pot\u0119g\u0119 budowane s\u0105 tak\u017ce nowe elektrownie w\u0119glowe. W 2018 roku zieloni z organizacji CoalSwarm og\u0142osili, \u017ce w Pa\u0144stwie \u015arodka powstaj\u0105 si\u0142ownie o \u0142\u0105cznej mocy 259 GW. W Japonii po awarii reaktora atomowego w Fukushimie uruchomiono elektrownie w\u0119glowe o \u0142\u0105cznej mocy 13,1 GW, a w ci\u0105gu najbli\u017cszych 10 lat w kraju tym ma zosta\u0107 oddanych do u\u017cytku 36 takich elektrowni. Bangladesz planuje wybudowanie 29 si\u0142owni w\u0119glowych. Z kolei w\u0142adze Birmy do 2030 roku chc\u0105 a\u017c 17-krotnie zwi\u0119kszy\u0107 ilo\u015b\u0107 energii generowanej przez elektrownie na w\u0119giel. Wed\u0142ug danych Global Energy Monitor w I p\u00f3\u0142roczu 2019 roku na \u015bwiecie na r\u00f3\u017cnych etapach by\u0142y projekty energetyki w\u0119glowej o mocy 538 GW.<\/p>\r\n

Jak likwidowano kopalnie?<\/strong><\/p>\r\n

Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce po okresie PRL w polskim g\u00f3rnictwie w\u0119glowym konieczne by\u0142y zmiany. Przede wszystkim niezb\u0119dne by\u0142o podniesienie efektywno\u015bci, a to wymaga\u0142o m.in. odbiurokratyzowania, odzwi\u0105zkowienia i przede wszystkim proces\u00f3w prywatyzacyjnych, do kt\u00f3rych poza drobnymi wyj\u0105tkami (np. kopalnia \u201eBogdanka\u201d niedaleko Lublina czy \u201eSilesia\u201d w Czechowicach-Dziedzicach) nigdy nie dosz\u0142o. Proces likwidacji polskiego g\u00f3rnictwa (nazywany dla niepoznaki restrukturyzacj\u0105) mo\u017cna podzieli\u0107 na kilka etap\u00f3w. W pierwszej po\u0142owie lat 90. pozamykano kopalnie trwale nierentowne oraz w zwi\u0105zku z wyczerpywaniem si\u0119 z\u0142\u00f3\u017c (g\u0142\u00f3wnie na terenie Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego). Nast\u0119pnie wdro\u017cono program \u201erestrukturyzacji\u201d za rz\u0105d\u00f3w premiera Jerzego Buzka, kt\u00f3ry de facto by\u0142 szerokim programem likwidacji znacznej cz\u0119\u015bci bran\u017cy. Na zach\u0119t\u0119 g\u00f3rnicy otrzymywali olbrzymie jak na \u00f3wczesne czasy odprawy (rz\u0119du 50 tys. z\u0142otych), co nie zapobieg\u0142o spo\u0142ecznej degradacji ca\u0142ych dzielnic i miast na G\u00f3rnym i Dolnym \u015al\u0105sku (np. Bytom, Siemianowice \u015al\u0105skie, Wa\u0142brzych). Zlikwidowano wtedy 24 kopalnie. Kolejne kopalnie – i za rz\u0105d\u00f3w PO-PSL, i PiS – przeznaczono do likwidacji w ostatnich latach, a pr\u00f3by zakupu niekt\u00f3rych z nich przez inwestor\u00f3w zar\u00f3wno polskich (m.in. przez zwi\u0105zki zawodowe), jak i zagranicznych by\u0142y torpedowane. W 2016 roku Komisja Europejska otwarcie za\u017c\u0105da\u0142a, by Polska zamkn\u0119\u0142a trzy kopalnie: \u201eSo\u015bnica\u201d, \u201e\u015al\u0105sk\u201d i \u201eRydu\u0142towy\u201d.<\/p>\r\n

