{"id":110895,"date":"2019-11-29T11:23:32","date_gmt":"2019-11-29T16:23:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=110895"},"modified":"2019-11-29T11:23:32","modified_gmt":"2019-11-29T16:23:32","slug":"ks-bortkiewicz-na-premierze-miesozercy-weganizm-to-juz-nie-dieta-tylko-oferta-ideologiczna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=110895","title":{"rendered":"Ks. Bortkiewicz na premierze \u201eMi\u0119so\u017cercy”: weganizm to ju\u017c nie dieta, tylko oferta ideologiczna"},"content":{"rendered":"

Film \u201eMi\u0119so\u017cerca. Wr\u00f3g numer jeden\u201d nie jest o koncepcjach \u017cywieniowych. Bo weganizm i wegetarianizm dzisiaj przesta\u0142y by\u0107 propozycjami dietetycznymi. S\u0105 ofert\u0105 ideologiczn\u0105. S\u0105 ofert\u0105, kt\u00f3ra promuje godno\u015b\u0107 zwierz\u0105t. Ale ta promocja dokonuje si\u0119 kosztem degradacji cz\u0142owieka. Im wi\u0119cej szacunku dla zwierz\u0105t, tym wi\u0119cej pogardy dla cz\u0142owieka. To w\u0142a\u015bnie dlatego film, kt\u00f3ry mog\u0105 Pa\u0144stwo dzisiaj zobaczy\u0107 jest tak wa\u017cny, a zarazem tak niepopularny w pewnych kr\u0119gach. Skala i \u017ar\u00f3d\u0142a atak\u00f3w na ten film pokazuj\u0105, \u017ce sp\u00f3r nie toczy si\u0119 o diet\u0119, sp\u00f3r toczy si\u0119 o \u015bwiatopogl\u0105d, a ostatecznie toczy si\u0119 o cz\u0142owieka, jego warto\u015b\u0107, jego godno\u015b\u0107<\/em> – napisa\u0142 w li\u015bcie skierowanym do uczestnik\u00f3w premiery filmu \u201eMi\u0119so\u017cerca. Wr\u00f3g numer jeden\u201d ks. prof. Pawe\u0142 Bortkiewicz TChr.<\/strong><\/p>\r\n

Poni\u017cej prezentujemy ca\u0142ego listu ks. prof. Paw\u0142a Bortkiewicza TChr skierowanego do uczestnik\u00f3w premiery filmu \u201eMi\u0119so\u017cerca. Wr\u00f3g numer jeden\u201d.<\/strong><\/p>\r\n

Serdecznie dzi\u0119kuj\u0119 za mo\u017cliwo\u015b\u0107 tego \u201ezapo\u015bredniczonego\u201d spotkania z Pa\u0144stwem na projekcji filmu wyprodukowanego przez Polonia Christiana. Filmu dotycz\u0105cego zagadnienia wegetarianizmu i weganizmu.<\/p>\r\n

Mam kilka trudno\u015bci, zwi\u0105zanych z tym s\u0142owem. Nie mog\u0119 osobi\u015bcie uczestniczy\u0107 w dzisiejszym pokazie. Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce mog\u0119 si\u0119 narazi\u0107 na zarzut, i\u017c komentuj\u0119 film, kt\u00f3rego nie widzia\u0142em. To do\u015b\u0107 powa\u017cny i zasadny zarzut. Chc\u0119 wi\u0119c wyja\u015bni\u0107, \u017ce nie komentuj\u0119 filmu jako dzie\u0142a artystycznego. Mam natomiast nadziej\u0119, \u017ce stosunkowo szybko zobacz\u0119 ten obraz. Bardzo mi na tym zale\u017cy. Komentuj\u0119 jednak problem, kt\u00f3ry jest w filmie poruszany i kt\u00f3ry jest mi znany. Inn\u0105 trudno\u015bci\u0105 jest to, \u017ce ten komentarz, pozbawiony odniesienia do obrazu z pewno\u015bci\u0105 nie b\u0119dzie taki, na jaki film zas\u0142uguje.<\/p>\r\n

Wreszcie uwaga o charakterze bardzo osobistym. Od pewnego czasu korzystam z pewnej diety. Z dobrym skutkiem. To, za co jestem ogromnie wdzi\u0119czny mojej pani dietetyk, to to, \u017ce nie zmusza\u0142a mnie przez moment do rezygnacji z mi\u0119sa, kt\u00f3re bardzo lubi\u0119. Wspominam o tym, by jednocze\u015bnie od razu zauwa\u017cy\u0107, \u017ce problem, kt\u00f3ry jest podj\u0119ty w filmie nie dotyczy diety. Dotyczy stylu \u017cycia, wi\u0119cej – dotyczy pogl\u0105du na rzeczywisto\u015b\u0107, na \u015bwiat. Jest \u015bwiatopogl\u0105dem.<\/p>\r\n

