{"id":109938,"date":"2019-09-22T14:33:34","date_gmt":"2019-09-22T18:33:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=109938"},"modified":"2019-09-22T20:30:49","modified_gmt":"2019-09-23T00:30:49","slug":"czy-liczba-wiernych-spada-gdy-ludzie-nie-rozumieja-co-sie-dzieje-na-mszy-peter-kwasniewski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=109938","title":{"rendered":"Czy liczba wiernych spada, gdy ludzie nie rozumiej\u0105 co si\u0119 dzieje na mszy? – Peter Kwasniewski<\/em>"},"content":{"rendered":"

W jednym z wpis\u00f3w na zabawnym i og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c tendencyjnym blogu PrayTell<\/em>, pra\u0142at M. Francis Mannion przedstawi\u0142 swoj\u0105 teori\u0119 dotycz\u0105c\u0105 wy\u017cszo\u015bci j\u0119zyk\u00f3w narodowych w liturgii. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, je\u015bli ludzie nie rozumiej\u0105 s\u0142\u00f3w wypowiadanych w trakcie sprawowania obrz\u0119d\u00f3w, frekwencja spada w zastraszaj\u0105cym tempie.<\/p>\r\n

Osobom przywi\u0105zanym do \u0142aciny w liturgii (g\u0142\u00f3wnie w kontek\u015bcie Mszy trydenckiej) polecam zapozna\u0107 si\u0119 z sytuacj\u0105 greckiego prawos\u0142awnego Ko\u015bcio\u0142a w USA. W swoim ostatnim badaniu, George Demacoupoulos<\/a> z Uniwersytetu w Fordham zaproponowa\u0142, by grecki Ko\u015bci\u00f3\u0142 rozwa\u017cy\u0142 porzucenie u\u017cywanego w liturgii staro\u017cytnego j\u0119zyka greckiego na rzecz angielskiego lub wsp\u00f3\u0142czesnego greckiego. Do wysnucia takiego wniosku doprowadzi\u0142 powa\u017cny spadek frekwencji spowodowany w znacznej mierze niezrozumieniem j\u0119zyka u\u017cywanego do sprawowania obrz\u0119d\u00f3w. Dotyczy to szczeg\u00f3lnie ludzi m\u0142odych, kt\u00f3rzy przez problem z j\u0119zykiem nie s\u0105 w stanie w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do liturgii. Pisz\u0119 o tym ze wzgl\u0119du na przywi\u0105zanie niekt\u00f3rych katolik\u00f3w do tzw. Mszy \u0142aci\u0144skiej. Je\u017celi nie wiedz\u0105 oni, co dzieje si\u0119 w trakcie liturgii (nawet u\u017cywaj\u0105c dwuj\u0119zycznego mszalika), ich przywi\u0105zanie mo\u017ce sprowadza\u0107 si\u0119 jedynie do kwestii estetyki. Pomimo mitu g\u0142osz\u0105cego uznanie m\u0142odych katolik\u00f3w dla \u0142aciny, my\u015bl\u0119, \u017ce ten \u017car przyga\u015bnie.<\/p>\r\n

