Historyk z uniwersytetu Princeton, profesor Jan Tomasz Gross, od kilku lat obje\u017cd\u017ca Ameryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105 i Europ\u0119, promuj\u0105c swoje publikacje i sw\u00f3j punkt widzenia na stosunki polsko-\u017cydowskie. By\u0142 rownie\u017c w Ottawie w styczniu 2009.<\/p>\r\n\r\n
Dwie ksi\u0105\u017cki profesora Grossa, nieco dawniejsza „S\u0105siedzi” (2001) i wydana w 2006 (po polsku pod koniec 2007) „Strach”, opisuj\u0105 szereg przypadk\u00f3w wrogo\u015bci i mord\u00f3w, dokonanych na \u017bydach z udzia\u0142em ludno\u015bci polskiej w czasie Drugiej Wojny \u015awiatowej i w okresie powojennym. Gross twierdzi, \u017ce zasadniczym t\u0142em tych wydarze\u0144 by\u0142 antysemityzm<\/strong>, b\u0105d\u017a „nieracjonalny” (w konwencji Grossa: nie maj\u0105cy namacalnej, konkretnej przyczyny, co\u015b jak „wyssany z mlekiem matki”), b\u0105d\u017a powodowany ch\u0119ci\u0105 zysku. Bez tego antysemityzmu, rzekomo powszechnego w tym okresie, „jak mog\u0142aby niezdolno\u015b\u0107 do \u017ca\u0142oby po \u017bydach, czy, mniej ambitnie, (jak m\u00f3g\u0142by) brak wsp\u00f3\u0142czucia w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w dla swoich \u017cydowskich wsp\u00f3\u0142obywateli, by\u0107 wyt\u0142umaczony, skoro Zag\u0142ada dokona\u0142a si\u0119 wprost przed oczami milion\u00f3w ludzi?”<\/em><\/p>\r\n\r\n Ksi\u0105\u017cki Grossa s\u0105 klasycznym przyk\u0142adem na to, jak historia bywa zniekszta\u0142cana przez mieszanie fakt\u00f3w, p\u00f3\u0142-prawd, celowych pomini\u0119\u0107 i tendencyjnej interpretacji. Rzekomy „nieracjonalny antysemityzm” Polak\u00f3w istnieje chyba tylko w ksi\u0105\u017ckach Grossa i mo\u017ce innych publikacjach podobnej kategorii. Niestety, ksi\u0105\u017cki te nie s\u0142u\u017c\u0105 ani lepszemu zrozumieniu historii, ani porozumieniu pomi\u0119dzy Polakami i \u017bydami. Przeciwnie, prowadz\u0105 one, bez w\u0105tpienia celowo, do zaognienia polsko-\u017cydowskich stosunk\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n Hipotezy Grossa s\u0105 niezgodne z prawd\u0105 i nieuczciwe. On sam potwierdza znany fakt \u017ce dziesi\u0105tki tysi\u0119cy Polak\u00f3w ratowa\u0142o \u017byd\u00f3w w czasie wojny z nara\u017ceniem \u017cycia i tysi\u0105ce zgin\u0119\u0142o z tego powodu. Czy antysemicki w swojej masie nar\u00f3d by\u0142by zdolny (czy sk\u0142onny) do takich po\u015bwi\u0119ce\u0144? Gross wie te\u017c dobrze o masowych mordach i innych kryminalnych czynach, dokonanych przez \u017byd\u00f3w na ludno\u015bci polskiej, mi\u0119dzy innymi na samym pocz\u0105tku wojny, pod sowieck\u0105 okupacj\u0105. Zbrodnie te wystarczy\u0142yby do zupe\u0142nie racjonalnego<\/strong> wyt\u0142umaczenia niemal ka\u017cdego stopnia nasilenia uczu\u0107 anty-\u017cydowskich, nie tylko „niezdolno\u015bci do \u017ca\u0142oby” czy „braku wsp\u00f3\u0142czucia”. Co mo\u017ce<\/strong> dziwi\u0107 to fakt, \u017ce mimo tych zbrodni tak wielu Polak\u00f3w ratowa\u0142o \u017byd\u00f3w do ko\u0144ca wojny.<\/p>\r\n\r\n Dlaczego wi\u0119c, zamiast uczciwej analizy fakt\u00f3w, Gross wysuwa swoje absurdalne hipotezy?<\/p>\r\n\r\n Richard.C.Lukas, historyk ameryka\u0144ski \u017cydowskiego pochodzenia, w swoim artykule „Jedwabne i handel holokaustem”, b\u0119d\u0105cym recenzj\u0105 ksi\u0105\u017cki Grossa „S\u0105siedzi”, wyja\u015bnia:<\/p>\r\n\r\n Handel holokaustem jest wielkim biznesem, kt\u00f3ry ma mniej wsp\u00f3lnego z zachowaniem pami\u0119ci \u017cydowskich ofiar ni\u017c z eksploatacj\u0105 holokaustu<\/strong> dla cel\u00f3w politycznych, ideologicznych i ekonomicznych. W rezultacie historia staje si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 ofiar\u0105…<\/p>\r\n\r\n a nieco dalej dodaje:<\/p>\r\n\r\n Gross zapomina o istotnym fakcie – zdradzie \u017cydowskiej we wschodniej Polsce, gdzie le\u017cy Jedwabne, w okresie okupacji sowieckiej.