Pozwol\u0119 sobie zacz\u0105\u0107 od samego pocz\u0105tku, to znaczy od stworzenia. W czasie swojej pierwszej wizyty na KUL, Jan Pawe\u0142 II przemawiaj\u0105c do swoich niedawnych koleg\u00f3w i kole\u017canek ze \u015brodowiska naukowego podda\u0142 bardzo ciekawej interpretacji biblijny tekst, tzw. drugi opis stworzenia cz\u0142owieka. Ten opis m\u00f3wi o samotno\u015bci pierwszego cz\u0142owieka i pierwszego m\u0119\u017cczyzny (hebrajskie s\u0142owo \u201eadam\u201d oznacza bowiem i cz\u0142owieka i m\u0119\u017cczyzn\u0119).  B\u00f3g dostrzega t\u0119 samotno\u015b\u0107 i jakby chcia\u0142 jej zaradzi\u0107:<\/p>\r\n

Ulepiwszy z gleby wszelkie zwierz\u0119ta l\u0105dowe, wszelkie ptaki powietrzne, Pan B\u00f3g przyprowadzi\u0142 je do m\u0119\u017cczyzny (do cz\u0142owieka), aby przekona\u0107 si\u0119, jak\u0105 on da im nazw\u0119. Ka\u017cde jednak zwierz\u0119, kt\u00f3re okre\u015bli\u0142 m\u0119\u017cczyzna (cz\u0142owiek), otrzyma\u0142o nazw\u0119 „istota \u017cywa”. I tak m\u0119\u017cczyzna (cz\u0142owiek) da\u0142 nazw\u0119 wszelkiemu byd\u0142u, ptakom powietrznym i wszelkiemu zwierz\u0119ciu polnemu, ale nie znalaz\u0142a si\u0119 pomoc odpowiednia dla m\u0119\u017cczyzny (cz\u0142owieka)<\/em> (Rdz 2,19-20).<\/p>\r\n

\u015aw. Jan Pawe\u0142 II komentuj\u0105c ten tekst m\u00f3wi\u0142: \u201e\u2026 powy\u017cszy tekst [\u2026] stanowi jaki\u015b wyraz zbie\u017cno\u015bci tego wszystkiego, co kryj\u0105 w sobie dociekania prowadzone metodami nauk empirycznych. Wszystkie wszak\u017ce, szukaj\u0105c mo\u017cliwie pierwotnych \u015blad\u00f3w cz\u0142owieka, r\u00f3wnocze\u015bnie kieruj\u0105 si\u0119 jakim\u015b podstawowym poj\u0119ciem cz\u0142owieka. Posiadaj\u0105 elementarn\u0105 odpowied\u017a przynajmniej na pytanie: czym cz\u0142owiek r\u00f3\u017cni si\u0119 od innych istot w widzialnym kosmosie?<\/em><\/p>\r\n

I odpowiadaj\u0105c na to pytanie Papie\u017c wyja\u015bnia\u0142: Cz\u0142owiek „od pocz\u0105tku” odr\u00f3\u017cnia siebie od ca\u0142ego widzialnego wszech\u015bwiata, a w szczeg\u00f3lno\u015bci od \u015bwiata istot poniek\u0105d sobie najbli\u017cszych. Wszystkie one s\u0105 dla niego przedmiotem. On sam pozostaje w\u015br\u00f3d nich podmiotem. <\/em> <\/em><\/p>\r\n

[\u2026]  w \u015bwietle powy\u017cszego tekstu jest r\u00f3wnocze\u015bnie jasne, \u017ce owa podmiotowo\u015b\u0107 cz\u0142owieka \u0142\u0105czy si\u0119 w spos\u00f3b podstawowy z poznaniem. Cz\u0142owiek jest podmiotem po\u015br\u00f3d \u015bwiata przedmiot\u00f3w dlatego, \u017ce jest zdolny poznawczo obiektywizowa\u0107 wszystko, co go otacza. Dlatego, \u017ce przez sw\u00f3j umys\u0142 zwr\u00f3cony jest „z natury” ku prawdzie. W prawdzie zawiera si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142o transcendencji cz\u0142owieka wobec wszech\u015bwiata, w kt\u00f3rym \u017cyje. [\u2026]<\/em> <\/em><\/p>\r\n

