{"id":110751,"date":"2019-11-18T21:25:22","date_gmt":"2019-11-19T02:25:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=110751"},"modified":"2020-09-19T09:30:29","modified_gmt":"2020-09-19T13:30:29","slug":"ritus-romanus-a-ritus-modernus-czy-mozna-mowic-o-reformie-liturgicznej-przed-pawlem-vi-ks-klaus-gamber","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=110751","title":{"rendered":"Ritus romanus<\/em> a ritus modernus<\/em>. Czy mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o reformie liturgicznej przed Paw\u0142em VI? – Ks. Klaus Gamber<\/em>"},"content":{"rendered":"

Zamieszczamy poni\u017cej: wst\u0119p do artyku\u0142u ks. Klausa Gambera oraz sam tekst pt \u00abRitus romanus a ritus modernus. Czy mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o reformie liturgicznej przed Paw\u0142em VI?\u00bb<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Ryt rzymski czy ryty rzymskie? Klaus Gamber o ritus romanus<\/em> i ritus modernus<\/em><\/h2>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Obecny czas w historii Ko\u015bcio\u0142a rzymskiego mo\u017cna okre\u015bli\u0107 – pod wzgl\u0119dem liturgicznym – jako niespokojny. To wynik nie tylko przeprowadzanych reform, publikowanych dokument\u00f3w, ksi\u0105g czy dekret\u00f3w. Przyczyny takiego stanu rzeczy tkwi\u0105 r\u00f3wnie\u017c w przemianach mentalnych, duchowych i kulturowych. W ostatnich latach, wraz z opublikowaniem przez Benedykta XVI listu w formie motu proprio Summorum Pontificum<\/em> (7 lipca 2007 r.), zosta\u0142 otwarty nowy i pod pewnymi wzgl\u0119dami wyj\u0105tkowy rozdzia\u0142 tej historii. Jest tak, poniewa\u017c ju\u017c w pierwszym paragrafie papieskiego dokumentu znajdujemy stwierdzenie, kt\u00f3re g\u0142osi, \u017ce Msza\u0142 Jana XXIII (z 1962 r., ostatnia editio typica<\/em> Msza\u0142u wydanego na polecenie Soboru Trydenckiego) i Msza\u0142 Paw\u0142a VI (opublikowany pierwotnie w 1969 r.) stanowi\u0105 \u201edwie formy tego samego Rytu Rzymskiego\u201d[1]<\/a>. Z kolei instrukcja Papieskiej Komisji Ecclesia Dei z\u00a030 kwietnia 2011 roku dotycz\u0105ca zastosowania motu proprio Summorum Pontificum<\/em> potwierdza wprost ten stan rzeczy: \u201eTeksty zawarte w Mszale Rzymskim Papie\u017ca Paw\u0142a VI i w ostatnim wydaniu Msza\u0142u Papie\u017ca Jana XXIII stanowi\u0105 dwie formy Liturgii Rzymskiej, z kt\u00f3rych pierwsza nazywana jest ordinaria<\/em>, a druga extraordinaria<\/em>: s\u0105\u00a0to\u00a0dwie formy jednego Rytu Rzymskiego, istniej\u0105ce obok siebie. Jedna i druga forma s\u0105 wyrazem tej samej lex orandi<\/em> Ko\u015bcio\u0142a. Ze wzgl\u0119du na czcigodny i staro\u017cytny zwyczaj forma extraordinaria<\/em> musi by\u0107 zachowywana z nale\u017cytym szacunkiem\u201d (art. 6)[2]<\/a>.<\/p>\r\n

Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce kwestia \u201erzymsko\u015bci\u201d Novus<\/em> Ordo Missae<\/em> czy te\u017c rytu Mszy Paw\u0142a VI jest niezwykle problematyczna, poniewa\u017c pojawia si\u0119 wiele pyta\u0144 teologicznych, terminologicznych, historycznych czy \u015bci\u015ble liturgicznych, na kt\u00f3re trudno znale\u017a\u0107 jednoznaczn\u0105 odpowied\u017a. Najwa\u017cniejsze z nich dotycz\u0105 istnienia dw\u00f3ch form jednego rytu[3]<\/a> oraz ci\u0105g\u0142o\u015bci rozwoju liturgii rzymskiej w XX wieku[4]<\/a>. G\u0142os w tej dyskusji, ju\u017c kilkadziesi\u0105t lat temu, zabra\u0142 znany i ceniony niemiecki liturgista Klaus Gamber, a jego s\u0142owa nie utraci\u0142y swej teoretycznej warto\u015bci. Swoje refleksje zawar\u0142 w jednym z rozdzia\u0142\u00f3w ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119conej tzw. posoborowej reformie liturgicznej, kt\u00f3rego t\u0142umaczenie znajduje si\u0119 poni\u017cej. Tekst ten domaga si\u0119 pewnych uzupe\u0142niaj\u0105cych obja\u015bnie\u0144. Zosta\u0142y one poni\u017cej podane w porz\u0105dku pojawiania si\u0119 w prezentowanym przek\u0142adzie.<\/p>\r\n

Sylwetka autora<\/strong>. Klaus Gamber – niemiecki kap\u0142an, uznany liturgista, autor znacz\u0105cych komentarzy krytycznych dotycz\u0105cych (po)soborowej reformy liturgicznej oraz wielu prac z zakresu historii liturgii, w tym klasycznego ju\u017c dwutomowego Codices Liturgici Latini Antiquiores <\/em>(z\u00a0p\u00f3\u017aniejszym suplementem)[5]<\/a>. Znawca dawnej liturgii rzymskiej. Autor niemal\u017ce czterystu prac z liturgiki. Polskiemu czytelnikowi znany dzi\u0119ki dw\u00f3m t\u0142umaczeniom jego s\u0142ynnej ksi\u0105\u017ceczki Zum Herrn hin!<\/em> [Conversi ad Dominum<\/em>][6]<\/a>.<\/p>\r\n