<\/p>\r\n\r\n Inny historyk ameryka\u0144ski \u017cydowskiego pochodzenia, Norman Finkelstein, wyra\u017ca podobn\u0105 opini\u0119 (Goldhagen dla pocz\u0105tkuj\u0105cych: komentarz do ksi\u0105\u017cki J.T.Grossa „S\u0105siedzi”):<\/p>\r\n\r\n Ksi\u0105\u017cka Grossa jest typowym przyk\u0142adem literatury „przemys\u0142u holokaustowego”. Dwa dogmaty przy\u015bwiecaj\u0105 tej literaturze: 1.Zag\u0142ada \u017byd\u00f3w jest wydarzeniem historycznym bez precedensu; 2.Zag\u0142ada \u017byd\u00f3w stanowi punkt szczytowy nieracjonalnej<\/strong> nienawi\u015bci aryjczyk\u00f3w wobec \u017byd\u00f3w. \u0179aden z tych dogmat\u00f3w nie jest w stanie oprze\u0107 si\u0119 naukowej krytyce, jednak\u017ce oba s\u0105 u\u017cyteczne politycznie: wyj\u0105tkowe \u017cydowskie cierpienia uzasadniaj\u0105 wyj\u0105tkowe przywileje; a skoro aryjska nienawi\u015b\u0107 do \u017byd\u00f3w jest nieracjonalna, \u017bydzi nie ponosz\u0105 za ni\u0105 odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\r\n\r\n Lukas, Finkelstein, wraz z wieloma innymi historykami i publicystami, polskimi, \u017cydowskimi, ameryka\u0144skimi, niemieckimi i brytyjskimi, wykazali ju\u017c przekonywaj\u0105co, \u017ce wiele z materia\u0142u w ksi\u0105\u017ckach Grossa jest fa\u0142szem i celow\u0105 dezinformacj\u0105. Wymieni\u0119 kilku z nich: Norman Davies, Tomasz Strzembosz, Marek Jan Chodakiewicz, Jerzy Robert Nowak, Mark Paul, Piotr Gontarczyk, Bogdan Musia\u0142.<\/p>\r\n\r\n Nie b\u0119d\u0119 powtarza\u0142 tu ich krytycznej oceny tego, co Gross pisze, bo ich publikacje s\u0105 \u0142atwo dost\u0119pne w bibliotekach i na internecie. Natomiast wska\u017c\u0119 co Gross pomija oraz co, nieuczciwie, umniejsza czy odrzuca.<\/p>\r\n\r\n Po odczycie profesora Grossa pod tytu\u0142em „Antysemityzm po Zag\u0142adzie”, wyg\u0142oszonym w Centrum Bada\u0144 \u017bydowskich im. Zelikovitz\u00f3w na Uniwersytecie Carleton w Ottawie, zapyta\u0142em go, dlaczego, w swojej ksi\u0105\u017cce „Strach”, ani s\u0142owem nie wspomnia\u0142 o roli \u017byd\u00f3w w terrorze, rozp\u0119tanym przez Sowiety w Polsce wschodniej po 17 wrze\u015bnia 1939, czyli po wkroczeniu tam Armii Czerwonej. Rola \u017byd\u00f3w w tym terrorze musia\u0142a przecie\u017c mie\u0107 zasadniczy wp\u0142yw na stosunki polsko-\u017cydowskie.<\/p>\r\n\r\n Dziesi\u0105tki tysi\u0119cy z ok. p\u00f3\u0142tora miliona \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy znale\u017ali si\u0119 w Polsce wschodniej w czasie Sowieckiej inwazji, pope\u0142ni\u0142o niezliczone zbrodnie, w tym r\u00f3wnie\u017c zbrodnie zdrady stanu, w stosunku do Pa\u0144stwa Polskiego i polskiej ludno\u015bci, przez:<\/p>\r\n\r\n\r\n Punktem szczytowym tego okresu terroru przeciw Polsce i ludno\u015bci polskiej by\u0142 koniec czerwca 1941, tu\u017c po ataku Niemiec na Rosj\u0119, kiedy to NKWD, nie maj\u0105c ju\u017c czasu na ewakuacj\u0119 nadal przepe\u0142nionych wi\u0119zie\u0144, wymordowa\u0142o wi\u0119\u017ani\u00f3w przez wrzucanie granat\u00f3w do cel czy przez inne formy masowych egzekucji.<\/p>\r\n\r\n W tym okresie terroru ok. 100,000 Polak\u00f3w zamordowano a ponad milion aresztowano i deportowano w g\u0142\u0105b Rosji, sk\u0105d wi\u0119kszo\u015b\u0107 nigdy nie wr\u00f3ci\u0142a.<\/p>\r\n\r\n Wielu \u017byd\u00f3w polskich ochotniczo i aktywnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142o z Sowietami i uczestniczy\u0142o we wszystkich stadiach terroru. Ich zdrada dokonywa\u0142a si\u0119 jawnie, na oczach miejscowej ludno\u015bci, uprawiana z nieukrywanym zadowoleniem i szyderstwem („Koniec waszej pa\u0144skiej Polski!”, „Nied\u0142ugo wywieziemy wszystkich Polak\u00f3w!”, etc.). By\u0142 to „taniec na grobie Polski”. Polskie rodziny op\u0142akiwa\u0142y swoich zamordowanych czy deportowanych, widz\u0105c \u017byd\u00f3w, sowieckich kolaborant\u00f3w, jako wsp\u00f3\u0142sprawc\u00f3w swojego nieszcz\u0119\u015bcia i cierpienia.<\/p>\r\n\r\n Bez w\u0105tpienia zdradzieckie zachowanie tak wielu \u017byd\u00f3w w Polsce wschodniej wobec Polski i Polak\u00f3w wp\u0142yn\u0119\u0142o na stosunek ludno\u015bci polskiej do \u017byd\u00f3w nie tylko w czasie wojny, ale r\u00f3wnie\u017c i po wojnie. Musia\u0142o ono te\u017c przyczyni\u0107 si\u0119 do akt\u00f3w samos\u0105du i odwetu, jakie mia\u0142y miejsce, oraz znieczuli\u0107 niekt\u00f3rych na cierpienia ludno\u015bci \u017cydowskiej pod okupacj\u0105 niemieck\u0105.<\/p>\r\n\r\n Mimo to, w „Strachu”, Gross nie wspomina nawet o tych zjawiskach, za to twierdzi, \u017ce „\u017bydzi byli zawsze lojalnymi obywatelami” (strona 62 wydania angielskiego). Jakakolwiek obiektywna ocena fakt\u00f3w historycznych potwierdzi\u0107 musi, \u017ce wielu z nich nie by\u0142o lojalnymi obywatelami. Wielu pope\u0142ni\u0142o kra\u0144cow\u0105 nielojalno\u015b\u0107, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o zbrodniach.<\/p>\r\n\r\n Profesor Gross odpowiedzia\u0142, \u017ce zjawiska przytoczone przeze mnie nie mia\u0142y miejsca, \u017ce w rzeczywisto\u015bci by\u0142o ca\u0142kiem inaczej. W tym momencie zako\u0144czono spotkanie, nie daj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci dalszej dyskusji.