Poprzez refleksj\u0119 nad w\u0142asnym poznaniem cz\u0142owiek odkrywa, \u017ce spos\u00f3b jego bytowania w \u015bwiecie jest nie tylko ca\u0142kowicie r\u00f3\u017cny od wszystkiego innego po\u015br\u00f3d \u015bwiata, lecz \u017ce jest tak\u017ce wyr\u00f3\u017cniony, nadrz\u0119dny wobec wszystkiego innego w jego obr\u0119bie. Cz\u0142owiek zauwa\u017ca po prostu, \u017ce jest osobowym podmiotem, osob\u0105. Staje oko w oko wobec swojej godno\u015bci!<\/em> <\/em><\/p>\r\n

Papieska analiza – zauwa\u017cmy – nie ma charakteru teologicznego, ale ma charakter filozoficzny, kulturowy. Jan Pawe\u0142 II analizuj\u0105c ten prapierwotny opis pokazuje,  \u017ce pierwszym aktem \u015bwiadomo\u015bci cz\u0142owieka jest to, \u017ce jest on nie tylko \u201einaczej\u201d w stosunku do otaczaj\u0105cego go \u015bwiata, ale jest te\u017c \u201ewy\u017cej\u201d\u201d. R\u00f3\u017cni si\u0119 od \u015bwiata zwierz\u0105t, ale i wyr\u00f3\u017cnia! To nie jest tylko gra s\u0142\u00f3w, to sprawa zasadnicza – to linia demarkacyjna mi\u0119dzy byciem podmiotem a przedmiotem, mi\u0119dzy godno\u015bci\u0105 a jej brakiem.<\/p>\r\n

Ta prapierwotna \u015bwiadomo\u015b\u0107 umo\u017cliwia\u0142a cz\u0142owiekowi m\u0105dre, roztropne panowanie nad \u015bwiatem. Ono nigdy, ze swej istoty nie by\u0142o dzia\u0142aniem chaotycznym, drapie\u017cnym, niszczycielskim. Je\u015bli przybiera\u0142o tak\u0105 form\u0119 to na zasadzie patologii praktycznych dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re przeczy\u0142y bole\u015bnie normie. Norm\u0105 bowiem by\u0142o panowanie cz\u0142owieka nad \u015bwiatem w ramach ustalonego porz\u0105dku – \u0142adu moralnego.<\/p>\r\n

\u015aw. Jan Pawe\u0142 II zauwa\u017ca, \u017ce biblijny tekst m\u00f3wi o wyr\u00f3\u017cnieniu cz\u0142owieka w stosunku do istot poniek\u0105d mu najbli\u017cszych – do zwierz\u0105t.<\/p>\r\n

Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce owa blisko\u015b\u0107 i \u201ewyr\u00f3\u017cnienie\u201d (czyli dostrze\u017cenie podmiotowo\u015bci, godno\u015bci, a wi\u0119c wy\u017cszo\u015bci cz\u0142owieka) by\u0142y przedmiotem refleksji od staro\u017cytno\u015bci. Na wieki ca\u0142e przed tym, nim za\u015bwita\u0142a my\u015bl o ekologii i ekofilozofii.<\/p>\r\n

Filozofia staro\u017cytna nie by\u0142a przy tym jednoznaczna. Najwi\u0119kszy my\u015bliciel staro\u017cytno\u015bci –  Arystoteles, ale tak\u017ce i stoicy byli zgodni co do tego, \u017ce  zwierz\u0119ta tworz\u0105 kategori\u0119 istot ni\u017cszych od cz\u0142owieka i jemu podporz\u0105dkowan\u0105. By\u0142 to pogl\u0105d dominuj\u0105cy, aczkolwiek pojawi\u0142 si\u0119 w II w. po Chrystusie niejaki  Plutarch, kt\u00f3ry w dziele Gryllos, czyli o rozumno\u015bci nierozumnych zwierz\u0105t<\/em>  dowodzi\u0142, \u017ce zwierz\u0119ta wykazuj\u0105 inteligencj\u0119 wy\u017csz\u0105 ani\u017celi ludzie. By\u0142 to jednak pogl\u0105d odosobniony, ale zosta\u0142 odkurzony wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, w niekt\u00f3rych nurtach tzw. ekologii g\u0142\u0119bokiej. <\/em><\/p>\r\n

W m\u0105drym i \u015bwiat\u0142ym \u015bredniowieczu \u015bw. Tomasz po\u015bwi\u0119ci\u0142 zwierz\u0119tom osobny artyku\u0142 w rozprawie De veritate i <\/em>uwagi w Sumie Teologicznej. <\/em>By\u0142 jednoznaczny w swoich pogl\u0105dach: zwierz\u0119ta nie s\u0105 podmiotem moralnym, poniewa\u017c w przeciwie\u0144stwie do cz\u0142owieka s\u0105 pozbawione rozumu. Dlatego te\u017c  nie podlegaj\u0105 moralnym ocenom ani te\u017c karom.<\/p>\r\n

