{"id":110583,"date":"2019-11-08T11:53:45","date_gmt":"2019-11-08T16:53:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=110583"},"modified":"2019-11-15T21:40:06","modified_gmt":"2019-11-16T02:40:06","slug":"nowe-koscioly-piotr-chrzanowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=110583","title":{"rendered":"Nowe ko\u015bcio\u0142y – Piotr Chrzanowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Kilka dni temu Radio Watyka\u0144skie kr\u00f3tko zreferowa\u0142o<\/span><\/a> wypowied\u017c jednego z najwybitniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych architekt\u00f3w, Mario Botty. Ten tw\u00f3rca licznych ko\u015bcio\u0142\u00f3w budowanych w ostatnich dziesi\u0119cioleciach przyznaje, \u017ce „sam najbardziej lubi wielkie ko\u015bcio\u0142y, przede wszystkim te dawne\u201d. Owszem dodaje zaraz, \u017ce „r\u00f3wnie\u017c i wsp\u00f3\u0142czesne\u201d, niemniej kolejno\u015b\u0107, w jakiej wymienia swoje preferencje, wydaje si\u0119 znamienna. Botta zauwa\u017ca, \u017ce „projektowania ko\u015bcio\u0142\u00f3w nie mo\u017cna powierza\u0107 z\u0142ym architektom.\u201d To oczywi\u015bcie prawda. Architekci maj\u0105 swoje za uszami. A jednak\u2026 Pisa\u0142em w recenzji<\/a><\/span> ksi\u0105\u017cki Jakuba Turbasy „Ukryte pi\u0119kno\u201d, \u017ce „za wiele tych [z\u0142ych] rozwi\u0105za\u0144 nale\u017cy wini\u0107 raczej teolog\u00f3w ni\u017c architekt\u00f3w\u201d. Bo to teolodzy de facto<\/em> s\u0105 w tym obszarze inwestorem. Zgadzam si\u0119 z Turbas\u0105, \u017ce o ostatecznym efekcie budowy nowego ko\u015bcio\u0142a decyduj\u0105 teolog, architekt i budowniczy. Jednak ten pierwszy jest najwa\u017cniejszy, a g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 brzydoty wi\u0119kszo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w jest ca\u0142kowity zam\u0119t w rozumieniu tego, czym jest liturgia.<\/p>\r\n

Je\u015bli wi\u0119c mia\u0142bym co\u015b podpowiada\u0107 architektom, to \u017ceby nie zwa\u017caj\u0105c na teologa projektowali ko\u015bcio\u0142y obrz\u0105dku rzymskiego tak, \u017ceby dawa\u0142o si\u0119 w nich bez trudno\u015bci i tymczasowych modyfikacji sprawowa\u0107 liturgi\u0119 w obu formach tego rytu. Przede wszystkim musi by\u0107 mo\u017cliwa celebracja versus Deum<\/em>. Nawet je\u015bli teraz w formie zwyczajnej dominuje odmienne ustawienia kap\u0142ana, trzeba powiedzie\u0107, \u017ce jest to swego rodzaju aberracja tak dalece niezgodna z prawdziwym Duchem liturgii, \u017ce pr\u0119dzej (oby!) czy p\u00f3\u017aniej przeminie. Pozwol\u0119 sobie zacytowac fragment najnowszej ksi\u0105\u017cki kardyna\u0142a Roberta Sarah „Wiecz\u00f3r sie zbli\u017ca i dzien ju\u017c si\u0119 chyli\u201d: „O\u0142tarz, tak jak pr\u00f3g, wpierw stanowi granic\u0119; \u015bcis\u0142\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy przestrzeni\u0105 \u015bwiata i przestrzeni\u0105 Boga, mi\u0119dzy bezpo\u015brednio\u015bci\u0105 tego, co ludzkie, I Transcendencj\u0105 tego, co Boskie. O\u0142tarz u\u015bwiadamia nam wy\u017cyny na kt\u00f3rych mieszka B\u00f3g. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce te wy\u017cyny znajduj\u0105 si\u0119 po drugiej stronie o\u0142tarza<\/em>, je\u015bli pomy\u015ble\u0107 o odleg\u0142o\u015bci jaka dzieli nas od Boga. (…) Dlatego nie przystoi, \u017ceby celebrans zajmowa\u0142 miejsce po drugiej stronie o\u0142tarza<\/em>, jakby zajmowa\u0142 miejsce Boga. Tak czyni\u0105c, jest jak ekran, kt\u00f3ry przes\u0142ania Transcendencj\u0119 Boga. Jest zas\u0142on\u0105 skrywaj\u0105c\u0105 majestat Boga.\u201d<\/p>\r\n

W dawniejszych czasach prymat Boga uwidacznia\u0142 si\u0119 te\u017c w samej wielko\u015bci budynk\u00f3w ko\u015bcielnych, kt\u00f3re czy to na wsi, czy w murach najwi\u0119kszych nawet miast dominowa\u0142y nad innymi budowlami w ich otoczeniu. Dzi\u015b jest to coraz rzadsze, nawet tam, gdzie, jak w Polsce, wi\u0119kszo\u015b\u0107 nowych realizacji ko\u015bcielnych stanowi mocny akcent architektoniczny w najbli\u017cszej okolicy. Oczywi\u015bcie r\u00f3wnie\u017c w tym przypadku to wina ich kiepskiej architektury. Co pocz\u0105\u0107 jednak w sytuacji, kiedy ko\u015bci\u00f3\u0142 budowany jest po\u015br\u00f3d drapaczy chmur w nowoczesnych dzielnicach biurowo – biznesowych? Nie wydaje mi si\u0119 w\u0142a\u015bciwym rozpaczliwe i epigo\u0144skie trzymanie si\u0119 dawnych form, bo i tak zostan\u0105 one przyt\u0142umione przez otoczenie. Nie podejmowa\u0142bym na tym polu rywalizacji kto wybuduje wi\u0119kszy budynek:, bo jest ona od pocz\u0105tku skazana  na niepowodzenie. Co do formy zewn\u0119trznej nie wiem co mo\u017cna by zaproponowa\u0107 poza tym, \u017ce powinna ona za pomoc\u0105, niechby najskromniejszych element\u00f3w dekoracyjnych jasno komunikowa\u0107, \u017ce mamy do czynienia z Ko\u015bcio\u0142em. W tym kontek\u015bcie tym bardziej istotne jest to, co napisa\u0142em wy\u017cej o aran\u017cacji wn\u0119trza \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\r\n