<\/p>\r\n\r\n A jednak, w \u015bwietle oczywistych fakt\u00f3w, zezna\u0144 naocznych \u015bwiadk\u00f3w i analiz naukowych, o kt\u00f3rych Grossowi jest bez w\u0105tpienia wiadomo, moj zarzut by\u0142 uzasadniony. On sam, w swojej wcze\u015bniejszej ksi\u0105\u017cce „Wojna widziana oczami dzieci”, tak opisuje wschodni\u0105 Polsk\u0119 po 17 wrze\u015bnia 1939 roku:<\/p>\r\n\r\n Zanim jeszcze wkroczyli Sowieci w wielu miejscach byly tworzone spontanicznie komitety obywatelskie lub milicje do zast\u0105pienia lokalnych polskich administracji, kt\u00f3re albo uciek\u0142y, albo straci\u0142y zdolno\u015b\u0107 utrzymania porz\u0105dku. … Komitety te cz\u0119sto wita\u0142y oddzia\u0142y wkraczaj\u0105cej Armii Czerwonej. … Sowieccy komendanci polegali na tych powitalnych komitetach i milicjach. … Ich podstawowym celem by\u0142o wy\u0142apywanie ukrywaj\u0105cych si\u0119 polskich oficer\u00f3w i policjant\u00f3w.<\/strong>[podkre\u015blenie moje, S.Z.] Jak by nie definiowa\u0107 tych czyn\u00f3w, by\u0142y to akty zdrady stanu. Polscy oficerowie i policjanci, wy\u0142apywani<\/strong> przez oddzia\u0142y milicji g\u0142\u00f3wnie z\u0142o\u017conej z \u017byd\u00f3w<\/strong>, byli mordowani albo na miejscu, albo p\u00f3\u017aniej, w Katyniu i innych obozach.<\/p>\r\n\r\n Mark Paul w swoim esseju „S\u0105siedzi – w przeddzie\u0144 zag\u0142ady – stosunki polsko-\u017cydowskie w Polsce pod sowieck\u0105 okupacj\u0105 1939 -1941”, podaje taki przyk\u0142ad zbrodni, pope\u0142nianych na tych terenach:<\/p>\r\n\r\n Tysi\u0105ce Polak\u00f3w … zgin\u0119\u0142o z rak nie sowieckich napastnik\u00f3w ale swoich wsp\u00f3\u0142obywateli w jednym krwawym miesi\u0105cu wrze\u015bniu 1939. Szczeg\u00f3lnie potworna zbrodnia mia\u0142a miejsce w Brzostowicy Ma\u0142ej<\/strong>, niedaleko Grodna, gdzie, po raz pierwszy mo\u017ce, s\u0105siedzi mordowali s\u0105siad\u00f3w<\/strong>, co p\u00f3\u017aniej powt\u00f3rzy\u0142o si\u0119 w wielu innych miejscowo\u015bciach. Pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu Polak\u00f3w zosta\u0142o torturowanych i zamordowanych w zbrodniczym paroksyzmie przez band\u0119 miejscowych pro-komunist\u00f3w \u017cydowskich i bia\u0142oruskich dowodzon\u0105 przez \u017byd\u00f3w, zanim<\/strong> jeszcze wkroczy\u0142a Armia Czerwona.<\/p>\r\n\r\n Aleksander Wat, komunista, znany polski krytyk literacki pochodzenia \u017cydowskiego, naoczny \u015bwiadek, kt\u00f3ry, po okresie kolaboracji, sam zosta\u0142 wi\u0119\u017aniem NKWD we Lwowie, w swojej s\u0142ynnej ksi\u0105\u017cce-rozmowie z Mi\u0142oszem p.t. „M\u00f3j wiek”, opowiada:<\/p>\r\n\r\n … \u017bydzi byli wtedy jak\u0105\u015b klas\u0105, nie panuj\u0105c\u0105 ale bad\u017a co bad\u017a dobrze ustosunkowan\u0105 w Rosji. … We Lwowie dozorcy wi\u0119zienni, donosiciele, sporo by\u0142o donosicieli \u017bydow, nies\u0142ychanie du\u017co. W swoim dziele „Poland’s Holocaust”, profesor Tadeusz Piotrowski z uniwersytetu New Hampshire cytuje innego polskiego intelektualist\u0119 \u017cydowskiego pochodzenia, Aleksandra Smolara, kt\u00f3ry powiada:<\/p>\r\n\r\n W Polsce wschodniej \u017bydzi sami uwa\u017cani byli za kolaborant\u00f3w. Trzeba o tym pami\u0119ta\u0107 przy ka\u017cdej uczciwej ocenie wzajemnych (polsko-\u017cydowskich) stosunk\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n Abraham Sterzer, \u017byd, lekarz ze Lwowa, napisa\u0142 (cytowane za „Poland’s Holocaust”):<\/p>\r\n\r\n …Ale wtedy, w 1939 roku, kiedy Armia Czerwona wkracza\u0142a do Lwowa i innych miast Zachodniej Ukrainy, \u017bydzi zachowywali si\u0119 jak gdyby zjawi\u0142 si\u0119 Mesjasz. Masowo zapisywali si\u0119 do r\u00f3\u017cnych para-komunistycznych organizacji, wst\u0119powali do NKWD, i pomagali Rosjanom gn\u0119bi\u0107 i zwalcza\u0107 nacjonalizm ukrai\u0144ski. Dzi\u015b, gdy imperializm rosyjski jest \u015bmiertelnym wrogiem \u017byd\u00f3w i pa\u0144stwa \u017cydowskiego, trudno w to uwierzy\u0107, ale w\u00f3wczas by\u0142a to \u015bwi\u0119ta prawda.