{"id":1095,"date":"2007-07-07T00:00:00","date_gmt":"2007-07-07T00:00:00","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-30T04:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=1095","title":{"rendered":"Jest Motu Proprio Summorum Pontificum<\/em>!"},"content":{"rendered":"Papie\u017c Benedykt XVI og\u0142osi\u0142 7 lipca 2007 roku d\u0142ugo oczekiwany dokument Motu Proprio<\/em>, kt\u00f3ry umo\u017cliwia ka\u017cdemu ksi\u0119dzu odprawianie Mszy Św. wed\u0142ug tradycyjnego Msza\u0142u. Pe\u0142ny tekst dokumentu zaczynaj\u0105cy si\u0119 s\u0142owami „SUMMORUM PONTIFICUM<\/em>” napisany zosta\u0142 po \u0142acinie i oficjalne t\u0142umaczenia na inne j\u0119zyki s\u0105 jeszcze niedost\u0119pne. Do Motu Proprio<\/em> Ojciec Świ\u0119ty napisa\u0142 list wyja\u015bniaj\u0105cy, w kt\u00f3rym okre\u015bla Msze \u015bw. promulgowan\u0105 przez Paw\u0142a VI (Novus Ordo<\/em>) zwyczaj\u0105 form\u0105 liturgii, natomiast Msz\u0119 \u015bw. wed\u0142ug msza\u0142u \u015bw. Piusa V, odnowion\u0105 przez Jana XXIII w 1962 roku, jako form\u0119 nadzwyczajn\u0105. Papie\u017c podkre\u015bli\u0142, \u017ce dawna forma liturgii nigdy nie zosta\u0142a zakazana. \r\n

Z uwagi na stosowne przez Watykan prawo autorskie [zob. 1<\/a> i 2<\/a>], w te chwili nie przytaczamy oryginalnego tekstu Motu Proprio<\/em>. Jest on dost\u0119pny na oficjalnej stronie Stolicy Apostolskiej [zob. tutaj<\/a>].<\/p>\r\n

Nieoficjalne t\u0142umaczenie na j\u0119zyk angielski zamieszczone zosta\u0142o na stronie internetowej watyka\u0144skiej agencji prasowej Vatican Information Services<\/em> [zob. tutaj<\/a>] oraz na stronie DICI [zob. tutaj<\/a>].<\/p>\r\n

Wraz z Motu Proprio<\/em> og\u0142oszony zosta\u0142 „List od Papie\u017ca do Biskup\u00f3w w zwi\u0105zku z wydaniem Summorum Pontificum<\/em>” [wersja angielska tutaj<\/a>] oraz „Nota wyja\u015bniaj\u0105ca” [wersja angielska tutaj<\/a>]. <\/p>\r\n\r\n \r\n \r\n \r\n
 <\/td>\r\n  <\/td>\r\n  <\/td>\r\n <\/tr>\r\n
 <\/td>\r\n

ROBOCZE TŁUMACZENIE Motu Proprio<\/em> Summorum Pontificum<\/em> na j\u0119zyk polski: <\/p>\r\n

<\/div>\r\n \r\n
Motu Proprio Summorum Pontificum w j\u0119zyku polskim<\/div>\r\n
\r\n

