{"id":109197,"date":"2019-08-09T13:27:52","date_gmt":"2019-08-09T17:27:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=109197"},"modified":"2019-08-09T13:27:52","modified_gmt":"2019-08-09T17:27:52","slug":"nagasaki-niezapomniana-tragedia-ii-wojny-swiatowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=109197","title":{"rendered":"Nagasaki \u2013 (nie)zapomniana tragedia II Wojny \u015awiatowej"},"content":{"rendered":"

Atak nuklearny na Hiroszim\u0119 przykry\u0142 wszystko, poniewa\u017c Hiroszima by\u0142a miastem wi\u0119kszym i znanym, czy te\u017c raczej kojarzonym na \u015bwiecie. Nagasaki z kolei, na czym polega jeszcze wi\u0119ksza tragedia tego miasta, by\u0142o celem zast\u0119pczym. Wybrano je ze wzgl\u0119du na to, \u017ce nad \u201ewa\u017cniejszym celem\u201d, czyli nad Kokur\u0105 by\u0142y z\u0142e warunki atmosferyczne. Wprawdzie nie wyklucza\u0142o to bombardowania, ale wyklucza\u0142o zrobienie dobrych zdj\u0119\u0107<\/em><\/strong> – m\u00f3wi w rozmowie z PCh24.pl prof. Jakub Polit z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.<\/strong><\/p>\r\n

 <\/em><\/strong><\/p>\r\n

Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat pami\u0119ta jedynie o bombie atomowej zrzuconej przez Amerykan\u00f3w na Hiroszim\u0119 6 sierpnia 1945 roku. Bardzo cz\u0119sto pomija si\u0119 tragedi\u0119, jaka mia\u0142a miejsce trzy dni p\u00f3\u017aniej – zrzucenie bomby atomowej na Nagasaki. Dlaczego?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Pow\u00f3d jest banalny – Hiroszima by\u0142a pierwsza.<\/p>\r\n

Amerykanie uwa\u017cali zrzucenie bomby atomowej na Hiroszim\u0119 za akt sprawiedliwo\u015bci dziejowej oraz swoiste osi\u0105gni\u0119cie naukowe. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, w polskiej szopce noworocznej pisanej m.in. przez Juliana Tuwima na rok 1946, Harry Truman zosta\u0142 przedstawiony ca\u0142kiem pozytywnie. Z kolei bomba atomowa jest tam zaprezentowana jako, m\u00f3wi\u0105c kolokwialnie, bardzo sympatyczny, odstraszaj\u0105cy sprawc\u00f3w wojny gad\u017cet.<\/p>\r\n

W mniej ju\u017c sympatycznym tonie, bo w dobie pe\u0142nej zimnej wojny, pisa\u0142 o tej broni Jan Brzechwa:
\r\n\u201eTruman i trumna – dwa podobne s\u0142owa<\/p>\r\n

Zmie\u015bci si\u0119 mi\u0119dzy nimi bomba atomowa\u201d.<\/p>\r\n

Wracaj\u0105c jednak do Pana pytania: Hiroszima przykry\u0142a wszystko, poniewa\u017c by\u0142a miastem wi\u0119kszym i znanym, czy te\u017c raczej kojarzonym na \u015bwiecie. Nagasaki z kolei, na czym polega jeszcze wi\u0119ksza tragedia tego miasta, by\u0142o celem zast\u0119pczym.<\/p>\r\n

Celem zast\u0119pczym?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Tak, przyczyn\u0105 tego, \u017ce wybrano Nagasaki by\u0142 fakt, \u017ce nad tym \u201ewa\u017cniejszym celem\u201d, czyli nad Kokur\u0105 by\u0142y z\u0142e warunki atmosferyczne. Wprawdzie nie wyklucza\u0142o to bombardowania, ale wyklucza\u0142o zrobienie dobrych zdj\u0119\u0107.<\/p>\r\n

\u0179artuje Pan, prawda?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Nie. Dlaczego mia\u0142bym to robi\u0107? S\u0105 na ten temat \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105ce, \u017ce zmieniono cel dos\u0142ownie w ostatniej chwili. Ameryka\u0144scy piloci bior\u0105cy udzia\u0142 w akcji byli pewni, \u017ce zrzuc\u0105 \u0142adunek atomowy nad Kokur\u0105. Sta\u0142o si\u0119 inaczej, zmieniono cel, zbombardowano Nagasaki.<\/p>\r\n

Czy Amerykanom z jakich\u015b wzgl\u0119d\u00f3w szczeg\u00f3lnie zale\u017ca\u0142o na przeprowadzeniu atak\u00f3w nuklearnych?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Tak i to z co najmniej dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze: chciano zniszczy\u0107 japo\u0144sk\u0105 machin\u0119 zbrojeniow\u0105 i faktycznie zar\u00f3wno w Hiroszimie jak i Nagasaki znajdowa\u0142y si\u0119 obiekty produkuj\u0105ce wyposa\u017cenie wojskowe. Po drugie: chciano ostatecznie przetestowa\u0107 now\u0105 bro\u0144, sprawdzi\u0107 jak\u0105 ma moc i jak dzia\u0142a.<\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie pierwsze testy odby\u0142y si\u0119 na poligonie w Nowym Meksyku jeszcze w lipcu 1945 roku, ale tamta eksplozja zosta\u0142a dokonana kilka metr\u00f3w ponad ziemi\u0105 na stalowej konstrukcji. Eksplozje w Hiroszimie i Nagasaki odby\u0142y si\u0119 ju\u017c w \u201enormalnych warunkach\u201d.<\/p>\r\n