Tekst i jego wyb\u00f3r<\/strong>. T\u0142umaczenie tekstu zosta\u0142o dokonane na podstawie francuskiej edycji ksi\u0105\u017cki Die Reform der R\u00f6mischen Liturgie<\/em>: La r\u00c3\u00a9forme liturgique en\u00a0question<\/em>[7]<\/a>. <\/em>Przek\u0142ad kr\u00f3tkiego fragmentu tego dzie\u0142a ma by\u0107 zach\u0119t\u0105 do wydania go w ca\u0142o\u015bci w j\u0119zyku polskim. Przeprowadzona przez autora krytyka Novus Ordo Missae<\/em> oraz tzw. posoborowej reformy liturgicznej okazuje si\u0119 bowiem nadal aktualna. Wyb\u00f3r tego, a nie innego fragmentu jest reprezentatywny dla zaznaczonego we wst\u0119pie problemu wsp\u00f3\u0142istnienia \u201edw\u00f3ch form rytu rzymskiego\u201d. Za motto t\u0142umaczonego fragmentu mo\u017cna uzna\u0107 s\u0142owa jednego ze wsp\u00f3\u0142czesnych francuskich liturgist\u00f3w, Josepha Gelineau: \u201eAby unikn\u0105\u0107 wszelkich nieporozumie\u0144 – t\u0142umaczenie nie oznacza wyra\u017cenia tego samego przy pomocy r\u00f3wnoznacznych s\u0142\u00f3w. Oznacza zmian\u0119 formy. Liturgia nie jest po prostu \u015brodkiem przekazywania informacji, lekcj\u0105, w\u00a0kt\u00f3rej nie liczy si\u0119 nic opr\u00f3cz tre\u015bci. Stanowi ona symboliczn\u0105 akcj\u0119 poprzez formy maj\u0105ce precyzyjne znaczenie. Je\u015bli zmieniaj\u0105 si\u0119 formy, zmienia si\u0119 tak\u017ce ryt. Je\u015bli zmieni si\u0119 cho\u0107 jeden element, zmianie ulega znaczenie ca\u0142o\u015bci. Niech ci, kt\u00f3rzy tak jak ja znali i\u00a0\u015bpiewali gregoria\u0144sk\u0105 uroczyst\u0105 Msz\u0119, przypomn\u0105 sobie, jak ona wygl\u0105da\u0142a. Niech por\u00f3wnaj\u0105 to z Msz\u0105, kt\u00f3r\u0105 mamy obecnie. Zmiany dotycz\u0105 nie tylko s\u0142\u00f3w, melodii i\u00a0pewnych gest\u00f3w. M\u00f3wi\u0105c szczerze, jest to inna liturgia Mszy. Trzeba to jasno powiedzie\u0107: ryt rzymski, jaki znali\u015bmy, ju\u017c nie istnieje. Zosta\u0142 zniszczony. Niekt\u00f3re ze \u015bcian tej budowli zawali\u0142y si\u0119, a inne zmieni\u0142y sw\u00f3j wygl\u0105d do tego stopnia, \u017ce jawi si\u0119 nam ona obecnie albo jako ruina, albo jako cz\u0119\u015b\u0107 ca\u0142kowicie innego gmachu\u201d[8]<\/a>.<\/p>\r\n

Rennings<\/strong>. Autorem artyku\u0142u, w opozycji do kt\u00f3rego Gamber rozwija sw\u00f3j tekst, jest ks. prof. Heinrich Rennings (1926-1994), niemiecki liturgista, jeden z lider\u00f3w posoborowej reformy liturgicznej na obszarze niemieckoj\u0119zycznym, ucze\u0144 o. J.\u00a0A.\u00a0Jungmanna SJ, wieloletni kierownik Instytutu Liturgicznego w Trewirze, sekretarz Komisji Liturgicznej Konferencji Episkopatu Niemiec i konsultor Kongregacji ds. Kultu Bo\u017cego i Dyscypliny Sakrament\u00f3w. Bra\u0142 udzia\u0142 w tworzeniu i t\u0142umaczeniu na j\u0119zyk niemiecki posoborowych tekst\u00f3w liturgicznych (m.in.\u00a0nowych Modlitw eucharystycznych). Niestety, nie uda\u0142o mi si\u0119 odnale\u017a\u0107 tekstu \u017ar\u00f3d\u0142owego; r\u00f3wnie\u017c Gamber nie umieszcza przypisu do cytowanego tekstu.<\/p>\r\n

\u201eMsza trydencka\u201d<\/strong>. Rennings, skupiaj\u0105c si\u0119 nie na istocie problemu, ale na grach s\u0142ownych, krytykowa\u0142 okre\u015blenie \u201eMsza trydencka\u201d oraz \u201eMsza \u015bw. Piusa V\u201d. Paleta mo\u017cliwych okre\u015ble\u0144 jest oczywi\u015bcie szersza (\u201eklasyczny ryt rzymski\u201d, \u201enadzwyczajna forma rytu rzymskiego\u201d etc.). O jednym z najbardziej kontrowersyjnych – \u201eMsza \u015bwi\u0119ta wszechczas\u00f3w\u201d – z w\u0142asn\u0105 sobie erudycj\u0105 pisa\u0142 ks. Franck Maria Quo\u00c3\u00abx[9]<\/a>.<\/p>\r\n

Franciszkanie<\/strong>. Rola franciszkan\u00f3w w rozpowszechnianiu si\u0119 rytu rzymskiego – o\u00a0czym wspomina Gamber – jest znaczna. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce liturgia rzymska nie by\u0142aby tym, czym jest bez udzia\u0142u syn\u00f3w \u015bw. Franciszka. Jest to wa\u017cny, ale ma\u0142o znany fakt historyczny. Pracy badawczej nad tym zagadnieniem po\u015bwi\u0119cili si\u0119 o. Stephen Joseph Peter van Dijk OFM i Joan Hazelden Walker. S\u0105 oni autorami dw\u00f3ch znacz\u0105cych dzie\u0142, w kt\u00f3rych podj\u0119li problem rozwoju liturgii rzymskiej i jej rozpropagowania przez franciszkan\u00f3w[10]<\/a>.<\/p>\r\n

Msza\u0142 trydencki i jego recepcja<\/strong>. O recepcji Msza\u0142u trydenckiego w j\u0119zyku polskim pisze np. ks. Jan Miazek[11]<\/a>. O tym, \u017ce z recepcj\u0105 i przyj\u0119ciem Msza\u0142u trydenckiego wi\u0105za\u0142y si\u0119 liczne kontrowersje, zw\u0142aszcza na\u00a0tle wp\u0142yw\u00f3w rozwijaj\u0105cej si\u0119 herezji protestanckiej, \u015bwiadczy osoba Dom Prospera Gu\u00c3\u00a9rangera, kt\u00f3ry krytykowa\u0142 brak przyj\u0119cia Msza\u0142u Rzymskiego we francuskich diecezjach oraz zwi\u0105zany z tym gallikanizm[12]<\/a>. Sytuacja okaza\u0142a si\u0119 najbardziej z\u0142o\u017cona w\u0142a\u015bnie we Francji, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 z powstaniem gallikanizmu i jansenizmu. O potrydenckich francuskich liturgiach diecezjalnych pisa\u0142 m.in. Pierre Jounel[13]<\/a>. Podstawow\u0105, wyj\u015bciow\u0105 literatur\u0119 dotycz\u0105c\u0105 liturgii (po)trydenckiej i jej recepcji podaje klasyczne ju\u017c dzie\u0142o Burkharda Neunheusera OSB, Storia della liturgia attraverso le epoche culturali<\/em>[14]<\/a>. Polski czytelnik z po\u017cytkiem mo\u017ce si\u0119gn\u0105\u0107 po\u00a0opracowanie ks. Macieja Zachary, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 te\u017c bardzo cenne wskaz\u00f3wki bibliograficzne[15]<\/a>.<\/p>\r\n