\"1\"<\/strong><\/p>\r\n

LIST APOSTOLSKI<\/strong><\/p>\r\n

MOTU PROPRIO DATAE<\/strong>
\r\n
\r\n BENEDYKTA XVI
\r\n <\/p>\r\n

\/nieoficjalne t\u0142umaczenie robocze na podstawie t\u0142umacze\u0144 roboczych na j\u0119zyk francuski<\/strong><\/a> i angielski<\/strong><\/a>, pomocniczo orygina\u0142 \u0142aci\u0144ski<\/strong><\/a>\/
\r\n
\r\n Najwy\u017csi Kap\u0142ani a\u017c po czasy obecne zawsze czuwali, aby Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusowy sprawowa\u0142 przed Bo\u017cym Majestatem kult w spos\u00f3b godny, „na cze\u015b\u0107 i chwa\u0142\u0119 Jego imienia” i „na po\u017cytek ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a \u015bwi\u0119tego”.
\r\n
\r\n Od niepami\u0119tnych czas\u00f3w obowi\u0105zywa\u0142a, jak r\u00f3wnie\u017c w przysz\u0142o\u015bci obowi\u0105zywa\u0107 b\u0119dzie „zasada, wed\u0142ug kt\u00f3rej ka\u017cdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 partykularny winien si\u0119 zgadza\u0107 z Ko\u015bcio\u0142em powszechnym nie tylko w dziedzinie nauki wiary i znak\u00f3w sakramentalnych, lecz tak\u017ce w odniesieniu do powszechnie przyj\u0119tych zwyczaj\u00f3w si\u0119gaj\u0105cych apostolskiej i nieprzerwanej tradycji. Zwyczaje te winny by\u0107 zachowywane nie tylko dla unikni\u0119cia b\u0142\u0119d\u00f3w, lecz tak\u017ce w celu przekazywania nienaruszonej wiary, poniewa\u017c zasada modlitwy Ko\u015bcio\u0142a odpowiada zasadzie jego wiary” (lex orandi legi credendi respondet).
\r\n
\r\n Po\u015br\u00f3d Papie\u017cy \u017cywi\u0105cych t\u0119 trosk\u0119 wyr\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 \u015bw. Grzegorz Wielki, kt\u00f3ry by\u0142 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwy na przekazanie nowym ludom Europy zar\u00f3wno wiary katolickiej, jak i skarb\u00f3w kultu i kultury zebranej przez Rzymian podczas poprzednich stuleci. Zarz\u0105dzi\u0142, aby ograniczy\u0107 i zachowywa\u0107 form\u0119 \u015bwi\u0119tej liturgii, Ofiary Mszy \u015bw. oraz Oficjum, do formy sprawowanej w Rzymie. \u017bywo zach\u0119ca\u0142 mnich\u00f3w i mniszki, kt\u00f3rzy pod Regu\u0142\u0105 \u015bw. Benedykta rozs\u0142awiali wsz\u0119dzie swoim przyk\u0142adem jednocze\u015bnie Ewangeli\u0119 i ten nad wyraz zbawienny spos\u00f3b \u017cycia zawarty w Regule, aby „niczego nie przedk\u0142ada\u0107 ponad s\u0142u\u017cb\u0119 Bo\u017c\u0105” (RB, 43). W ten spos\u00f3b liturgia sprawowana wed\u0142ug zwyczaj\u00f3w Rzymu o\u017cywia\u0142a nie tylko wiar\u0119 i pobo\u017cno\u015b\u0107, lecz r\u00f3wnie\u017c kultur\u0119 licznych narod\u00f3w. Prawd\u0105 jest, \u017ce liturgia \u0142aci\u0144ska Ko\u015bcio\u0142a w r\u00f3\u017cnych formach w ci\u0105gu wiek\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa nap\u0119dza\u0142a \u017cycie duchowe niezliczonej rzeszy \u015bwi\u0119tych oraz \u017ce dzi\u0119ki religii umocni\u0142a wiele narod\u00f3w i o\u017cywi\u0142a ich pobo\u017cno\u015b\u0107.
\r\n
\r\n W ci\u0105gu wiek\u00f3w wielu innych Biskup\u00f3w rzymskich w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny zaanga\u017cowa\u0142o si\u0119, aby liturgia prowadzi\u0142a do tego celu jeszcze skuteczniej; po\u015br\u00f3d nich wyr\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 \u015bw. Pius V, kt\u00f3ry z wielkim zapa\u0142em duszpasterskim, pod\u0105\u017caj\u0105c za ustaleniami Soboru Trydenckiego, odnowi\u0142 kult Ko\u015bcio\u0142a, wyda\u0142 poprawione ksi\u0119gi liturgiczne, „zreformowane zgodnie z wol\u0105 Ojc\u00f3w”, i przekaza\u0142 je Ko\u015bcio\u0142owi \u0142aci\u0144skiemu do u\u017cytku.