Czy to wszystko by\u0142o konieczne? Dr Wojciech B\u0142asiak, ekonomista i dzia\u0142acz spo\u0142eczny, postawi\u0142 kontrowersyjn\u0105 tez\u0119, \u017ce \u015bl\u0105skie g\u00f3rnictwo w\u0119gla kamiennego by\u0142o celowo niszczone ekonomicznie i technicznie po to, by wyeliminowa\u0107 Polsk\u0119 jako du\u017cego eksportera w\u0119gla z rynk\u00f3w \u015bwiatowych w interesie g\u0142\u00f3wnych konkurent\u00f3w polskiego w\u0119gla: USA, Australii, Kanady i RPA. A program restrukturyzacji zosta\u0142 opracowany przez Bank \u015awiatowy, kt\u00f3ry po cz\u0119\u015bci te\u017c go finansowa\u0142. Dr B\u0142asiak podaje przyk\u0142ady zamykania nawet kopal\u0144 przynosz\u0105cych zyski.<\/p>\r\n

Nie tylko energetyka<\/strong><\/p>\r\n

O ile w przypadku wydobywanego w Polsce w\u0119gla brunatnego w ca\u0142o\u015bci jest on spalany przez elektrownie, to ju\u017c w przypadku w\u0119gla kamiennego na produkcj\u0119 energii elektrycznej wykorzystuje si\u0119 go w oko\u0142o 70 procentach (w\u0119giel energetyczny). Bo pami\u0119tajmy, \u017ce w\u0119giel to nie tylko surowiec do spalenia w celu wyprodukowania energii elektrycznej lub ciep\u0142a. W\u0119giel jest tak\u017ce podstawowym sk\u0142adnikiem przy produkcji stali (w\u0119giel koksowy), kt\u00f3r\u0105 z kolei wykorzystuje si\u0119 w wielu ga\u0142\u0119ziach gospodarki: w budownictwie, przemy\u015ble samochodowym, kolejowym, stoczniowym, spo\u017cywczym, maszynowym czy energetycznym, w tym m.in. do produkcji\u2026 turbin wiatrowych. W Polsce producentem w\u0119gla koksowego jest Jastrz\u0119bska Sp\u00f3\u0142ka W\u0119glowa. Ponadto jak czytamy na stronach Pa\u0144stwowego Instytutu Geologicznego – Pa\u0144stwowego Instytutu Badawczego, w\u0119giel kamienny \u201estanowi niezb\u0119dny surowiec wykorzystywany w procesach chemicznych: wytlewania, uwodorniania i zgazowania w\u0119gla, w wyniku kt\u00f3rych otrzymuje si\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju paliwa oraz produkty dla innych dziedzin przemys\u0142u chemicznego (m.in. koks, gazy opa\u0142owe, paliwa silnikowe, benzol, smo\u0142\u0119 w\u0119glow\u0105 i inne). (\u2026) W\u0119giel kamienny jest tak\u017ce surowcem do produkcji kosmetyk\u00f3w, \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin, nawoz\u00f3w, materia\u0142\u00f3w wybuchowych, lekarstw, barwnik\u00f3w do tkanin, \u015brodk\u00f3w zapachowych, a nawet ozd\u00f3b jubilerskich\u201d. Z kolei w\u0119giel brunatny mo\u017ce by\u0107 wykorzystywany r\u00f3wnie\u017c jako naw\u00f3z w rolnictwie czy ogrodnictwie.<\/p>\r\n

Pierwsz\u0105 od 1994 roku now\u0105 kopalni\u0119 otwiera w\u0142a\u015bnie Jastrz\u0119bska Sp\u00f3\u0142ka W\u0119glowa. Za dwa lata kopalnia \u201eBzie-D\u0119bina\u201d ma zacz\u0105\u0107 wydobywa\u0107 w\u0119giel koksowy. Ale wed\u0142ug najnowszego \u201eBilansu zasob\u00f3w z\u0142\u00f3\u017c kopalin w Polsce\u201d przegotowanego przez Pa\u0144stwowy Instytut Geologiczny – Pa\u0144stwowy Instytut Badawczy, na koniec 2018 roku udokumentowane zasoby bilansowe z\u0142\u00f3\u017c w\u0119gla kamiennego wynosi\u0142y 61,4 miliard\u00f3w ton, a geologiczne zasoby bilansowe w\u0119gla brunatnego – 23,3 miliardy ton. Niekt\u00f3rzy eksperci uwa\u017caj\u0105, \u017ce w\u0119gla mo\u017ce starczy\u0107 na ponad 200 lat, inni – \u017ce na kilkadziesi\u0105t lat. Problem w tym, \u017ce w\u0119giel kamienny wydobywany jest w Polsce z coraz ni\u017cszych pok\u0142ad\u00f3w, co oznacza, \u017ce ro\u015bnie koszt jego pozyskania.<\/p>\r\n