Ritus modernus<\/em><\/strong>. We francuskim wydaniu, w miejscu, gdzie Gamber wprowadza nazw\u0119 ritus modernus<\/em> na okre\u015blenie Novus Ordo Missae<\/em>, pojawia si\u0119 przypis t\u0142umacza, kt\u00f3ry odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do s\u0142\u00f3w Paw\u0142a VI wyg\u0142oszonych w\u00a0czasie audiencji generalnej z dnia 26 listopada 1969 roku, stwierdza (co\u00a0prawda umieszczaj\u0105c znak zapytania, intencje t\u0142umacza s\u0105 jednak jednoznaczne), \u017ce potwierdzaj\u0105 one rozr\u00f3\u017cnienie na ritus romanus<\/em> (czyli dzi\u015b nadzwyczajna forma rytu rzymskiego) oraz ritus modernus<\/em> (czyli liturgia zreformowana po Soborze Watyka\u0144skim II) dokonane przez ks. Gambera. Papie\u017c m\u00f3wi\u0142 m.in.: \u201eRaz jeszcze chcemy was zach\u0119ci\u0107 do refleksji nad t\u0105\u00a0nowo\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 stanowi nowy ryt Mszy (\u2026). Nowy ryt Mszy! To jest zmiana, kt\u00f3ra wp\u0142ywa na\u00a0czcigodn\u0105 wielowiekow\u0105 tradycj\u0119 (\u2026). Zmiana ta dotyka r\u00f3wnie\u017c przebiegu ceremonii Mszy. Stwierdzamy, by\u0107 mo\u017ce z pewnym \u017calem, \u017ce\u00a0przy o\u0142tarzu s\u0142owa i\u00a0gesty nie s\u0105 ju\u017c identyczne z\u00a0tymi, do kt\u00f3rych byli\u015bmy przyzwyczajeni (\u2026). Musimy si\u0119 przygotowa\u0107 do tych rozlicznych zaburze\u0144, kt\u00f3re s\u0105 nieod\u0142\u0105cznym elementem wszelkich nowo\u015bci zmieniaj\u0105cych nasze przyzwyczajenia (\u2026)\u201d. Alokucja Paw\u0142a VI jest dost\u0119pna na stronach watyka\u0144skich jedynie w j\u0119zyku w\u0142oskim[16]<\/a>. Co ciekawe, w polskiej internetowej bazie audiencji Paw\u0142a VI brakuje w\u0142a\u015bnie jej t\u0142umaczenia[17]<\/a>.<\/p>\r\n

Kanon rzymski i \u015bw. Piotr<\/strong>. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie teza, wedle kt\u00f3rej kanon rzymski pochodzi od \u015bw. Piotra, jest powszechnie uwa\u017cana za fa\u0142szyw\u0105. Wielkim or\u0119downikiem takiego pochodzenia kanonu rzymskiego by\u0142 jeszcze w pierwszych dekadach XX wieku ks. Antoni Nojszewski[18]<\/a>. O kanonie rzymskim w\u00a0kontek\u015bcie wprowadzenia nowych Modlitw eucharystycznych po Soborze Watyka\u0144skim II pisze np. Michael Davies[19]<\/a>.<\/p>\r\n

Rzymska liturgia stacyjna<\/strong>.Podstawowe informacje o liturgii stacyjnej znajduj\u0105 si\u0119 praktycznie w ka\u017cdym podr\u0119czniku do liturgiki. Jedna z bardziej interesuj\u0105cych publikacji – w kontek\u015bcie poruszanym przez ks. Gambera – pochodzi z\u00a0ostatnich lat: Liturgie e culture tra l’et\u00c3\u00a0 di Gregorio Magno e il pontificato di Leone III<\/em>[20]<\/a>. <\/em>Klasyczne dzie\u0142o traktuj\u0105ce po\u015brednio o liturgii stacyjnej to wielotomowe Liber Sacramentorum<\/em> b\u0142ogos\u0142awionego kardyna\u0142a Ildefonsa Schustera, wydane pierwotnie w j\u0119zyku w\u0142oskim[21]<\/a>, nast\u0119pnie przet\u0142umaczone na francuski[22]<\/a> i angielski.<\/p>\r\n

Liturgia przedtrydencka<\/strong>. Je\u015bli chodzi o \u017ar\u00f3d\u0142a Msza\u0142u \u201etrydenckiego\u201d oraz rozw\u00f3j liturgii przed Soborem Trydenckim, zw\u0142aszcza w rodzimym kontek\u015bcie, warto si\u0119gn\u0105\u0107 do pracy J\u00f3zefa Boguniowskiego SDB, Rozw\u00f3j historyczny ksi\u0105g liturgii rzymskiej do Soboru Trydenckiego i ich recepcja w Polsce<\/em>[23]<\/a>.<\/p>\r\n

Ryty lokalne<\/strong>. Gamber zauwa\u017ca, \u017ce w \u015bredniowieczu, mimo tego, i\u017c liturgie ko\u015bcio\u0142\u00f3w lokalnych r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bciami ordynarium odmawianymi po cichu przez kap\u0142ana, to cz\u0119\u015bci odmawiane (\u015bpiewane) wsp\u00f3lnie by\u0142y praktycznie identyczne. W tym kontek\u015bcie mo\u017cemy wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 o bogactwie liturgicznym, jakie przejawia si\u0119 w r\u00f3\u017cnorodno\u015bci ryt\u00f3w liturgicznych. Dotyczy tego bulla Quo primum tempore <\/em>\u015bw. Piusa V, soborowa Konstytucja o liturgii<\/em> czy te\u017c motu proprio Summorum Pontificum<\/em> Benedykta XVI[24]<\/a>. Szczeg\u00f3\u0142owe om\u00f3wienia r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi (wybranymi) tradycjami (rytami) liturgicznymi, w\u00a0odniesieniu do czas\u00f3w przedtrydenckich, mo\u017cna znale\u017a\u0107 w\u00a0interesuj\u0105cych i\u00a0warto\u015bciowych, cho\u0107 cz\u0119sto krytykowanych, pracach Archdale\u2019a A. Kinga, np. Liturgies of the past<\/em>, London 1959 (korzystam z wydania francuskiego: Liturgies anciennes<\/em>, trad. B. Poupard, Mame, 1961).<\/p>\r\n

Tolerancja i pluralizm liturgiczny<\/strong>. Gamber w do\u015b\u0107 sarkastyczny spos\u00f3b pokazuje, \u017ce dawniej – gdy na ustach wszystkich nie by\u0142o krzyk\u00f3w o tolerancj\u0119 i\u00a0pluralizm – Rzym respektowa\u0142 lokalne odmienno\u015bci liturgiczne. Dzi\u015b, w epoce wolno\u015bci, Watykan otwarcie naciska\u0142, aby nie sprawowano liturgii trydenckiej[25]<\/a>.<\/p>\r\n