My\u015bla\u0142em sobie, c\u00f3\u017c to za zbieg okoliczno\u015bci, \u017ce najwi\u0119kszy odp\u0142yw wiernych z Ko\u015bcio\u0142a katolickiego od czas\u00f3w protestanckiej reformacji przypad\u0142 na lata 60. i 70. XX wieku<\/span>, czyli czas post\u0119powego wprowadzania j\u0119zyk\u00f3w narodowych do liturgii. Czy\u017c to nie interesuj\u0105ce, \u017ce generalnie (uwzgl\u0119dniaj\u0105c odchylenia w statystykach) ten upadek post\u0119puje do dzisiaj. Biskupi scalaj\u0105 i zamykaj\u0105 kolejne parafie – a to wszystko w rzeczywisto\u015bci, gdzie liturgia jest jak najbardziej zrozumia\u0142a i faktycznie zach\u0119ca, a nawet narzuca aktywny udzia\u0142 wiernych. Dlaczego wi\u0119c mieliby\u015bmy wybrzydza\u0107? Nies\u0142ychane, \u017ce wbrew wszystkim prawom natury i kultury, liczba tradycyjnych \u015brodowisk w USA wzros\u0142a z kilku w latach 80., przez oko\u0142o 250 w 2007 roku, do oko\u0142o 500 obecnie. Ca\u0142kiem niez\u0142y wynik jak na zanikaj\u0105cy i odstraszaj\u0105cy wiernych rytua\u0142. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o odpowiedziach, jakich udzielili tradycyjni katolicy w ankiecie dotycz\u0105cej min. kwestii aborcji czy antykoncepcji.<\/p>\r\n

Tak naprawd\u0119 wiemy, \u017ce sprawy j\u0119zyka czy aktywnego udzia\u0142u s\u0105 jednymi z wielu. Nale\u017cy wspomnie\u0107 tak\u017ce o innych kwestiach, jak na przyk\u0142ad: czy w sprawowanych obrz\u0119dach jest miejsce dla tr\u00f3jjedynego Boga, Pana nieba i ziemi, przed kt\u00f3rym musimy pochyli\u0107 g\u0142ow\u0119 i zgi\u0105\u0107 kolana? Jak wiele po\u015bwi\u0119ca si\u0119 czasu na pozaliturgiczn\u0105 katechez\u0119 (albo czy mo\u017cna w og\u00f3le m\u00f3wi\u0107 o naukach, kt\u00f3re zas\u0142uguj\u0105 na miano katechezy)? Czy wierni maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 bycia uczniami Chrystusa? Im wi\u0119ksze oddanie rodzic\u00f3w – bez wzgl\u0119du na to, czy s\u0105 charyzmatykami, tradycjonalistami, czy wojownikami o sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 – tym wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce ich potomstwo b\u0119dzie powa\u017cnie traktowa\u0142o swoj\u0105 wiar\u0119.<\/p>\r\n

Ale wr\u00f3\u0107my do opinii pra\u0142ata Manniona. W prostym \u015bwiecie \u201ejasnych i wyra\u017anych idei\u201d, w kt\u00f3rym \u017cyj\u0105 liturgi\u015bci, brak racjonalnego podej\u015bcia do pojmowania tekst\u00f3w liturgicznych nieuchronnie doprowadzi do spadku liczby wiernych, a ka\u017cdy, kto my\u015bli inaczej dotkni\u0119ty jest mani\u0105 wielko\u015bci podsycan\u0105 przez kwestie estetyki.<\/p>\r\n