<\/p>\r\n\r\n Cytowany ju\u017c Richard C.Lukas powiada:<\/p>\r\n\r\n Istnieje ca\u0142a g\u00f3ra dokument\u00f3w kt\u00f3re pokazuj\u0105, \u017ce w tym rejonie, okupowanym przez Sowiety w okresie 1939 – 1941, znaczna ilo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c \u017bydzi z Jedwabnego, kolaborowa\u0142a z Sowietami w aresztowaniu, deportacji i mordowaniu tysi\u0119cy Polak\u00f3w… W odniesieniu do Jedwabnego, Lukas m\u00f3wi:<\/p>\r\n\r\n Bywa\u0142o i odwrotnie. Kilkuset Polak\u00f3w, w tym kobiety i dzieci, zamordowanych zosta\u0142o przez \u017cydowsko-sowieckich partyzant\u00f3w w Koniuchach w 1944 roku. Jeden z tych partyzant\u00f3w zosta\u0142 nawet uhonorowany p\u00f3\u017aniej w Ameryka\u0144skim Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie.<\/p>\r\n\r\n W innym miejscu, m\u00f3wi\u0105c o okresie sowieckiej okupacji wschodniej Polski, Lukas dodaje (wg. „Poland’s Holocaust”):<\/p>\r\n\r\n \u017bydzi napadali, gwa\u0142cili i rabowali. Cz\u0119sto ofiarami byli Polacy.<\/p>\r\n\r\n Ben-Cion Pinczuk, pisarz \u017cydowski, autor „Shtetl Jews Under Soviet Rule: Eastern Poland on the Eve of the Holocaust” (cytowany wg. Piotrowskiego „Poland’s Holocaust”):<\/p>\r\n\r\n Nowi w\u0142adcy przej\u0119li przede wszystkim pa\u0144stwowe, miejskie i policyjne archiwa. Chcieli dosta\u0107 si\u0119 do przechowywanych tam sekret\u00f3w. Miejscowi kolaboranci t\u0142umaczyli polskie dokumenty i przygotowywali szczeg\u00f3\u0142owe listy podejrzanych, do p\u00f3\u017aniejszego u\u017cytku. G\u0119sta siatka donosicieli pokry\u0142a ca\u0142y rejon, obecna w ka\u017cdej instytucji, fabryce czy kamienicy. W\u015br\u00f3d donosicieli byli miejscowi komuni\u015bci i nowi rekruci. Piotrowski pisze dalej:<\/p>\r\n\r\n W\u015br\u00f3d tych „przyjaci\u00f3\u0142 czy koleg\u00f3w” by\u0142o wielu Polak\u00f3w. Byli te\u017c w\u015br\u00f3d nich i ziomkowie \u017bydzi. Max Wolfshaut-Dinkes, \u017byd kt\u00f3ry „nigdy nie spotka\u0142 komunisty nie-\u017byda” w swoim mie\u015bcie Przemy\u015blu, pisze:<\/p>\r\n\r\n \u017bydzi \u017cyli w strachu, przera\u017ceni perspektyw\u0105 wyw\u0142aszczenia i deportacji na Sybir. Nie ufali sobie nawzajem i, ponad wszystko, obawiali si\u0119 \u017byd\u00f3w-komunist\u00f3w, kt\u00f3rzy byli fanatycznymi zwolennikami re\u017cimu, oddanymi s\u0142ugami w\u0142adzy. Wierni swojemu „obowi\u0105zkowi”, walczyli bez pardonu z „wrogami klasowymi”, sk\u0142adaj\u0105cymi si\u0119 ze sklepikarzy i rzemie\u015blnik\u00f3w (w\u015br\u00f3d nich wielu \u017byd\u00f3w). Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce zachowanie tych \u017byd\u00f3w-komunist\u00f3w pod okupacj\u0105 sowieck\u0105 by\u0142o okropne.<\/p>\r\n\r\n Piotrowski cytuje dokument z Archiwum i Muzeum W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego, gdzie redaktor relacji czy \u015bwiadectw os\u00f3b z r\u00f3\u017cnych powiat\u00f3w wojew\u00f3dztwa lwowskiego pisze:<\/p>\r\n\r\n Nie znalaz\u0142em ani jednego \u015bwiadectwa przyjaznego stosunku \u017byd\u00f3w do ludno\u015bci Polskiej. Przeciwnie, wspomnienia ludzi wskazuj\u0105 \u017ce od momentu wkroczenia Sowiet\u00f3w ludno\u015b\u0107 \u017cydowska wita\u0142a okupanta z entuzjazmem, wst\u0119powa\u0142a masowo w szeregi milicji, jak r\u00f3wnie\u017c zape\u0142nia\u0142a wszelkie mo\u017cliwe stanowiska w administracji. Wspomnienia m\u00f3wi\u0105 o cierpieniach ludno\u015bci polskiej z powodu wsp\u00f3\u0142pracy \u017byd\u00f3w z w\u0142adz\u0105 sowiecka.<\/p>\r\n\r\n Piotrowski pisze dalej:<\/p>\r\n\r\n W lutym 1940 roku, w raporcie „Sytuacja \u017byd\u00f3w na obszarach okupowanych przez Rosj\u0119 Sowieck\u0105” Jan Karski, (s\u0142ynny oficer AK, kurier miedzy okupowan\u0105 Polsk\u0105 i Zachodem), odznaczony po wojnie w Izraelu za pr\u00f3by powiadomienia \u015bwiata o zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w) pisa\u0142:<\/p>\r\n\r\n … w wi\u0119kszo\u015bci miast \u017bydzi witali Bolszewik\u00f3w koszami czerwonych r\u00f3\u017c, z podda\u0144czymi o\u015bwiadczeniami i przem\u00f3wieniami, etc. … W 1944 na spotkaniu z \u017bydami polskimi, genera\u0142 Anders podkre\u015bli\u0142 r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy \u017bydami z zachodniej Polski a \u017bydami z Kres\u00f3w:<\/p>\r\n\r\n Ci ostatni, powiedzia\u0142 genera\u0142, w trudnych dniach upadku Polski, zachowywali si\u0119 czasem w najgorszy mo\u017cliwy spos\u00f3b. Rozbrajali \u017co\u0142nierzy polskich i zrywali orze\u0142ki z ich czapek.