{"id":110066,"date":"2019-10-02T08:36:15","date_gmt":"2019-10-02T12:36:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=110066"},"modified":"2019-10-03T13:58:43","modified_gmt":"2019-10-03T17:58:43","slug":"kosciol-w-obronie-polszczyzny-zygmunt-krzyzanowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=110066","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 w obronie polszczyzny – Zygmunt Krzy\u017canowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Podj\u0119ty temat mo\u017ce by\u0107 oczywi\u015bcie om\u00f3wiony w wielu tomach. Tu nakre\u015blony zostanie dzi\u0119ki wybranym przyk\u0142adom.<\/strong><\/p>\r\n

Jako pierwszy dobrze rozeznany fakt obrony polszczyzny przypomnijmy synod z czas\u00f3w rozbicia dzielnicowego. Ziemie polskie przechodzi\u0142y wtedy proces szybkiego rozwoju zwi\u0105zany z powstawaniem miast i nap\u0142ywem obcej ludno\u015bci z Zachodu. Realnym wtedy stawa\u0142o si\u0119 zagro\u017cenie, \u017ce przybysze zaczn\u0105 pod wzgl\u0119dem kulturowym dominowa\u0107. Spraw\u0105 zaj\u0105\u0142 si\u0119 przeprowadzony w \u0141\u0119czycy przez arcybiskupa gnie\u017anie\u0144skiego Jakuba \u015awink\u0119 synod. Statutem z 6 I 1285 postanowiono zabezpieczy\u0107 polski charakter szkolnictwa. Rektorami szk\u00f3\u0142 klasztornych i katedralnych mogli bowiem zostawa\u0107 jedynie kandydaci, \u201ekt\u00f3rzy pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 j\u0119zykiem polskim jako w\u0142asnym i s\u0105 w stanie obja\u015bnia\u0107 autor\u00f3w w j\u0119zyku polskim\u201d, a zadecydowano o tym \u201ecelem zachowania i podniesienia mowy polskiej\u201d. Starano si\u0119 r\u00f3wnie\u017c walczy\u0107 z praktyk\u0105 nieprzyjmowania Polak\u00f3w, stosowan\u0105 przez wiele klasztor\u00f3w. Nie ko\u0144cz\u0105c tym sprawy arcybiskup wys\u0142a\u0142 list do kardyna\u0142\u00f3w w Rzymie, w kt\u00f3rym skar\u017cy\u0142 si\u0119 na uciski i prze\u015bladowania ze strony rycerstwa niemieckiego i osadnik\u00f3w. Przypomina, \u017ce Polska nie jest Saksoni\u0105, i pisze, \u017ce nie chce op\u0142akiwa\u0107 wyt\u0119pienia narodu (gentis exterminium<\/em>)1<\/a>.<\/p>\r\n

Niew\u0105tpliwie w czasach Kazimierza Wielkiego Wroc\u0142aw by\u0142 ju\u017c dla Korony Kr\u00f3lestwa Polskiego stracony. Na \u015al\u0105sku coraz bardziej dominuje niemczyzna. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jednak du\u017co d\u0142u\u017cej ni\u017c kr\u00f3lowie sta\u0142 na stra\u017cy swych praw do \u015al\u0105ska. Niezale\u017cnie od zmian politycznych diecezja wroc\u0142awska do roku 1821 by\u0142a sufragani\u0105 metropolii gnie\u017anie\u0144skiej2<\/a>. Germanizacja elit \u015bl\u0105skich nie oznacza\u0142a wyt\u0119pienia polszczyzny – r\u00f3wnie\u017c z \u017cycia Ko\u015bcio\u0142a. Podr\u00f3\u017cuj\u0105ca w 1816 roku przez Wroc\u0142aw Izabela ksi\u0119\u017cna Czartoryska zapisa\u0142a:<\/p>\r\n