Reforma Wielkiego Tygodnia i p\u00f3\u017aniejsze zmiany w rubrykach<\/strong>. Gamber krytycznie odnosi si\u0119 do reform Wielkiego Tygodnia z lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku. W\u00f3wczas powa\u017cnej krytyki \u201enowego\u201d Wielkiego Tygodnia dokona\u0142 mgr L\u00c3\u00a9on Gromier, francuski liturgista, autor jednego z najlepszych komentarzy do Caeremoniale Episcoporum<\/em>[26]<\/a>. Obecnie wzmaga si\u0119 krytyka \u015brodowisk tradycjonalistycznych wzgl\u0119dem \u201ereform Piusowych\u201d Wielkiego Tygodnia[27]<\/a>, co w ostatnim czasie doprowadzi\u0142o do wydania pozwole\u0144 przez Komisj\u0119 Ecclesia Dei na sprawowanie obrz\u0119d\u00f3w Triduum Sacrum wed\u0142ug ksi\u0105g sprzed reformy Piusa XII. W 1960 roku opublikowano nowy Codex rubricarum<\/em>. By\u0142 on zwie\u0144czeniem modyfikacji i\u00a0zmian w rubrykach wprowadzanych od 1955 roku, kt\u00f3re krytycznemu os\u0105dowi r\u00f3wnie\u017c podda\u0142 ks. Gromier[28]<\/a>. Obecnie obowi\u0105zuj\u0105ce rubryki dla Mszy tzw. trydenckiej zebra\u0142 ks. Piotr Wulgaris[29]<\/a>, zabrak\u0142o jednak jakiegokolwiek komentarza o zasadno\u015bci obowi\u0105zywania i zachowywania tych, a\u00a0nie innych rubryk, zw\u0142aszcza wobec liturgicznej praxis<\/em>, w kt\u00f3rej niejednokrotnie dokonuje si\u0119 pomieszania \u201edawnych\u201d i \u201enowych\u201d rubryk (np. sk\u0142ony kap\u0142ana w\u00a0stron\u0119 krzy\u017ca o\u0142tarzowego, a nie w stron\u0119 Msza\u0142u przy sprawowaniu Mszy \u015bwi\u0119tej). Nale\u017cy odnotowa\u0107, \u017ce coraz powszechniej negatywnie ocenia si\u0119 – w\u00a0kontek\u015bcie p\u00f3\u017aniejszych reform – zmiany w rubrykach zaprowadzone przez Papie\u017cy Piusa XII i Jana XXIII.<\/p>\r\n

Reforma reformy<\/strong>. Wed\u0142ug ks. Gambera \u201eMa\u0142e udoskonalenia by\u0142yby wystarczaj\u0105ce, by dostosowa\u0107 go [tj. ryt rzymski – B. K.] do wsp\u00f3\u0142czesnych wymog\u00f3w\u201d. Dzisiaj mo\u017cna odnie\u015b\u0107 te s\u0142owa do tzw. kwestii \u201ereformy reformy\u201d, kt\u00f3ra jest kluczowa we wsp\u00f3\u0142czesnej refleksji i debacie nad statusem liturgii w\u00a0Ko\u015bciele katolickim, zw\u0142aszcza w wymiarze praktycznym. Czy wystarczy powr\u00f3ci\u0107 do\u00a0sytuacji sprzed Soboru i zacz\u0105\u0107 \u201eod nowa\u201d? Na jakich dok\u0142adnie zasadach winno si\u0119 opiera\u0107 wzajemne ubogacanie \u201edawnego\u201d i \u201enowego\u201d rytu (we wsp\u00f3\u0142czesnej, ale, jak si\u0119 okazuje, bardzo k\u0142opotliwej nomenklaturze dw\u00f3ch form rytu rzymskiego)? Czy mo\u017cna w og\u00f3le m\u00f3wi\u0107, przyjmuj\u0105c, \u017ce mamy do\u00a0czynienia z\u00a0ritus romanus<\/em> i ritus modernus<\/em>, o jakimkolwiek ubogacaniu? Czy rozwi\u0105zanie wprowadzone przez Benedykta XVI w Summorum Pontificum<\/em> nie jest tylko dora\u017ane i w d\u0142u\u017cszej perspektywie nieskuteczne oraz wadliwe? Jak wielka winna by\u0107 w tym wszystkim przewaga dyplomacji nad argumentami natury rzeczowej, liturgicznej i historycznej? Wszystkie te pytania (oraz wiele innych) domagaj\u0105 si\u0119 starannie przemy\u015blanych odpowiedzi. Oznacza to brak po\u015bpiechu. Ksi\u0105dz Gamber powraca do tematu reformy z lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych w\u00a0rozdziale czwartym zatytu\u0142owanym \u00c3\u20ac propos de\u00a0la\u00a0r\u00c3\u00a9forme de l\u2019Ordo Missae<\/em> (\u201e\u00c3\u20ac\u00a0propos reformy Ordo Missae<\/em>\u201d), gdzie pr\u00f3buje odpowiedzie\u0107 na pytanie o to, czy decyzje Soboru Watyka\u0144skiego II mog\u0142y by\u0107 zrealizowane bez ingerowania w sam ryt Mszy \u015bwi\u0119tej. Przeprowadzone analizy doprowadzaj\u0105 liturgist\u0119 do wyrazistej konkluzji: \u201eOto dlaczego tw\u00f3rcy [dos\u0142. rzemie\u015blnicy – les artisans<\/em>] nowego rytu Mszy nie mog\u0105 powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na Sob\u00f3r, nawet je\u015bli ci\u0105gle tak czyni\u0105. Wskazania Soboru s\u0105 denominowane w spos\u00f3b og\u00f3lny i pozostaj\u0105 otwarte na r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania. To, co jest w ka\u017cdym razie pewne, to to, \u017ce nowe Ordo Missae<\/em> nie uzyska\u0142oby aprobaty wi\u0119kszo\u015bci Ojc\u00f3w soborowych\u201d[30]<\/a>.<\/p>\r\n

Uwaga na marginesie<\/strong>. Chcia\u0142bym zaznaczy\u0107 istnienie niezwykle ciekawej publikacji jednego z\u00a0hiszpa\u0144skich dominikan\u00f3w, kompletnie przemilczanej w naszym kraju, a\u00a0zas\u0142uguj\u0105cej na polsk\u0105 edycj\u0119. Mam na my\u015bli ksi\u0105\u017ck\u0119 Pedra Fern\u00e1ndeza Rodr\u00c3\u00adqueza OP, La sagrada liturgia en la escuela de Benedicto XVI<\/em>, Libreria Editrice Vaticana 2014. Z pewno\u015bci\u0105 mog\u0142aby ona o\u017cywi\u0107 i\u00a0wprowadzi\u0107 wiele warto\u015bciowych argument\u00f3w do dyskusji nad kszta\u0142tem liturgii.<\/p>\r\n