Wydobywanie w\u0119gla brunatnego ma sens, dop\u00f3ki jest on spalany w elektrowniach na miejscu. Z kolei w przypadku w\u0119gla koksowego jego cena na rynku \u015bwiatowym jest znacznie wy\u017csza ni\u017c w\u0119gla energetycznego, wi\u0119c jego pozyskiwanie jest r\u00f3wnie\u017c op\u0142acalne ekonomicznie. Co do w\u0119gla energetycznego, to rynek, a nie nieudolne pa\u0144stwo (a w szczeg\u00f3lno\u015bci nie Bruksela), powinien decydowa\u0107, czy nadal jego wydobywanie jest zasadne. Kopalnie produkuj\u0105ce ten rodzaj w\u0119gla powinny istnie\u0107, dop\u00f3ki ich produkt jest konkurencyjny wobec w\u0119gla importowanego czy to g\u0142\u0119binowego z Rosji, czy odkrywkowego z USA lub Australii, bo metoda odkrywkowa jest znacznie ta\u0144sza ni\u017c g\u0142\u0119binowa i jest to fakt obiektywny. Dlatego rozwi\u0105zaniem jest prywatyzacja g\u00f3rnictwa. I to do prywatnego w\u0142a\u015bciciela powinna nale\u017ce\u0107 decyzja, na ile da si\u0119 ci\u0105\u0107 koszty, by nadal by\u0107 dostawc\u0105 w\u0119gla czy te\u017c jedynym wyj\u015bciem jest zamkni\u0119cie kopalni. Niestety, tu dodatkowo interweniuje Unia Europejska, kt\u00f3ra nakazuje elektrowniom kupowa\u0107 uprawnienia do emisji CO2, co zniekszta\u0142ca ceny rynkowe i tym samym wysy\u0142a nieprawdziwe informacje na temat op\u0142acalno\u015bci inwestycji w energetyce w\u0119glowej. A nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce o ile spalanie w\u0119gla w ma\u0142ych kot\u0142ach w\u0119glowych (niska emisja) wywo\u0142uje zjawisko smogu, to ju\u017c energetyka zawodowa, kt\u00f3ra stosuje instalacje odsiarczania czy elektrofiltry wy\u0142apuj\u0105ce zanieczyszczenia, jest za to odpowiedzialna w znacznie mniejszym zakresie. Niekt\u00f3rzy widz\u0105 te\u017c szanse w metodzie podziemnego zgazowania w\u0119gla, ale to jest temat na osobny artyku\u0142.<\/p>\r\n

Tomasz Cukiernik<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Wykres. Wydobycie w\u0119gla kamiennego i brunatnego w Polsce w latach 1990-2018 w mln ton. Opracowanie w\u0142asne na podstawie danych GUS.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"– Wydobycie w\u0119gla to wielkie zadanie i s\u0142u\u017cba, kt\u00f3r\u0105 pa\u0144stwo realizujecie dla Polski, zapewniaj\u0105c bezpiecze\u0144stwo energetyczne – m\u00f3wi\u0142 do g\u00f3rnik\u00f3w z okazji Barb\u00f3rki prezydent Andrzej Duda w kopalni w\u0119gla brunatnego \u201eTur\u00f3w\u201d w Bogatyni (woj. dolno\u015bl\u0105skie). Spada znaczenie w\u0119gla w Polsce W ramach walki z tzw. globalnym ociepleniem toczy si\u0119 w Unii Europejskiej proces eliminacji w\u0119gla […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[89,98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110970"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=110970"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110970\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=110970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=110970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=110970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}