\r\n
\r\n Po\u015br\u00f3d ksi\u0105g liturgicznych Rytu rzymskiego pierwsze miejsce przypada oczywi\u015bcie Msza\u0142owi Rzymskiemu, kt\u00f3ry rozpowszechni\u0142 si\u0119 w Rzymie, a w nast\u0119pnych wiekach przybiera\u0142 stopniowo formy podobne do tej obowi\u0105zuj\u0105cej w ci\u0105gu ostatnich pokole\u0144.
\r\n
\r\n „Ten sam cel przy\u015bwieca\u0142 w ci\u0105gu nast\u0119pnych wiek\u00f3w Biskupom Rzymu, kt\u00f3rzy troszczyli si\u0119 o odnow\u0119 lub dok\u0142adnie ustalali kszta\u0142t obrz\u0119d\u00f3w i ksi\u0105g liturgicznych, a p\u00f3\u017aniej, od pocz\u0105tku naszego stulecia, podejmowali zadanie bardziej generalnej reformy”. W ten spos\u00f3b dzia\u0142ali moi poprzednicy Klemens VIII, Urban VIII, \u015bw. Pius X i b\u0142. Jan XXIII.
\r\n
\r\n W mniej odleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci, Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II wyrazi\u0142 pragnienie, aby obserwancja i szacunek nale\u017cne kultowi Bo\u017cemu zosta\u0142y zreformowane i przystosowane do wymog\u00f3w naszych czas\u00f3w. Ponaglany tym pragnieniem, m\u00f3j poprzednik Najwy\u017cszy Kap\u0142an, Pius VI zatwierdzi\u0142 w 1970 r. odnowione ksi\u0119gi liturgiczne Ko\u015bcio\u0142a \u0142aci\u0144skiego; prze\u0142o\u017cone na ca\u0142ym \u015bwiecie na liczne j\u0119zyki nowo\u017cytne zosta\u0142y przyj\u0119te z rado\u015bci\u0105 zar\u00f3wno przez biskup\u00f3w, jak ksi\u0119\u017cy i wiernych. Jan Pawe\u0142 II zatwierdzi\u0142 trzecie wydanie Msza\u0142u rzymskiego. W ten spos\u00f3b Biskupi rzymscy pracowali, aby ta „liturgiczna budowla… oczyszczona ze smutnych przejaw\u00f3w starzenia si\u0119, na nowo si\u0119 ukaza\u0142a si\u0119 w splendorze swojej godno\u015bci i harmonii” .
\r\n Niemniej w niekt\u00f3rych regionach liczni wierni przywi\u0105zali si\u0119 i wci\u0105\u017c pozostaj\u0105 przywi\u0105zani z tak\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 i zaanga\u017cowaniem do wcze\u015bniejszych form liturgicznych, kt\u00f3re g\u0142\u0119boko naznaczy\u0142y ich kult i ich ducha, \u017ce Najwy\u017cszy Kap\u0142an Jan Pawe\u0142 II przynaglany trosk\u0105 o tych wiernych, w 1984 r. specjalnym indultem Quattuor abhinc annos Kongregacji Kultu Bo\u017cego przyzna\u0142 prawo do korzystania z Msza\u0142u Rzymskiego wydanego w 1962 r. przez Jana XXIII; nast\u0119pnie w 1988 r. listem apostolskim Ecclesia Dei w formie motu proprio, Jan Pawe\u0142 II wezwa\u0142 biskup\u00f3w do szerokiego i hojnego korzystania z tego prawa na rzecz wszystkich wiernych, kt\u00f3rzy by o to prosili.
\r\n
\r\n Wzi\u0105wszy pod uwag\u0119 pro\u015bby wiernych, kt\u00f3re rozwa\u017ca\u0142 nasz poprzednik Jan Pawe\u0142 II, wys\u0142uchawszy opinii Ojc\u00f3w Kardyna\u0142\u00f3w zebranych na Konsystorzu 22 marca 2006, g\u0142\u0119boko rozwa\u017cywszy wszystkie aspekty problemu, przywo\u0142awszy Ducha Świ\u0119tego i zaufawszy w pomoc Bo\u017c\u0105, ustalamy tym Listem Apostolskim co nast\u0119puje:
\r\n
\r\n Art. 1 Msza\u0142 Rzymski og\u0142oszony przez Paw\u0142a VI jest zwyczajnym wyrazem zasady modlitwy (Lex orandi) Ko\u015bcio\u0142a katolickiego obrz\u0105dku \u0142aci\u0144skiego. Jednak\u017ce, Msza\u0142 Rzymski og\u0142oszony przez \u015bw. Piusa V i wydany po raz kolejny przez b\u0142. Jana XXIII powinien by\u0107 uznawany za nadzwyczajny wyraz tej samej zasady modlitwy (Lex orandi) i musi by\u0107 odpowiednio uznany ze wzgl\u0119du na czcigodny i staro\u017cytny zwyczaj. Te dwa wyrazy zasady modlitwy (Lex orandi)Ko\u015bcio\u0142a nie mog\u0105 w \u017caden spos\u00f3b prowadzi\u0107 do podzia\u0142u w zadach wiary (Lex credendi). S\u0105 to bowiem dwie formy tego samego Rytu Rzymskiego.