M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko: architektura nowych ko\u015bcio\u0142\u00f3w powinna by\u0107 jasno podporz\u0105dkowana ich funkcji. Dlaczego w przypadku architektury ko\u015bcielnej trzeba przypomina\u0107 to, co zasadniczo jest regu\u0142\u0105 ka\u017cdej dobrej architektury? Czy nie dlatego, \u017ce teologowie nie szanuj\u0105 i nie rozumiej\u0105 liturgii? I czy w takim razie nowe ko\u015bcio\u0142y nie s\u0105 widzialnymi znakami tego duchowego kryzysu?<\/p>\r\n

Piotr Chrzanowski<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Za: Christianistas.pl (2019.11.08)<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

KOMENTARZ BIBU\u0141Y<\/em><\/strong>: „Co pocz\u0105\u0107 jednak w sytuacji, kiedy ko\u015bci\u00f3\u0142 budowany jest po\u015br\u00f3d drapaczy chmur w nowoczesnych dzielnicach biurowo – biznesowych? Nie wydaje mi si\u0119 w\u0142a\u015bciwym rozpaczliwe i epigo\u0144skie trzymanie si\u0119 dawnych form, bo i tak zostan\u0105 one przyt\u0142umione przez otoczenie.<\/em>” – uwa\u017ca Autor, z czym jednak stanowczo nie zgadzamy si\u0119.<\/strong> A jako przyk\u0142ad niech pos\u0142u\u017c\u0105 poni\u017csze zdj\u0119cia katedry \u015bw. Patryka w Nowym Jorku.<\/p>\r\n

Katedra stoi w samym centrum Manhattanu, naprzeciw Rockefeller Center, w\u015br\u00f3d wie\u017cowc\u00f3w i drapaczy chmur. Gdyby jej architektur\u0119 zastosowano aby „rozpaczliwie nie trzyma\u0142a si\u0119 dawnych form<\/em>” to znikn\u0119\u0142aby po\u015br\u00f3d dom\u00f3w towarowych, apartamentowc\u00f3w i biurowc\u00f3w, to sta\u0142aby si\u0119 takim samym magazynem, blokowiskiem i modernistyczn\u0105 odpychaj\u0105c\u0105 bry\u0142\u0105. A tak, w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce si\u0119 wyr\u00f3\u017cnia w najpi\u0119kniejszy spos\u00f3b, bo z zachowaniem neogotyku, stanowi pere\u0142k\u0119 i punkt odniesienia Manhattanu.<\/p>\r\n

Zapewniamy, \u017ce ten kontrast, pi\u0119kno i wznios\u0142o\u015b\u0107 katedry odbierane jest w rzeczywisto\u015bci jeszcze pot\u0119\u017cniej ni\u017c na zdj\u0119ciach.<\/p>\r\n

I jeszcze jedno: kto\u015b z\u0142o\u015bliwy albo nie rozumiej\u0105cy o czym tutaj mowa, wska\u017ce \u017ce katedra \u015bw. Patryka wybudowana zosta\u0142a przed powstaniem otaczaj\u0105cych j\u0105 wie\u017cowc\u00f3w – ale to nie ma najmniejszego znaczenia, czy przed czy po. Efekt zawsze b\u0119dzie ten sam je\u015bli b\u0119dziemy trzymali si\u0119 Tradycji, r\u00f3wnie\u017c tej wyra\u017conej w formach architektonicznych, bo tylko wtedy sacrum<\/em> miejsc kultu b\u0119dzie emanowa\u0142o, b\u0119dzie rozpoznawalne i b\u0119dzie stanowi\u0142o balsam koj\u0105cy dusze wiernych oraz magnes przyci\u0105gaj\u0105cy niewiernych.<\/p>\r\n

<\/a><\/p>\r\n

<\/a><\/p>\r\n

<\/a><\/p>\r\n

Kliknij na zdj\u0119cia aby je powi\u0119kszy\u0107<\/em><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kilka dni temu Radio Watyka\u0144skie kr\u00f3tko zreferowa\u0142o wypowied\u017c jednego z najwybitniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych architekt\u00f3w, Mario Botty. Ten tw\u00f3rca licznych ko\u015bcio\u0142\u00f3w budowanych w ostatnich dziesi\u0119cioleciach przyznaje, \u017ce „sam najbardziej lubi wielkie ko\u015bcio\u0142y, przede wszystkim te dawne\u201d. Owszem dodaje zaraz, \u017ce „r\u00f3wnie\u017c i wsp\u00f3\u0142czesne\u201d, niemniej kolejno\u015b\u0107, w jakiej wymienia swoje preferencje, wydaje si\u0119 znamienna. Botta zauwa\u017ca, \u017ce „projektowania […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[79,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110583"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=110583"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110583\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=110583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=110583"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=110583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}