Czy mo\u017cna jako\u015b obroni\u0107 to wyja\u015bnienie? <\/p>\r\n

Podej\u015bcie m\u00f3wi\u0105ce o tym, \u017ce wierni uczestnicz\u0105 we Mszy g\u0142\u00f3wnie poprzez \u015bledzenie ka\u017cdego s\u0142owa w tekstach liturgicznych – pogl\u0105d rozpowszechniany przez liturgist\u00f3w w latach 50. i 60. – nie przestaje by\u0107 przedmiotem ostrej krytyki z wielu stron. Socjologowie wskazuj\u0105, \u017ce bogate, nieprzeniknione i do pewnego stopnia niedost\u0119pne obrz\u0119dy religijne stanowi\u0105 silny bodziec do pog\u0142\u0119biania wiary i pobo\u017cno\u015bci. Z kolei psychologowie zauwa\u017caj\u0105, \u017ce archetypiczny symbolizm obecny w gestach, ubiorze i innych fizycznych zjawiskach, nie wspominaj\u0105c o \u201epozaumys\u0142owym\u201d j\u0119zyku muzyki, posiada tak\u0105 sam\u0105, o ile nie wi\u0119ksz\u0105, si\u0142\u0119 oddzia\u0142ywania co s\u0142owa. Teologowie od zawsze podkre\u015blali, \u017ce liturgia nie jest jedynie ludzk\u0105 prac\u0105 wykonywan\u0105 dla Boga, ale przede wszystkim jest bosk\u0105 prac\u0105, kt\u00f3r\u0105 B\u00f3g nam daje, pozwalaj\u0105c w ten spos\u00f3b bra\u0107 udzia\u0142 w czym\u015b, co przerasta nasze zdolno\u015bci poznania. Jest to jeden z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych liturgia w swoim rozwoju zawsze, coraz bardziej \u201eprzywi\u0105zywa\u0142a si\u0119\u201d do istniej\u0105cych ceremonii, tekst\u00f3w, \u015bpiew\u00f3w i rubryk. Wszystko to ma przypomina\u0107 nam – przywo\u0142uj\u0105c s\u0142owa Chrystusa do rodzic\u00f3w po tym, jak znale\u017ali Go w \u015bwi\u0105tyni –  \u017ce dzie\u0142o to nie nale\u017cy do nas, ale do Ojca.<\/p>\r\n

Jak wy\u017cej wspomniano, Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki g\u0142\u00f3wnego nurtu, tak jak grecki Ko\u015bci\u00f3\u0142 prawos\u0142awny, r\u00f3wnie\u017c prze\u017cywa spadek liczby wiernych, jednak nikt nie mo\u017ce utrzymywa\u0107, \u017ce nasze uproszczone Novus Ordo Missae w j\u0119zyku narodowym jest poza zdolno\u015bciami poznawczymi wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b m\u00f3wi\u0105cych jakimkolwiek wsp\u00f3\u0142czesnym j\u0119zykiem obowi\u0105zuj\u0105cym na danym terenie. Zgodnie z racjonalistycznym podej\u015bciem, kt\u00f3rym w swojej bezowocnej pracy kieruj\u0105 si\u0119 liturgi\u015bci, nigdy nie b\u0119d\u0105 oni przekonani, \u017ce liturgia jest wystarczaj\u0105co zrozumia\u0142a. W ten spos\u00f3b, b\u0119d\u0105 do znudzenia upraszcza\u0107 (lub opowiada\u0107 si\u0119 za upraszczaniem) wszystko \u0142\u0105cznie z j\u0119zykiem. Tylko do czego to doprowadzi? Doprowadzi to do sytuacji, gdzie nie pozostanie ju\u017c nic do zrozumienia. Taki stan rzeczy powoduje nud\u0119 i brak zainteresowania: w tym co \u0142atwo dost\u0119pne nie ma nic, a przynajmniej tak si\u0119 wydaje, naprawd\u0119 wartego zrozumienia. Ta wielka tajemnica, kt\u00f3ra zbawia \u015bwiat jest czym\u015b wyj\u0105tkowo nieuchwytnym.<\/p>\r\n