\r\n
\r\n Jest przeto dozwolone odprawia\u0107 Ofiar\u0119 Mszy zgodnie z edycj\u0105 typiczn\u0105 Msza\u0142u Rzymskiego og\u0142oszon\u0105 przez b\u0142. Jana XXIII w 1962 i nigdy nie odwo\u0142an\u0105, jako nadzwyczajn\u0105 form\u0105 Liturgii Ko\u015bcio\u0142a. Zasady u\u017cycia tego Msza\u0142u przedstawione we wcze\u015bniejszych dokumentach Quattuor abhinc annis i Ecclesia Dei, zostaj\u0105 zast\u0105pione na nast\u0119puj\u0105ce:
\r\n
\r\n Art. 2 W Mszach odprawianych bez udzia\u0142u ludu, ka\u017cdy ksi\u0105dz katolicki obrz\u0105dku \u0142aci\u0144skiego, diecezjalny czy zakonny, mo\u017ce u\u017cywa\u0107 Msza\u0142u Rzymskiego og\u0142oszonego przez b\u0142. Jana XXIII w 1962, lub Msza\u0142u Rzymskiego og\u0142oszonego przez Paw\u0142a VI w 1970, i mo\u017ce to robi\u0107 ka\u017cdego dnia z wyj\u0105tkiem Triduum Wielkanocnego. Dla takiego odprawiania, przy u\u017cyciu kt\u00f3regokolwiek z Msza\u0142\u00f3w, ksi\u0105dz nie potrzebuje \u017cadnej zgody Stolicy Świ\u0119tej ani Ordynariusza.
\r\n
\r\n Art. 3 Wsp\u00f3lnoty Instytut\u00f3w \u017bycia Konsekrowanego i Stowarzysze\u0144 \u017bycia Apostolskiego, czy to na prawie diecezjalnym czy papieskim, kt\u00f3re pragn\u0105 odprawia\u0107 Msz\u0119 zgodnie z edycj\u0105 Msza\u0142u Rzymskiego og\u0142oszon\u0105 w 1962, podczas celebracji wsp\u00f3lnotowych lub konwentualnych w swoich oratoriach, mog\u0105 to czyni\u0107. Je\u015bli jedna wsp\u00f3lnota lub ca\u0142y Instytut czy Stowarzyszenie pragnie wprowadzi\u0107 takie celebracje cz\u0119sto, zwykle lub stale, decyzja taka musi zosta\u0107 odj\u0119ta przez Wy\u017cszego Prze\u0142o\u017conego, zgodnie z prawem i ich w\u0142asnymi dekretami i statutami.
\r\n
\r\n Art. 4 W Mszach odprawianych zgodnie z przepisami art. 2 mog\u0105 uczestniczy\u0107 z w\u0142asnej woli – zachowuj\u0105c wszystkie normy prawne – wierni, kt\u00f3rzy wyra\u017c\u0105 tak\u0105 ch\u0119\u0107.
\r\n
\r\n Art. 5 par. 1 W parafiach, w kt\u00f3rych istnieje stabilna grupa wiernych przywi\u0105zanych do wcze\u015bniejszych tradycji liturgicznych, proboszcz powinien ch\u0119tnie przyj\u0105\u0107 ich pro\u015bb\u0119 o odprawianie Mszy rycie Msza\u0142u Rzymskiego og\u0142oszonego w 1962 i zapewni\u0107 aby dobro tych wiernych sta\u0142o w zgodzie ze zwyk\u0142\u0105 opiek\u0105 duszpastersk\u0105 w parafii i pod kierunkiem biskupa zgodnie z kanonem 392, unikaj\u0105c niezgody i wybieraj\u0105c jedno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a.
\r\n
\r\n par. 2 Celebracje zgodne z Msza\u0142em b\u0142. Jana XXIII mog\u0105 mie\u0107 miejsce w dni pracy podczas gdy w niedziel\u0119 i \u015bwi\u0119ta mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 jedna taka Msza.
\r\n
\r\n par. 3 Dla wiernych i ksi\u0119\u017cy kt\u00f3rzy o to prosz\u0105, proboszcz powinien zezwoli\u0107 na odprawianie dodatkowych ceremonii w nadzwyczajnej formie przy specjalnych okazjach takich jak \u015bluby, pogrzeby czy w jednorazowych sytuacjach np. pielgrzymkach.
\r\n
\r\n par. 4 Kap\u0142ani kt\u00f3rzy u\u017cywaj\u0105 Msza\u0142u b\u0142. Jana XXIII musz\u0105 to umie\u0107 i nie mog\u0105 by\u0107 obci\u0105\u017ceni pod wzgl\u0119dem prawnym.
\r\n