<\/p>\r\n\r\n Ksawery Pr\u00f3szy\u0144ski, kt\u00f3ry by\u0142 sekretarzem spotkania, pisa\u0142:<\/p>\r\n\r\n Genera\u0142 opowiedzia\u0142 jak we Lwowie, mimo og\u0142oszenia porozumienia o kapitulacji, w\u0142adze Sowieckie zgromadzi\u0142y Polskich \u017co\u0142nierzy w pewnym miejscu aby ich p\u00f3\u017aniej deportowa\u0107. \u017bydzi (grupa ok. 1,500 os\u00f3b), obrzuca\u0142a je\u0144c\u00f3w wyzwiskami. Takich chwil si\u0119 nie zapomina. Jan Sta\u0144czyk, socjalista, kt\u00f3rego nikt nie m\u00f3g\u0142 pos\u0105dzi\u0107 o antysemityzm, powiedzia\u0142 przedstawicielom \u017byd\u00f3w polskich w lipcu 1943 roku:<\/p>\r\n\r\n Nie chc\u0119 ukrywa\u0107 … \u017ce w\u015br\u00f3d cywili, kt\u00f3rzy przeszli przez Rosj\u0119 jak i w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy, zdarzaj\u0105 si\u0119 postawy antysemickie. Wyznaj\u0119 to z ci\u0119\u017ckim sercem, ale temu nie mo\u017cna zaradzi\u0107 rozkazem. Przyczyny tego le\u017c\u0105 w tym, \u017ce kiedy wkroczyli Bolszewicy, \u017cydowscy milicjanci chodzili dooko\u0142a z listami i wskazywali Polak\u00f3w do deportacji.<\/p>\r\n\r\n Wg. o\u015bwiadczenia genera\u0142a Sikorskiego, premiera rz\u0105du polskiego na Zachodzie, na posiedzeniu gabinetu w Angers 9 stycznia 1940 roku, zaledwie 30% \u017byd\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142o z Sowietami czy zachowywa\u0142o si\u0119 prowokacyjnie. Pozosta\u0142e 70% zachowywa\u0142o si\u0119 przyzwoicie. Jednak 30%, a nawet 10% z ponad miliona \u017byd\u00f3w we wschodniej Polsce to nadal wielka liczba.<\/p>\r\n\r\n Piotrowski podaje wi\u0119cej przyk\u0142ad\u00f3w \u017cydowskiej kolaboracji:<\/p>\r\n\r\n Oto zaledwie kilka z tysi\u0119cy \u015bwiadectw dotycz\u0105cych kolaboracji \u017cydowsko-sowieckiej, kt\u00f3re mo\u017cna by zacytowa\u0107. [1] Mieszka\u0142am w Grodnie, niedaleko ulicy Legionowej. … Po po\u0142udnio posz\u0142y\u015bmy z cioci\u0105, \u017ceby co\u015b kupi\u0107. A\u017c tu na na ulicy Brygidzkiej zacz\u0119to strzela\u0107. Patrzymy, na balkonach \u017bydzi z czerwonymi opaskami strzelaj\u0105 po ulicy do ludzi. … Ko\u0142o domu kto\u015b powiedzia\u0142, \u017ce Zwi\u0105zek Radziecki przekroczy\u0142 nasze granice. Historyk polski Tomasz Strzembosz, w recenzji ksi\u0105\u017cki „S\u0105siedzi” zatytu\u0142owanej „Przemilczana kolaboracja”, cytuje liczne wspomnienia mieszka\u0144c\u00f3w Jedwabnego, opowiadaj\u0105ce o okresie okupacji Sowieckiej mi\u0119dzy wrze\u015bniem 1939 a czerwcem 1941, znalezione w archiwach Instytutu Hoovera.<\/p>\r\n\r\n Powtarzaj\u0105cy si\u0119 motyw tych wspomnie\u0144 to: miejscowi \u017bydzi, z Jedwabnego i okolic, wst\u0119puj\u0105cy do komunistycznej milicji i pomagaj\u0105cy Sowietom w identyfikacji i aresztowaniu ich polskich s\u0105siad\u00f3w, p\u00f3\u017aniej zamordowanych albo zes\u0142anych na Syberi\u0119.<\/p>\r\n\r\n T.Strzembosz pisze:<\/p>\r\n\r\n Opr\u00f3cz znanego prof. Grossowi zbioru z Instytutu Hoovera i niezale\u017cnie od uzyskanych przeze mnie niegdy\u015b relacji, s\u0105 inne jeszcze \u015bwiadectwa zachowania si\u0119 \u017byd\u00f3w z Jedwabnego w latach 1939 – 1941. Danuta i Aleksander Wroniszewscy w reporta\u017cu „Aby \u017cy\u0107” (zamieszczonym w „Kontaktach” z 19.07.1988 roku) odnotowali relacj\u0119 mieszka\u0144ca Jedwabnego:<\/p>\r\n\r\n „Pami\u0119tam jak wywozili Polak\u00f3w do transportu na Sybir, na ka\u017cdej furmance siedzia\u0142 \u017byd z karabinem. Matki, \u017cony, dzieci kl\u0119ka\u0142y przed wozami, b\u0142aga\u0142y o lito\u015b\u0107. Ostatni raz dwudziestego czerwca 41 roku”. [dwa dni przed najazdem Hitlera na Rosj\u0119 – S.Z.]<\/p>\r\n\r\n Nieco dalej Strzembosz cytuje zakonninc\u0119, s.Alojz\u0119 Piesiewicz\u00f3wn\u0119, z le\u017c\u0105cej 20 km od Jedwabnego \u0141om\u017cy, opisuj\u0105c\u0105 te same dni czerwca 1941 roku, ostatnie dwa dni przed niemieckim atakiem na Rosj\u0119:<\/p>\r\n\r\n 20 czerwiec. Uroczysto\u015b\u0107 Serca Pana Jezusa. Dzie\u0144 przeokropny dla Polak\u00f3w pod zaborem sowieckim. Masowe wywo\u017cenie do Rosji. Od wczesnego rana ci\u0105gn\u0119\u0142y przez miasto wozy z ca\u0142ymi rodzinami polskimi na stacj\u0119 kolejow\u0105. Wywo\u017cono bogatsze rodziny polskie, rodziny narodowc\u00f3w, patriot\u00f3w polskich, inteligencj\u0119, rodziny uwi\u0119zionych w sowieckich wi\u0119zieniach, trudno si\u0119 by\u0142o nawet zorientowa\u0107 jak\u0105 kategori\u0119 ludzi deportowano. P\u0142acz, j\u0119k i rozpacz okropna w duszach polskich. \u017bydzi za to i Sowieci tryumfuj\u0105. Nie da si\u0119 opisa\u0107 co prze\u017cywaj\u0105 Polacy. Stan beznadziejny. A \u017bydzi i Sowieci ciesz\u0105 si\u0119 g\u0142o\u015bno i odgra\u017caj\u0105, \u017ce nied\u0142ugo wszystkich Polak\u00f3w wywioz\u0105. I mo\u017cna si\u0119 by\u0142o tego spodziewa\u0107, gdy\u017c ca\u0142y dzie\u0144 20 czerwca i nast\u0119pny 21 czerwca wie\u017ali ludzi bez przerwy na stacj\u0119.