Sprowadzanie czci, pi\u0119kna i ceremonia\u0142u jedynie do kwestii estetyki jest charakterystyczne dla szczeg\u00f3lnie wsp\u00f3\u0142czesnej formy redukcjonizmu, wed\u0142ug kt\u00f3rego – jak zauwa\u017ca Martin Mosebach – szczero\u015b\u0107 najlepiej wyra\u017ca si\u0119 w brzydocie lub przesadnej prostocie. Dla os\u00f3b my\u015bl\u0105cych podobnie do pra\u0142ata Manniona, pragnienie przedstawienia Mszy \u015bwi\u0119tej jako transcendentnej i tajemniczej ofiary, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy niebo i ziemi\u0119 jest tylko i wy\u0142\u0105cznie wyrazem nostalgii, sentymentalizmu czy elityzmu. Id\u0105c tym tropem, r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna by zapomnie\u0107 o znakomitej cz\u0119\u015bci kulturowego i religijnego dziedzictwa Zachodu, kt\u00f3remu zawdzi\u0119czamy najwspanialsze dzie\u0142a sztuki wizualnej i muzycznej, kt\u00f3re powstawa\u0142y, by chwali\u0107 Boga i podnosi\u0107 ludzkiego ducha.  Niepi\u015bmienny ch\u0142op, kt\u00f3ry nie ma poj\u0119cia o liturgii, jest \u015bwiadomy, \u017ce oddaje si\u0119 cze\u015b\u0107 i chwa\u0142\u0119 Panu Bogu, a ten, kto wewn\u0119trznie \u0142\u0105czy si\u0119 z tym dzia\u0142aniem zostaje u\u015bwi\u0119cony, bez wzgl\u0119du na to, czy \u201ewie co si\u0119 dzieje\u201d czy nie. Z drugiej strony, czy jeste\u015bmy w stu procentach przekonani, \u017ce wierni, kt\u00f3rzy s\u0142uchaj\u0105 wszystkich modlitw w swoim w\u0142asnym j\u0119zyku \u201ewiedz\u0105 co si\u0119 dzieje\u201d i czy nie doznaje uszczerbku ich modlitwa wewn\u0119trzna?<\/p>\r\n

Tomista powiedzia\u0142by, \u017ce w tych rozwa\u017caniach trzeba poczyni\u0107 odpowiednie rozr\u00f3\u017cnienia. Zamiast m\u00f3wi\u0107 o uczestnictwie w kategoriach zerojedynkowych (jest\/ nie ma, aktywny\/pasywny), powinni\u015bmy uzna\u0107, \u017ce wyr\u00f3\u017cni\u0107 mo\u017cemy przynajmniej pi\u0119\u0107 poziom\u00f3w uczestnictwa:<\/p>\r\n

    \r\n\t
  1. Obecno\u015b\u0107, ale brak zainteresowania.<\/li>\r\n\t
  2. S\u0142uchanie i rozumienie s\u0142\u00f3w.<\/li>\r\n\t
  3. M\u00f3wienie o liturgii jako o praktyce religijnej: adoracji, skrusze, dzi\u0119kczynieniu
    \r\nb\u0142aganiu.<\/li>\r\n\t
  4. Po\u0142\u0105czenie rozumienia (2) i praktyki religijnej (3).<\/li>\r\n\t
  5. Mistyczne wej\u015bcie w tajemnic\u0119 Chrystusa Ukrzy\u017cowanego, jak czyni\u0142o to wielu \u015bwi\u0119tych. Jest to zgodne z punktami (2), (3) czy (4) jednak cz\u0119sto przekracza ich tre\u015b\u0107 w spos\u00f3b, kt\u00f3rego nie mo\u017cna przewidzie\u0107 czy ubra\u0107 w s\u0142owa.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

    Dla kogo\u015b, kto utkn\u0105\u0142 w punkcie pierwszym, linearna, modu\u0142owa i \u201eprzegadana\u201d liturgia sprawia wra\u017cenie nudnej do b\u00f3lu, a uczestnictwo w niej przypomina siedzenie na s\u0142u\u017cbowym spotkaniu. Taka osoba bardzo potrzebuje czego\u015b, co zwraca uwag\u0119, czego\u015b nietypowego, co wyda si\u0119 dziwne i zaniepokoi wy\u0142\u0105czony do tej pory umys\u0142. Tym, czego pragniemy jest zasadzenie niewygodnego ziarna, kt\u00f3re b\u0119dzie dojrzewa\u0107 w snach i wspomnieniach. Eksperci zajmuj\u0105cy si\u0119 ludzk\u0105 pami\u0119ci\u0105 wskazuj\u0105, \u017ce najlepiej zapami\u0119tujemy to, co jest nietypowe. <\/p>\r\n