Niezbyt \u015bwiat\u0142e o\u015bwiecenie wprowadzi\u0142o w tym zakresie m\u0119tne zmiany. I tak w  XVIII w. J.J. Rousseau zacz\u0105\u0142 g\u0142osi\u0107, \u017ce  zwierz\u0119tom przys\u0142uguje prawo do tego, \u201eaby nie by\u0142y \u017ale traktowane przez ludzi\u201d.  Problemem jest tutaj przesuni\u0119cie akcentu – zamiast o obowi\u0105zku ludzi wobec zwierz\u0105t, m\u00f3wimy o \u201eprawach\u201d zwierz\u0105t wobec ludzi. I cho\u0107 Immanuel Kant dowodzi\u0142, \u017ce  jedynie cz\u0142owiek mo\u017ce by\u0107 podmiotem moralno\u015bci, to ju\u017c w w XIX w. Schopenhauer opowiada\u0142 si\u0119 za przyznaniem praw zwierz\u0119tom. A potem zacz\u0119\u0142a si\u0119 swoista r\u00f3wnia pochy\u0142a ludzkiego my\u015blenia, kt\u00f3ra zaowocowa\u0142a z takich zwrotach j\u0119zykowych, jak \u201eetyka zwierz\u0105t\u201d, \u201eprzedcz\u0142owiecza sprawiedliwo\u015b\u0107\u201d, \u201esumienie zwierz\u0105t\u201d\u2026<\/p>\r\n

I dochodzimy do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych.<\/p>\r\n

Do ekspansji bli\u017cej nie okre\u015blonych ekologii (u\u017cywam tutaj liczby mnogiej, gdy\u017c nie ma przecie\u017c jednego rozumienia ekologii).<\/p>\r\n

Ekologia jako nauka o \u015brodowisku naturalnym mo\u017ce opisywa\u0107, zgodnie ze swymi kompetencjami status organizm\u00f3w w ekologii poprzez dostrze\u017cenie funkcji w zwi\u0105zkach pokarmowo-energetycznych oraz poprzez pozycje zajmowane w uk\u0142adach biologicznych. Maj\u0105c te dane mo\u017ce m\u00f3wi\u0107 jedynie o statusie konkretnych zwierz\u0105t na okre\u015blonych poziomach troficznych wybranego \u0142a\u0144cucha pokarmowego. Tyle ekologia jako nauka.<\/p>\r\n

Ale wiadomo, \u017ce ekologia to dzi\u015b tak\u017ce, a mo\u017ce przede wszystkim ideologia. Jej cech\u0105 jest cho\u0107by holistyczne postrzeganie \u015bwiata. Wszystko, co istnieje jest ze sob\u0105 \u015bci\u015ble zwi\u0105zane i tworzy jednolit\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Takim radykalnym, a zarazem znanym przyk\u0142adem jest teoria Gai. Ziemia, a raczej Gaia, jest \u201eMatk\u0105 wszystkich” i wszystkiego. Stanowi samoistny byt – swoisty \u201esuperorganizm\u201d, kt\u00f3ry jest  zdolny do celowego dzia\u0142ania, a zatem – mo\u017cna wnioskowa\u0107 – jest \u015bwiadomy. W tym pulsuj\u0105cym \u015bwiadomo\u015bci\u0105 organizmie wszystkie elementy przyrody s\u0105 powi\u0105zane ze sob\u0105 wielk\u0105 liczb\u0105, bardziej lub mniej bezpo\u015brednich, zale\u017cno\u015bci fizycznych oraz chemicznych. Wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105 ze sob\u0105 na rzecz najwy\u017cszej warto\u015bci, jak\u0105  jest \u017cycie Gai. W takiej koncepcji nie ma \u201eontologicznej luki” pomi\u0119dzy cz\u0142owiekiem i przyrod\u0105 w ka\u017cdym jej przejawie. Gatunek, ekosystem, a ostatecznie \u015bwiat, znacz\u0105 zawsze wi\u0119cej ni\u017c pojedynczy osobnik. O jakiejkolwiek podmiotowo\u015bci cz\u0142owieka nie ma i nie mo\u017ce by\u0107 mowy.<\/p>\r\n