<\/p>\r\n\r\n Nie trudno sobie wyobrazi\u0107 co Polacy ze wschodu, w tym i mieszka\u0144cy Jedwabnego, kt\u00f3rzy prze\u017cyli sowiecki terror, czuli w stosunku do \u017cydowskich kolaborant\u00f3w po tym koszmarze, kt\u00f3ry zdyskredytowa\u0142 \u017byd\u00f3w w polskich oczach i zatru\u0142 stosunki polsko-\u017cydowskie na wiele lat.<\/p>\r\n\r\n Zamiast cytowa\u0107 wi\u0119cej wspomnie\u0144 i relacji, odnosz\u0119 czytelnika angielsko-j\u0119zycznego do ksi\u0105\u017cki „Neighbors – On the Eve of the Holocaust”, autor Mark Paul, 350 stron, ok. 600 odno\u015bnik\u00f3w do bibliografii, oraz dzie\u0142a „Poland’s Holocaust”, Tadeusza Piotrowskiego. W rozdziale 3 ksi\u0105\u017cki Piotrowskiego, zatytu\u0142owanym „Jewish Collaboration”, Piotrowski czyni 210 odno\u015bnik\u00f3w do r\u00f3\u017cnych dokument\u00f3w, a na ko\u0144cu ksi\u0105\u017cki wylicza 20 archiw\u00f3w, ponad 50 gazet, i kilkaset ksi\u0105\u017cek i artyku\u0142\u00f3w, z kt\u00f3rych korzysta\u0142 w swoich badaniach.<\/p>\r\n\r\n Innym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o stosunkach polsko-\u017cydowskich w okresie 2-ej Wojny \u015awiatowej jest dzie\u0142o Charlesa C.Lukasa, „Forgotten Holocaust” jak r\u00f3wnie\u017c liczne artyku\u0142y tego historyka.<\/p>\r\n\r\n W j\u0119zyku polskim istnieje znacznie bardziej rozleg\u0142a literatura na te tematy.<\/p>\r\n\r\n To niewyobra\u017calne \u017ceby Gross nie zna\u0142 tych fakt\u00f3w i dokument\u00f3w. Mimo to, ca\u0142kowicie przemilcza je, a nawet zaprzecza oczywistym dowodom, w swoim zamiarze przedstawienia Polak\u00f3w jako przest\u0119pc\u00f3w a \u017byd\u00f3w jako ich niewinne ofiary. We wschodniej Polsce by\u0142o jednak odwrotnie: przest\u0119pcy i zdrajcy \u017cydowscy wraz z Sowietami zamordowali niezliczone tysi\u0105ce niewinnych Polak\u00f3w.<\/strong><\/p>\r\n\r\n Trzeba mie\u0107 nadziej\u0119 \u017ce, mimo zaporowych fa\u0142sz\u00f3w Grossa, ca\u0142a prawda o terrorze sowieckim mi\u0119dzy 1939 i 1941 w Polsce i o roli w nim kolaborant\u00f3w sowieckich, zostanie kiedy\u015b poznana. Jest to historia zdrady, krwawych i masowych prze\u015bladowa\u0144, i zag\u0142ady polskiej elity patriotycznej.<\/p>\r\n\r\n Mark Paul, w swoim cytowanym wcze\u015bniej eseju, powiada:<\/p>\r\n\r\n Nie b\u0119dzie poprawy w polsko-\u017cydowskich stosunkach do chwili, kiedy wydarzenia, jakie mia\u0142y miejsce we wschodniej Polsce w 1939 – 1941, w czasie okupacji Sowiet\u00f3w, szczerych sojusznik\u00f3w Hitlera, nie zostan\u0105 uznane i pot\u0119pione otwarcie przez samych \u017byd\u00f3w.<\/strong> W\u0142a\u015bciwe zrozumienie tych czas\u00f3w b\u0119dzie wymyka\u0107 si\u0119 publiczno\u015bci p\u00f3\u0142nocno-ameryka\u0144skiej do chwili, kiedy wydarzenia te nie znajd\u0105 miejsca w g\u0142\u00f3wnym nurcie literatury Zag\u0142ady i w programach szkolnych.<\/p>\r\n\r\n Je\u015bli istnieje jaki\u015b element pozytywny w propagandzie Grossa, to le\u017cy on w tym, \u017ce Gross, jak „ucze\u0144 czarnoksi\u0119\u017cnika”, a wi\u0119c w spos\u00f3b niezamierzony, prze\u0142ama\u0142 tabu jakim temat ten by\u0142 w okresie PRL-u i nawet w latach p\u00f3\u017aniejszych. Nowe nim zainteresowanie niew\u0105tpliwie zape\u0142ni tuszem wiele bia\u0142ych dot\u0105d jeszcze kart historii.<\/p>\r\n\r\n Tak jak domagamy si\u0119 poznania ca\u0142ej prawdy o Katyniu, tak samo powinni\u015bmy domaga\u0107 si\u0119 poznania prawdy o Brzostowicy Ma\u0142ej, Koniuchach i dziesi\u0105tkach innych podobnych przypadk\u00f3w masowych mord\u00f3w, dokonanych na Polakach na wschodzie. T\u0119 prawd\u0119 trzeba nie tylko pozna\u0107, ale g\u0142o\u015bno o niej m\u00f3wi\u0107, w Polsce i za granic\u0105. Trzeba, aby dotar\u0142a ona r\u00f3wnie\u017c do \u017bydow \u017cyj\u0105cych na Zachodzie. Je\u017celi uznamy za miarodajne reakcje uczestnik\u00f3w ottawskiego spotkania z Grossem (a byli to prawie wy\u0142\u0105cznie \u017bydzi), ludzie ci wydaj\u0105 si\u0119 zna\u0107 raczej propagand\u0119 a nie prawd\u0119 historyczn\u0105. Dlatego im g\u0142\u00f3wnie dedykuj\u0119 ten artyku\u0142.