\u201eBy\u0142a niedziela; weszli\u015bmy do przepi\u0119knej katedry. Wieki up\u0142yn\u0119\u0142y, odk\u0105d niezliczone g\u0142osy wznosz\u0105 si\u0119 ku Stw\u00f3rcy w tych murach. Ogl\u0105da\u0142am stare sklepienia, gotyckie filary; patrzy\u0142am na nie z szacunkiem i wzruszeniem. By\u0142 czas, kiedy to wszystko nale\u017ca\u0142o do Polski; d\u0142ugo tu rz\u0105dzili Piastowie. Nie spostrzeg\u0142am, \u017ce \u0142zy mi sp\u0142ywaj\u0105 po licach, duchem bawi\u0142am w przesz\u0142o\u015bci. Kto\u015b da\u0142 zna\u0107, \u017ce nie b\u0119dzie ju\u017c mszy w katedrze, mo\u017cna za\u015b wys\u0142ucha\u0107 nabo\u017ce\u0144stwa w ko\u015bciele \u015aw. Krzy\u017ca. Wyszli\u015bmy na ulic\u0119, lecz nikt z nas nie wiedzia\u0142, w kt\u00f3r\u0105 skierowa\u0107 si\u0119 stron\u0119. Przechodz\u0105cy tamt\u0119dy jegomo\u015b\u0107 o wygl\u0105dzie mieszczanina, widz\u0105c nasze zaambarasowanie, zapyta\u0142 o jego pow\u00f3d. Wyja\u015bni\u0142am, o co chodzi i poprosi\u0142am o wskazanie kierunku i ulicy. Nieznajomy ofiarowa\u0142 si\u0119 nas zaprowadzi\u0107, lecz pierwej chcia\u0142 sprawdzi\u0107, czy istotnie b\u0119dzie mo\u017cna wys\u0142ucha\u0107 tam Mszy. Zanim zd\u0105\u017cy\u0142am odpowiedzie\u0107, ruszy\u0142 jak strza\u0142a i wr\u00f3ci\u0142 z wiadomo\u015bci\u0105, \u017ce si\u0119 w\u0142a\u015bnie zacz\u0119\u0142a; odprowadzi\u0142 nas do wej\u015bcia [\u2026]. Wchodz\u0105c do tego r\u00f3wnie\u017c bardzo pi\u0119knego ko\u015bcio\u0142a us\u0142ysza\u0142am g\u0142o\u015bny \u015bpiew ludu; wzruszy\u0142am si\u0119 ogromnie s\u0142ysz\u0105c te same co i u nas strofy \u015bpiewane po polsku. Wyda\u0142o mi si\u0119, \u017ce jestem w Pu\u0142awach. Zwr\u00f3ci\u0142am do Boga \u017carliwe mod\u0142y o szcz\u0119\u015bcie i zdrowie dla m\u0119\u017ca, dla dzieci, Zosi i wszystkich przyjaci\u00f3\u0142. Modli\u0142am si\u0119 o bardziej pomy\u015bln\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 dla mojej nieszcz\u0119snej ojczyzny; czu\u0142am, \u017ce si\u0119 modl\u0119 z oddaniem i ufno\u015bci\u0105. Chwila sp\u0119dzona w ko\u015bciele da\u0142a mi wiele dobrego\u201d3<\/a>.<\/p>\r\n