\r\n par. 5 W ko\u015bcio\u0142ach kt\u00f3re nie maj\u0105 charakteru parafialnego ani konwentualnego obowi\u0105zkiem rektora jest udzielanie wspomnianych wy\u017cej pozwole\u0144.
\r\n
\r\n Art. 6 Podczas mszy odprawianych w obecno\u015bci ludu zgodnie z Msza\u0142em b\u0142 Jana XXIII, czytania mog\u0105 odbywa\u0107 si\u0119 w j\u0119zyku narodowym, zgodnie z wydaniami zatwierdzonymi przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105.
\r\n
\r\n Art. 7 Je\u015bli grupa wiernych \u015bwieckich nie otrzyma\u0142a od proboszcza zgody na swoj\u0105 pro\u015bb\u0119, o kt\u00f3rej mowa w art. 5 par. 1 informuje o tym biskupa diecezjalnego, kt\u00f3ry jest usilnie proszony o spe\u0142nienie ich pro\u015bby. Je\u015bli biskup z jakiegokolwiek powodu nie mo\u017ce zapewni\u0107 takiej celebracji, sprawa kierowana jest do Papieskiej Komisji „Ecclesia Dei”.
\r\n
\r\n Art. 8 Biskup, kt\u00f3ry chce uczyni\u0107 zado\u015b\u0107 takim pro\u015bbom wiernych \u015bwieckich, ale z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w nie jest w stanie tego uczyni\u0107 mo\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do Papieskiej Komisji „Ecclesia Dei”, kt\u00f3ra zapewni mu rad\u0119 i pomoc.
\r\n
\r\n Art. 9 par. 1 Proboszcz, po dok\u0142adnym rozwa\u017ceniu wszystkich okoliczno\u015bci mo\u017ce wyrazi\u0107 zgod\u0119 na u\u017cycie starego rytua\u0142u przy sprawowaniu sakrament\u00f3w: Chrztu, Ma\u0142\u017ce\u0144stwa, Pokuty, Namaszczenia Chorych, je\u015bli dobro dusz tego wymaga.
\r\n
\r\n par. 2 Ordynariusz ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 sprawowania sakramentu bierzmowania u\u017cywaj\u0105c starego Pontyfika\u0142u Rzymskiego, je\u015bli dobro dusz tego wymaga.
\r\n
\r\n par. 3 Duchownym posiadaj\u0105cym wy\u017csze \u015bwi\u0119cenia wolno u\u017cywa\u0107 tak\u017ce Brewiarza, promulgowanego w 1962 r. przez b\u0142. Jana XXIII.
\r\n
\r\n Art. 10 Wolno ordynariuszowi, je\u015bli uzna to za stosowne, erygowa\u0107 parafi\u0119 personaln\u0105 dla celebracji wed\u0142ug starej formy rytu rzymskiego zgodnie z kan. 518 lub mianowa\u0107 rektora albo kapelana zgodnie z przepisami prawa.
\r\n
\r\n Art. 11 Papieska Komisja „Ecclesia Dei”, powo\u0142ana przez Jana Paw\u0142a II w 1988 r. zachowuje swoje obowi\u0105zki. Forma tej komisji, obowi\u0105zki i normy dzia\u0142ania b\u0119d\u0105 takie, jakie Ojciec Świ\u0119ty zechce jej przypisa\u0107.
\r\n
\r\n Art. 12 Komisja ta, opr\u00f3cz uprawnie\u0144 kt\u00f3re ju\u017c jej przys\u0142uguj\u0105, wykonuje w\u0142adz\u0119 Stolicy Apostolskiej czuwaj\u0105c nad wprowadzaniem w \u017cycie powy\u017cszych przepis\u00f3w.
\r\n
\r\n Wszystko, co zosta\u0142o postanowione przez Nas w niniejszym „Motu Proprio” by\u0142o uznawane za postanowione i obowi\u0105zuj\u0105ce oraz rozkazujemy by obowi\u0105zywa\u0142o od dnia 14 wrze\u015bnia tego\u017c roku od \u015bwi\u0119ta Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca Świ\u0119tego, wbrew wszelkim przeciwnym zarz\u0105dzeniom.
\r\n
\r\n Dan w Rzymie, u Świ\u0119tego Piotra, & lipca roku pa\u0144skiego 2007, trzeciego Naszego pontyfikatu.
\r\n
\r\n przypisy
\r\n [1] Wpowadzeni og\u00f3lne do Msza\u0142u Rzymskiego, wyd. 3, 2002, n. 397.
\r\n [2] Jan Pawe\u0142 II, List ap. Vicesimus quintus annus (4 grudnia 1988), n. 3 : AAS 81 (1989), s. 899.
\r\n [3] Ibidem.
\r\n [4] Motu proprio Abhinc duos annos (23 pa\u017adziernika 1913) : AAS 5 (1913), s. 449-450 ; por. Jan Pawe\u0142 II, List ap. Vicesimus quintus annus, n. 3 : AAS 81 (1989), s. 899.
\r\n
\r\n \/t\u0142um. pk, f\u0142, mb\/<\/p>\r\n <\/div>\r\n