<\/p>\r\n\r\n W „alei sprawiedliwych w\u015br\u00f3d narod\u00f3w \u015bwiata” w Yad Vashem znajduje si\u0119 ok. 7 tysi\u0119cy nazwisk Polak\u00f3w i Polek (z oko\u0142o 22 tys.wszystkich wyr\u00f3\u017cnionych), wsr\u00f3d nich dwoje moich krewnych. Jest to liczba udokumentowana, oparta na zeznaniach czy o\u015bwiadczeniach z\u0142o\u017conych z w\u0142asnej inicjatywy przez \u017byd\u00f3w kt\u00f3rzy prze\u017cyli, a wiec sil\u0105 rzeczy stanowi ona zaledwie cz\u0105stk\u0119 tych, kt\u00f3rzy z nara\u017ceniem \u017cycia ratowali \u017byd\u00f3w w czasie Zag\u0142ady. W rzeczywisto\u015bci by\u0142o ich prawdopodobnie ponad sto tysi\u0119cy, mimo \u017ce w okupowanej Polsce kar\u0105 za pomoc \u017bydom by\u0142a \u015bmier\u0107 dla ca\u0142ej rodziny, ryzyko dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi niemo\u017cliwe do przyj\u0119cia.<\/p>\r\n\r\n Nie istnia\u0142o tak wielkie ryzyko przy ratowaniu Polak\u00f3w pod okupacj\u0105 sowieck\u0105. To zadanie by\u0142o niepor\u00f3wnanie \u0142atwiejsze. Gdyby jednak za\u0142o\u017cy\u0107 gdzie\u015b w Polsce „alej\u0119 sprawiedliwych” dla \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy ratowali Polak\u00f3w na wschodzie, jak d\u0142uga by\u0142aby to aleja?<\/p>\r\n\r\n Stanis\u0142aw Zaborowski<\/em><\/strong> Lektura dodatkowa:<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n 1. Jerzy Robert Nowak, liczne artyku\u0142y i ksi\u0105\u017cki dotycz\u0105ce Jedwabnego i innych wydarze\u0144, oraz rozleg\u0142a krytyka ksi\u0105\u017cek Grossa („100 k\u0142amstw Grossa” etc.);<\/p>\r\n\r\n 2. Mark Paul, „Neighbors – On the Eve of the Holocaust – Polish-Jewish Relations in Soviet-Occupied Eastern Poland, 1939-1941”;<\/p>\r\n\r\n 3. Thaddeus Piotrowski, „Poland’s Holocaust”, (Chapter 3, Jewish Collaboration, is partly accessible through google.books);<\/p>\r\n\r\n 4. Marek Jan Chodakiewicz: „Research Before Conclusion”, „Ordinary Terror”;<\/p>\r\n\r\n 5. Richard C. Lukas, „The Forgotten Holocaust”; also several articles on Polish – Jewish relations, including „Jedwabne and the Selling of the Holocaust”;<\/p>\r\n\r\n 6. Stefan Korbo\u0144ski, „The Jews and the Poles in World War II”;<\/p>\r\n\r\n 7. Norman G. Finkelstein, „Goldhagen for Beginners: A Comment on Jan T. Gross’s Neighbors”;<\/p>\r\n\r\n 8. Piotr Gontarczyk, „Far From Truth”;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Historyk z uniwersytetu Princeton, profesor Jan Tomasz Gross, od kilku lat obje\u017cd\u017ca Ameryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105 i Europ\u0119, promuj\u0105c swoje publikacje i sw\u00f3j punkt widzenia na stosunki polsko-\u017cydowskie. By\u0142 rownie\u017c w Ottawie w styczniu 2009. Dwie ksi\u0105\u017cki profesora Grossa, nieco dawniejsza „S\u0105siedzi” (2001) i wydana w 2006 (po polsku pod koniec 2007) „Strach”, opisuj\u0105 szereg przypadk\u00f3w wrogo\u015bci […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[22,59],"class_list":["post-11039","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-publicystyka","tag-holocaust-industry","tag-ww2"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11039","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11039"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11039\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\r\n\t\t
\r\n
\r\n Te pierwsze oddzia\u0142y milicji to by\u0142o dziwne towarzystwo. W niekt\u00f3rych regionach, szczeg\u00f3lnie w wi\u0119kszych miastach, gdzie mieszka\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 z 1.7 miliona \u017byd\u00f3w, \u017cyj\u0105cych na tych obszarach, by\u0142y one zdominowane przez \u017byd\u00f3w<\/strong>, cz\u0119sto organizowane przez sympatyk\u00f3w komunizmu.<\/p>\r\n\r\n
\r\n
\r\n\u017bydzi bardziej wsp\u00f3\u0142pracowali z w\u0142adzami sowieckimi. Pojawi\u0142o sie mn\u00f3stwo komunist\u00f3w przedwojennych, jak grzyby po deszczu wyro\u015bli,, a komuni\u015bci przedwojenni polscy to w olbrzymim odsetku \u017bydzi.<\/p>\r\n\r\n
\r\n
\r\nW \u015bwietle( tej) kolaboracji, nie mo\u017cna si\u0119 dziwi\u0107 \u017ce niekt\u00f3rzy Polacy mogli pr\u00f3bowa\u0107 odnale\u017a\u0107 p\u00f3\u017aniej \u017cydowskich zdrajc\u00f3w \u017ceby porachowa\u0107 si\u0119 z nimi.
\r\n
\r\nKiedy Sowieci odebrali tereny (wschodniej Polski) Niemcom w 1944 – 1945, \u017bydzi wzi\u0119li istotny udzia\u0142 w niszczeniu AK i w aresztowaniu i mordowaniu Polak\u00f3w lojalnych wobec prawowitego rz\u0105du polskiego, w\u00f3wczas na wychod\u017actwie w Londynie. Ten proces zaanga\u017cowania si\u0119 \u017byd\u00f3w w prze\u015bladowaniach, wi\u0119zieniu, i mordowaniu Polak\u00f3w trwa\u0142 przez ca\u0142y okres ery stalinowskiej.