Bart\u0142omiej Krzych\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\r\n

[PRZYPISY:]<\/p>\r\n

[1]<\/a> Benedykt XVI, motu proprio Summorum Pontificum<\/em>, Rzym 2007.<\/p>\r\n

[2]<\/a> Komisja Ecclesia Dei, Instrukcja Universae Ecclesiae<\/em>, Rzym 2011.<\/p>\r\n

[3]<\/a> Ks. Maciej Zachara w jednym ze swych artyku\u0142\u00f3w dowodzi, \u017ce \u015bwiadectwa historyczne jednoznacznie pozwalaj\u0105 stwierdzi\u0107, i\u017c dawniej wsp\u00f3\u0142istnia\u0142y r\u00f3\u017cne warianty tego samego rytu rzymskiego, por. M.\u00a0Zachara, Czy jest mo\u017cliwe wsp\u00f3\u0142istnienie dw\u00f3ch form rytu rzymskiego?<\/em>, w: K. Poros\u0142o (red.), Teologia \u017cyj\u0105ca w liturgii<\/em>, Krak\u00f3w 2010, s. 112-115. Ks. Zachara jest \u015bwiadomy tego, \u017ce prezentowane przez niego \u015bwiadectwa (liturgia rzymska z\u00a0prze\u0142omu VII i XIII oraz w XIII w.) s\u0105 niepor\u00f3wnywalne z dzisiejsz\u0105 sytuacj\u0105. Zob. te\u017c: C.\u00a0Folsom, Ryt rzymski czy ryty rzymskie?<\/em>, \u201eChristianitas\u201d 2007, nr 35, s. 66-84. Nale\u017cy jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce obaj liturgi\u015bci nie bior\u0105 pod uwag\u0119 lub te\u017c nie przywi\u0105zuj\u0105 nale\u017cytej uwagi do znaczenia i skali, a tak\u017ce metody przeprowadzonych w XX w. reform (\u015bwiadcz\u0105 o tym cho\u0107by liczne dyskusje i pojawiaj\u0105ce si\u0119 kontrowersje). Niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce nast\u0105pi\u0142o zerwanie, o jakim nie by\u0142o mowy nigdy wcze\u015bniej w historii Ko\u015bcio\u0142a (zob. nast\u0119pny przypis).<\/p>\r\n

[4]<\/a> Por. np. studia L. Dobszay, The Bugnini Liturgy and the Reform of the Reform<\/em>, Church Music Association of America 2003; ten\u017ce, The Restoration and Organic Development of the Roman Rite<\/em>, T&T Clark, 2010; T.M. Kocik, Reform of the Reform? A Liturgical Debate: Reform or Return<\/em>, Ignatius Press 2003; czy te\u017c bardziej og\u00f3lne prace Brunera Gherardiniego, pocz\u0105wszy od: B. Gherardini, Concilio ecumenico Vaticano II. <\/em>Un discorso da fare<\/em>, Casa Mariana Editrice, Frigento 2009, a tak\u017ce Romana Ameria, przede wszystkim: R. Amerio, Iota Unum. <\/em>Analiza zmian w Ko\u015bciele katolickim w XX wieku<\/em>, Antyk, Komor\u00f3w 2009.<\/p>\r\n

[5]<\/a> K. Gamber, Codices Liturgici Latini Antiquiores<\/em>, \u201eSpicilegii Friburgensis Subsidia\u201d 1, Freiburg Schweiz 1968; Supplementum w 1988.<\/p>\r\n

[6]<\/a> K. Gamber, Zwr\u00f3\u0107my si\u0119 ku Panu! Zagadnienia dotycz\u0105ce budownictwa ko\u015bcielnego i modlitwy zwr\u00f3conej na wsch\u00f3d<\/em>, prze\u0142. G. Kucharczyk, Pozna\u0144 1998; K. Gamber, W stron\u0119 Pana! Pytania o budow\u0119 ko\u015bcio\u0142\u00f3w i modlitw\u0119 w kierunku wschodnim<\/em>, prze\u0142. A. Huculak, [wraz ze studium wprowadzaj\u0105cym do II wydania polskiego \u201eLiturgia Boska\u201d, czyli \u201eZwr\u00f3ceni ku Panu\u201d B. J. Huculaka OFM], Rzesz\u00f3w 2012 (tam te\u017c mo\u017cna znale\u017a\u0107 szerszy biogram ks. Gambera).<\/p>\r\n

[7]<\/a> K. Gamber, La r\u00c3\u00a9forme liturgique en question<\/em>, prze\u0142. S. Wallon, \u00c3\u2030ditions Sainte-Madeleine, Le Barroux 1992, s.\u00a027-30 [= rozdz. 2: \u201eRitus romanus et ritus modernus. Y a-t-il eu une r\u00c3\u00a9forme liturgique avant Paul VI?\u201d].<\/p>\r\n

[8]<\/a> J. Gelineau, Demain la liturgie. Essai sur l’\u00c3\u00a9volution des assembl\u00c3\u00a9es chr\u00c3\u00a9tiennes<\/em>, Paris 1977, s. 9-10 (cyt. za: M.\u00a0Davies, Nowa Msza papie\u017ca Paw\u0142a VI<\/em>, prze\u0142. T. Maszczyk, Warszawa 2014, s. 83-84). W \u015bwietle tej wypowiedzi wci\u0105\u017c uzasadnione wydaje si\u0119 pos\u0142ugiwanie okre\u015bleniem Novus Ordo Missae<\/em> lub te\u017c pojemniejszym i w\u0142a\u015bciwszym Gamberowskim ritus modernus<\/em>.<\/p>\r\n

[9]<\/a> F.M. Quo\u00c3\u00abx, Msza \u201ewszechczas\u00f3w?<\/em>, http:\/\/www.pch24.pl\/msza-wszechczasow-,19584,i.html [dost\u0119p: 13.2.2016].<\/p>\r\n

[10]<\/a> S.J.P. Van Dijk, J. Hazelden Walker, The Origins of the Modern Roman Liturgy. The Liturgy of the Papal Court and the Franciscan Order in the Thirteenth Century<\/em>, London 1960; S.J.P. Van Dijk, J. Hazelden Walker, The Ordinal of the Papal Court from Innocent III to Boniface VIII and Related Documents<\/em>, \u201eSpicilegium Friburgense\u201d 22, Fribourg (Switzerland) 1975.<\/p>\r\n

[11]<\/a> J. Miazek, Czterysta lat Msza\u0142u trydenckiego<\/em>, \u201eWarszawskie Studia Teologiczne\u201d 2009, nr 2, s. 93-104.<\/p>\r\n