A co ze zwierz\u0119tami? Zwierz\u0119ta stanowi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 owego \u201esuper-organizmu\u201d. S\u0105 \u017cywym, a nawet my\u015bl\u0105cy i uduchowionym elementem tej ca\u0142o\u015bci. Zauwa\u017cmy, \u017ce zwierz\u0119 dzisiaj \u201ecierpi\u201d, \u201eczuje\u201d, \u201ekocha\u201d, \u201eumiera\u201d. Zwierz\u0119 ju\u017c nie zdycha. Zwierz\u0119 nie jest poddawane ubojowi. Prawodawstwo zaleca warunki nie uboju, ale eutanazji zwierz\u0105t.<\/p>\r\n

A co z cz\u0142owiekiem? Cz\u0142owiek  jest istot\u0105, kt\u00f3ra stanowi cz\u0105stk\u0119 przyrody, ale ma wyj\u0105tkow\u0105 pozycj\u0119 w \u015bwiecie organizm\u00f3w \u017cyj\u0105cych na Ziemi. Zwolennicy \u201eekologii g\u0142\u0119bokiej\u201d, w tym teorii Gai zauwa\u017caj\u0105 t\u0119 dominacj\u0119, ale postrzegaj\u0105 j\u0105 wy\u0142\u0105cznie jako \u017ar\u00f3d\u0142o zagro\u017ce\u0144 dla przyrody. Cz\u0142owiek to szkodnik, to dewastator i burzyciel naturalnego porz\u0105dku \u015bwiata. To najwi\u0119kszy wr\u00f3g przyrody.<\/p>\r\n

Pewnie s\u0105 ju\u017c Pa\u0144stwo znu\u017ceni i my\u015bl\u0105 sobie, \u017ce autor tych s\u0142\u00f3w si\u0119 zap\u0119tli\u0142 i zgubi\u0142 w\u0105tek. Przecie\u017c film  jest o wegetarianizmie, o weganizmie. Tak, istotnie. Ale film nie jest o koncepcjach \u017cywieniowych. Bo weganizm i wegetarianizm dzisiaj przesta\u0142y by\u0107 propozycjami dietetycznymi. S\u0105 ofert\u0105 ideologiczn\u0105. S\u0105 ofert\u0105, kt\u00f3ra promuje godno\u015b\u0107 zwierz\u0105t. Ale ta promocja dokonuje si\u0119 kosztem degradacji cz\u0142owieka. Im wi\u0119cej szacunku dla zwierz\u0105t, tym wi\u0119cej pogardy dla cz\u0142owieka.<\/p>\r\n

To w\u0142a\u015bnie dlatego film, kt\u00f3ry mog\u0105 Pa\u0144stwo dzisiaj zobaczy\u0107 jest tak wa\u017cny, a zarazem tak niepopularny w pewnych kr\u0119gach. Skala i \u017ar\u00f3d\u0142a atak\u00f3w na ten film pokazuj\u0105, \u017ce sp\u00f3r nie toczy si\u0119 o diet\u0119, sp\u00f3r toczy si\u0119 o \u015bwiatopogl\u0105d, a ostatecznie toczy si\u0119 o cz\u0142owieka, jego warto\u015b\u0107, jego godno\u015b\u0107. Bowiem, jak mawia\u0142o arcym\u0105dre \u015bredniowiecze:   Positus est in medio homo: nec bestia – nec deus!<\/em> – Miejsce cz\u0142owieka jest po\u015brodku – nie jest ani zwierz\u0119ciem, ani bogiem.<\/p>\r\n

Ks. prof. Pawe\u0142 Bortkiewicz TChr<\/p>\r\n

ZOBACZ TAK\u0179E:<\/p>\r\n

\u201eMi\u0119so\u017cerca\u201d w PeKiNie. Premiera filmu o szale\u0144stwie ekologizmu<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Film \u201eMi\u0119so\u017cerca. Wr\u00f3g numer jeden\u201d nie jest o koncepcjach \u017cywieniowych. Bo weganizm i wegetarianizm dzisiaj przesta\u0142y by\u0107 propozycjami dietetycznymi. S\u0105 ofert\u0105 ideologiczn\u0105. S\u0105 ofert\u0105, kt\u00f3ra promuje godno\u015b\u0107 zwierz\u0105t. Ale ta promocja dokonuje si\u0119 kosztem degradacji cz\u0142owieka. Im wi\u0119cej szacunku dla zwierz\u0105t, tym wi\u0119cej pogardy dla cz\u0142owieka. To w\u0142a\u015bnie dlatego film, kt\u00f3ry mog\u0105 Pa\u0144stwo dzisiaj zobaczy\u0107 jest […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[414,98,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110895"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=110895"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110895\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=110895"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=110895"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=110895"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}