Cel zosta\u0142 uzyskany z nawi\u0105zk\u0105. Zrzucenie bomb atomowych, zw\u0142aszcza tej na Nagasaki zako\u0144czy\u0142o wojn\u0119 ameryka\u0144sko-japo\u0144sk\u0105. Mimo to wielu, \u0142\u0105cznie z samymi Japo\u0144czykami nie chce dzisiaj o tym pami\u0119ta\u0107.<\/p>\r\n

Wiele \u017ar\u00f3de\u0142 podaje, \u017ce po zrzuceniu pierwszej bomby atomowej na Hiroszim\u0119 w gremiach w\u0142adzy japo\u0144skiej by\u0142 to niew\u0105tpliwie szok, ale jednocze\u015bnie pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy, \u017ce to tak naprawd\u0119 nic nie znaczy i w razie potrzeby za bro\u0144 chwyci 25 milion\u00f3w Japo\u0144czyk\u00f3w\u2026<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Faktycznie, japo\u0144ski genera\u0142 Hata dowodz\u0105cy w Hiroszimie odgra\u017ca\u0142 si\u0119 po zrzuceniu bomby na to miasto, \u017ce \u201estraty nie s\u0105 zbyt wielkie\u201d wobec czego nie ma potrzeby zako\u0144czenia walk.<\/p>\r\n

Ponadto japo\u0144ska machina decyzyjna nie by\u0142a, \u017ce tak powiem, machin\u0105 b\u0142yskawiczn\u0105. Na podj\u0119cie decyzji i zebranie odpowiednich cia\u0142 potrzeba by\u0142o czasu i to sporo czasu jak na warunki wojny. Faktem jednak jest, \u017ce pojawia\u0142y si\u0119 wspomniane przez Pana g\u0142osy o powo\u0142aniu 25-milionowej armii.<\/p>\r\n

Kiedy zosta\u0142y oszacowane straty z Hiroszimy?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

W kilka dni po ataku Amerykan\u00f3w. Nie to jednak by\u0142o dla Japo\u0144czyk\u00f3w problemem. Bardziej ni\u017c skal\u0105 strat szukali oni odpowiedzi na pytanie: c\u00f3\u017c to jest za bro\u0144? Znale\u017ali j\u0105 bardzo szybko.<\/p>\r\n

Bardzo rzadko wspomina si\u0119 o tym, \u017ce Japo\u0144czycy sami pr\u00f3bowali skonstruowa\u0107 bro\u0144 nuklearn\u0105. Po ameryka\u0144skim ataku z 6 sierpnia 1945 roku do Hiroszimy zosta\u0142 wezwany g\u0142\u00f3wny fizyk japo\u0144ski Nishina, kt\u00f3ry sterowa\u0142 programem atomowym cesarstwa. Mia\u0142 tam odpowiedzie\u0107 na dwa pytania. Pierwsze: czy to co spad\u0142o na Hiroszim\u0119 to naprawd\u0119 bro\u0144 nuklearna? Drugie: czy m\u00f3g\u0142by sko\u0144czy\u0107 prace nad swoj\u0105 bomb\u0105 w ci\u0105gu sze\u015bciu miesi\u0119cy?<\/p>\r\n

Trzeba powiedzie\u0107, \u017ce prace prowadzone przez zesp\u00f3\u0142 Nishiny by\u0142y mocno zaawansowane. Zdawano sobie spraw\u0119, \u017ce bomba mo\u017ce zosta\u0107 skonstruowana, ale nie wiedziano jak d\u0142ugo to potrwa. Termin p\u00f3\u0142 roku mo\u017ce wskazywa\u0107, \u017ce na taki czas w\u0142adze Japonii szacowa\u0142y wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 w\u0142asnej machiny wojennej.<\/p>\r\n

Nishina odpowiedzia\u0142, zgodnie z przewidywaniami na pierwsze pytanie: TAK, a na drugie: Absolutnie NIE.<\/p>\r\n

Nadszed\u0142 9 sierpnia. Tego dnia sprawy potoczy\u0142y si\u0119 szybko\u2026<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Dla Japo\u0144czyk\u00f3w nawet bardzo szybko. O godzinie 10.30 mia\u0142a odby\u0107 si\u0119 konferencja z udzia\u0142em cesarza, jednak na skutek rozmaitych wymian zda\u0144 z innymi lud\u017ami w\u0142adzy i wojskowymi, Hirohito przyby\u0142 na ni\u0105 o godzinie 10.50. Kilka minut po jedenastej do sali wszed\u0142 adiutant z informacj\u0105, \u017ce druga bomba atomowa spad\u0142a na Nagasaki.<\/p>\r\n

Przy okazji mo\u017cna doda\u0107, \u017ce japo\u0144skie radary by\u0142y w stanie zorientowa\u0107 si\u0119 o co chodzi, poniewa\u017c druga ameryka\u0144ska Superforteca nadawa\u0142a identyczny sygna\u0142 jak przy pierwszym zrzucie. Ze wzgl\u0119du na zmian\u0119 celu ataku potomkowie samuraj\u00f3w w \u017caden spos\u00f3b nie byli w stanie powstrzyma\u0107 tej tragedii.<\/p>\r\n