[12]<\/a> Zob. np. P. Gu\u00c3\u00a9ranger, L\u2019esprit de la liturgie catholique<\/em>, pr\u00c3\u00a9face de G. Celier, Editions SERVIR, 2000.<\/p>\r\n

[13]<\/a> P. Jounel, Liturgie aux multiples visages. M\u00c3\u00a9langes<\/em>, Bibliotheca \u201eEphemerides Liturgicae\u201d, \u201eSubsidia\u201d 68, Roma 1993, s. 193-250 [= cz\u0119\u015b\u0107 III: \u201eLiturgies fran\u00c3\u00a7aises du pass\u00c3\u00a9\u201d].<\/p>\r\n

[14]<\/a> B. Neunheuser, Storia della liturgia attraverso le epoche culturali. Terza edizione ampliata e rinnovata<\/em>, Bibliotheca \u201eEphemerides Liturgicae\u201d, \u201eSubsidia\u201d 11, Roma 2009, s. 133-139 [= rozdz. IX: \u201eLa reforma e il Concilio di Trento\u201d].<\/p>\r\n

[15]<\/a> M. Zachara, Kr\u00f3tka historia Msza\u0142u rzymskiego<\/em>, Warszawa 2014. Zaznaczam, \u017ce niekt\u00f3re tezy autora, zw\u0142aszcza te dotycz\u0105ce wsp\u00f3\u0142czesnych kontrowersji, wpisuj\u0105 si\u0119 w dzisiejsze dyskusje.<\/p>\r\n

[16]<\/a> http:\/\/w2.vatican.va\/content\/paul-vi\/it\/audiences\/1969\/documents\/hf_p-vi_aud_19691126.html [dost\u0119p: 13.2.2016].<\/p>\r\n

[17]<\/a> http:\/\/www.opoka.org.pl\/nauczanie\/papiez\/pawel_vi\/audiencje.html [dost\u0119p: 13.2.2016].<\/p>\r\n

[18]<\/a> A. Nojszewski, Liturgia rzymska<\/em>, Warszawa 1914.<\/p>\r\n

[19]<\/a> M. Davies, Nowa Msza papie\u017ca Paw\u0142a<\/em>, dz. cyt., s. 275-297 [= rozdz. XV: \u201eNowe modlitwy eucharystyczne\u201d].<\/p>\r\n

[20]<\/a> Liturgie e culture tra l’et\u00c3\u00a0 di Gregorio Magno e il pontificato di Leone III. Aspetti rituali, ecclesiologici e\u00a0istituzionali<\/em>, R. Salvarini (a cura di), Libreria Editrice Vaticana, 2012.<\/p>\r\n

[21]<\/a> Dost\u0119pne w ca\u0142o\u015bci online: http:\/\/lepaginedidoncamillo.blogspot.com\/2013\/11\/liber-sacramentorum-del-beato-alfredo.html [dost\u0119p: 15.2.2016].<\/p>\r\n

[22]<\/a> Dost\u0119pne w ca\u0142o\u015bci online: http:\/\/www.liberius.net\/auteur.php?id_auth=33 [dost\u0119p: 15.2.2016].<\/p>\r\n

[23]<\/a> J. W. Boguniowski, Rozw\u00f3j historyczny ksi\u0105g liturgii rzymskiej do Soboru Trydenckiego i ich recepcja w Polsce<\/em>, Krak\u00f3w 2001.<\/p>\r\n

[24]<\/a> Zob. np. C. Folsom, Ryt rzymski\u2026<\/em>, dz. cyt.<\/p>\r\n

[25]<\/a> Por. np. P. Milcarek, Mi\u0119dzy Msz\u0105 i Msz\u0105<\/em>, \u201eChristianitas\u201d 2000, nr 9, s. 155-189.<\/p>\r\n

[26]<\/a> L. Gromier, Simples r\u00c3\u00a9flexions sur des choses restaur\u00c3\u00a9es<\/em>, \u201eOpus Dei\u201d 1961, nr 5, s. 248-254; ten\u017ce, La Semaine Sainte restaur\u00c3\u00a9e<\/em>, \u201eOpus Dei\u201d 1962, nr 2, s. 76-90.<\/p>\r\n

[27]<\/a> Zob. np.: S. Carusi, La riforma della settimana santa negli anni 1951-1956<\/em>, http:\/\/disputationes-theologicae.blogspot.com\/2010\/03\/la-riforma-della-settimana-santa-negli.html [dost\u0119p: 13.2.2016]. Polski czytelnik szczeg\u00f3\u0142y reform wielkotygodniowych znajdzie w: A. Krzystek, Generalna reforma liturgiczna papie\u017ca Piusa XII. <\/em>Zamierzenia i realizacja<\/em>, Szczecin 2000.<\/p>\r\n

[28]<\/a> L. Gromier, La simplification des rubriques du missel et du br\u00c3\u00a9viaire<\/em>, \u201eRevue de Droit Canonique\u201d 1955, nr 5, s. 175-183.<\/p>\r\n

[29]<\/a> P. Wulgaris, Vademecum nadzwyczajnej formy rytu rzymskiego<\/em>, Gda\u0144sk 2015.<\/p>\r\n

[30]<\/a> K. Gamber, La r\u00c3\u00a9forme\u2026<\/em>, dz. cyt., s. 54. Polski czytelnik znajdzie obszerny materia\u0142 i analizy w publikacji M. Daviesa, Nowa Msza papie\u017ca Paw\u0142a<\/em>, dz. cyt.<\/p>\r\n

Pobierz pdf<\/a><\/strong><\/span><\/p>\r\n

Za: Christianistas.pl<\/a> (2019.11.14)<\/p>\r\n

\r\n

Drogi Czytelniku, skoro jeste\u015bmy ju\u017c razem tutaj, na ko\u0144cu tekstu prosimy jeszcze o chwil\u0119 uwagi. Udost\u0119pniamy ten i inne nasze teksty za darmo. Dzieje si\u0119 tak dzi\u0119ki wsparciu naszych czytelnik\u00f3w. Jest ono konieczne je\u015bli nadal mamy to robi\u0107.<\/p>\r\n

Zam\u00f3w „Christianitas” (pojedynczy numer lub prenumerat\u0119)<\/a><\/strong><\/p>\r\n

Wesprzyj „Christianitas”<\/a><\/strong><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

\u00a0<\/h4>\r\n
\r\n

\u00a0<\/h4>\r\n

Ritus romanus<\/em> a ritus modernus<\/em>. Czy mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o reformie liturgicznej przed Paw\u0142em VI? – Ks. Klaus Gamber<\/em><\/h2>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Przedmow\u0119 do tekstu Klausa Gambera, autorstwa Bart\u0142omieja Krzycha, mo\u017cna przeczyta\u0107 [powy\u017cej oraz]\u00a0 TUTAJ<\/a>.<\/p>\r\n