Przytoczony w t\u0142umaczeniu francuskoj\u0119zyczny zapisek nie jest jedynym odnosz\u0105cym si\u0119 do polsko\u015bci tej \u015bwi\u0105tyni – jednej z najwa\u017cniejszych pod wzgl\u0119dem architektonicznym we Wroc\u0142awiu, a fundowanej przez Henryka Probusa. Kilka lat p\u00f3\u017aniej by\u0142 tam Julian Ursyn Niemcewicz i napisa\u0142 o \u201ewybornem polskiem kazaniu co do j\u0119zyka prawdziwie staro\u015bwieckiej wymowy i tre\u015bci\u201d. Zaznaczy\u0142 jednak: \u201eW innych ko\u015bcio\u0142ach kazano po niemiecku\u201d4<\/a>. Polskie kazania pragn\u0105\u0142 zapewni\u0107 po wsze czasy specjalnym zapisem testamentowym zmar\u0142y w 1596 roku kanonik Andrzej Bogurski. Polskie nabo\u017ce\u0144stwa trwa\u0142y u \u015bw. Krzy\u017ca do roku 1919. Jeszcze w roku 1894 Dziennik Pozna\u0144ski donosi\u0142, \u017ce tam \u201esi\u0119 pi\u0119knym kazaniem polskim zbudowa\u0107 mo\u017cna\u201d. P\u00f3\u017aniej jednak nabo\u017ce\u0144stwa zosta\u0142y przeniesione do ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Anny, gdzie otoczony by\u0142 kultem obraz Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej5<\/a>. W tym kontek\u015bcie warto nadmieni\u0107, \u017ce zakaz pielgrzymek do Cz\u0119stochowy wyda\u0142y w\u0142adze pruskie ju\u017c w roku 17746<\/a>. Szybko, bo ju\u017c w 1921 Polacy utracili ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Anny, przekazany starokatolikom. Musieli si\u0119 przenie\u015b\u0107 do niewielkiego ko\u015bci\u00f3\u0142ka \u015bw. Marcina, w kt\u00f3rym nabo\u017ce\u0144stwa odbywa\u0142y si\u0119 do 17 IX 1939 r.7<\/a><\/p>\r\n

D\u0142ugie trwanie polsko\u015bci na \u015al\u0105sku zwi\u0105zane by\u0142o r\u00f3wnie\u017c z obecno\u015bci\u0105 i dzia\u0142alno\u015bci\u0105 polskiego duchowie\u0144stwa tak w czasach dawniejszych, jaki nam bli\u017cszych. Przyk\u0142adowo we wroc\u0142awskim konwencie zakonu kaznodziejskiego – dominikan\u00f3w w 1653 roku z pi\u0119tnastu braci dziesi\u0119ciu by\u0142o Polakami8<\/a>. Zupe\u0142nie inny charakter mia\u0142 zakon Franciszkan\u00f3w. Dzi\u015b wi\u0119c w ko\u015bciele pw. \u015bw. Stanis\u0142awa, Wac\u0142awa i Doroty trudno odszuka\u0107 wizerunek pierwszego kanonizowanego Polaka. A ko\u015bci\u00f3\u0142 jest pami\u0105tk\u0105 spotkania cesarza i kr\u00f3la Czech Karola IV z kr\u00f3lem Kazimierzem Wielkim, w trakcie kt\u00f3rego ten pierwszy bezskutecznie zabiega\u0142 o podporz\u0105dkowanie diecezji wroc\u0142awskiej Pradze9<\/a>.<\/p>\r\n

Duchowie\u0144stwo s\u0142u\u017cy\u0142o r\u00f3wnie\u017c Polakom wyruszaj\u0105cym na emigracj\u0119. Ciekawa pod tym wzgl\u0119dem jest kariera ksi\u0119dza J\u00f3zefa Webera (1856-1918), syna \u017cyj\u0105cych na Bukowinie spolonizowanych kolonist\u00f3w niemieckich. Studiowa\u0142 w Rzymie, nast\u0119pnie zosta\u0142 rektorem seminarium i kanonikiem lwowskim, wreszcie biskupem pomocniczym (sufraganem). Nast\u0119pny krok w karierze bardzo cennego dla diecezji kap\u0142ana to tytu\u0142 arcybiskupa Derny. W 1906 zrezygnowa\u0142 jednak z tej funkcji, by, maj\u0105c wreszcie mo\u017cliwo\u015b\u0107, wst\u0105pi\u0107 do zakonu zmartwychwsta\u0144c\u00f3w – a w ten spos\u00f3b zrealizowa\u0107 \u015blub z\u0142o\u017cony jeszcze w czasie studi\u00f3w rzymskich. Od 1909 roku prowadzi\u0142 owocn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Ameryce. By\u0142 tw\u00f3rc\u0105 nowicjat\u00f3w, proboszczem w Chicago i prowincja\u0142em zgromadzenia w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Pe\u0142ni\u0142 te\u017c rol\u0119 biskupa Polonii. Z innych funkcji warto wymieni\u0107 prezesur\u0119 Towarzystwa Polskich Ksi\u0119\u017cy w Ameryce10<\/a>.<\/p>\r\n