W gwoli sprawiedliwo\u015bci: pod tym wzgl\u0119dem Kokura rzeczywi\u015bcie by\u0142aby trudniejszym dla Amerykan\u00f3w celem, poniewa\u017c by\u0142a ona po prostu lepiej broniona. Dysponowa\u0142a my\u015bliwcami, kt\u00f3re wprawdzie nie osi\u0105ga\u0142y takich wysoko\u015bci jak ameryka\u0144skie samoloty, ale mog\u0142y spowodowa\u0107 k\u0142opoty w ich locie, na przyk\u0142ad wcze\u015bniejszy zrzut bomby.<\/p>\r\n

Bogus\u0142aw Wo\u0142osza\u0144ski niejednokrotnie zwraca\u0142 uwag\u0119 w swoich ksi\u0105\u017ckach i audycjach, \u017ce najwi\u0119ksze straty w czasie wojny ameryka\u0144sko-japo\u0144skiej powodowa\u0142y bombardowania przy u\u017cyciu m.in. napalmu dokonywane przez Amerykan\u00f3w. W trakcie takich bombardowa\u0144 niszczono wielotysi\u0119czne miasta…<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Zgadza si\u0119. Jest ca\u0142kowit\u0105 nieprawd\u0105, \u017ce ataki atomowe by\u0142y najbardziej niszcz\u0105cymi. Du\u017co wi\u0119ksze straty przyni\u00f3s\u0142 atak na Tokio z 9 na 10 marca 1945 roku. S\u0105 oczywi\u015bcie r\u00f3\u017cnice w oszacowaniu jego skali, ale z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 poch\u0142on\u0105\u0142 on kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy wi\u0119cej ofiar ni\u017c atak na Hiroszim\u0119, w kt\u00f3rym, przypomn\u0119, zgin\u0119\u0142o bezpo\u015brednio ponad 80 tys. os\u00f3b. Ile os\u00f3b zgin\u0119\u0142o w rzeczywisto\u015bci w wyniku choroby popromiennej – tego do dzi\u015b nie wiemy.<\/p>\r\n

Je\u015bli chodzi za\u015b o Nagasaki miasto to ma szczeg\u00f3lne ukszta\u0142towanie terenu w zwi\u0105zku z czym straty by\u0142y mniejsze ni\u017c Amerykanie oczekiwali i bezpo\u015brednio zamyka\u0142y si\u0119 w do\u015b\u0107 niskiej, w por\u00f3wnaniu z innymi ameryka\u0144skimi dzia\u0142aniami wojennymi liczbie ofiar, a konkretnie 23 753 os\u00f3b, nie licz\u0105c oczywi\u015bcie tych, kt\u00f3rzy zmarli w wyniku choroby popromiennej.<\/p>\r\n

Japo\u0144czyk\u00f3w przerazi\u0142 spos\u00f3b, w jaki zosta\u0142y zadane im straty. Dokona\u0142 ich bowiem jeden, jedyny samolot, kt\u00f3ry zrzuci\u0142 jeden jedyny pocisk. Nikt, z wyj\u0105tkiem najwa\u017cniejszych ludzi rz\u0105du i armii w USA nie wiedzia\u0142, ile egzemplarzy tej broni Amerykanie jeszcze posiadaj\u0105.<\/p>\r\n

Jak na ameryka\u0144skie ataki na Hiroszim\u0119 i Nagasaki zareagowali Sowieci?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Moskwa w og\u00f3le wtedy nie poda\u0142a \u017cadnych informacji o atakach atomowych. Nie by\u0142o rzecz\u0105 roztropn\u0105 t\u0142umaczy\u0107 poddanym Stalina, \u017ce Amerykanie maj\u0105 tego typu bro\u0144.<\/p>\r\n

Czy Amerykanie mieli przygotowane kolejne bomby na kolejne zrzuty?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Tak i w razie potrzeby na pewno by ich u\u017cyli.<\/p>\r\n

Podam przyk\u0142ad: s\u0142ynny plan o kryptonimie \u201eOlympic\u201d, czyli desant ameryka\u0144skich \u017co\u0142nierzy na wysp\u0119 Kiusiu, na kt\u00f3rej le\u017cy Nagasaki, mia\u0142 si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 1 listopada 1945 roku. Przewidywano w nim u\u017cycie taktycznych bomb atomowych. Pokazuje to przede wszystkim, i\u017c sami Amerykanie nie zdawali sobie w pe\u0142ni sprawy z niszcz\u0105cej mocy tej broni. Nikt spo\u015br\u00f3d najwa\u017cniejszych przedstawicieli w\u0142adz i armii USA nie wiedzia\u0142, \u017ce skutki takich dzia\u0142a\u0144 mog\u0142y by\u0107 bardzo nieprzyjemne tak\u017ce ich w\u0142asnych \u017co\u0142nierzy.<\/p>\r\n

Tutaj ma\u0142a dygresja: ameryka\u0144skie dow\u00f3dztwo liczy\u0142o si\u0119 ze stratami rz\u0119du miliona \u017co\u0142nierzy.<\/p>\r\n

Miliona \u017co\u0142nierzy?!<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Tak. Jeszcze przed zrzutami atomowymi wyprodukowano niezliczone ilo\u015bci medali, w tym s\u0142awnych Purpurowych Serc za rany. By\u0142o ich du\u017co wi\u0119cej ni\u017c Amerykanie zu\u017cyli podczas ca\u0142ej wojny od roku 1941. BA! Wyprodukowane w\u00f3wczas odznaczenia wykorzystywano do ko\u0144ca XX wieku. Spodziewano si\u0119 bowiem, \u017ce tylu b\u0119dzie potencjalnych \u017co\u0142nierzy kwalifikuj\u0105cych si\u0119 do odznaczenia po desancie na Japoni\u0119.<\/p>\r\n