    Dla kogo\u015b, kto przeszed\u0142 ju\u017c do punktu drugiego, tradycyjny ryt oferuje zar\u00f3wno wyzwania, jak i mo\u017cliwo\u015bci. Wyzwanie stanowi praca, jak\u0105 nale\u017cy wykona\u0107 do lepszego zrozumienia s\u0142\u00f3w liturgii, zatem – paradoksalnie – tradycyjni katolicy cz\u0119sto znaj\u0105 lepiej teksty Mszy, poniewa\u017c musieli bardziej postara\u0107 si\u0119, aby je zrozumie\u0107. Co wi\u0119cej, otoczka towarzysz\u0105ca wypowiadanym s\u0142owom, czyli archaiczny, niewsp\u00f3\u0142czesny j\u0119zyk, pi\u0119kny (przy w\u0142a\u015bciwej wymowie), p\u0142ynny d\u017awi\u0119k – to wszystko dodaje tym tekstom nieopisan\u0105 tajemnic\u0119, religijny wymiar, poczucie u\u015bwi\u0119cenia i uniesienia. <\/a>Teksty ubrane s\u0105 w specjalne, d\u017awi\u0119kowe szaty, podobnie jak pos\u0142uguj\u0105cy przy o\u0142tarzu ubrani s\u0105 w pi\u0119kne szaty liturgiczne. <\/p>\r\n

    Jednak trzeba postawi\u0107 spraw\u0119 jasno: samo s\u0142yszenie i rozumienie s\u0142\u00f3w albo samo s\u0142yszenie i nierozumienie s\u0142\u00f3w nie jest jeszcze wyrazem modlitwy. W\u0142a\u015bnie dlatego mo\u017cna przesiedzie\u0107 ca\u0142\u0105 Msz\u0119 i rozumie\u0107 wszystko, co m\u00f3wi si\u0119 w j\u0119zyku narodowym albo by\u0107 pod wra\u017ceniem brzmienia \u0142aciny, ale ani przez chwil\u0119 nie adorowa\u0107, nie \u017ca\u0142owa\u0107, nie sk\u0142ada\u0107 dzi\u0119kczynienia czy nie zanosi\u0107 b\u0142agania. Nie trzeba dodawa\u0107, \u017ce z tak\u0105 postaw\u0105 mo\u017cna spotka\u0107 si\u0119 na ka\u017cdej Mszy; na uroczyste liturgie w ko\u015bciele \u015bw. Jana Kantego w Chicago przychodz\u0105 niereligijni \u017bydzi, kt\u00f3rzy korzystaj\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci wys\u0142uchania pi\u0119knego, darmowego koncertu.<\/p>\r\n

    Na poziomie trzecim symbole i ceremonia\u0142 odgrywaj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w prowadzeniu duszy do czterech g\u0142\u00f3wnych akt\u00f3w modlitewnych, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych zogniskowana jest liturgia. Oczywisty przyk\u0142ad stanowi tutaj komunia \u015bwi\u0119ta. Je\u017celi hosti\u0119 otacza si\u0119 bogatym ceremonia\u0142em, kt\u00f3ry zak\u0142ada pochylanie g\u0142owy, kl\u0119kanie, okadzanie, postaw\u0119 ad orientem<\/em>, unoszenie ornatu itd., to o wiele bardziej prawdopodobnym jest, \u017ce osoba, kt\u00f3ra ma przyj\u0105\u0107 Pana w komunii \u015bwi\u0119tej zrobi to z odpowiedni\u0105 skruch\u0105 i czci\u0105. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce \u017cadnemu z wymienionych gest\u00f3w nie towarzysz\u0105 s\u0142owa.<\/p>\r\n