Obszerniej przedstawimy tu sylwetk\u0119 ksi\u0119dza Leona Rogalskiego (1830-1906). Pochodzi\u0142 z rodziny dzier\u017cawcy wsi w tarnopolskiem. Po \u015bwi\u0119ceniach kap\u0142a\u0144skich s\u0142u\u017cy\u0142 na parafiach, potem w czasie wojny w\u0142oskiej pe\u0142ni\u0142 pos\u0142ug\u0119 kapelana w szpitalach polowych, lazaretach, gdzie nie brak\u0142o Polak\u00f3w. W roku 1861 wst\u0105pi\u0142 do jezuit\u00f3w, a w 1869 skierowany zosta\u0142 do Australii. Trafi\u0142 na po\u0142udnie kontynentu do Sevenhill. W niedu\u017cej odleg\u0142o\u015bci od tej miejscowo\u015bci Polacy za\u0142o\u017cyli osad\u0119 Hill River. By\u0142o tam oko\u0142o czterdziestu polskich rodzin prowadz\u0105cych farmy. W 1871 roku uda\u0142o si\u0119 uko\u0144czy\u0107 budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a pw. \u015bw. Stanis\u0142awa Kostki – obiekt zosta\u0142 konsekrowany przez biskupa. W roku 1876 po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 o\u0142tarz g\u0142\u00f3wny z relikwiami \u015bw. Stanis\u0142awa Kostki. Kap\u0142an prowadzi\u0142 bardzo r\u00f3\u017cnorodn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107: misje, rekolekcje, Apostolstwo Modlitwy, bractwa (R\u00f3\u017ca\u0144cowe i Dobrej \u015amierci), festyny i \u015bpiewy ludowe. Odpusty i rocznice (w 1882 odsieczy wiede\u0144skiej) mia\u0142y uroczyst\u0105 opraw\u0119. Od roku 1871 dzia\u0142a\u0142a za\u0142o\u017cona przez ksi\u0119dza Rogalskiego szko\u0142a nauczaj\u0105ca w j\u0119zyku polskim i angielskim. W 1880 za\u0142o\u017cy\u0142 czytelni\u0119, do kt\u00f3rej prenumerowa\u0142 czasopisma i kupowa\u0142 ksi\u0105\u017cki. Biblioteka otrzymywa\u0142a je r\u00f3wnie\u017c od darczy\u0144c\u00f3w z Galicji i Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, a tak\u017ce z Ossolineum, Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego i redakcji \u201eCzasu\u201d. U\u0142atwia\u0142 r\u00f3wnie\u017c prenumerat\u0119 osobom prywatnym. Sam ksi\u0105dz Rogalski r\u00f3wnie\u017c pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 pras\u0105 polsk\u0105 i miejscow\u0105 w celu rozszerzania mo\u017cliwo\u015bci swej dzia\u0142alno\u015bci. Jego pos\u0142uga nie ogranicza\u0142a si\u0119 do jednej miejscowo\u015bci. Pomocny by\u0142 r\u00f3wnie\u017c w innych miejscach i to nie tylko Polakom, ale tak\u017ce Niemcom i Anglikom. Pe\u0142ni\u0142 tak\u017ce r\u00f3\u017cne funkcje w miejscowym kolegium. Uda\u0142o mu si\u0119 nawr\u00f3ci\u0107 wielu protestant\u00f3w. Bywa\u0142 w skupiskach Polak\u00f3w oddalonych o oko\u0142o czterdzie\u015bci mil w okolicach Tanundy. Nak\u0142ania\u0142 tak\u017ce rodak\u00f3w do uczestnictwa w budowie ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Alojzego w Sevenhill. Dzia\u0142a\u0142 r\u00f3wnie\u017c na rzecz opuszczonej Polski. Przesy\u0142a\u0142 okazy przyrodnicze do muze\u00f3w, zbiera\u0142 pieni\u0105dze na rzecz dotkni\u0119tych rugami. Nie wszystko mu si\u0119 uda\u0142o: pr\u00f3by skupienia w miejscu dzia\u0142alno\u015bci ca\u0142ej Polonii okaza\u0142y si\u0119 nierealne ze wzgl\u0119du na lepsze mo\u017cliwo\u015bci bytowe w innych miejscach. R\u00f3wnie\u017c plan sprowadzenia polskich si\u00f3str zakonnych z Cieszyna nie powi\u00f3d\u0142 si\u0119.<\/p>\r\n