Jednym s\u0142owem kapitulacja Japonii uratowa\u0142a \u017cycie nie tylko Japo\u0144czyk\u00f3w, ale i Amerykan\u00f3w. Paradoksalnie by\u0142 to jeden z powod\u00f3w zrzucenia bomb atomowych na Hiroszim\u0119 i Nagasaki.<\/p>\r\n

Jak przez pierwsze lata po atakach na Hiroszim\u0119 i Nagasaki patrzyli na t\u0119 tragedi\u0119 Japo\u0144czycy? Czy uwa\u017cali to za ludob\u00f3jstwo?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie, \u017ce nie.<\/p>\r\n

Dlaczego?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Poniewa\u017c nie istnia\u0142 termin ludob\u00f3jstwa. Zosta\u0142 on bowiem ukuty na potrzeby Norymbergi i nie by\u0142 na \u015bwiecie szerzej znany.<\/p>\r\n

Japo\u0144czycy woleli dywagowa\u0107 na temat s\u0142uszno\u015bci tych bombardowa\u0144, co si\u0119 wydawa\u0142o do\u015b\u0107 p\u0142ynne, poniewa\u017c w gruncie rzeczy, je\u015bli chodzi o skal\u0119 zu\u017cytych materia\u0142\u00f3w wybuchowych bombardowania Nagoi, Osaki czy wspomnianego ju\u017c Tokio dosi\u0119ga\u0142y progu nuklearnego. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy tymi atakami a atakami na Hiroszim\u0119 i Nagasaki by\u0142a jako\u015bciowa i polega\u0142a przede wszystkim na skutkach choroby popromiennej i na szoku spowodowanym tym, \u017ce zniszczono japo\u0144skie miasta jednym pociskiem o \u201erozb\u0142ysku ja\u015bniejszym ni\u017c tysi\u0105c s\u0142o\u0144c\u201d.<\/p>\r\n

Pytanie, prosz\u0119 wybaczy\u0107 ten sarkazm, czy si\u0119 \u201esympatyczniej umiera\u201d, z powodu poparzenia napalmem czy bombami zapalaj\u0105cymi, czy te\u017c od bomby atomowej czy choroby popromiennej raczej nie by\u0142o przez nich stawiane.<\/p>\r\n

No w\u0142a\u015bnie. Dlaczego Amerykanie tak ch\u0119tnie korzystali w Japonii z bomb zapalaj\u0105cych? Dlaczego podobnej broni nie stosowano na szersz\u0105 skal\u0119 podczas dzia\u0142a\u0144 wojennych prowadzonych w Europie?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Poniewa\u017c Japonia w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci by\u0142a zbudowana z drewna i papieru.<\/p>\r\n

Ma\u0142o tego: re\u017cim japo\u0144ski rozrzuca\u0142 cha\u0142upniczo wszelk\u0105 produkcj\u0119 na ca\u0142ym obszarze miast przemys\u0142owych. Nawet je\u015bli Amerykanie pr\u00f3bowali celowa\u0107 w pewne odpowiednie obiekty militarne czy przemys\u0142owe, to cz\u0119sto po prostu nie trafiali w nie przez co \u201eobrywa\u0142y\u201d budynki cywilne.<\/p>\r\n

Wr\u00f3\u0107my do poprzedniego w\u0105tku. Powiedzia\u0142 Pan, \u017ce w Japonii rozmy\u015blano czy bombardowania by\u0142y s\u0142uszne. Nie by\u0142o jakiej\u015b szerszej dyskusji na ten temat?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Nie i to z co najmniej dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze: po wojnie w Japonii istnia\u0142 re\u017cim okupacyjny, kt\u00f3ry nie bardzo na to pozwala\u0142, mimo \u017ce swoboda dyskusji by\u0142a wi\u0119ksza ni\u017c si\u0119 na og\u00f3\u0142 przypuszcza.<\/p>\r\n

Po drugie: Japo\u0144czycy spodziewali si\u0119 po okupacji wszystkiego najgorszego. Widz\u0105c jednak, \u017ce tak nie jest, uwa\u017cali \u017ce wygrali los na loterii. Mia\u0142o by\u0107 potwornie i strasznie: gwa\u0142ty, podpalenia, rzezie. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest zupe\u0142nie normalnie, \u017ce to okupant utrzymuje ludno\u015b\u0107, kt\u00f3ra w zasadzie nie mia\u0142a z czego \u017cy\u0107, poniewa\u017c pomin\u0105wszy zniszczenie infrastruktury, do kraju przyby\u0142o 8 milion\u00f3w rodak\u00f3w-Japo\u0144czyk\u00f3w z utraconych obszar\u00f3w zamorskich – Tajwanu, Korei i Mand\u017curii. Wobec tego, o czym tu rozmawia\u0107?<\/p>\r\n

Co ciekawe: to nie w\u0142adza okupacyjna mog\u0142a by\u0107 problemem.<\/p>\r\n

Tylko kto?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Amerykanie bali si\u0119 raczej, jak si\u0119 okaza\u0142o nies\u0142usznie, \u017ce je\u015bli cesarz b\u0119dzie podr\u00f3\u017cowa\u0142 po kraju to zostanie zlinczowany jako po\u015bredni sprawca tego wszystkiego. Ogromnym szokiem dla wszystkich by\u0142y jego wizyty w\u0142a\u015bnie w Hiroszimie i Nagasaki, kiedy ludno\u015b\u0107 zamiast wyst\u0119powa\u0107 wobec niego stara\u0142a si\u0119 go chroni\u0107 i by\u0142a wzruszona spotkaniem z nim. Zamiast okrzyk\u00f3w: \u201eon zamordowa\u0142 moich syn\u00f3w\u201d, mo\u017cna by\u0142o us\u0142ysze\u0107 \u201epatrz, to m\u00f3j syn, on zgin\u0105\u0142 za ciebie\u201d.<\/p>\r\n