W artykule zatytu\u0142owanym \u201eCzterysta lat Mszy trydenckiej?\u201d[1]<\/a>, opublikowanym w wielu czasopismach religijnych, profesor Rennings zada\u0142 sobie trud przedstawienia nowego Msza\u0142u jako wyniku naturalnego i prawowitego rozwoju liturgii Zachodu. Wed\u0142ug niego \u201eMsza \u015bw. Piusa V\u201d istnia\u0142a zaledwie przez trzydzie\u015bci sze\u015b\u0107 lat, poniewa\u017c ju\u017c w\u00a01604 roku papie\u017ce wprowadzili zmiany do Msza\u0142u opublikowanego w 1570 roku. Dlatego te\u017c w\u00a0pe\u0142ni zgodne z\u00a0procesem rozwoju by\u0142y reformy Missale Romanum<\/em> Paw\u0142a VI, dokonane, by\u00a0wierni \u201emogli lepiej – jak m\u00f3wi Rennings – dostrzega\u0107 niewyobra\u017caln\u0105 wielko\u015b\u0107 daru, kt\u00f3ry w\u00a0Eucharystii uczyni\u0142 Pan swemu Ko\u015bcio\u0142owi\u201d.<\/p>\r\n

W swoim artykule Rennings zr\u0119cznie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do s\u0142abego punktu tradycjonalist\u00f3w, czyli wyra\u017cenia \u201eMsza trydencka\u201d czy te\u017c \u201eMsza \u015bw. Piusa V\u201d. Ot\u00f3\u017c w sensie \u015bcis\u0142ym nie ma \u201eMszy trydenckiej\u201d, gdy\u017c po zako\u0144czeniu Soboru Trydenckiego nie stworzono nowego ordynarium Mszy \u015bw., za\u015b \u201eMsza\u0142 \u015bw. Piusa V\u201d jest niczym innym jak tylko Msza\u0142em Kurii, kt\u00f3ry powsta\u0142 wiele wiek\u00f3w wcze\u015bniej w Rzymie. Zosta\u0142 on rozpowszechniony przez franciszkan\u00f3w w wielu zak\u0105tkach Zachodu, jednak\u017ce nigdy nie by\u0142 narzucany[2]<\/a>. Zmiany wprowadzone w tamtym czasie przez Piusa V by\u0142y tak ma\u0142e, \u017ce odnotowali je jedynie specjali\u015bci w dziedzinie liturgii.<\/p>\r\n

Kolejny sprytny zabieg Renningsa polega na unikni\u0119ciu dokonania jasnego rozr\u00f3\u017cnienia pomi\u0119dzy ordynarium Mszy \u015bwi\u0119tej a cz\u0119\u015bciami w\u0142asnymi Mszy r\u00f3\u017cnych dni i \u015bwi\u0105t liturgicznych. Papie\u017ce, a\u017c do Paw\u0142a VI, nie wprowadzali zmian w \u015bcis\u0142ym znaczeniu do\u00a0ordynarium Mszy \u015bw., podczas gdy, szczeg\u00f3lnie po Soborze Trydenckim, wprowadzili oni nowe propria dla nowych \u015bwi\u0105t. Nie znios\u0142o to \u201eMszy trydenckiej\u201d, podobnie jak dodatki do kodeksu prawa cywilnego nie czyni\u0105 go\u00a0przestarza\u0142ym.<\/p>\r\n

Winni\u015bmy zatem m\u00f3wi\u0107 raczej o ritus romanus<\/em>, przeciwstawiaj\u0105c go nowemu rytowi, ritus modernus<\/em>. Ryt rzymski si\u0119ga, jak to wy\u017cej ukazali\u015bmy, przynajmniej co\u00a0do\u00a0wa\u017cnych jego cz\u0119\u015bci, IV wieku. Kanon Mszy \u015awi\u0119tej, poza kilkoma modyfikacjami dokonanymi za pontyfikatu Grzegorza I (590-604), w czasach Gelazego I (492-496) osi\u0105gn\u0105\u0142 form\u0119, kt\u00f3r\u0105 zachowuje a\u017c do dzi\u015b. Jedyn\u0105 rzecz\u0105, na jak\u0105 papie\u017ce k\u0142adli nieustanny nacisk od V wieku, by\u0142a konieczno\u015b\u0107 przyj\u0119cia tego\u017c kanonu rzymskiego, gdy\u017c – jak argumentowali – si\u0119ga\u0142 on do \u015bw. Piotra Aposto\u0142a. Jednak\u017ce w tym, co dotyczy\u0142o innych cz\u0119\u015bci ordo<\/em>, a tak\u017ce wyboru propri\u00f3w Mszy – respektowali oni zwyczaje Ko\u015bcio\u0142\u00f3w lokalnych.<\/p>\r\n

A\u017c do \u015bw. Grzegorza Wielkiego nie by\u0142o oficjalnego Msza\u0142u zawieraj\u0105cego propria Mszy na ka\u017cde \u015bwi\u0119to roku liturgicznego. Liber Sacramentorum<\/em>, ustanowiony przez \u015bw. papie\u017ca Grzegorza na pocz\u0105tku jego pontyfikatu, by\u0142 przeznaczony wy\u0142\u0105cznie do Mszy rzymskich stacji, innymi s\u0142owy – do liturgii pontyfikalnej [papieskiej]. \u015awi\u0119ty Grzegorz nie mia\u0142 zamiaru narzuca\u0107 tego Msza\u0142u ca\u0142emu Zachodowi. Fakt, \u017ce sta\u0142 si\u0119 on p\u00f3\u017aniej podstaw\u0105 dla Msza\u0142u kurialnego czy te\u017c Missale Romanum<\/em> \u015bw. Piusa V, zale\u017ca\u0142 od\u00a0serii czynnik\u00f3w, o kt\u00f3rych mo\u017cemy tutaj nie wspomina\u0107.<\/p>\r\n

W \u015bredniowieczu prawie ka\u017cdy ko\u015bci\u00f3\u0142, a przynajmniej ka\u017cda diecezja, kt\u00f3ra rozmy\u015blnie nie przyj\u0119\u0142a Msza\u0142u Kurii Rzymskiej, u\u017cywa\u0142a swojego w\u0142asnego Msza\u0142u. \u0179aden papie\u017c nie interweniowa\u0142 w tej kwestii. R\u00f3\u017cne by\u0142y zw\u0142aszcza te cz\u0119\u015bci ordynarium Mszy \u015bw., kt\u00f3re celebrans m\u00f3wi\u0142 po cichu. Innymi s\u0142owy, \u201emodlitwy prywatne\u201d kap\u0142ana: modlitwy u stopni o\u0142tarza, ofiarowanie – nazywane te\u017c canon minor<\/em> – oraz modlitwy przed Komuni\u0105. Natomiast teksty \u015bpiewane by\u0142y prawie wsz\u0119dzie – na\u00a0\u0142onie Ko\u015bcio\u0142a \u0142aci\u0144skiego – takie same. Zaledwie kilka lektur i modlitw uwidacznia\u0142o lokalne r\u00f3\u017cnice.<\/p>\r\n