Podsumowuj\u0105c nale\u017cy stwierdzi\u0107, i\u017c opisana dzia\u0142alno\u015b\u0107 mia\u0142a ogromn\u0105 rol\u0119 kulturotw\u00f3rcz\u0105. Oczywi\u015bcie jej strona duchowa jest najtrudniejsza do opisania. Wymowne b\u0119d\u0105 daty ko\u0144cz\u0105ce t\u0119 histori\u0119: 6 czerwca 1906 umiera nasz misjonarz, 1924 zamkni\u0119ta zostaje szko\u0142a, w 1950 ko\u015bci\u00f3\u0142 zostaje dekonsekrowany, u\u017cywany jest jako magazyn. Dzie\u0142o popada w ruin\u0119\u2026 z czasem jednak u\u015bwiadomiono sobie jego warto\u015b\u0107 – dzi\u015b ma status zabytku11<\/a>.<\/p>\r\n

W nied\u0142ugim tek\u015bcie zosta\u0142y przedstawione r\u00f3\u017cne, rozrzucone w dziejach i miejscach na ziemskim globie przyk\u0142ady dzia\u0142ania duchowie\u0144stwa na rzecz polsko\u015bci i polszczyzny. Trzeba sobie u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce nasz j\u0119zyk w znacznym stopniu zosta\u0142 ukszta\u0142towany przez wiar\u0119 w Zbawiciela. Liturgia w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim wcale temu nie przeszkadza\u0142a. Bogactwo nieska\u017conej wiary, kt\u00f3rej czysto\u015bci strzeg\u0142a \u0142acina, objawia\u0142o si\u0119 w przelicznych kazaniach, pie\u015bniach, tak\u017ce t\u0142umaczeniach Pisma \u015awi\u0119tego, dzie\u0142 teologicznych, ascetycznych katechizmach itd. Nauka dana od Boga stymulowa\u0142a rozw\u00f3j j\u0119zyka, kt\u00f3ry musia\u0142 j\u0105 wyrazi\u0107. Duchowni mieli obowi\u0105zek dba\u0107, by dociera\u0142a ona do wszystkich, niezale\u017cnie od ich sytuacji \u017cyciowej. Rozumie\u0107 jednak nale\u017cy, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie zosta\u0142 powo\u0142any, by dba\u0107 o polszczyzn\u0119. Jak dbano na ziemiach obcych czy utraconych o polskie kazania, tak i na terenie Rzeczypospolitej dbano o zbawienie dusz, dla kt\u00f3rych polszczyzna by\u0142a j\u0119zykiem obcym. Nie by\u0142o wi\u0119c nic w tym z\u0142ego, by niedaleko Gda\u0144ska – w Kartuzach dzia\u0142a\u0142 klasztor przeznaczony dla os\u00f3b my\u015bl\u0105cych po niemiecku.<\/p>\r\n