Misja Hirohito w Nagasaki by\u0142a charakterystyczna. Odwiedzi\u0142 szpitale, w tym szpital atomowy dla ludzi potrzebuj\u0105cych specjalnego rodzaju leczenia. Oczywi\u015bcie w trakcie tej wizyty pojawi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w\u0105tek chrze\u015bcija\u0144ski i s\u0105 r\u00f3\u017cne relacje m\u00f3wi\u0105ce, \u017ce cesarz-pielgrzym chcia\u0142 si\u0119 zapozna\u0107 z ludno\u015bci\u0105 i dlatego chocia\u017cby nie przyby\u0142 tam w mundurze, (kt\u00f3rego zreszt\u0105 po kapitulacji nie nosi\u0142) tylko stroju cywilnym.<\/p>\r\n

Z kolei w roku 1975, kiedy cesarz Hirohito wraca\u0142 ze Stan\u00f3w Zjednoczonych, swojej jedynej wizyty w tym kraju, otrzyma\u0142 od dziennikarza bardzo niewygodne pytanie o los Hiroszimy i Nagasaki. Odpowiedzia\u0142 wi\u0119c w charakterystycznym uniku, \u017ce oczywi\u015bcie g\u0142\u0119boko boleje i podziela b\u00f3l mieszka\u0144c\u00f3w Hiroszimy – o Nagasaki nie wspomnia\u0142 – ale uwa\u017ca, \u017ce by\u0142o to nieuniknione. Hirohito nie wyja\u015bni\u0142 jednak, dlaczego tak uwa\u017ca, dlaczego mia\u0142o to by\u0107 nieuniknione, a skoro by\u0142o nieuniknione, to kto jest temu winien.<\/p>\r\n

Tutaj kolejna dygresja: Hirohito doskonale pami\u0119ta\u0142, \u017ce to on podpisa\u0142 podczas wojny zgod\u0119 na prowadzenie programu nuklearnego. Znane s\u0105 rozmowy z jego sztabowcami, w kt\u00f3rych m\u00f3wi: \u201eA wi\u0119c zamierzacie j\u0105 rzuci\u0107 na Hawaje albo na San Francisco? Ale przecie\u017c tam \u017cyje wielu naszych rodak\u00f3w\u201d, po czym dodaje: \u201eJe\u017celi b\u0119dzie eskalacja czego\u015b takiego, to ca\u0142a ludzko\u015b\u0107 wyginie\u201d. Je\u015bli wi\u0119c cesarz udzieli\u0142 zgody na tworzenie tego typu broni, to jak mia\u0142 wyst\u0119powa\u0107 p\u00f3\u017aniej w roli moralnego pogromcy tego co si\u0119 sta\u0142o.<\/p>\r\n

Z kolei kiedy Hirohito le\u017ca\u0142 na \u0142o\u017cu \u015bmierci w roku 1988 burmistrz Nagasaki Motoshima Hitoshi oskar\u017cy\u0142 go, \u017ce nie skapitulowa\u0142 wcze\u015bniej, czyli \u201esta\u0142 si\u0119 wsp\u00f3\u0142winnym tych tragedii\u201d. Reakcja ta by\u0142a ca\u0142kowicie zrozumia\u0142a chocia\u017c niesprawiedliwa. Cesarz bowiem skapitulowa\u0142 i niew\u0105tpliwie sta\u0142o si\u0119 tak m.in. pod wp\u0142ywem szoku spowodowanego uderzeniami nuklearnymi.<\/p>\r\n

Sama dyskusja czy uderzenia atomowe by\u0142y potrzebne i czy Japoni\u0119 mo\u017cna by\u0142o sk\u0142oni\u0107 do kapitulacji \u015brodkami konwencjonalnymi lub inaczej trwa do dzi\u015b.<\/p>\r\n

Je\u017celi zrzucenie bomb atomowych na Hiroszim\u0119 i Nagasaki nie by\u0142o ludob\u00f3jstwem, to czym by\u0142o? Zbrodni\u0105 wojenn\u0105? Jak to nazwa\u0107? Powiem szczerze, \u017ce przez wojn\u0119 rozumiem walk\u0119 \u017co\u0142nierzy dw\u00f3ch zwa\u015bnionych stron a nie wymordowanie w ci\u0105gu kilku sekund kilkudziesi\u0119ciu tysi\u0119cy bezbronnych cywil\u00f3w…<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\u015awietnie Pan m\u00f3wi, tak jak ludzie my\u015bl\u0105cy kategoriami poprzedniej epoki. Wojna czy te\u017c raczej pojedynki w takim rozumieniu, jak Pan to przedstawi\u0142, mia\u0142y miejsce w czasach trubadur\u00f3w.<\/p>\r\n

Pojedynek jest czym\u015b namacalnym. Je\u015bli za\u015b widzi si\u0119 przeciwnika tylko w celownikach broni palnej, to sprawa wygl\u0105da ju\u017c inaczej. A je\u015bli spojrzymy na to z dzisiejszej perspektywy, to czy wojskowym jest m\u0142odzieniec w T-Shircie, w rozfajdanych klapkach i kr\u00f3tkich spodenkach siedz\u0105cy przy stole obok kufla piwa i kieruj\u0105cy przy tym atakami bezza\u0142ogowych dron\u00f3w na innym kontynencie. Czy taka posta\u0107 mo\u017ce by\u0107 nazywana wojskowym? Czy to jest \u017co\u0142nierz?<\/span><\/p>\r\n