    Poziom czwarty to idealna sytuacja w normalnych warunkach – jest to pewnego rodzaju \u0142aska kontemplacji, o kt\u00f3rej mowa na poziomie pi\u0105tym. Osoba znajduj\u0105ca si\u0119 na poziomie czwartym nie ma trudno\u015bci ze rozumieniem tekst\u00f3w liturgicznych, kt\u00f3re po pewnym czasie, w naturalny spos\u00f3b, zapadaj\u0105 w pami\u0119\u0107. Dusza takiej osoby jest odpowiednio nastrojona na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wyrazu tych tekst\u00f3w, przez co mo\u017ce lepiej otworzy\u0107 si\u0119 na duchowe dzia\u0142anie, do kt\u00f3rego one wzywaj\u0105. Uwa\u017cam, \u017ce jest to idealny stan, poniewa\u017c przygotowuje osob\u0119 uczestnicz\u0105c\u0105 we Mszy \u015bwi\u0119tej do pe\u0142niejszego wej\u015bcia w tajemnice, kt\u00f3re uobecniaj\u0105 si\u0119 w liturgii.<\/p>\r\n

    Poniewa\u017c powstanie \u017cadnego nadprzyrodzonego dobra, kt\u00f3re staje si\u0119 naszym udzia\u0142em nie jest mo\u017cliwe bez \u0142aski bo\u017cej, wszystkie wymienione wy\u017cej poziomy uczestnictwa we Mszy \u015bwi\u0119tej wymagaj\u0105 boskiej asystencji. Jednak poziom pi\u0105ty wskazuje na stan, w kt\u00f3rym liturgia jawi si\u0119 jako przestrze\u0144 do kontemplacji. Brak wej\u015bcia w taki stan nie jest niczym z\u0142ym, poniewa\u017c osi\u0105gni\u0119cie go – jako \u017ce wychodzi poza sfer\u0119 akcji liturgicznej – nie jest cz\u0119stym zjawiskiem. Mam tu na my\u015bl \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3rzy doznawali ekstazy podczas Mszy, cz\u0119sto, ale nie tylko, by\u0142 to ksi\u0105dz sprawuj\u0105cy Naj\u015bwi\u0119tsz\u0105 Ofiar\u0119. \u015awi\u0119ty Grzegorz Wielki, \u015bw. Tomasz z Akwinu, \u015bw. Gertruda z Helfty, \u015bw. Filip Neri oraz \u015bw. Ojciec Pio s\u0105 najbardziej znanymi mistykami Mszy \u015bwi\u0119tej, ale jest ich znaczenie wi\u0119cej.<\/p>\r\n

    Szczerze m\u00f3wi\u0105c, trudno wyobrazi\u0107 sobie realizacj\u0119 poziomu pi\u0105tego podczas Novus Ordo Missae, kt\u00f3re w swoim nacisku na ci\u0105g\u0142\u0105 akcj\u0119, nie znajduje miejsca dla kontemplacji. Osi\u0105gni\u0119cie poziomu trzeciego r\u00f3wnie\u017c nie nale\u017cy do naj\u0142atwiejszych, co si\u0142\u0105 rzeczy utrudnia dotarcie do poziomu czwartego. W NOM nawet uczestnictwo na poziomie drugim nie jest niczym oczywistym. Przesadna prostota i obecno\u015b\u0107 j\u0119zyka narodowego sprawiaj\u0105, \u017ce podczas Mszy bardzo \u0142atwo jest si\u0119 zwyczajnie \u201ewy\u0142\u0105czy\u0107\u201d. Za dobry przyk\u0142ad mo\u017ce pos\u0142u\u017cy\u0107 tu sytuacja, kt\u00f3ra cz\u0119sto ma miejsce w ameryka\u0144skich domach. Przy stole rodzina odmawia b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, a po chwili dzieci i tak pytaj\u0105 rodzic\u00f3w: \u201eczy odm\u00f3wili\u015bmy ju\u017c b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo\u201d?<\/p>\r\n