Obrona przed protestantyzmem spowodowa\u0142a zwo\u0142anie Soboru Trydenckiego, kt\u00f3ry zobowi\u0105za\u0142 papie\u017ca do opublikowania udoskonalonego i ujednoliconego Msza\u0142u dla wszystkich. C\u00f3\u017c uczyni\u0142 \u015bw. Pius V? Wzi\u0105\u0142, jak to ju\u017c powiedzieli\u015bmy, Msza\u0142 Kurii b\u0119d\u0105cy w u\u017cytku w\u00a0Rzymie oraz w wielu innych miejscach i udoskonali\u0142 go. Szczeg\u00f3lnie poprzez redukcj\u0119 liczby wspomnie\u0144 \u015bwi\u0119tych. Jednak\u017ce nie uczyni\u0142 tego Msza\u0142u obowi\u0105zkowym dla ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a, bowiem respektowa\u0142 nawet tradycje lokalne maj\u0105ce przynajmniej dwie\u015bcie lat. Taka tradycja wystarczy\u0142a, by diecezja by\u0142a zwolniona z obligacji u\u017cytkowania Missale Romanum<\/em>. Mimo to wi\u0119kszo\u015b\u0107 diecezji bardzo szybko przyj\u0119\u0142a nowy Msza\u0142 – fakt ten wynika z r\u00f3\u017cnych przyczyn. Jednak\u017ce Rzym nie wywiera\u0142 \u017cadnego nacisku. Dzia\u0142o si\u0119 to\u00a0w\u00a0epoce, gdzie – w\u00a0przeciwie\u0144stwie do tego, co dzieje si\u0119 dzisiaj – nie m\u00f3wiono ani o\u00a0pluralizmie, ani o\u00a0tolerancji.<\/p>\r\n

Pierwszym papie\u017cem, kt\u00f3ry dokona\u0142 znacz\u0105cej zmiany w tradycyjnym Mszale, by\u0142 Pius XII, wprowadzaj\u0105c now\u0105 liturgi\u0119 Wielkiego Tygodnia. Mo\u017cna by\u0142o zreszt\u0105 przenie\u015b\u0107 Msz\u0119 z\u00a0Wielkiego Soboty na Noc Paschaln\u0105 bez modyfikowania obrz\u0119du. Jan XXIII kontynuowa\u0142 obrany kierunek zmian wraz ze swym nowym uk\u0142adem rubryk. Jest prawd\u0105, \u017ce ordynarium Mszy pozosta\u0142o nietkni\u0119te, jednak\u017ce drzwi prowadz\u0105ce do\u00a0radykalnej przebudowy liturgii rzymskiej zosta\u0142y otwarte.<\/p>\r\n

Do\u015bwiadczyli\u015bmy tej przebudowy i odt\u0105d mo\u017cemy kontemplowa\u0107 ruiny, jednak\u017ce nie s\u0105 to ruiny \u201eMszy trydenckiej\u201d, ale dawnego rytu rzymskiego, kt\u00f3ry rozwija\u0142 si\u0119 w czasie tego d\u0142ugiego okresu a\u017c do osi\u0105gni\u0119cia dojrza\u0142o\u015bci. Mo\u017cemy si\u0119 zgodzi\u0107 z tym, \u017ce nie by\u0142 on doskona\u0142y. Ma\u0142e udoskonalenia by\u0142yby wystarczaj\u0105ce, by\u00a0dostosowa\u0107 go do wsp\u00f3\u0142czesnych wymog\u00f3w[3]<\/a>.<\/p>\r\n

Klaus Gamber<\/strong><\/em><\/p>\r\n

T\u0142um. Bart\u0142omiej K. Krzych<\/em><\/p>\r\n

[PRZYPISY:]<\/p>\r\n

[1]<\/a> Nast\u0119puj\u0105ce przypisy dolne s\u0105 przypisami oryginalnymi autora.<\/p>\r\n

[2]<\/a> Zosta\u0142 on opracowany w XIII w. przez franciszkan\u00f3w i przyj\u0119ty przez Kuri\u0119 Rzymsk\u0105 za Papie\u017ca Klemensa V, st\u0105d jego tytu\u0142: Missale secundum consuetudinem romanae Curiae<\/em> [Msza\u0142 wed\u0142ug zwyczaju Kurii Rzymskiej].<\/p>\r\n

[3]<\/a> Przypis t\u0142umacza: wnioski z tekstu s\u0105 wi\u0119c nast\u0119puj\u0105ce: 1) Pius V nie przeprowadzi\u0142 \u201ereformy\u201d; 2) do czas\u00f3w Paw\u0142a VI nie narzucano metodami si\u0142owymi jednolitego Msza\u0142u Rzymskiego; 3) do czas\u00f3w Paw\u0142a VI zmiany dokonywane w Mszale wpisywa\u0142y si\u0119 w ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 dziej\u00f3w liturgii (prze\u0142om to pontyfikat Piusa XII); 4) do czas\u00f3w Paw\u0142a VI znacz\u0105co nie ingerowano w ordynarium Mszy \u015bw. (przede wszystkim w\u00a0Ofiarowanie); 5) do czas\u00f3w Paw\u0142a VI respektowano obrz\u0105dki lokalne; 6) z tekst\u00f3w Soboru Watyka\u0144skiego II nie wynikaj\u0105 przes\u0142anki do dzia\u0142a\u0144 reformatorskich prowadzonych w czasie pontyfikatu Paw\u0142a VI; 7) wraz z\u00a0publikacj\u0105 nowego Msza\u0142u nast\u0105pi\u0142o radykalne zerwanie: powsta\u0142 nowy ryt Mszy \u015bw. – ritus modernus<\/em>.<\/p>\r\n

Pobierz pdf<\/strong><\/a><\/span><\/p>\r\n

Za: Christianitas.pl (2019.11.18)<\/a><\/p>\r\n

\u00a0<\/h4>\r\n
\r\n

\u00a0<\/h4>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zamieszczamy poni\u017cej: wst\u0119p do artyku\u0142u ks. Klausa Gambera oraz sam tekst pt \u00abRitus romanus a ritus modernus. Czy mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o reformie liturgicznej przed Paw\u0142em VI?\u00bb Ryt rzymski czy ryty rzymskie? Klaus Gamber o ritus romanus i ritus modernus Obecny czas w historii Ko\u015bcio\u0142a rzymskiego mo\u017cna okre\u015bli\u0107 – pod wzgl\u0119dem liturgicznym – jako niespokojny. To […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3,328],"tags":[119,24,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110751"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=110751"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110751\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":117789,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110751\/revisions\/117789"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=110751"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=110751"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=110751"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}