M\u00f3wi Pan o bezbronnych cywilach. Truman nie zamierza\u0142 zabi\u0107 bezbronnych cywil\u00f3w. Owszem przy tej opcji musia\u0142 si\u0119 z tym liczy\u0107. Zamierza\u0142 jednak zniszczy\u0107 najpot\u0119\u017cniejsze centrum przemys\u0142u zbrojeniowego w Japonii, czyli Hiroszim\u0119, a kiedy nie uda\u0142o si\u0119 dosi\u0119gn\u0105\u0107 Kokury postanowiono zaatakowa\u0107 Nagasaki, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142y si\u0119 zak\u0142ady Mitsubishi produkuj\u0105ce torpedy oraz bro\u0144 strzeleck\u0105.<\/p>\r\n

\u015amier\u0107 cywil\u00f3w by\u0142a, przepraszam za brutalno\u015b\u0107, skutkiem ubocznym. Je\u017celi b\u0119dzie si\u0119 na to patrze\u0107 wy\u0142\u0105cznie w spos\u00f3b przez Pana zaprezentowany, to kto\u015b m\u00f3g\u0142by powiedzie\u0107, \u017ce zbrodniarzami wojennymi byli r\u00f3wnie\u017c chocia\u017cby polscy lotnicy z dywizjonu wile\u0144skiego, kt\u00f3rzy atakowali III Rzesz\u0119.<\/p>\r\n

Zapytam wi\u0119c inaczej: czy nie by\u0142o innych \u015brodk\u00f3w przy pomocy kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142oby zmusi\u0107 Japoni\u0119 do kapitulacji?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Post factum<\/em> spekulowano, \u017ce inne metody by\u0142y. Na przyk\u0142ad mo\u017cna by\u0142o zademonstrowa\u0107 wys\u0142annikom japo\u0144skim pot\u0119g\u0119 broni nuklearnej na jakiej\u015b bezludnej wyspie, albo w innym tego typu miejscu. Czy by\u0142o to jednak w og\u00f3le mo\u017cliwe? Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce tak by si\u0119 sta\u0142o. Kim byliby ci wys\u0142annicy i na ile byliby kompetentni? Ich przeciwnicy w Tokio m\u00f3wiliby, \u017ce by\u0142 to trik, do kt\u00f3rego wykorzystano co najwy\u017cej skumulowan\u0105 w jednym miejscu olbrzymi\u0105 ilo\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w wybuchowych.<\/p>\r\n

Ju\u017c powa\u017cniej brzmi twierdzenie, \u017ce nale\u017ca\u0142o ludno\u015b\u0107 atakowanych miast ostrzec. Pomin\u0105wszy fakt, \u017ce lotnictwu ameryka\u0144skiemu bardziej powinno zale\u017ce\u0107 na losie w\u0142asnych za\u0142\u00f3g ni\u017c ludno\u015bci japo\u0144skiej to wywiera to milcz\u0105ce za\u0142o\u017cenie, \u017ce takie ostrze\u017cenie cokolwiek by pomog\u0142o.<\/p>\r\n

W wypadku Nagasaki takie ostrze\u017cenia by\u0142y, ale nikt nie zwr\u00f3ci\u0142 na to jednak uwagi. Fantastycznie zdyscyplinowana ludno\u015b\u0107 miasta nie ucieka\u0142a, poniewa\u017c by\u0142a ogarni\u0119ta swego rodzaju fatalizmem.<\/p>\r\n

Na pewno poczucie, \u017ce mog\u0105 nast\u0105pi\u0107 kolejne ataki nuklearne wp\u0142yn\u0119\u0142o znacz\u0105co na zako\u0144czenie wojny.<\/p>\r\n

Sk\u0105d ta teoria?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Historia nie jest nauk\u0105 \u015bcis\u0142\u0105. Nie jest nauk\u0105 eksperymentaln\u0105 i nie wiemy co by by\u0142o gdyby… Znaj\u0105c jednak wszystkie dane, do kt\u00f3rych mamy dost\u0119p mo\u017cemy powiedzie\u0107 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105, \u017ce dow\u00f3dztwo japo\u0144skie przed sierpniem 1945 roku w og\u00f3le nie bra\u0142o pod uwag\u0119 opcji kapitulacji i gdyby nawet tego rodzaju pomys\u0142y wtedy powsta\u0142y w tamtejszym rz\u0105dzie, to nie mog\u0142yby by\u0107 wprowadzone w \u017cycie.<\/p>\r\n

Jeszcze jedna sprawa, o kt\u00f3rej ma\u0142o kto pami\u0119ta. W ka\u017cdym tygodniu ostatnich miesi\u0119cy wojny, gin\u0119\u0142o pod panowaniem japo\u0144skim oko\u0142o 140 tys. ludzi, tak\u017ce cywil\u00f3w. Operacja \u201eOlympic\u201d mia\u0142a rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 w listopadzie 1945 roku. Operacja Coronet, czyli l\u0105dowanie Amerykan\u00f3w na g\u0142\u00f3wnej wyspie japo\u0144skiej Honsiu by\u0142a zaplanowana na 1 marca 1946 roku pod warunkiem, \u017ce \u201etimetable\u201d poprzednich operacji zostanie wykonany w odpowiednim czasie. Patrz\u0105c jednak na to, jaki op\u00f3r stawiali Amerykanom Japo\u0144czycy mo\u017cna \u015bmia\u0142o postawi\u0107 teori\u0119, \u017ce walki trwa\u0142yby do ko\u0144ca roku 1946 albo mo\u017ce i d\u0142u\u017cej.<\/p>\r\n