    Tak wi\u0119c Novus Ordo Missae sprzyja pobudzaniu nie do pe\u0142nego i \u015bwiadomego uczestnictwa, ale do czego\u015b zupe\u0142nie przeciwnego: do obecno\u015bci, kt\u00f3rej towarzyszy brak zainteresowania (poziom pierwszy). Z drugiej strony, nie jest to przypadek, \u017ce uczestnictwo w tradycyjnej Mszy \u015bwi\u0119tej pozwala na \u0142atwiejsze zanurzenie si\u0119 w cztery akty modlitewne (poziom trzeci), osi\u0105gni\u0119cie lepszej znajomo\u015bci tekst\u00f3w liturgicznych, poniewa\u017c wi\u0105\u017ce si\u0119 to z wykonaniem pewnej pracy i wreszcie: to staro\u017cytny ryt przygotowywa\u0142 dusze najwi\u0119kszych mistyk\u00f3w Mszy \u015bwi\u0119tej, kt\u00f3rych B\u00f3g powo\u0142a\u0142 do wej\u015bcia na najwy\u017cszy, pi\u0105ty poziom uczestnictwa, jakim jest otrzymanie daru kontemplacji.<\/p>\r\n

    Je\u017celi moja analiza jest prawid\u0142owa – nawet cz\u0119\u015bciowo – mo\u017cemy spokojnie odrzuci\u0107 wizj\u0119 pra\u0142ata Manniona, kt\u00f3ry wieszczy spadek zainteresowania m\u0142odych ludzi \u0142acin\u0105. Korzenie tego przywi\u0105zania si\u0119gaj\u0105 zbyt g\u0142\u0119boko, aby mia\u0142o si\u0119 ono sprowadza\u0107 jedynie do estetyki (chocia\u017c musi mie\u0107 w sobie elementy estetyki) czy nostalgii (chocia\u017c nie powinno si\u0119 demonizowa\u0107 w\u0142a\u015bciwie poj\u0119tej nostalgii). Na tradycyjnej Mszy \u015bwi\u0119tej mo\u017cna spotka\u0107 nie tylko osoby w podesz\u0142ym wieku, ale r\u00f3wnie\u017c ludzi m\u0142odych oraz wi\u0119cej ma\u0142ych dzieci ni\u017c we wszystkich okolicznych ko\u015bcio\u0142ach razem wzi\u0119tych. Na pewno czas poka\u017ce, co wyga\u015bnie, a co rozkwitnie, ale gdybym mia\u0142 si\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107, to wiedzia\u0142bym, na co postawi\u0107 pieni\u0105dze.<\/p>\r\n

    Peter Kwasniewski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

    New Liturgical Movement, 8 kwietnia 2019<\/p>\r\n

    \u0179r\u00f3d\u0142o<\/span><\/a>:  [New Liturgical Movement – Novus Motus Liturgicus. \u00abDo Congregations Dwindle Because „People Don\u2019t Understand What\u2019s Going On\u201d?\u00bb (April 08, 2019)]<\/p>\r\n

    Autor zaprasza na swoj\u0105 stron\u0119: www.peterkwasniewski.com<\/a><\/i><\/p>\r\n

    T\u0142umaczenie: Micha\u0142 \u0179aczek<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W jednym z wpis\u00f3w na zabawnym i og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c tendencyjnym blogu PrayTell, pra\u0142at M. Francis Mannion przedstawi\u0142 swoj\u0105 teori\u0119 dotycz\u0105c\u0105 wy\u017cszo\u015bci j\u0119zyk\u00f3w narodowych w liturgii. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, je\u015bli ludzie nie rozumiej\u0105 s\u0142\u00f3w wypowiadanych w trakcie sprawowania obrz\u0119d\u00f3w, frekwencja spada w zastraszaj\u0105cym tempie. Osobom przywi\u0105zanym do \u0142aciny w liturgii (g\u0142\u00f3wnie w kontek\u015bcie Mszy trydenckiej) polecam […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[24,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109938"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=109938"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109938\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=109938"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=109938"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=109938"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}