Je\u015bli we\u017amiemy do r\u0119ki tzw. \u015apiewnik pelpli\u0144ski12<\/a>, to przekonamy si\u0119, \u017ce j\u0119zyk polski tryumfowa\u0142 na Mszy \u015bwi\u0119tej swym bogactwem za dawnych czas\u00f3w. Ub\u00f3stwo j\u0119zykowe wsp\u00f3\u0142czesnych obrz\u0119d\u00f3w w zestawieniu z tym, jak j\u0119zyk polski uzupe\u0142nia\u0142 liturgi\u0119 sprawowan\u0105 po \u0142acinie z elementami greki i hebrajskiego jest pora\u017caj\u0105ce. Bogactwo dawnych pie\u015bni i kaza\u0144 w \u015bwietle wyja\u0142owienia wsp\u00f3\u0142czesnej kultury mo\u017ce by\u0107 tylko przedmiotem podziwu, bada\u0144 naukowych i (oby tak by\u0142o!) wzorem do na\u015bladowania. By j\u0119zyk polski znowu ukaza\u0142 si\u0119 w swoim blasku, musi powr\u00f3ci\u0107 kultura oparta na wierze w nauk\u0119 Chrystusa, dost\u0119pna w spos\u00f3b doskona\u0142y w j\u0119zyku Rzymian. Rozwa\u017canie innych mo\u017cliwo\u015bci to tylko strata czasu\u2026<\/p>\r\n

Zygmunt Krzy\u017canowski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Przypisy:<\/h4>\r\n
    \r\n\t
  1. Edmund D\u0142ugopolski, W\u0142adys\u0142aw \u0141okietek na tle swoich czas\u00f3w<\/em>, Krak\u00f3w 2009, s. 102.<\/li>\r\n\t
  2. Zygmunt Antkowiak, Ko\u015bcio\u0142y Wroc\u0142awia<\/em>, Wroc\u0142aw 1991, s. 24.<\/li>\r\n\t
  3. Izabela Czartoryska, Dyli\u017cansem przez \u015al\u0105sk. Dziennik podr\u00f3\u017cy do Cieplic w roku 1816<\/em>, t\u0142um. Jadwiga Buja\u0144ska, Wroc\u0142aw 1968, s. 48-49.<\/li>\r\n\t
  4. Julian Ursyn Niemcewicz, Podr\u00f3\u017ce historyczne po ziemiach polskich\u2026<\/em>, s. 499.<\/li>\r\n\t
  5. Zygmunt Antkowiak, op. cit.<\/em>, s. 112-113 i 156.<\/li>\r\n\t
  6. Ks. Boles\u0142aw Kumor, Historia Ko\u015bcio\u0142a<\/em>, cz. 6: Lublin 1985, s. 242.<\/li>\r\n\t
  7. Zygmunt Antkowiak, op. cit.<\/em>, s. 156 i 40.<\/li>\r\n\t
  8. Zygmunt Antkowiak, op. cit.<\/em>, s. 34.<\/li>\r\n\t
  9. Ibidem, s. 137.<\/li>\r\n\t
  10. S\u0142ownik polskich teolog\u00f3w katolickich<\/em>, t. 4: Warszawa 1983, s. 405-406, oprac. ks. Boles\u0142aw Micewski CR.<\/li>\r\n\t
  11. Zob.: https:\/\/www.ipsb.nina.gov.pl\/a\/biografia\/leon-rogalski. Ponadto na stronie Polish Hill River Church Museum dost\u0119pna jest broszura informacyjna: https:\/\/bit.ly\/2khtwW9.<\/li>\r\n\t
  12. Zbi\u00f3r pie\u015bni nabo\u017cnych katolickich do u\u017cytku ko\u015bcielnego i domowego, Pelplin 1886 (reprint).<\/li>\r\n<\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Podj\u0119ty temat mo\u017ce by\u0107 oczywi\u015bcie om\u00f3wiony w wielu tomach. Tu nakre\u015blony zostanie dzi\u0119ki wybranym przyk\u0142adom. Jako pierwszy dobrze rozeznany fakt obrony polszczyzny przypomnijmy synod z czas\u00f3w rozbicia dzielnicowego. Ziemie polskie przechodzi\u0142y wtedy proces szybkiego rozwoju zwi\u0105zany z powstawaniem miast i nap\u0142ywem obcej ludno\u015bci z Zachodu. Realnym wtedy stawa\u0142o si\u0119 zagro\u017cenie, \u017ce przybysze zaczn\u0105 pod wzgl\u0119dem […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[196,195],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110066"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=110066"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110066\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=110066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=110066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=110066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}