Ale wyobra\u017amy sobie, \u017ce Stany Zjednoczone dysponowa\u0142y broni\u0105 atomow\u0105 w roku 1943 i mog\u0142y zako\u0144czy\u0107 wojn\u0119 przed Holocaustem, przed Powstaniem Warszawskiem etc. Wyobra\u017amy sobie, \u017ce Stany Zjednoczone tak\u0105 bro\u0144 mia\u0142y, ale jej nie u\u017cy\u0142y, poniewa\u017c uzna\u0142y \u017ce ofiary cywilne w\u015br\u00f3d ludno\u015bci III Rzeszy by\u0142yby zbyt wielkie.<\/p>\r\n

Co my\u015bleliby\u015bmy obecnie o takim podej\u015bciu? Czy znalaz\u0142by si\u0119 ktokolwiek, kto pochwali\u0142by Amerykan\u00f3w, \u017ce dzia\u0142ali ze wzgl\u0119d\u00f3w humanitarnych?<\/p>\r\n

M\u00f3wi\u0142 Pan, \u017ce w roku 1988 o tragedi\u0119 Hiroszimy i Nagasaki zosta\u0142 oskar\u017cony cesarz Hirohito. Czy pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c oskar\u017cenia wobec Amerykan\u00f3w?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie i to bardzo licznie, ale do tej pory ich nie porusza\u0142em, bo one wpisywa\u0142y si\u0119 w og\u00f3ln\u0105 logik\u0119 trwaj\u0105cej wtedy \u201ezimnej wojny\u201d i has\u0142a podnoszone przez Moskw\u0119, i\u017c Japonia by\u0142a jakoby ca\u0142kowicie gotowa do kapitulacji, a zrzucenie bomb atomowych by\u0142o ca\u0142kowicie niepotrzebne i dlatego ca\u0142y ten atak mia\u0142 charakter antysowiecki, poniewa\u017c w gruncie rzeczy zamierzano\u2026 zastraszy\u0107 Stalina.<\/p>\r\n

Owszem, Amerykanie prawdopodobnie chcieli zademonstrowa\u0107 swoj\u0105 militarn\u0105 pot\u0119g\u0119 i pokaza\u0107 Rosjanom, \u017ce w razie czego istnieje \u201egruba pa\u0142ka\u201d, kt\u00f3ra zrobi z nimi porz\u0105dek, ale by\u0142y to sprawy uboczne, podobnie jak my\u015blenie kupieckie, \u017ce je\u017celi wpompowano w Projekt Manhattan ogromne pieni\u0105dze z kieszeni podatnika, to musz\u0105 si\u0119 one jako\u015b zwr\u00f3ci\u0107. Po co bowiem komu\u015b bro\u0144, kt\u00f3rej si\u0119 nigdy nie u\u017cywa?<\/p>\r\n

Mo\u017cna w tym momencie przytoczy\u0107 zdanie Winstona Churchilla. Dla niego bomba atomowa by\u0142a \u201edarem Bo\u017cym\u201d w tym sensie, \u017ce wreszcie istnia\u0142 argument, \u017ce Japo\u0144czycy mog\u0105 skapitulowa\u0107 nie trac\u0105c twarzy i honoru, bo nie kapituluj\u0105 przed si\u0142ami ludzkimi, tylko przed si\u0142\u0105 wy\u017csz\u0105.<\/p>\r\n

Jak obecnie w Japonii patrzy si\u0119 na ataki na Hiroszim\u0119 i Nagasaki?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

W\u0142adze Japonii maj\u0105 zwyczaj 15 sierpnia, czyli w dniu zawieszenia broni, kt\u00f3ry powszechnie jest uwa\u017cany w Japonii za dzie\u0144 zako\u0144czenia wojny (mimo \u017ce Kraj Kwitn\u0105cej Wi\u015bni skapitulowa\u0142 2 wrze\u015bnia) organizowa\u0107 uroczysto\u015bci pa\u0144stwowe. Nikt tam nie twierdzi tak jak ostatnio w Niemczech, \u017ce jest to dzie\u0144 wyzwolenia, tylko jest to dzie\u0144 ko\u0144ca wojny, ko\u0144ca koszmaru, dzie\u0144 \u015bwitu.<\/p>\r\n

Uroczysto\u015bci odbywaj\u0105 si\u0119 w \u015bwi\u0105tyni poleg\u0142ych w Yasukuni, gdzie nie stoi \u017caden gr\u00f3b nieznanego \u017co\u0142nierza, tylko oddaje si\u0119 cze\u015b\u0107 imiennie wszystkim \u017co\u0142nierzom, kt\u00f3rzy \u201ezgin\u0119li za s\u0142uszn\u0105 spraw\u0119\u201d. S\u0105 tam wspominane duchy wcze\u015bniej poleg\u0142ych (pr\u00f3cz tych, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w rewoltach antycesarskich), jednak ponad 90 proc. upami\u0119tnionych to ofiary II Wojny \u015awiatowej.<\/p>\r\n