 <\/p>\r\n

Za www.christianitas.pl<\/strong><\/a><\/p>\r\n <\/div>\r\n

 <\/p>\r\n <\/td>\r\n

 <\/td>\r\n <\/tr>\r\n
 <\/td>\r\n  <\/td>\r\n  <\/td>\r\n <\/tr>\r\n<\/table>\r\n

 <\/p>\r\n

Nie wszyscy s\u0105 zadowoleni z uwolnienia Mszy \u015bw. trydenckiej. Ju\u017c w pierwszych chwilach og\u0142oszenia i roboczych przek\u0142adach, zauwa\u017cy\u0107 mo\u017cna b\u0142\u0119dy niekoniecznie wynikaj\u0105ce z niestaranno\u015bci, lecz wskazuj\u0105ce na z\u0142\u0105 wol\u0119. Zastanawia r\u00f3wie\u017c i to, \u017ce np. oficjalna strona watyka\u0144ska strona internetowa przet\u0142umaczy\u0142a na angielski tylko cz\u0119\u015b\u0107 tekstu \u0142aci\u0144skiego (co zauwa\u017ca blog WDTPRS<\/a>).<\/p>\r\n

Do godziny 16:00 czasu polskiego, informacji o tym wydarzeniu w Ko\u015bciele nie poda\u0142a te\u017c np. telewizja TVN24. Tak samo ani s\u0142owem nie odnosi si\u0119 do tego wydarzenia Radio Maryja, tak na swojej stronie internetowej, jak i w swoich wiadomo\u015bciach i audycjach. O godzinie 16:15 Radio Maryja transmitowa\u0142o audycj\u0119 Radia Watyka\u0144skiego informuj\u0105cego o nowym dokumencie papieskim. <\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

ZOB. RÓWNIE\u017b:<\/p>\r\n