\r\n
\r\nMimo \u017ce w swoich wcze\u015bniejszych dzie\u0142ach Gross potwierdza\u0142 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie \u017byd\u00f3w z wrogami Polski, dzi\u015b otwarcie odrzuca on ten aspekt zachowa\u0144 \u017cydowskich poniewa\u017c uznanie go przedstawi\u0142oby \u017byd\u00f3w jako sprawc\u00f3w prze\u015bladowa\u0144 Polak\u00f3w, co by\u0142oby w sprzeczno\u015bci z rozpowszechnianym wizerunkiem wszystkich \u017byd\u00f3w jako ofiar prze\u015bladowa\u0144.<\/p>\r\n\r\n
\r\n
\r\n… Miejscowi \u017bydzi-komuni\u015bci odgrywali wa\u017cn\u0105 role w identyfikowaniu dawnych dzia\u0142aczy politycznych i uk\u0142adali listy os\u00f3b „niepo\u017c\u0105danych” i „wrog\u00f3w klasowych”. NKWD pr\u00f3bowa\u0142o, cz\u0119sto skutecznie, skaptowa\u0107 ludzi aktywnych przedtem w instytucjach i organizacjach \u017cydowskich, stwarzaj\u0105c w ten spos\u00f3b atmosfer\u0119 podejrze\u0144 i strachu w\u015br\u00f3d dawnych przyjaci\u00f3\u0142 czy koleg\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n
\r\n
\r\n… Ale by\u0142y gorsze przypadki, gdzie wydawali oni Polak\u00f3w, polskich student\u00f3w narodowc\u00f3w, polskich notabli, gdzie dyrygowali praca policji bolszewickiej zza biurek, lub gdzie wst\u0119powali do policji. …<\/p>\r\n\r\n
\r\n
\r\nGenera\u0142 wyda\u0142 rozkazy wszystkim podleg\u0142ym sobie oddzia\u0142om, \u017ce nie b\u0119dzie tolerancji dla antysemityzmu, ale nie jest on w stanie zagwarantowa\u0107 (\u017ce antysemityzm nie wyst\u0105pi).<\/p>\r\n\r\n
\r\n
\r\nPierwsza relacja pochodzi z Grodna, gdzie komunistyczne powstanie, dowodzone g\u0142\u00f3wnie przez m\u0142odych \u017byd\u00f3w, zosta\u0142o zgniecione przez Polsk\u0105 armi\u0119. Druga jest z okolic Lwowa. Trzeci\u0105 opowiada polski genera\u0142 z Wo\u0142ynia – zosta\u0142 on p\u00f3\u017aniej zes\u0142any do gu\u0142agu. Czwarta opowiada o ma\u0142ej miejscowo\u015bci Grodziec, z okolic Ko\u0142omyji, niedaleko Stanis\u0142awowa. Pi\u0105ta jest z Brze\u015bcia, sz\u00f3sta z Mo\u0142odowa kolo Pi\u0144ska.<\/p>\r\n\r\n
\r\n
\r\n[2] Kiedy zbli\u017cali\u015bmy si\u0119 do miast, strzela\u0142a do nas ze skradzionych polskich karabin\u00f3w milicja \u017cydowska z czerwonymi opaskami. … Pod Lwowem ukaza\u0142 nam si\u0119 tragikomiczny widok: na \u0142\u0105ce obok szosy jakich\u015b dziesi\u0119ciu \u017cydowskich milicjant\u00f3w pilnowa\u0142o sporego szwadronu jednego ze znanych pu\u0142k\u00f3w u\u0142a\u0144skich. Sowiecki oddzia\u0142 pancerny rozbroi\u0142 polski pu\u0142k i zleci\u0142 swoim nowym „sprzymierze\u0144com”, \u017bydom, pilnowanie Polak\u00f3w. Przypominam sobie uczucie b\u00f3lu i obrzydzenia, \u017ce ci, kt\u00f3rzy byli polskimi obywatelami, mogli zachowywa\u0107 si\u0119 tak perfidnie.
\r\n
\r\n[3] 28 wrze\u015bnia (1939) … otrzymali\u015bmy rozkaz spakowa\u0107 si\u0119 i opu\u015bci\u0107 cele. Na dziedzi\u0144cu wi\u0119ziennym spotkali\u015bmy wi\u0119kszo\u015b\u0107 oficer\u00f3w z naszego plutonu i wielu innych z r\u00f3\u017cnych formacji wojskowych. Do barak\u00f3w eskortowali nas cywile z czerwonymi opaskami i byli \u017co\u0142nierze – niestety wszyscy z nich polscy \u017bydzi. P\u00f3\u017aniej, gdy nas wyprowadzano, po chwili t\u0142um m\u0142odych \u017byd\u00f3w pojawi\u0142 si\u0119 po obu stronach kolumny, maszeruj\u0105cych obok i wrzeszcz\u0105cych … po chwili zacz\u0119li plu\u0107 na nas i rzuca\u0107 kamieniami.
\r\n
\r\n[4] Nadesz\u0142a niezwykle mro\u017ana i \u015bnie\u017cna zima roku 1939 – 1940 i z ni\u0105 tragiczny poranek 10 lutego 1940 roku, kiedy to ca\u0142e polskie rodziny, z dzie\u0107mi i starcami, zosta\u0142y za\u0142adowane do bydl\u0119cych wagon\u00f3w. Porz\u0105dku pilnowali miejscowi \u017bydzi i Ukrai\u0144cy, kt\u00f3rzy jeszcze niedawno stanowili, jak nam si\u0119 wtedy wydawa\u0142o, przyjazn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 naszej miejskiej spo\u0142eczno\u015bci.
\r\n
\r\n[5] Nigdy nie zapomn\u0119 widoku skutego kajdankami polskiego policjanta, prowadzonego przez milicj\u0119 ulic\u0105 Jagiello\u0144sk\u0105, a dooko\u0142a niego \u017bydzi, wrzeszcz\u0105cy nieludzko, pluj\u0105cy na niego, obrzucaj\u0105cy go b\u0142otem, kamieniami, i zn\u0119caj\u0105cy si\u0119 nad nim.
\r\n
\r\n[6] Zna\u0142em dobrze pana Henryka Skirmunta, kt\u00f3ry by\u0142 prezesem Akcji Katolickiej diecezji pi\u0144skiej i znanym intelektualist\u0105 katolickim, autorem i dzia\u0142aczem spo\u0142ecznym. Kiedy 17 wrze\u015bnia 1939 Armia Czerwona przekroczy\u0142a granice, pan Skirmunt i jego siostra … wzi\u0119li samoch\u00f3d i opu\u015bcili dom, pragn\u0105c unikn\u0105\u0107 schwytania ich we w\u0142asnym domu przez Sowiet\u00f3w. Gdy przeje\u017cd\u017cali jednak przez niemal czysto \u017cydowskie miasteczko Motol, zostali zatrzymani i aresztowani przez komunistyczn\u0105 grup\u0119 miejscowych \u017byd\u00f3w. Nie bylo mowy o udzielaniu im pomocy przez ludzi, kt\u00f3rzy przecie\u017c byli ich s\u0105siadami. Przeciwnie, to w\u0142a\u015bnie ich \u017cydowscy s\u0105siedzi uniemo\u017cliwili im ucieczk\u0119. (W jaki\u015b czas potem) … oboje zostali straceni. Nie wiem dokladnie przez kogo, czy przez tych miejscowych mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy zatrzymali ich w samochodzie, czy przez w\u0142adze Sowieckie, kt\u00f3rym ich przekazano. Byli dobrymi lud\u017ami. \u017bydzi z Motola nie mieli z pewno\u015bci\u0105 \u017cadnych skarg przeciwko nim. Ich jedyn\u0105 win\u0105 by\u0142o to, \u017ce byli Polakami, arystokratami i umiarkowanie zamo\u017cnymi.<\/p>\r\n\r\n
\r\nOttawa, Kanada, 29 kwietnia 2009<\/p>\r\n\r\n
<\/p>\r\n\r\n