Od samego pocz\u0105tku istnia\u0142 problem w jakim charakterze przyw\u00f3dcy Japonii tam wyst\u0119puj\u0105, zw\u0142aszcza \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 upami\u0119tnianych to zbrodniarze wojenni. Pokazuje si\u0119, \u017ce jest to gest symboliczny. W\u0142a\u015bnie wtedy pada pytanie: skoro jest to gest symboliczny, to dlaczego uroczysto\u015bci nie odbywaj\u0105 si\u0119 w parku poleg\u0142ych w Hiroszimie b\u0105d\u017a w podobnym tego typu miejscu w Nagasaki?<\/p>\r\n

Japo\u0144czycy podnosz\u0105 ponadto, \u017ce s\u0105 jedynym krajem, kt\u00f3ry do\u015bwiadczy\u0142 bombardowa\u0144 nuklearnych, a nie tylko tak jak wiele innych – zwyk\u0142ych bombardowa\u0144. Pojawia si\u0119 podobne podej\u015bcie, jakie maj\u0105 \u017bydzi do Holocaustu: oto w naszej historii mia\u0142o miejsce wydarzenie, kt\u00f3rego nikt inny nie do\u015bwiadczy\u0142. Tak jak Ormianie maj\u0105 swoje ludob\u00f3jstwo, tak jak by\u0142 wielki g\u0142\u00f3d na Ukrainie, tak jak \u017bydzi do\u015bwiadczyli Holocaustu, tak i my Japo\u0144czycy – mamy swoj\u0105 wyj\u0105tkow\u0105 tragedi\u0119, kt\u00f3ra nie ma sobie r\u00f3wnej.<\/p>\r\n

Trzeba powiedzie\u0107 wprost: z naszego, europejskiego punktu widzenia, abstrahuj\u0105c od tragedii ofiar ameryka\u0144skich uderze\u0144, ataki nuklearne odgrywa\u0142y w sporze o pami\u0119\u0107 rol\u0119 szkodliw\u0105, poniewa\u017c umo\u017cliwi\u0142y Japonii zrobienie tego, czego mimo wszystko nie uda\u0142o si\u0119 jeszcze zrobi\u0107 Niemcom, to znaczy ustawi\u0107 cesarstwo nie po stronie sprawc\u00f3w-agresor\u00f3w, tylko ofiar II Wojny \u015awiatowej.<\/p>\r\n

Chce Pan powiedzie\u0107 \u201eHiroszima TAK\u201d, ale „Tora, Tora, Tora NIE\u201d?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Tak, prosz\u0119 Pana.<\/p>\r\n

Do\u015bwiadczenia wojenne i powojenne przekszta\u0142ci\u0142y Japo\u0144czyk\u00f3w w swoistych pacyfist\u00f3w. O ile przed wojn\u0105 wojownik by\u0142 tam pierwszym w\u015br\u00f3d ludzi, o tyle obecnie \u017co\u0142nierze, bo chyba tak nale\u017cy nazwa\u0107 cz\u0142onk\u00f3w japo\u0144skich Si\u0142 Samoobrony – kt\u00f3re jednak formalnie nie s\u0105 wojskiem – maj\u0105 cz\u0119sto k\u0142opoty ze znalezieniem partnerek \u017cyciowych. By\u0107 \u017con\u0105 \u017co\u0142nierza nie jest bowiem we wsp\u00f3\u0142czesnej Japonii czym\u015b chwalebnym.<\/p>\r\n

Japo\u0144czycy maj\u0105 inne spojrzenie na sam\u0105 wojn\u0119. Dlaczego wojna na Pacyfiku by\u0142a z\u0142a? Wed\u0142ug Amerykan\u00f3w, by\u0142a to agresja, przed kt\u00f3r\u0105 oni si\u0119 bronili. Z kolei wed\u0142ug strony japo\u0144skiej wojna by\u0142a z\u0142a, poniewa\u017c by\u0142a to wojna, a wojna\u2026 z definicji jest moralnie z\u0142a.<\/p>\r\n

St\u0105d te\u017c historia bombardowa\u0144 nuklearnych jest do dzi\u015b w Japonii bardzo dobrze pami\u0119tana, cho\u0107 z przyczyn biologicznych – wymierania ostatnich ludzi, kt\u00f3rzy te czasy pami\u0119taj\u0105 – zmienia si\u0119 w swoisty mit.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Tomasz D. Kolanek<\/p>\r\n

\r\n

[Wybrane wypowiedzi internaut\u00f3w pod w\/w tekstem na stronie \u017ar\u00f3d\u0142owej:<\/strong>]<\/p>\r\n

Przypomnijmy jednak w „Polonia Christiana”, \u017ce miasto Nagasaki by\u0142o najbardziej chrze\u015bcija\u0144skim miastem Japonii. Jego zniszczenie mia\u0142o taki sam sens jak zniszczenie Opactwa Monte Cassino.
\r\nRy\u015b<\/em><\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Atak nuklearny na Hiroszim\u0119 przykry\u0142 wszystko, poniewa\u017c Hiroszima by\u0142a miastem wi\u0119kszym i znanym, czy te\u017c raczej kojarzonym na \u015bwiecie. Nagasaki z kolei, na czym polega jeszcze wi\u0119ksza tragedia tego miasta, by\u0142o celem zast\u0119pczym. Wybrano je ze wzgl\u0119du na to, \u017ce nad \u201ewa\u017cniejszym celem\u201d, czyli nad Kokur\u0105 by\u0142y z\u0142e warunki atmosferyczne. Wprawdzie nie wyklucza\u0142o to bombardowania, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[114,84,228,221,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109197"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=109197"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109197\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=109197"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=109197"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=109197"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}